Scripture Library

Yoga Vasistha · Verses 6.7-2

6.7-2.7

saptamaḥ sargaḥ

6.7-2.1

śrīvasiṣṭha uvāca /
yanmuktāvalitā ratnabhūṣitā bhānti yoṣitaḥ /
madendāvudite kṣubdhakāmakṣīrārṇavormayaḥ

6.7-2.2

sauvarṇāmbhojakośasthalolālipaṭalaśriyam /
dhārayanti dṛśaḥ strīṇāṃ kapolataladolitāḥ

6.7-2.3

udyānavanakhaṇḍeṣu bhūmau kṛtamadā madhau /
hṛdyāḥ sumanaso bhānti dāsā iva manobhuvaḥ

6.7-2.4

kravyādagṛdhragomāyukauleyakavalāṅgikāḥ /
striyaḥ samupamīyante candracandanapaṅkajaiḥ

6.7-2.5

sauvarṇakalaśāmbhojakalikāmātuluṅgavat /
dṛśyate strīstanaśreṇī raktapūtisugandhikā

6.7-2.5

rasāyanendunisyandamadhubimbāsavadravaiḥ /
oṣṭhābhidho māṃsalavo lālākta upamīyate

6.7-2.7

alpālpāṣṭhīvadākārā bhujākrūrāsthiśaṅkavaḥ /
mahābāhulatāśabdairvarṇyante kavibhiḥ śubhaiḥ

6.7-2.8

kadalīstambhasambhārasundarībhistathā bhṛtā /
kucaśobhocitānandā toraṇālirvirājate

6.7-2.9

āpātamandamadhurā madhye dvandvānubandhinī /
śīghrāvasānaviralā lakṣmīrapyabhivāñchyate

6.7-2.10

samupaiti matirduḥkhaṃ sukhaṃ ca śataśākhatām /
duḥkhaśākhāstu jāyante nānākarmaphalāḥ śriyaḥ

6.7-2.11

baddhajālaghanākārāḥ kārārthamiva rajjavaḥ /
dacchadaḥsadṛśā vācaḥ pratānagahane sthitāḥ

6.7-2.12

saṃtatā mohamihikā kāryāsāravisāriṇī /
yamunā prāvṛṣīvaiti timiraśyāmalā ciram

6.7-2.13

kaṭūkṛtāntaḥkaraṇo nānāsukhaviśāradaḥ /
vardhate hi gatasnehaṃ janmaprativiṣārasaḥ

6.7-2.14

vyādhūtajarjarākīrṇajanatāparṇarājayaḥ /
svakarmapavanā vānti nānāvakarareṇavaḥ

6.7-2.15

kālaḥ kavalitānantajagatpakvaphalo'pyayam /
ghasmarācārajaṭharaḥ kalpairapi na tṛpyati

6.7-2.16

mohamārutamāpīya tvacā viṣamacāriṇaḥ /
sphurantīhāhayaścitrāḥ śītalācaladīptayaḥ

6.7-2.17

cintāpiśācopahatā vivekendūdayaṃ vinā /
tamaseva nirālokā yāti yauvanayāminī

6.7-2.18

jihvā jarjaratāmeti prākṛtānunayajvaraiḥ /
padmakoṭarakoṇasthamapi sūtraṃ himairiva

6.7-2.19

duḥkhaśokamahāṣṭhīlaḥ kaṣṭakaṇṭakasaṃkaṭaḥ /
sahasraśākhatāṃ yāti dāridryadṛḍhaśālmaliḥ

6.7-2.20

antaḥśūnyonnatidhvastacittacaityakṛtālayaḥ /
māyābahulayāminyāṃ lobholūko vivalgati

6.7-2.21

pūrvaṃ gṛhītvā karṇābhyāṃ sphurantī pariniścayam /
jarājarjaramārjārī yauvanākhuṃ nikṛntati

6.7-2.22

niḥsārā kramaśaḥ krāntadharādharasamunnatiḥ /
ḍiṇḍīrapiṇḍikeveyaṃ sṛṣṭirāyāti puṣṭatām

6.7-2.23

ābhāsapuṣpadhavalā jagatpallavaśālinī /
sattālatā vikasitā dharmārthaphaladhāriṇī

6.7-2.24

surācalamahāsthūṇaṃ candrasūryagavākṣakam /
gaganācchādanaṃ cāru dhriyate trijagadgṛham

6.7-2.25

saṃsārasarasi sphāre caranti ghrāṇaṣaṭpadāḥ /
śarīrapuṣkareṣvantaścidrūparasapāyinaḥ

6.7-2.26

nabhomārgamahānīlakuṭṭimaikāntaśālinī /
bhuvanaudararamyāntaḥ sphuratyādityadīpikā

6.7-2.27

āśātantunibaddhāṅgī jāgatī jīrṇapakṣiṇī /
svavāsanāśalāke'ntarnibaddhendriyapañjare

6.7-2.28

anāratapatajvālabhūtaparṇaparamparā /
spandate marutā''mṛṣṭā saṃsṛtivratatiściram

6.7-2.29

sṛṣṭeḥ katipayaṃ kālaṃ prahṛṣṭāḥ kulaśālinaḥ /
adhaḥkṛtogranarakapaṅkāḥ śaṅkojjhitāḥ kṣaṇam

6.7-2.30

bhuktendukhaṇḍakaṇikānīlanīradaśaivale /
svargamārgasarasyantaḥ sphuranti surasā rasāḥ

6.7-2.31

nānāphalālimalinā vāsanājālamālitā /
spandāmodamayī sphītā kriyāvikasitābjinī

6.7-2.32

varākī sṛṣṭiśapharī sphurantī bhavapalvale /
kṛtāntavṛddhagṛdhreṇa śaṭhena vinigṛhyate

6.7-2.33

taraṅgaphenamāleva saivānyeva ca bhaṅgurā /
śvaḥśvo'parendulekheva samudeti vicitratā

6.7-2.34

bhūribhūtaśarābāṇi kṣaṇabhaṅgāni kurvatā /
idaṃ kālakulālena cakraṃ saṃparivartyate

6.7-2.35

asaṃkhyātāni kalpāni saṃjātānyacale pade /
jagajjaṅgalajālāni dagdhāni yugavahninā

6.7-2.36

bhāvābhāvairaparyantaiḥ sukhaduḥkhadaśāśataiḥ /
vaiparītyaṃ prayātyevamajastraṃ jāgatī sthitiḥ

6.7-2.37

kṣubdhairyugaparāvartairvāsanāśrṛṃkhalombhitā /
mahāśaninipātaiśca na bhagnā'buddhadhīratā

6.7-2.38

śataśo vidrutāridhrairdanuputrairamiṣṭutām /
bhavabhagnatayāmaindrīṃ tanuṃ vahati vāsanā

6.7-2.39

viśatyavirataṃ bhūtasargapāṃsuparamparā /
nityaṃ niyativātyeyaṃ kālavyālagalāntaram

6.7-2.40

padārthāmbhasi sarvāṇi phalaphenāni sarvataḥ /
patantyaviratāpātamabhāvavaḍavāmukhe

6.7-2.41

sphurantyākasmikoddhūtā vicitradravyaśaktayaḥ /
svabhāvamātrasaṃpannāḥ spandaśriya ivāmbhasaḥ

6.7-2.42

bhūtamauktikasaṃpūrṇānbṛhataḥ subahūnapi /
jagatkalabhakānatti kṛtāntodriktakesarī

6.7-2.43

kulaśailaphalā meghapakṣapuñjāḥ phalāmṛjaḥ /
jāyante ca mriyante ca dhriyante ca jagatkhagāḥ

6.7-2.44

cidbhittau spandaśubhrāyāṃ raṅgaiḥ pañcabhirindriyaiḥ /
unmīlayati saṃsāracitrāṇi vidhicitrakṛt

6.7-2.45

ajasragatvarīṃ sarvaparivartavidhāyinīm /
nimeṣaśatabhāgāṅgīmasadduḥsādhitāṅkurām

6.7-2.46

sūkṣmāṃ kālasya kalanāṃ svasamutthānakāriṇīm /
dhyānenaivānvavekṣyaitāḥ sthitāḥ sthāvarajātayaḥ

6.7-2.47

rāgadveṣasamutthena bhāvābhāvamayena ca /
jarāmaraṇarogeṇa jīrṇā jaṅgamajātayaḥ

6.7-2.48

suduṣkṛtottamadhyānacāriṇyo dharaṇītale /
niyatyā niyataṃ kālaṃ pīḍyante kīṭapaṅktayaḥ

6.7-2.49

kṣaṇenādṛśya evedaṃ nigiratyakhilaṃ sukhī /
sudurlakṣyavilaḥ kālavyālo vipulabhogavān

6.7-2.50

kālena kiṃcidālakṣya svaśarīrākulīkṛtāḥ /
śītavātātapaprauḍhāḥ prollasatpuṣpadīptayaḥ

6.7-2.51

phalapradāścarantīha śīlinaḥ śvabhravigrahāḥ /
payaḥpaṭalaviśrāntatrailokyāmbhojakoṭare

6.7-2.52

karoti ghuṃghumaṃ bhūri bhūtabhramarapeṭikā /
brahmāṇḍabhaikṣyabhāṇḍeyaṃ kālī bhagavatī kriyā

6.7-2.53

svayaṃ datvaiva datvaiva bhūtabhikṣāṃ jighṛkṣati /
timirālīkakabarī indvarkacapalekṣaṇā

6.7-2.54

brahmopendramahendrādidharāgirivarādikā /
brahmatattvaikapiṭakā lambamānapayodharā

6.7-2.55

cicchaktimātṛkā sthūlā taralā ghanacāpalā /
tārakājāladaśanā saṃdhyāruṇatarā dharā

6.7-2.56

samastapadminīhastā śatakratupurānanā /
saptābdhimuktālatikā nīlāmbaraparīvṛtā

6.7-2.57

jambūdvīpamahānābhirvanaśrīromarājikā /
bhūtvā bhūtvā vinaśyantī trilokīvṛddhakāminī

6.7-2.58

asakṛjjāyate naṣṭā bhūrivibhramakāriṇī /
magnamanyairathonmagnaṃ bhīme kālamahārṇave

6.7-2.59

pratikalpakṣaṇaṃ kṣīṇairbrahmāṇḍasphuṭabudbudaiḥ /
kāle'gādharasasyande sthitvā sthitvā punaḥpunaḥ

6.7-2.60

kalpamātranimeṣeṇoḍḍīnāḥ kāraṇasārasāḥ /
utpattyotpattya nāśinyaḥ saṃtaptāḥ sṛṣṭividyutaḥ

6.7-2.61

kālameghe sphurantyetāścitprakāśavanodyamāḥ /
prapatadbhūtavihagāḥ patantyaviratabhramāḥ

6.7-2.62

kālatālātkilottālādbrahmāṇḍaphalapālayaḥ /
unmeṣakṛtavairiñcasṛṣṭayo devanāyakāḥ

6.7-2.63

nimeṣakṛtasaṃhārāḥ santi kecana kutracit /
nimeṣonmeṣasaṃkṣīṇakalpajālāḥ sahasraśaḥ

6.7-2.64

rudrāḥ kecana vidyante tasmiṃścitparame punaḥ /
te'pi yasya nimeṣeṇa bhavanti na bhavanti ca

6.7-2.65

tādṛśo'pyasti deveśo hyananteyaṃ kriyāsthitiḥ /
anantasaṃkalpamaye śūnye ca brahmaṇaḥ pade

6.7-2.65

na saṃbhavanti kā nāma śaktayaścitrapūrakāḥ /
evamakṣīṇasaṃkalpalabdhārthabharabhāsurā /
jāgatī kalpanā yeyaṃ tadajñānavijṛmbhitam

6.7-2.67

yāḥ saṃpado yaduta saṃtatamāpadaśca
yadbālyayauvanajarāmaraṇopatāpāḥ /
yanmajjanaṃ ca sukhaduḥkhaparamparābhi-
rajñānatīvratimirasya vibhūtayastāḥ

6.7-2.7

ityārṣe śrīvāsiṣṭhamahārāmāyaṇe vālmīkīye devadūtokte mokṣopāyeṣu nirvāṇaprakaraṇe pū० ajñānamāhātmyaṃ nāma saptamaḥ sargaḥ

Original text: yogavāsiṣṭhaḥ · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0