Scripture Library

Yoga Vasistha · Chapter 1.31

1.31.31

ekatriṃśaḥ sargaḥ

1.31.1

śrīrāma uvāca /
proccavṛkṣacalatpatralambāmbulavabhaṅgure /
āyuṣīśānaśītāṃśukalāmṛduni dehake

1.31.2

kedāraviraṭadbhekakaṇṭhatvakkoṇabhaṅgure /
vāgurāvalaye jantoḥ suhṛtsujanasaṃgame

1.31.3

vāsanāvātavalite kadāśātaḍiti sphuṭe /
mohogramihikāmeghe ghanaṃ sphūrjati garjati

1.31.4

nṛtyatyuttāṇḍavaṃ caṇḍe lole lobhakalāpini /
suvikāsini sāsphoṭe hyanarthakuṭajadrume

1.31.5

krūre kṛtāntamārjāre sarvabhūtākhuhāriṇi /
aśrāntasyandasaṃcāre kuto'pyuparipātini

1.31.6

ka upāyo gatiḥ kā vā kā cintā kaḥ samāśrayaḥ /
keneyamaśubhodarkā na bhavejjīvitāṭavī

1.31.7

na tadasti pṛthivyāṃ vā divi deveṣu vā kvacit /
sudhiyastucchamapyetadyannayanti na ramyatām

1.31.8

ayaṃ hi dagdhasaṃsāro nīrandhrakalanākulaḥ /
kathaṃ susvādutāmeti nīraso mūḍhatāṃ vinā

1.31.9

āśāprativipākena kṣīrasnānena ramyatām /
upaiti puṣpaśubhreṇa madhuneva vasuṃdharā

1.31.10

apamṛṣṭamalodeti kṣālanenāmṛtadyutiḥ /
manaścandramasaḥ kena tena kāmakalaṅkitāt

1.31.11

dṛṣṭasaṃsāragatinā dṛṣṭādṛṣṭavināśinā /
keneva vyavahartavyaṃ saṃsāravanavīthiṣu

1.31.12

rāgadveṣamahārogā bhogapūgā vibhūtayaḥ /
kathaṃ jantuṃ na bādhante saṃsārārṇavacāriṇam

1.31.13

kathaṃ ca dhīravaryāgnau patatāpi na dahyate /
pāvake pāradeneva rasena rasaśālinā

1.31.14

yasmātkila jagatyasminvyavahārakriyā vinā /
na sthitiḥ saṃbhavatyabdhau patitasyājalā yathā

1.31.15

rāgadveṣavinirmuktā sukhaduḥkhavivarjitā /
kṛśānordāhahīneva śikhā nāstīha satkriyā

1.31.16

manomananaśālinyāḥ sattāyā bhuvanatraye /
kṣayo yuktiṃ vinā nāsti brūta tāmalamuttamām

1.31.17

vyavahāravato yuktyā duḥkhaṃ nāyāti me yayā /
athavā vyavahārasya brūta tāṃ yuktimuttamām

1.31.18

tatkathaṃ kena vā kiṃ vā kṛtamuttamacetasā /
pūrvaṃ yenaiti viśrāmaṃ paramaṃ pāvanaṃ manaḥ

1.31.19

yathā jānāsi bhagavaṃstathā mohanivṛttaye /
brūhi me sādhavo yena nūnaṃ nirduḥkhatāṃ gatāḥ

1.31.20

athavā tādṛśī yuktiryadi brahmanna vidyate /
na vakti mama vā kaścidvidyamānāmapi sphuṭam

1.31.21

svayaṃ caiva na cāpnomi tāṃ viśrāntimanuttamām /
tadahaṃ tyaktasarveho nirahaṃkāratāṃ gataḥ

1.31.20

na bhokṣye na pibāmyambu nāhaṃ paridadhe'mbaram /
karomi nāhaṃ vyāpāraṃ snānadānāśanādikam

1.31.23

na ca tiṣṭhāmi kāryeṣu saṃpatsvāpaddaśāsu ca /
na kiṃcidapi vāñchāmi dehatyāgādṛte mune

1.31.24

kevalaṃ vigatāśaṅko nirmamo gatamatsaraḥ /
mauna eveha tiṣṭhāmi lipikarmasvivārpitaḥ

1.31.25

atha krameṇa saṃtyajya praśvāsocchvāsasaṃvidaḥ /
saṃniveśaṃ tyajāmīmamanarthaṃ dehanāmakam

1.31.26

nāhamasya na me nānyaḥ śāmyāmyasnehadīpavat /
sarvameva parityajya tyajāmīdaṃ kalevaram

1.31.27

śrīvālmīkiruvāca /
ityuktavānamalaśītakarābhirāmo
rāmo mahattaravicāravikāsicetāḥ /
tūṣṇīṃ babhūva purato mahatāṃ ghanānāṃ
kekāravaṃ śramavaśādiva nīlakaṇṭhaḥ

1.31.31

ityārṣe śrīvāsiṣṭhamahārāmāyaṇe vālmīkīye vairāgyaprakaraṇe rāghavapraśro nāmaikatriṃśaḥ sargaḥ

Original text: yogavāsiṣṭhaḥ · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0