Language

ENहिગુ
Scripture Library

Yogaśataka · Verses 21-40

21

cūrṇaṃ samaṃ rucakahiṅgumahauṣadhānām śuṇṭhyambunā kaphasamīraṇasaṃbhavāsu /
hṛtpārśvapṛṣṭhajaṭharārtivisūcikāsu peyaṃ tathā yavarasena ca viḍvibandhe

22

pūtīkapatragajacirbhiṭacavyavahni vyoṣaṃ ca saṃstaracitaṃ lavaṇopadhānam /
dagdhvā vicūrṇya dadhimastuyutaṃ prayojyaṃ gulmodaraśvayathupāṇḍugudodbhaveṣu

23

dviruttarā hiṅgu vacā sakuṣṭhā suvarcikā ceti viḍaṃ ca cūrṇam /
uṣṇāmbunānāhavisūcikārtihṛdrogagulmordhvasamīraṇaghnam

24

śṛṅgīkaṭutrikaphalatrayakaṇṭakārībhārgīsapuṣkarajaṭā lavaṇāni pañca /
cūrṇaṃ pibed aśiśireṇa jalena hikkāśvāsordhvavātakasanārucipīnaseṣu

25

nādeyīkuṭajārkaśigrubṛhatīsnugbilvabhallātaka-
vyāghrīkiṃśukapāribhadrakajaṭāpāmārganīpāgnikān /
vāsāmuṣkakapāṭalāḥ salavaṇā dagdhvā rasaṃ pācitaṃ
hiṅgvādiprativāpam etad ucitaṃ gulmodaraplīhiṣu

26

cavyamlavetasakaṭutrikatittiḍīkatālīsajīrakatugādahanaiḥ samāṃśaiḥ /
cūrṇaṃ guḍapramṛditaṃ trisugandhiyuktaṃ vaisvaryapīnasakaphāruciṣu praśastam

27

tālīsacavyamaricaṃ sadṛśaṃ dviraṃśaṃ mūlaṃ tugāṃ magadhajāṃ triguṇāṃ ca śuṇṭhīm /
kṛtvā guḍatriguṇitāṃ guḍikāṃ sugandhāṃ kāsāgnimāndyagudajajvararukṣu dadyāt

28

suṇṭhīkaṇāmaricanāgadalatvagelaṃ cūrṇīkṛtaṃ kramavivardhitam ūrdhvam antyāt /
khāded idaṃ samasitaṃ gudajāgnimāndyagulmāruciśvasanakaṇṭhahṛdāmayeṣu

29

sindhūtthahiṅgutriphalāyavānīvyoṣair guḍāṃśair guḍikāṃ prakuryāt /
tair bhakṣitais tṛptim avāpnuvan na bhuñjīta mandāgnir api prabhūtam

30

ayastilatryūṣaṇakolabhāgaiḥ sarvaiḥ samaṃ mākṣikadhātucūrṇam /
tair modakaḥ kṣaudrayuto 'nutakraḥ pāṇḍvāmaye dūragate 'pi śastaḥ

31

guḍena śuṇṭhīm athavopakulyāṃ pathyātṛtīyām atha dāḍimaṃ ca /
āmeṣv ajīrṇeṣu gudāmayeṣu varcovibandheṣu ca nityam adyāt

32

harītakīnāgaramustacūrṇaṃ guḍena sārdhaṃ guṭikā vidheyā /
nivārayaty āsyavidhāriteyaṃ śvāsaṃ pravṛddhaṃ prabalaṃ ca kāsam

33

vaṭaprarohaṃ madhu kuṣṭham utpalaṃ salājacūrṇaṃ guḍikāṃ prakalpayet /
susaṃhitā sā vadanena dhāritā tṛṣṇāṃ pravṛddhām api hanti satvaram

34

manaḥśilāmāgadhikoṣaṇānāṃ cūrṇaṃ kapitthāmlarasena yuktam /
lājaiḥ samāṃśair madhunāvalīḍhaṃ chardiṃ prasaktām asakṛn nihanti

35

dūrvāraso dāḍimapuṣpajo vā ghrāṇapravṛtte 'sṛji nasyam uktam /
stanyena vālaktarasena vāpi viṇ makṣikānāṃ ca nihanti hikkām

36

dhātrīrasaḥ sarjarasaḥ sapākyaḥ sauvīrapiṣṭaś ca tadāsutaś ca /
bhavanti sidhmāni yathā na bhūyas tathaivam udvartanakaṃ karoti

37

dūrvābhayāsaindhavacakramardakuṭherakāḥ kāñjikatakrapiṣṭāḥ /
tribhiḥ pralepair api baddhamūlāṃ dadruṃ ca kaṇḍuṃ ca vināśayanti

38

gaṇḍīrikacitrakamārkavārkakuṣṭhadrumatvaglavaṇaiḥ samūtraiḥ /
tailaṃ pacen maṇḍalakuṣṭhadadruduṣṭavraṇāruk kiṭimāpahāri

39

sindūraguggulurasāñjanasikthatutthais tulyāṃśakaiḥ kaṭukatailam idaṃ vipakvam /
kacchūṃ sravatpiṭakikām athavāpi śuṣkām abhyañjanena sakṛd uddharati prasahya

40

suvarcikānāgarakuṣṭhamūrvālākṣāniśālohitayaṣṭikābhiḥ /
tailaṃ jvare ṣaḍguṇatakrasiddham abhyañjanāc chītavidāhanut syāt

Original text: Yogaśataka · Edition: Heinz Helmuth Michael Schmidt: Das Yogaśata : Ein Zeugnis altindischer Medizin, Sanskrit und Tibetisch, Bonn 1978 (Diss.). · Data entry Klaus Wille · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc