Yoga Vasistha · Chapter 6.113

trayodaśādhikaśatatamaḥ sargaḥ

śrīvasiṣṭha uvāca /
balānyanutaranto'tha taditthaṃ dravatāṃ dviṣām /
dūrāddūrataraṃ prāptāścatvāraste vipaścitaḥ

sarvaśaktimayaikena cetaneneśvareṇa te /
prahitā digjayaṃ cakruḥ sarva eva samāśayāḥ

dūrāttāvadavicchinnamanusasrurbalāni te /
yāvattīraṃ samudrāṇāṃ pravāhāḥ saritāmiva

dūrāviśrāntayānena teṣāṃ tatsarvasādhanam /
ātmīyaṃ parakīyaṃ ca kṣīṇaṃ kusaridambuvat

ātmīyānyanyadīyāni teṣāṃ vīkṣyabalānyalam /
kṣīṇānīva mumukṣūṇāṃ puṇyapāpāni dhāvatām

svayamastrāṇi śāntāni kṛtakṛtyānyathāmbare /
jvālājālāni vahnīnāṃ dāhyasyāsaṃbhavādiva

ālayeṣu rathāśvebhavṛkṣaughādiṣu hetayaḥ /
āsannidrālavo līnā dinānte vihagā iva

taraṅgā iva toye'ntarnīhārā iva vāride /
meghā vāyāvivāmodā vyomanīva nililyire

dhārāpaṅkatalālīnaśāntahetijalecaraḥ /
nārācasīkarāsāranīhāraparivarjitaḥ

cakrāvartaśatonmukto yuktaḥ saumyatayācchayā /
praśāntameghasaṃrambhataraṅgottuṅgavarṣaṇaḥ

antarlīnarkṣaratnaughakoṇasaṃsthārkavāḍavaḥ /
śūnyatāvāriramalo vyomaikābdhirabhūtpṛthuḥ

lambaprakāśagambhīraṃ prasannaṃ kāntimattatam /
rajovirahitaṃ reje khaṃ mano mahatāmiva

athārṇavāṃste dadṛśurākāśasyānujāniva /
vistīrṇānvimalākārānpūritākhiladiktaṭān

taraṅgakaṇakallolamahāgulugulākulān /
bhūrisīkaranīhārahārihāriśarīriṇaḥ

sthitānātmānamāstīrya bhūmau vyādhyāturāniva /
śvasanārtāṃścaladdehānvivartormimahābhujān

jaḍānapi spandamayānkallolākoṭakoṭarān /
saṃsārāniva vistīrṇāṃścakrāvartadaśākulān

ratnarāśitaṭoddadyotapīvarīkṛtabhāskarān /
śaṅkharāśiviśadvātaśabdatarjitaghuṃghumān

māṃsalormighaṭāghoṣaghargharāmbaraḍambarān /
vartulāvartavistāraprabhramadvidrumadrumān

makaravyūhanirhrādaghargharodaraghuṃghumān /
matsyapucchacchaṭācchinnamajjatpotakṛtāravān

udgrīvakūrmamakaranigīrṇaurṇanarotkarān /
ūrmibimbitasaptāśvasahasrārkanabhonibhān

bhāṃkārakāripavanapatadbhūtyatatoddhaṭān /
ūrmyudastamaṇivrātabalājjhaṇajhaṇadhvanīn

nānājālairbalabhujairhelāspṛṣṭārkamaṇḍalān /
namadunnamadudraśmiratnamāṇikyamaṇḍalān

utphālaphenilāvartavivartamakarotkarān /
kvacitkarikaronnāmaiḥ kṣaṇaṃ vaṃśavanīkṛtān

laharīvallarīvālānpṛṣṭhatāliṣu mādhavān /
kvacidantaraviśrāntasaparicchadamādhavān

ekadeśasthitāsaṃkhyanānāsurasurālayān /
tārānavataraṅgaughaparidanturitāmbarān

guhāmaśakavadgartabhītaśākhāyitācalān /
nayatombutaraṅgaughairvelādrīnatikharvatām

khakṣetrāropitānalparatnaraśmipathāṅkurān /
śuddhaśuktimukhonmuktamuktāntaritasaikatān

nānāratnāṃśukauśeyasūtracitrāṃstaraṅgitān /
viśannadīndaśādigbhiḥ samākīrṇānpaṭāniva

indranīlataṭairvyuptamuktāśuktiśatāṅkitaiḥ /
kvaciddarśayataḥ kāntaśatendukanakhaśriyam

ratnāṃśujālasaṃdigdhāstaraṅgādeśabimbitāḥ /
parivartayataḥ phullāstīratālīvanāvalīḥ

elālavaṅgakaṅkolaphalamālāṃ jighṛkṣubhiḥ /
velāvanalatābhraṣṭāmāttāvṛttīñjalecaraiḥ

cūtanīpakadambāgravihagānpratibimbitān /
bhuñjānairvipralambhena kṛtācchoṭāñjalecaraiḥ

khecarapratibimbena vidravadbhiritastataḥ /
bhagnabandhabṛhatsetūnkṣaṇaṃ prati jalecaraiḥ

amūrtānpratibimbena hṛdayasthajagatrtrayān /
caturo vyomavipulāndikṣu nārāyaṇāniva

atigāmbhīryanairmalyavistāravibhavairnabhaḥ /
nigīrya saṃdarśayato hṛdayādiva bimbitam

jalacārivihaṅgānāṃ sākāśaṃ pratibimbitam /
āśayairdadhataḥ sāraiḥ padmānbhṛṅgamivātmagam

taraṅgataralāsphālamārutairāhatāmbarān /
kandarodgāragambhīraiḥ kalpāntajaladālayān

guhāgulugulāvartanirghoṣāśanibhāṣaṇān /
bhṛśaṃ bhāvayato grastānagastyaurvānalāniva

bhūrisīkarapuṣpāṇi taraṅgaughatarūṇi ca /
prāptānyambuvanānīva laharīmañjarīṇi kham

sarattaraṅgajālāni proḍḍīnaprāṇimantyadhaḥ /
ākāśakhaṇḍakhaṇḍatvātpatitānīva vibhramāt

elālavaṃgabakulāmalakītamāla-
hiṃtālatāladalatāṇḍavakhaṇḍitāgre /
prāpte patallavaṇavāridhidīrghatīraṃ
rekhā babhāvalinibhāmbaraśailamūrdhni

ityārṣe śrīvāsiṣṭhamahārāmāyaṇe vālmīkīye de० mo० nirvā० u० avi० vipa० samudravarṇanaṃ nāma trayodaśādhikaśatatamaḥ sargaḥ