Language

ENहिગુ
Scripture Library

Yogaśataka · Verses 61-80

61

dārvīparpaṭanimbavatsakakaṇāduḥsparśayaṣṭīvṛṣās
trāyantītriphalāpaṭolakaṭukābhūnimbaraktāmbudāḥ /
eṣāṃ kalkakaṣāyasādhitam idaṃ sarpiḥ praśastaṃ dṛśaḥ
pittāsṛkprabhaveṣu śukratimireṣūrdhveṣu ca vyādhiṣu

62

śuklairaṇḍān mūlam athogrā śatapuṣpā puṣpodbhūtaṃ yac ca bṛhatyās tagaraṃ ca /
tailaṃ siddhaṃ taiḥ sapayaskais timiraghnaṃ nasyaṃ śreṣṭhaṃ vyādhiṣu cordhveṣv apareṣu

63

kvāthe muṣkakabhasmano 'nalaśikhādagdhaṃ kṣipec chaṅkhakaṃ
tat tenaiva punar jalena vipacet kṣāraṃ sa taile vidhiḥ /
yuñjyāt tad vraṇaduṣṭiṣu vraṇarujāsv arśassu nāḍīṣu ca
tvagdoṣeṣu bhagaṃdareṣu vividhe kaṇṭhāmaye ca sthire

64

niśāsayaṣṭīmadhupadmakotpalaiḥ priyaṅgukāsāvaralodhracandanaiḥ /
vipācya tailaṃ payasā prayojayet kṣateṣu saṃropaṇadāhanāśanam

65

jātīnimbapaṭolapatrakaṭukādārvīniśāsārivā-
mañjiṣṭhābhayasikthatutthamadhukair naktāhvabījaiḥ samaiḥ /
sarpiḥ siddham anena sūkṣmavadanā marmāśritāḥ srāvino
gambhīrāḥ sarujā vraṇāḥ sagatikāḥ śudhyanti rohanti ca

66

śirīṣapuṣpaṃ svarasena bhāvitaṃ sahasrakṛtvo maricaṃ sitāhvayam /
prayojayed añjanapānanāvanair vimohitānām api sarpadaṃśinām

67

mayūrapittena tu taṇḍulīyakaṃ kākāṇḍayuktaṃ prapibed analpam /
viṣāṇi saṃstāvarajaṅgamāni sopadravāṇy apy acireṇa hanti

68

tailaṃ tilānāṃ palalaṃ guḍaṃ ca kṣīraṃ tathārkaṃ samam eva pītam /
ālarkam ugraṃ viṣam āśu hanti sadyodbhavaṃ vāyur ivābhravṛndam

69

āgāradhūmo mahiṣākṣayuktaḥ savājigandhāghṛtataṇḍulīyakaḥ /
gomūtrapiṣṭo hy agado nihanti viṣāṇi saṃsthāvarajaṅgamāni

70

māṃsīsevyālakauntījalajaladaśilārocanāpadmakeśī-
spṛkkācaṇḍāharidrāgadasitapalitāsṛglatāpadmakailāḥ /
tulyā gaurāṣṭabhāgāś caturibhakusumā vartayaḥ sarvabhogyāḥ
kṛtyālakṣmīpiśācajvaraviṣam agadā ghnanti candrodayākhyāḥ

71

siddhārthatriphalāśirīṣakaṭabhīśvetākarañjāmṛtā-
mañjiṣṭhārajanīdvayatrikaṭukaṃ śyāmā vacā hiṅgu ca /
śastaṃ chāgalamūtrapiṣṭam agadaṃ sarvagrahotsādanaṃ
kṛtyonmādapiśācarākṣasaharaṃ pānādibhiḥ sevitam

72

karpāsāsthimayūrapatrabṛhatīnirmālyapiṇḍītakais
tvagvāṃśīvṛṣadaṃśaviṭtuṣavacākeśāhinirmocakaiḥ /
gośṛṅgīdvipadantahiṅgumaricais tulyaiś ca dhūpaḥ kṛtaḥ
skandonmādapiśācarākṣasasurāveśajvaraghnaḥ smṛtaḥ

73

trikaṭukadalakuṅkumagranthikakṣārasiṃhīniśākuṣṭhasiddhārthayugmāmbuśakrāhvayaiḥ
sitalaśunaphalatrikośīratiktāvacātutthayaṣṭībalālohitākhyāśilāpadmakaiḥ /
dadhitagaramadhūkasārapriyāhvāviṣākhyāviṣātārkṣyaśailaiḥ sacavyāmaraiḥ kalkitaiḥ
ghṛtam anavam aśeṣamūtrāmbusiddhaṃ smṛtaṃ bhūtarāvaṃ tu pānena tat syād grahaghnaṃ param

74

natamadhukakarañjalākṣāpaṭolīsamaṅgāvacāpāṭalīhiṅgusiddhārthasiṃhīniśāyuglatārohiṇī-
phalakhadirakaṭutrikākāṇḍadārukrimighnājagandhāmarāṅkollakośātakīśigrunimbāmbudendrāhvayaiḥ /
gadaśukatarupuṣpabījāmbuyaṣṭyadrikarṇīnikumbhāgnibilvaiḥ
samaiḥ kalkitair mūtravargeṇa siddhaṃ ghṛtaṃ
vidhivinihitam āśu sarvaiḥ kramair yojitaṃ hanti sarvagrahonmādakuṣṭhajvarāṃs tan mahābhūtarāvaṃ smṛtam

75

dārvī haridrā kuṭajasya bījaṃ siṃhī ca yaṣṭīmadhukaṃ ca tulyam /
kvāthaḥ śiśoḥ stanyakṛte ca doṣe sarvātisāreṣu ca sarvajeṣu

76

bilvaṃ ca puṣpāṇi ca dhātakīnāṃ jalaṃ salodhraṃ gajapippalī ca /
kvāthāvalehau madhunā vimiśrau bāleṣu yojyāv atisāriteṣu

77

śṛṅgīṃ sakṛṣṇātiviṣāṃ vicūrṇya lehaṃ vidadhyān madhunā śiśūnām /
kāsajvaracchardibhir arditānāṃ samākṣikāṃ cātiviṣām athaikām

78

dhātrīcūrṇasya kaṃsaṃ svarasaparigataḥ kṣaudrasarpiḥ samāṃśaṃ
kṛṣṇāmānīsitāṣṭaprasṛtayutam idaṃ sthāpitaṃ bhasmarāśau /
varṣānte tat samaśnan bhavati vipalito rūpavarṇaprabhāvī
nirvyādhir buddhimedhāsmṛtivacanabalasthairyasattvair upetaḥ

79

yaṣṭītugāsaindhavapippalībhiḥ saśarkarābhis triphalā prayuktā /
āyuḥpradā vṛṣyatamātimedhyā bhavej jarāvyādhivināśanī ca

80

cūrṇaṃ śvadaṃṣṭrāmalakāmṛtānāṃ lihet sasarpir madhunā ca yuktam /
vṛṣyaḥ sthiraḥ śāntavikāraduḥkhaḥ samāśataṃ jīvati kṛṣṇakeśaḥ

Original text: Yogaśataka · Edition: Heinz Helmuth Michael Schmidt: Das Yogaśata : Ein Zeugnis altindischer Medizin, Sanskrit und Tibetisch, Bonn 1978 (Diss.). · Data entry Klaus Wille · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc