Yogaśataka · Verses 41-60
sarpir guḍūcīvṛṣakaṇṭakārīkvāthena kalkena ca siddham etat /
peyaṃ purāṇajvarakāsaśūlaśvāsāgnimāndyagrahaṇīgadeṣu
vṛṣakhadirapaṭolapatranimbatvagamṛtatāmalakīkaṣāyakalkaiḥ /
ghṛtam abhinavam etad āśu siddhaṃ jayati visarpamadāśrakuṣṭhagulmān
tvaṅmāṃsaśoṇitagatair doṣaiḥ prakupitair janitaḥ
sarvāṅgaśārīraśoṣaviśeṣo visarpaḥ /
mado madyātmo madyapānajanitavikāraḥ
amṛtāpaṭolapicumardadhāvanītriphalākarañjavṛṣakalkavāribhiḥ /
ghṛtam uttamaṃ vidhivipakvam ādṛtaḥ prapibann idaṃ jayati kuṣṭham āturaḥ
khaṇḍān kuṣmāṇḍakānām atha pacanavidhisvinnaśuṣkājyabhṛṣṭān
nyasyet khaṇḍe vipakve samaricamagadhāśuṇṭhyajājītrigandhān /
leho 'yaṃ bālavṛddhānilarudhirakṛśastrīprasaktakṣatānāṃ
tṛṣṇākāsāsrapittaśvasanagudarujācharditānāṃ ca śastaḥ
vipācya mūtrāmblamadhūni dantīpiṇḍītakṛṣṇāviḍadhūmakuṣṭhaiḥ /
vartiṃ karāṅguṣṭhanibhāṃ ghṛtāktāṃ gude rujānāhaharīṃ vidadhyāt
saśarkaraṃ kuṅkumam ājyabhṛṣṭaṃ nasyaṃ vidheyaṃ pavanāsṛgutthe /
bhrūkarṇaśaṅkhākṣiśiro'rdhaśūle dinābhivṛddhiprabhave ca roge
pathyākṣadhātrīphalamadhyabījais tridvyekabhāgair vidadhīta vartim /
tayāñjayed aśrum atipravṛddham akṣṇor haret kaṣṭam api prakopam
harītakīsaindhavatārkṣyaśailaiḥ sagairikaiḥ svacchajalaprapiṣṭaiḥ /
bahiṣpralepaṃ nayanasya kuryāt sarvākṣirogopaśamārtham etat
sasaindhavaṃ lodhram athājyabhṛṣṭaṃ sauvīrapiṣṭaṃ sitavastrabaddham /
āścyotanaṃ tan nayanasya kuryāt sadāhakaṇḍūṃ ca rujaṃ nihanyāt
hanty arjunaṃ śarkarayābdhipheno naktāndhatāṃ gośakṛtā ca kṛṣṇā /
rasāñjanaṃ vyoṣayutaṃ ca pillaṃ tāpīsamutthaṃ madhunā ca śukram
puṣpākhyatārkṣyasasitodadhiphenaśaṅkhasindhūtthagairikaśilāmaricaiḥ samāṃśaiḥ /
piṣṭais tu mākṣikarasena rasakriyeyaṃ hanty armakācatimirārjunavartmarogān
mustośīrarajoyavāsamaricāḥ sindhūdbhavaṃ kaṭphalaṃ
dārvītutthakaśaṅkhaphenanaladaṃ kālānusāry añjanam /
tulyaṃ cūrṇitam āyase vinihitaṃ kṣaudrānvitaṃ śasyate
kaṇḍvarmāmayaraktarājitimire pillopadeheṣu ca
mañjiṣṭhāmadhukotpalodadhikaphatvaksevyagorocanā-
māṃsīcandanaśaṅkhapatragirimṛttālīsapuṣpāñjanaiḥ /
sarvair eva samāṃśam añjanam idaṃ śastaṃ sadā cakṣuṣaḥ
kaṇḍūtkledamalāśruśoṇitarujāpillārmaśukrāpaham
kvāthaḥ samustātiviṣendradārukaliṅgapāṭhākaṭurohiṇīnām /
gomūtrasiddho madhunā ca yuktaḥ peyo galavyādhiṣu sarvajeṣu
yavāgrajaṃ tejavatīṃ sapāṭhāṃ rasāñjanaṃ dāruniśāṃ sakṛṣṇām /
kṣaudreṇa kuryād guṭikāṃ mukhena tāṃ dhārayet sarvagalāmayeṣu
dārvīguḍūcīsumanāpravālādrākṣāyavāsatriphalākaṣāyaḥ /
kṣaudreṇa yuktaḥ kavalagraho 'yaṃ mukhasya pākaṃ śamayaty udīrṇam
kuṣṭhaṃ dārvī lodhram abdaṃ samaṅgā pāṭhā tiktā tejanī pītikā ca /
cūrṇaṃ śastaṃ gharṣaṇaṃ tad dvijānāṃ raktasrāvaṃ hanti kaṇḍūrujaṃ ca
sauvīraśuktārdrakamātuluṅgamāṃsai rasair guggulusaindhavaś ca /
paktvā tu tailaṃ kaṭukaṃ niṣiñcet tat karṇayoḥ karṇarujopaśāntyai
vāsānimbapaṭolaparpaṭaphalaśrīcavyadārvyambudaiḥ
tiktośiradurālabhātrikaṭukatrāyantikācandanaiḥ /
sarpiḥ siddham athordhvajatruvikṛtighrāṇākṣiśūlādiṣu
tvagdoṣajvaravidradhivraṇarujāśukreṣu vai ceṣyate
Original text: Yogaśataka · Edition: Heinz Helmuth Michael Schmidt: Das Yogaśata : Ein Zeugnis altindischer Medizin, Sanskrit und Tibetisch, Bonn 1978 (Diss.). · Data entry Klaus Wille · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0