Yoga Vasistha · Chapter 4.51

śrīvasiṣṭha uvāca /
tataḥprabhṛti tatrāsau prasiddhastāpasāśrame /
kadambadāśūra iti śūrastapasi dāruṇe

tasmim̐llatādale sthitvā vilokya kakubhaḥ kṣaṇāt /
dṛḍhapadmāsanaṃ baddhvā digbhyaḥ pratyāhṛtātmanā

ajñātaparamārthena kriyāmātre ca tiṣṭhatā /
phalakārpaṇyayuktena manasā so'karonmakham

nabhogatalatāpatrasaṃsthitenāntarātmanā /
sarvāḥ svamanasā tena kṛtā yajñakriyāḥ kramāt

tatrāsau daśa varṣāṇi manasaivāyajatsurān /
gavāśvanaramedhādyairyajñairvipuladakṣiṇaiḥ

kālenāmalatāṃ yāte vitate tasya cetasi /
balādavatatārāntarjñānamātmaprasādajam

tato viśīrṇāvaraṇo vigaladvāsanāmalaḥ /
sa dadarśaikadā tasyāṃ latāyāmagrataḥ sthitām

vanadevīṃ viśālākṣīmālokakusumāmbarām /
kāminīṃ kāntavadanāṃ madaghūrṇitalocanām

nīlotpalāmodavatīmatīva sumanoharām /
tāmuvācānavadyāṅgīṃ sa munirvinatānanām

kokilākusumāpūranatāṃ vanalatāmiva /
kā tvamutpalapatrākṣi kāntivikṣobhitasmarā

vayasyāmiva puṣpāḍhyāṃ latāṃ kimiva tiṣṭhasi /
ityukte mṛgaśāvākṣī gaurapīnapayodharā

munimāha manohāri mugdhākṣaramidaṃ vacaḥ /
yāni yāni durāpāni vāñchitāni mahītale

prāpyante tāni tānyāśu mahatāmeva yācñayā /
ahamasmim̐llatākīrṇe tvatkadambābhyalaṃkṛte

latālīlālayā brahmanvipine vanadevatā /
yaścaitrasitapakṣasya trayodaśyāṃ smarotsave

babhūva vanadevīnāṃ samājo nandane vane /
tatrāhamagamaṃ nātha trailokyalalanāsadaḥ

tatra dṛṣṭā mayā sarvā vayasyā madanotsave /
aputrayā putrayutāstenāhaṃ duḥkhitā bhṛśam

tvayi sarvārthasārthasya bṛhatkalpatarau sthite /
anātheva kathaṃ nātha kila śocāmyaputrikā

dehi me bhagavanputra no ceddehamihāgnaye /
prakaromyāhutiṃ putra duḥkhadāhopaśāntaye

tāmityuktavatīṃ tanvīṃ vihasya munipuṅgavaḥ /
āha hastagataṃ puṣpaṃ tasyai dattvā dayānvitaḥ

gaccha tanvaṅgi māsena pūjārhamalilocanam /
prasoṣyase sutaṃ kāntaṃ prasūnamiva sallatā

kiṃtvasau maraṇāveśayāyinyā nastvayā sutaḥ /
yācitaḥ kṛcchraṃ saṃprāpya jñātā tena bhaviṣyati

ityuktvā sa munistanvīṃ prasannamukhamaṇḍalām /
paricaryāṃ karomīti prārthanotkāṃ vyasarjayat

sā jagāmātmasadanaṃ so'tiṣṭhatsvātmanā saha /
avahatkramaśaḥ kāla ṛtusaṃvatsarāṅkitaḥ

atha dīrgheṇa kālena saivotpalavilocanā /
dvādaśābdamupādāya sutaṃ munimupāyayau

sā praṇamyopaviśyāgre munimindusamānanam/
uvāca kalayā vācā cūtadrumabhivālinī

ayaṃ sa bhagavanbhavyaḥ kumāraḥ putra āvayoḥ /
kṛto mayā samagrāṇāṃ kalānāṃ kila kovidaḥ

prabho kevalametena jñānaṃ nādhigataṃ śubham /
yena saṃsāracakre'sminna punaḥ paripīḍyate

jñānaṃ tvamevāsya vibho kṛpayopadiśādhunā /
ko hi nāma kule jātaṃ putraṃ maurkhyeṇa yojayet

evaṃ vadantīṃ sa muniḥ sacchiṣyamabale sutam /
ihaiva sthāpayainaṃ tvamityuktvā tāṃ vyasarjayat

tasyāṃ gatāyāṃ sa piturantevāsitayā tayā /
atiṣṭhatsaṃyato dhīmānarkasyevāruṇaḥ puraḥ

kadarthaḥ prāpya vijñānaṃ tataścitrābhiruktibhiḥ /
cirakālamasau tatra muniḥ putramabodhayat

ākhyāyikākhyānaśatairdṛṣṭāntairdṛṣṭikalpitaiḥ /
tathetihāsavṛttāntairvedavedāntaniścayaiḥ

anudvegitayā nityaṃ vistareṇa kathākramaiḥ /
anubhūtimupārūḍhai rūḍhimeti yathā mayi

anubhavavaśato rasātiriktai-
ralamucitārthavacogaṇairmahātmā /
jalada iva śikhaṇḍinaṃ puraḥsthaṃ
tanayamabodhayadambare maharṣiḥ

ityārṣe śrīvasiṣṭhamahārāmāyaṇe vālmīkīye mokṣopāyeṣu sthitiprakaraṇe dāśūro० dāśūrasutānubodhanaṃ nāmaikapañcāśaḥ sargaḥ