Yoga Vasistha · Verses 6.112-2

dvādaśādhikaśatatamaḥ sargaḥ

śrīvasiṣṭha uvāca /
iti prāpya paraṃ yogamupadeśamanuttamam /
jīvanmukto babhūvāsau tato devaguroḥ sutaḥ

nirmamo nirahaṃkāraśchinnagranthiḥ praśāntadhīḥ /
kaco yathā sthito rāma tathā tiṣṭhāvikāravān

ahaṃkāramasadviddhi mainamāśraya mā tyaja /
asataḥ śaśaśṛṅgasya kila tyāgagrahau kutaḥ

asaṃbhavatyahaṃkāre kva te maraṇajanmanī /
nabhaḥkṣetre tathā vyuptaṃ kena saṃgṛhyate phalam

niraṃśaṃ śāntasaṃkalpaṃ sarvabhāvātmakaṃ tatam /
paramādapyaṇoḥ sūkṣmaṃ cinmātraṃ tvamanomayam

yathāmbhasastaraṅgādi yathā hemno'ṅgadādi ca /
tadevātadivābhāsaṃ tathāhaṃbhāvabhāvitaḥ

abodhena jagatsarvaṃ māyāmayamiva sthitam /
bodhena sakalaṃ brahmarūpaṃ saṃpadyate'nagha

dvitvaikatvamatī tyaktvā śeṣasthaḥ sukhito bhava /
mā duḥkhito bhava vyarthaṃ tvaṃ mithyāpuruṣo yathā

māyeyamatiduṣpārā sāṃsārī gāḍhatāṃ gatā /
śaradā mihikevāśu bodhenāyāti tānavam

śrīrāma uvāca /
paramāmāgato'smyantastṛptiṃ jñānāmṛtena te /
avagrahabhayākrāntaḥ svāsāreṇeva cātakaḥ

amṛteneva sikto'hamantargacchāmi śītatām /
uparyapi samastānāṃ tiṣṭhāmyatulasaṃpadām

na tṛptimanugacchāmi vacāṃsi vadatastava /
aindavīnāṃ marīcīnāṃ cakorastṛṣito yathā

tṛpto'pi bhūyaḥ pṛcchāmi tvāṃ praśnamimamīśvara /
ko nāma tṛpto'pyagrastaṃ na pibatyamṛtāsavam

kimucyate muniśreṣṭha mithyāpuruṣanāmakam /
vastvavastu kṛtaṃ jagadvastujātaṃ vadāśu me

śrīvasiṣṭha uvāca /
mithyāpuruṣabodhāya śrṛṇu rāghava śobhanām /
imāmākhyāyikāṃ hāsajananīṃ madudīritām

asti kaścinmahābāho māyāyantramayaḥ pumān /
bālapelavadhīmūḍho gūḍho maurkhyeṇa kevalam

sa ekānte kvacijjātaḥ śūnye tatraiva tiṣṭhati /
keśoṇḍrakamiva vyomni mṛgatṛṣṇeva vā marau

tasmādanyanna tatrāsti yadasti ca sa eva tat /
yaccānyattattadābhāsaṃ na ca paśyati durmatiḥ

saṃkalpastasya saṃjātastatra vṛddhimupeyuṣaḥ /
khasyāhaṃ khamahaṃ khaṃ me khaṃ rakṣāmīti niścalaḥ

khaṃ sthāpayitvā rakṣāmi vastviṣṭaṃ svayamādarāt /
iti saṃcintayanvyomarakṣārthaṃ so'karodgṛham

tasya kośe babandhāsthāṃ rakṣitaṃ khaṃ mayetyasau /
gṛhākāśena saṃtuṣṭastataḥ sa raghunandana

atha kālena tattasya gṛhaṃ nāśamupāyayau /
ṛtvantareṇābda iva vāteneva taraṅgakaḥ

hā gṛhākāśa naṣṭaṃ tvaṃ hā kva yātamasi kṣaṇāt /
hā hā bhagnamasi svacchamityevaitacchuśoca saḥ

iti śokaśataṃ kṛtvā punastatraiva durmatiḥ /
kūpaṃ cakre kharakṣārthaṃ kūpākāśaparo'bhavat

tato nāśaṃ sa kālena nītaḥ kūpo'pi tasya vai /
kūpākāśe gate śokanimagno'sau tato'bhavat

kūpākāśapralāpānte kumbhaṃ śīghramathākarot /
kumbhākāśaparo bhūtvā svayaṃ nirvṛtimāyayau

kumbho'pi tasya kālena nāśaṃ nīto raghūdvaha /
yāmeva diśamādatte durbhagaḥ sā hi naśyati

kumbhākāśapralāpānte kharakṣārthaṃ cakāra saḥ /
kuṇḍaṃ tathaiva tenāsau kuṇḍākāśaparo'bhavat

kuṇḍamapyasya kālena kenacinnāśamāyayau /
tejaseva tamastena kuṇḍākāśaṃ śuśoca saḥ

kuṇḍākāśasya śokānte kharakṣārthaṃ cakāra saḥ /
catuḥśālaṃ mahāśālaṃ tadākāśamayo'bhavat

tadapyasya jahārāśu kālaḥ kavalitaprajaḥ /
jīrṇaparṇaṃ yathā vātastataḥ śokaparo'bhavat

sa catuḥśālaśokānte kharakṣārthaṃ cakāra ha /
kusūlamambudākāraṃ tadākāśaparaḥ sthitaḥ

tadapyasya jahārāśu kālo vāta ivāmbudam /
kusūlanāśaśokena tenāsau paryatapyata

evaṃ gṛhacatuḥśālakumbhakuṇḍakusūlakaiḥ /
tasyāparyavasānātmā kālo'yamativartate

evaṃ sthitaḥ sa vivaśo gaganaṃ guhāyāṃ
gṛhṇangṛheṇa gahanena kilātmabuddhyā /
duḥkhāntarāddhanatarāddhanaduḥkhajāta-
māyāti yāti ca gatāgatisaṅgamūḍhaḥ

ityārṣe śrīvāsiṣṭhamahā० vā० de०mo०nirvāṇaprakaraṇe pū०cū०mithyāpuruṣopākhyāne ākāśarakṣaṇaṃ nāma dvādaśottaraśatatamaḥ sargaḥ