Yoga Vasistha · Chapter 1.8

aṣṭamaḥ sargaḥ
vālmīkiruvāca /
tacchrutvā rājaśārdūlo viśvāmitrasya bhāṣitam /
muhūrtamāsīnniśceṣṭaḥ sadainyaṃ cedamabravīt

ūnaṣoḍaśavarṣo'yaṃ rāmo rājīvalocanaḥ /
na yuddhayogyatāmasya paśyāmi saha rākṣasaiḥ

iyamakṣauhiṇī pūrṇā yasyāḥ patirahaṃ prabho /
tayā parivṛto yuddhaṃ dāsyāmi piśitāśinām

ime hi śūrā vikrāntā bhṛtyā mantraviśāradāḥ /
ahaṃ caiṣāṃ dhanuṣpāṇirgoptā samaramūrdhani

ebhiḥ sahaiva vīrāṇāṃ mahendramahatāmapi /
dadāmi yuddhaṃ mattānāṃ kariṇāmiva kesarī

bālo rāmastvanīkeṣu na jānāti balābalam /
antaḥpurādṛte dṛṣṭā nānenānyā raṇāvaniḥ

na śastraiḥ paramairyukto na ca yuddhaviśāradaḥ /
navāstraiḥ śūrakoṭīnāṃ tajjñaḥ samarabhūmiṣu

kevalaṃ puṣpakhaṇḍeṣu nagaropavaneṣu ca /
udyānavanakuñjeṣu sadaiva pariśīlanam

vihartumeṣa jānāti saha rājakumārakaiḥ /
kīrṇapuṣpopahārāsu svakāsvajirabhūmiṣu

adya tvatitarāṃ brahmanmama bhāgyaviparyayāt /
himeneva hi padmābhaḥ saṃpanno hariṇaḥ kṛśaḥ

nāttumannāni śaknoti na vihartuṃ gṛhāvanim /
antaḥkhedaparītātmā tūṣṇīṃ tiṣṭhati kevalam

sadāraḥ sahabhṛtyo'haṃ tatkṛte munināyaka /
śaradīva payovāho nūnaṃ niḥsāratāṃ gataḥ

īdṛśo'sau suto bāla ādhinā'tha vaśīkṛtaḥ /
kathaṃ dadāmi taṃ tubhyaṃ yoddhuṃ saha niśācaraiḥ

api bālāṅganāsaṅgādapi sādho sudhārasāt/
rājyādapi sukhāyaiva putrasneho mahāmate

ye durantā mahārambhāstriṣu lokeṣu khedadāḥ /
putrasnehena santo'pi kurvate tānasaṃśayam

asavo'tha dhanaṃ dārāstyajyante mānavaiḥ sukham/
na putro muniśārdūla svabhāvo hyeṣa jantuṣu

rākṣasāḥ krūrakarmāṇaḥ kūṭayuddhaviśāradāḥ /
rāmastānyodhayatvitthaṃ yuktirevātiduḥsahā

viprayukto hi rāmeṇa muhūrtamapi notsahe /
jīvituṃ jīvitākāṃkṣī ca rāmaṃ netumarhasi

navavarṣasahasrāṇi mama jātasya kauśika /
duḥkhenotpāditāstvete catvāraḥ putrakā mayā

pradhānabhūtasteṣveva rāmaḥ kamalalocanaḥ /
taṃ vineha trayo'pyanye dhārayanti na jīvitam

sa eva rāmo bhavatā nīyate rākṣasānprati /
yadi tatputrahīnaṃ tvaṃ mṛtamevāśu viddhi mām

caturṇāmātmajānāṃ hi prītiratraiva me parā /
jyeṣṭhaṃ dharmamayaṃ tasmānna rāmaṃ netumarhasi

niśācarabalaṃ hantuṃ mune yadi tavepsitam /
caturaṅgasamāyuktaṃ mayā saha balaṃ naya

kiṃvīryā rākṣasāste tu kasya putrāḥ kathaṃ ca te /
kiyatpramāṇāḥ ke caiva iti varṇaya me sphuṭam

kathaṃ tena prakartavyaṃ teṣāṃ rāmeṇa rakṣasām /
māmakairbālakairbrahmanmayā vā kūṭayodhinām

sarvaṃ me śaṃsa bhagavanyathā teṣāṃ mahāraṇe /
sthātavyaṃ duṣṭabhāgyānāṃ vīryotsiktā hi rākṣasāḥ

śrūyate hi mahāvīryo rāvaṇo nāma rākṣasaḥ /
sākṣādvaiśravaṇabhrātā putro viśravaso muneḥ

sa cettava makhe vighnaṃ karoti kila durmatiḥ /
tatsaṃgrāme na śaktāḥ smo vayaṃ tasya durātmanaḥ

kāle kāle pṛthagbrahmanbhūrivīryavibhūtayaḥ /
bhūteṣvabhyudayaṃ yānti pralīyante ca kālataḥ

adyāsmiṃstu vayaṃ kāle rāvaṇādiṣu śatruṣu /
na samarthāḥ puraḥ sthātuṃ niyatereṣa niścayaḥ

tasmātprasādaṃ dharmajña kuru tvaṃ mama putrake /
mama caivālpabhāgyasya bhavānhi paradaivatam

devadānavagandharvā yakṣāḥ patagapannagāḥ /
na śaktā rāvaṇaṃ yoddhuṃ kiṃ punaḥ puruṣā yudhi

mahāvīryavatāṃ vīryamādatte yudhi rākṣasaḥ /
tena sārdhaṃ na śaktāḥ sma saṃyuge tasya bālakaiḥ

ayamanyatamaḥ kālaḥ pelavīkṛtasajjanaḥ /
rāghavo'pi gato dainyaṃ yato vārdhakajarjaraḥ

athavā lavaṇaṃ brahmanyajñaghnaṃ taṃ madhoḥ sutam /
kathayatvasuraprakhyaṃ naiva mokṣyāmi putrakam

sundopasundayoścaiva putrau vaivasvatopamau /
yajñavighnakarau brūhi na te dāsyāmi putrakam

atha neṣyasi cedbrahmaṃstaddhato'smyahameva te /
anyathā tu na paśyāmi śāśvataṃ jayamātmanaḥ

ityuktvā mṛdu vacanaṃ raghūdvaho'sau
kallole munimatasaṃśaye nimagnaḥ /
nājñāsītkṣaṇamapi niścayaṃ mahātmā
prodvīcāviva jaladhau sa muhyamānaḥ

ityārṣe śrīvāsiṣṭhamahārāmāyaṇe vālmīkīye vairāgyaprakaraṇe daśarathavākyaṃ nāmāṣṭamaḥ sargaḥ