Yoga Vasistha · Chapter 4.52

śrīvasiṣṭha uvāca /
kadācidatha mārgeṇa tena kailāsavāsinīm /
ahaṃ snātumadṛśyātmā vyomavīthīgato'gamam

nirgatya nabhasaḥ saptamunimaṇḍalakoṭarāt /
rātrau prāpto'smi sumate dāśūratarumunnatam

yāvacchṛṇomi viṭapakuharātkānane vacaḥ /
kuḍmalāmbhojalagnasya ṣaṭpadasyeva niḥsvanam

śṛṇu putra mahābuddhe vastuto'sya samāmimām /
varṇayāmi mahāścaryāmekāmākhyāyikāṃ tava

asti rājā mahāvīryo vikhyāto bhuvanatraye /
nāmnā khottha iti śrīmāñjagadākramaṇakṣamaḥ

asyānuśāsanaṃ sarve bhuvaneṣvapi nāyakāḥ /
śirobhirdhārayantyuccaiścūḍāmaṇimivārthinaḥ

yaḥ sāhasaikarasiko nānāścaryavihāravān /
kenacittriṣu lokeṣu na mahātmā vaśīkṛtaḥ

yasyārambhasahasrāṇi sukhaduḥkhapradānyalam /
saṃkhyātuṃ kena śakyante kallolā jaladheriva

yasya vīryaṃ suvīryasya na śastrairna ca pāvakaiḥ /
kenacidbhuvane krāntamākāśamiva muṣṭinā

yadīyāṃ vitatārambhāṃ līlāṃ nirmāṇabhāsurām /
na manāganuvartante śakropendraharā api

trayastasya mahābāho dehā viharaṇakṣamāḥ /
jagadākramya tiṣṭhanti hyuttamādhamamadhyamāḥ

vyomanyevātivitate jāto'sau triśarīrakaḥ /
tatraiva ca sthitiṃ yātaḥ śabdapātaśca pakṣivat

tatraivāpāragagane nagaraṃ tena nirmitam /
caturdaśamahārathyaṃ vibhāgatrayabhūṣitam

vanopavanamālāḍhyaṃ krīḍāśisrarisundaram /
muktālatāvivalitavāpīsaptakabhūṣitam

śītaloṣṇātmakākṣīṇadīpadvayavirājitam /
ūrdhvādhogatirūpeṇa vaṇiṅmārgeṇa saṃkulam

tasminnevātivipule pattane tena bhūbhṛtā /
saṃsāriṇo viracitā mugdhāpavarakā gaṇāḥ

ūrdhvaṃ kecidadhaḥ kecitkecinmadhye niyojitāḥ /
keciccireṇa naśyanta kecicchīghravināśinaḥ

asitacchādanacchannā navadvāravibhūṣitāḥ /
anāratavahadvātā bahuvātāyanānvitāḥ

dīpapañcakasālokāstristhūṇāḥ śukladāravaḥ /
masṛṇālepamṛdavaḥ pratolībhujasaṃkulāḥ

māyayā racitāstena rājñā teṣu mahātmanā /
rakṣitāro mahāyakṣā nityamālokabhīravaḥ

athāpavarakaugheṣu calatsu sa mahīpatiḥ /
karoti vividhāṃ krīḍāṃ nīḍeṣviva vihaṅgamaḥ

triśarīraśateṣvantastairyakṣaiḥ saha putraka /
līlāvaśamuṣitvā tu punarnirgamya gacchati

tasyecchā jāyate vatsa kadāciccalacetasaḥ /
puraṃ bhaviṣyannirmāṇaṃ kiṃcidyāmīti niścalā

bhūtāviṣṭa ivāvegāttata utthāya dhāvati /
puraṃ tadapyathāpnoti gandharvairiva nirmitam

tasyecchā jāyate putra kadāciccalacetasaḥ /
vināśaṃ saṃprayāmīti tenāśu sa vinaśyati

punarutpadyate tūrṇaṃ svātmanormirivāmbhasaḥ /
vyavahāraṃ tanotyuccaiḥ punarārambhamantharam

svayaiva vyavahṛtyātha kadācitparibhūyate /
kiṃkarosmyahamajño'smi duḥkhito'smīti śocati //
mudametya kadācicca svayamāyāti dīnatām /
prāvṛḍvarṣakalollāsapūrādiva nadīrayaḥ

jayati gacchati valgati jṛmbhate
sphurati bhāti na bhāti ca bhāsuraḥ /
suta mahāmahimā sa mahīpatiḥ
patirapāmieva vātarayākulaḥ

ityārṣe śrīvāsiṣṭhamahārāmāyaṇe vālmīkīye de० mo० sthitiprakaraṇe dāśūro० khotthavibhavavarṇanaṃ nāma dvipañcāśaḥ sargaḥ