Yoga Vasistha · Verses 6.43-2

tricatvāriṃśaḥ sargaḥ

śrīvasiṣṭha uvāca /
etaduktaṃ paraṃ tena svayameva ca vedmyaham /
rāma tvamapi jānīṣe yathedaṃ samavasthitam

yatrālīkamalīkena kilālīke vilokyate /
tasyāṃ saṃsāramāyāyāṃ kiṃ satyaṃ kimasanmayam

yathā yena vikalpena yadvikalpena kathyate /
tathā tenātmakalpena nagatā'pyanubhūyate

yathā dravatvaṃ payasi yathā spando nabhasvati /
yathā nabhasi śūnyatvaṃ tathā sargatvamātmani

tataḥ prabhṛti tenaiva krameṇārcanamātmanaḥ /
adya yāvadgatavyagraḥ kurvannahamavasthitaḥ

anenārcāvidhānena mayeme rāma vāsarāḥ /
akhinnenātivāhyante vyavahāraparā api

yathāprāptaiḥ kriyācārakusumairātmano'rcanam /
vyucchinnamapi vyucchinnaṃ na kadācidaharniśam

grāhyagrāhakasaṃbandhe sāmānye sarvadehinām /
yoginaḥ sāvadhānatvaṃ yattadarcanamātmanaḥ

dṛṣṭyānayā raghupate saṅgamuktena cetasā /
saṃsāraviralāraṇye viharāsminna khidyase

duḥkhe mahati saṃprāpte dhanabandhuviyogaje /
etāṃ dṛṣṭimavaṣṭabhya vicāraṃ kuru suvrata

sukhaduḥkhe na kartavye dhanabandhūdayakṣaye /
evaṃprāyā eva sarvā nityaṃ saṃsāradṛṣṭayaḥ

jānāsyeva gatiṃ citrāṃ viṣayāṇāṃ pramāthinīm /
yathāyānti yathā yānti yathā paribhavanti ca

evameva pravartante premāṇi ca dhanāni ca /
evamevāvahīyante nimittairavicāritaiḥ

na tāstava na tāsāṃ tvaṃ nirmalāntarjagatkriyāḥ /
idamitthaṃ jagatkiṃcitkiṃ mudhā paritapyase

tvamihāsi jagadrūpaṃ cinmātravitatākṛte /
nijāvayavakāvṛttau kaḥ kramo harṣaśokayoḥ

tāta cinmātrarūpo'si na te bhinnamidaṃ jagat /
atastava kathaṃ kutra heyopādeyakalpanā

iti ciccakracāñcalye cinmaye jagadambudhau /
taraṅgajāle cāmbhodhau kaḥ kramo harṣaśokayoḥ

cidekatānatāmetya sauṣuptīmāgataḥ sthitim /
adyaprabhṛti rāma tvaṃ turyāvasthātmako bhava

samaḥ samasamābhāso bhāsvadvapurudāradhīḥ /
tiṣṭhātmārcārato nityaṃ paripūrṇaṃ ivārṇavaḥ

etattvaṃ śrutavānsarvaṃ sthitastvaṃ paripūrṇadhīḥ /
yadicchasītaratpraṣṭuṃ tatpṛccha raghunandana //
yatpṛṣṭaṃ prathame kalpe tadadya paricodaya /
śrīrāma uvāca /
idānīṃ saṃśayo brahmanvinivṛtto viśeṣataḥ

jñātaṃ jñātavyamakhilaṃ jātā tṛptirakṛtrimā /
na mune'sti malaṃ dvitvaṃ na cetyaṃ na ca kalpanam

tadā mamābhūdajñānaṃ praśāntamadhunā tu tat /
kalaṅka ātmano'stīti tadajñānavaśena yā

bhrāntirāsīdidānīṃ sā nivṛttā tvatprasādataḥ /
na jāyate na mriyate na caivātmā kalaṅkitaḥ

sarvaṃ ca khalvidaṃ brahmamayamityudito'smyalam /
praśnebhyaḥ saṃśayebhyaśca vāñchitebhyaśca sarvataḥ

śuddhaṃ me nirmalaṃ cetastvaṣṭrā yantrabhramādiva /
sarvācāropadeśeṣu prāptaprokteṣu sādhubhiḥ

nirākāṅkṣī sthito'smyantaḥ sumeruḥ kanakeṣviva /
na tadastyasti yatrāśā na tadasti yadīpsitam

na tadasti yadādeyaṃ heyaṃ madhyaṃ carācare /
idaṃ heyamupādeyamidaṃ sadidamapyasat

iti cintābhramaḥ śānto nipuṇaṃ paramo mune /
na svargamabhivāñchāmi dveṣmi vāpi na rauravam

ātmanyeva hi tiṣṭhāmi mandarādririvābhramaḥ /
kaṇaśaḥ kīrṇatrijagatkṣīrasāgarasaṃsṛtiḥ

viśrāntaścirasaṃbhrānto nirbhramo rāma mandaraḥ /
avastvidamidaṃ vastu paśyeti kalanāstyalam

hṛdi tasya kusaṃdehajālena jvalitādhikam /
idamitthaṃ jagaditi jñātaṃ yena munīśvara

sa yatra yāti kārpaṇyaṃ jagatastanna labhyate /
vicitrākulakallolājjaḍādvṛttivivarjitāt

tvatprasādena bhagavaṃstīrṇāḥ smo bhavasāgarāt /
saṃpadāmavadhirjñāto dṛṣṭaḥ sīmānta āpadām

sarvasāre'pyadīnāḥ smaḥ pūrṇāḥ smaḥ parameśvara /
yayāvabhedyāmaparairdalitāśāmataṅgajam /
saṃsārasāgare samyagvīratāmāgataṃ manaḥ

parigalitavikalpatāmupetaṃ
pragalitavāñchamadīnasārasattvam /
trijagati yadatiprasannarūpaṃ
pramuditamantaranuttamaṃ mano me

ityārṣe śrīvā०rāmāyaṇe vālmīkīye de० mokṣopāyeṣu nirvāṇaprakaraṇe pū० viśrāntivarṇanaṃ nāma tricatvāriṃśaḥ sargaḥ