Yoga Vasistha · Verses 6.113-2
trayodaśottaraśatatamaḥ sargaḥ
śrīrāma uvāca /
mithyānaraprasaṅgena kiṃ māyāpuruṣaḥ prabho /
kathito'yaṃ tvayā vyomarakṣaṇa ca kimucyate
śrīvasiṣṭha uvāca /
śrṛṇu rāma yathābhūtametatprakaṭayāmi te /
mithyāpuruṣavṛttāntakathā yā kathitādhunā
māyāyantramayaḥ prokto yaḥ pumānraghunandana /
enaṃ tvaṃ tamahaṃkāraṃ viddhi śūnyāmbarotthitam
yasminnākāśakośe'sminsādho jagadidaṃ sthitam /
tadanantamasacchūnyaṃ sargādau bhavati svayam
antaḥsthitasudurlakṣyabrahma vyomno'tha śabdavat /
tasmādudetyahaṃkāraḥ pūrvaṃ spanda ivānilāt
vṛddhiṃ yātaḥ sa gagane kalpayatyātmatāṃ gataḥ /
anātmātmābhidhānena tenāsau yatate tataḥ
anātmātmaikarakṣārthaṃ dehānnānāvidhānasau /
bhūyobhūyo vināśe'pi sṛjatyākulatāṃ gataḥ
sa eva māyāpuruṣo mithyāpuruṣa eva saḥ /
asadevodito vyartho'pyahaṃkāro hi māyayā
kūpakuṇḍacatuḥśālakumbhādīndehakānasau /
kṛtvā rakṣita ātmeti yāti tadvyomni bhāvanam
ahaṃkārasya tasyāsya nāmānīmāni rāghava /
śrṛṇu yairjagadākāravibhramairmohayatyasau
jīvo buddhirmanaścittaṃ māyā prakṛtirityapi /
saṃkalpaḥ kalanā kālaḥ kalā cetyapi viśrutaiḥ
evamādyaistathānyaiśca nāmabhirbahutāṃ gataiḥ /
sahasrarūpo'haṃkāraḥ kalpitārthairvijṛmbhate
bhūtākāśe tate śūnye jagannirbhitti niścitam /
sukhaduḥkhānyanubhavanmithyaiva puruṣaḥ sthitaḥ
yathaiva mithyāpuruṣo rakṣanvyomātmaśaṅkayā /
ghaṭākāśādiṣu kliṣṭa evaṃ mā kleśavānbhava
ākāśādapi vistīrṇaḥ śuddhaḥ sūkṣmaḥ śivaḥ śubhaḥ /
ya ātmā sa kathaṃ kena gṛhyate rakṣyate'thavā
hṛdayākāśamātrasya śarīrakṣayasaṃkṣaye /
vyarthaṃ bhūtāni śocanti naṣṭa ātmeti śaṅkayā
ghaṭādiṣu praṇaṣṭeṣu yathākāśādyakhaṇḍitam /
tathā deheṣu naṣṭeṣu dehī nityamalepakaḥ
śuddhaścinmātra ātmāyamākāśādapyaṇoraṇuḥ /
svānubhūtyaṃśamātraṃ hi khavadrāma na naśyati
na jāyate na mriyate kvacitkiṃcitkadācana /
jagadvivartarūpeṇa kevalaṃ brahma jṛmbhate
satyamekaṃ padaṃ śāntamādimadhyāntavarjitam /
bhāvābhāvavinirmuktamiti matvā sukhī bhava
sarvāpadāṃ nilayamadhruvamasvatantra-
māsannapātamavivekamanāryamajñam /
bodhādahaṃkṛtipadaṃ sakalaṃ vimucya
śeṣe subaddhapadamuttamatāṃ prayāsi
ityārṣe śrīvāsiṣṭhamahārāmāyaṇe vā० de० mo० nirvāṇaprakaraṇe pū० mithyāpuruṣopākhyānaṃ nāma trayodaśottaraśatatamaḥ sargaḥ
Original text: yogavāsiṣṭhaḥ · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0