Language

ENहिગુ
Scripture Library

Yoga Vasistha · Verses 6.100-2

6.100-2.100

śatatamaḥ sargaḥ

6.100-2.1

śikhidhvaja uvāca /
evaṃ cettanmahābuddhe yādṛśaṃ kāraṇaṃ param /
kāryaṃ tādṛśamevedaṃ jagadityeva vedmyaham

6.100-2.2

kumbha uvāca /
yatra kāraṇatā tasya kāryaṃ tadupapadyate /
yanna kāraṇamevādau tasmātkāryaṃ kuto bhavet

6.100-2.3

nehāsti kāraṇaṃ kiṃcinna ca kāryaṃ kadācana /
vidyamānamidaṃ sarvaṃ sarvaṃ śāntamajaṃ jagat

6.100-2.4

jāyate kāraṇātkāryaṃ yattatkāraṇavadbhavet /
yanna jāyata eveha tasminsadṛśatā kutaḥ

6.100-2.5

bījameva na yasyāsti tatkathaṃ vada jāyate /
apratarkyamanākhyaṃ ca yattasya kveva bījatā

6.100-2.6

deśakālavaśātsarve hetumantaḥ pramāṇagāḥ /
akartṛbrahmaviṣayaḥ pramā kāraṇayoḥ katham

6.100-2.7

akartṛkarmakaraṇe nāsti kāraṇatā śive /
tasmāttatkāraṇaṃ nāsti jagacchabdārthavedanam

6.100-2.8

brahmaiva tvaṃ svarūpaṃ sadyatsthitaṃ dhārayasva tat /
asamyagdarśiviṣayaṃ tadeva jagadācitam

6.100-2.9

cinmātramajaraṃ śāntaṃ yadekaṃ tatpramīyate /
tenaivāyaṃ jagadbrahma sacchāntaṃ buddhyate vapuḥ

6.100-2.10

anyathaiva ca yo bhāvaścetasaḥ pṛthivīpate /
sa eva nāśaḥ kathitaḥ svānubhūtaśca paṇḍitaiḥ

6.100-2.11

cittaṃ nāśasvabhāvaṃ tadviddhi nāśātmakaṃ nṛpa /
kṣaṇanāśo yataḥ kalpacittaśabdena kathyate

6.100-2.12

asaṃkalpanamātreṇa samyagjñānodayātmanā /
saṃkalpaḥ kṣīyate siddhyai svayamevāsadātmakaḥ

6.100-2.13

nāmnaivāṅgīkṛtābhāvaṃ yadi viśvaṃ hi kathyate /
vidyamānaṃ kathaṃ tatsyānnanu tāmarasekṣaṇa

6.100-2.14

hastāvutkṣipya yo brūte śadro'smīti bhṛśaṃ girā /
kathaṃ sa vipro bhavati vipratvaṃ tvasya kīdṛśam

6.100-2.15

vivṛttadhāturatyuccairmṛto'smīti virauti yaḥ /
mṛtimevāgataṃ viddhi jīvanaṃ tasya saṃbhrama

6.100-2.16

bhramākṛti yadastīha dṛśyate'lātacakravat /
mṛgatṛṣṇādvicandrādibālavetālakādivat

6.100-2.17

tatkathaṃ kila nāma syātsatyaṃ śramabharātmakam /
ajñānabhrāntirevāntaścittamityeva kathyate

6.100-2.18

ajñānamucyate cittamasatsadiva saṃsthitam /
asaṃvedanamajñānaṃ jñānaṃ saṃvedanaṃ bhavet

6.100-2.19

ajñānasattvasaṃvitterjñānātsaṃvedanātkṣayaḥ /
jalajñānaṃ mudhā bhrāntiḥ sādho marumarīciṣu

6.100-2.20

naitajjalamiti jñānātsaṃvitteḥ pravilīyate /
idaṃ cittamiti prauḍhaṃ yadajñānamalaṃ hṛdi

6.100-2.21

nāsti cittamiti jñānāttatsamūlaṃ vinaśyati /
yathā rajjvāṃ bhujaṅgatvamajñānabhramasaṃbhavam

6.100-2.22

na sarpo'yamiti jñānādhṛdi rūḍhātpraṇaśyati /
tathātmani manobhūtamajñānabhramasaṃbhavam

6.100-2.23

cittaṃ nāstīti vijñānādhṛdi rūḍhādvinaśyati /
cittaṃ mano'hamityantaryāvadajñānasaṃbhavam

6.100-2.24

na cittamasti no caivamahaṃkārādisaṃyutam /
kiṃcideva jagatyasminsaṃvidekāntanirmalā

6.100-2.25

tayā saṃkalpacittādi kṛtamāsīdvimūḍhayā /
adyāsaṃkalpataḥ sarvaṃ parityaktaṃ prabuddhayā

6.100-2.26

saṃkalpena yadā yāti tvasaṃkalpena gacchati /
pavanena mahābāho jvālājālamivānale

6.100-2.27

ātmatattvaikaghanayā tatayā brahmasattayā /
jagatsarvamiti vyāptaṃ samudra iva vāriṇā

6.100-2.28

nāhamasmi na cānyosti na tvaṃ naite na cittakam /
nendriyāṇi na cākāśamātmā tveko'sti nirmalaḥ

6.100-2.29

ghaṭādyākārarūpeṇa sa evāyaṃ vilokyate /
idaṃ cittamayaṃ cāhamiti kaiva kukalpanā

6.100-2.30

na jāyate na mriyate kiṃcidasmiñjagattraye /
kevalo'yaṃ cidullāsaḥ sadasadbhāvanātmanā

6.100-2.31

sarvamātmā paraṃbrahma sakṛtprakaṭamātatam /
dvitvaikatve na vidyete na bhrāntirna ca saṃbhramaḥ

6.100-2.32

sarvendriyagaṇākāre sannevāsi sakhe tataḥ /
na dahyase mahābuddhe na ca kvacana lipyase

6.100-2.33

na te vinaśyati sakhe na ca kiṃcidvivardhate /
nirmalākāśarūpasya kaivalyānantarūpiṇaḥ

6.100-2.34

icchānicchātmike śaktī yetarāpi tvameva ca /
na hyaṃśuvyatirekeṇa śaśāṅka upalabhyate

6.100-2.35

ajamajaramanādyajasvabhāvaṃ
sakṛdamalaṃ vilasatsadaikarūpam /
vigalitakalanaṃ kalākhyalīlaṃ
saduditamādyamajaṃ tadātmatattvam

6.100-2.100

ityārṣe śrīvāsiṣṭhamahārāmāyaṇe vālmī० de० mokṣo० nirvāṇaprakaraṇe pū० cū० śikhidhvajaparamāvabodhanaṃ nāma śatatamaḥ sargaḥ

Original text: yogavāsiṣṭhaḥ · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0

Esc