Vyākaraṇamahābhāṣya · Part 81100
(P_1,1.20.2) KA_I,74.23-75.14 Ro_I,242-244 {5/32} samānaśabdānām apratiṣedhaḥ .
(P_1,1.20.2) KA_I,74.23-75.14 Ro_I,242-244 {6/32} anarthakaḥ pratiṣedhaḥ apratiṣedhaḥ .
(P_1,1.20.2) KA_I,74.23-75.14 Ro_I,242-244 {7/32} ghusañjñā kasmāt na bhavati .
(P_1,1.20.2) KA_I,74.23-75.14 Ro_I,242-244 {8/32} arthavadgrahaṇāt .
(P_1,1.20.2) KA_I,74.23-75.14 Ro_I,242-244 {9/32} arthavatoḥ dādhoḥ grahaṇam .
(P_1,1.20.2) KA_I,74.23-75.14 Ro_I,242-244 {10/32} na ca etau arthavantau .
(P_1,1.20.2) KA_I,74.23-75.14 Ro_I,242-244 {11/32} anupasargāt vā .
(P_1,1.20.2) KA_I,74.23-75.14 Ro_I,242-244 {12/32} atha vā yatkriyāyuktās prādayaḥ tam prati gatyupasargasañjñe bhavataḥ .
(P_1,1.20.2) KA_I,74.23-75.14 Ro_I,242-244 {13/32} na ca etau dādhau prati kriyāyogaḥ .
(P_1,1.20.2) KA_I,74.23-75.14 Ro_I,242-244 {14/32} yadi evam iha api tarhi na prāpnoti praṇidāpayati praṇidhāpayati .
(P_1,1.20.2) KA_I,74.23-75.14 Ro_I,242-244 {15/32} atra api na etau dādhau arthavantau na api etau dādhau prati kriyāyogaḥ .
(P_1,1.20.2) KA_I,74.23-75.14 Ro_I,242-244 {16/32} na vā arthavataḥ hi āgamaḥ tadguṇībhūtaḥ tadgrahaṇena gṛhyate yathā anyatra .
(P_1,1.20.2) KA_I,74.23-75.14 Ro_I,242-244 {17/32} na vā eṣaḥ doṣaḥ .
(P_1,1.20.2) KA_I,74.23-75.14 Ro_I,242-244 {18/32} kim kāraṇam .
(P_1,1.20.2) KA_I,74.23-75.14 Ro_I,242-244 {19/32} arthavataḥ āgamaḥ tadguṇībhūtaḥ arthavadgrahaṇena gṛhyate yathā anyatra .
(P_1,1.20.2) KA_I,74.23-75.14 Ro_I,242-244 {20/32} tat yathā .
(P_1,1.20.2) KA_I,74.23-75.14 Ro_I,242-244 {21/32} anyatra api arthavataḥ āgamaḥ arthavadgrahaṇena gṛhyate .
(P_1,1.20.2) KA_I,74.23-75.14 Ro_I,242-244 {22/32} kva anyatra .
(P_1,1.20.2) KA_I,74.23-75.14 Ro_I,242-244 {23/32} lavitā cikīrṣitā iti .
(P_1,1.20.2) KA_I,74.23-75.14 Ro_I,242-244 {24/32} yuktam punaḥ yat nityeṣu nāma śabdeṣu āgamaśāsanam syāt na nityeṣu śabdeṣu kūṭasthaiḥ avicālibhiḥ varṇaiḥ bhavitavyam anapāyopajanavikāribhiḥ .
(P_1,1.20.2) KA_I,74.23-75.14 Ro_I,242-244 {25/32} āgamaḥ ca nāma apūrvaḥ śabdopajanaḥ .
(P_1,1.20.2) KA_I,74.23-75.14 Ro_I,242-244 {26/32} atha yuktam yat nityeṣu śabdeṣu ādeśāḥ syuḥ .
(P_1,1.20.2) KA_I,74.23-75.14 Ro_I,242-244 {27/32} bāḍham yuktam .
(P_1,1.20.2) KA_I,74.23-75.14 Ro_I,242-244 {28/32} śabdāntaraiḥ iha bhavitavyam .
(P_1,1.20.2) KA_I,74.23-75.14 Ro_I,242-244 {29/32} tatra śabdāntarāt śabdāntarasya pratipattiḥ yuktā .
(P_1,1.20.2) KA_I,74.23-75.14 Ro_I,242-244 {30/32} ādeśāḥ tarhi ime bhaviṣyanti anāgamakānām sāgamakāḥ .
(P_1,1.20.2) KA_I,74.23-75.14 Ro_I,242-244 {31/32} tat katham .
(P_1,1.20.2) KA_I,74.23-75.14 Ro_I,242-244 {32/32} sarve sarvapadādeśāḥ dākṣīputrasya pāṇineḥ ekadeśavikāre hi nityatvam na upapadyate .
(P_1,1.20.3) KA_I,75.15-23 Ro_I,245-246 {1/18} dīṅaḥ pratiṣedhaḥ sthāghvoḥ ittve .
(P_1,1.20.3) KA_I,75.15-23 Ro_I,245-246 {2/18} dīṅaḥ pratiṣedhaḥ sthāghvoḥ ittve vaktavyaḥ .
(P_1,1.20.3) KA_I,75.15-23 Ro_I,245-246 {3/18} upādāsta asya svaraḥ śikṣakasya iti .
(P_1,1.20.3) KA_I,75.15-23 Ro_I,245-246 {4/18} mīnātiminoti iti āttve kṛte sthāghvoḥ it ca iti ittvam prāpnoti .
(P_1,1.20.3) KA_I,75.15-23 Ro_I,245-246 {5/18} kutaḥ punaḥ ayam doṣaḥ jāyate .
(P_1,1.20.3) KA_I,75.15-23 Ro_I,245-246 {6/18} kim prakṛtigrahaṇāt āhosvit rūpagrahaṇāt .
(P_1,1.20.3) KA_I,75.15-23 Ro_I,245-246 {7/18} rūpagrahaṇāt iti āha .
(P_1,1.20.3) KA_I,75.15-23 Ro_I,245-246 {8/18} iha khalu prakṛtigrahaṇāt doṣaḥ jāyate : upadidīṣate .
(P_1,1.20.3) KA_I,75.15-23 Ro_I,245-246 {9/18} sani mīmāghurabhalabha iti .
(P_1,1.20.3) KA_I,75.15-23 Ro_I,245-246 {10/18} na eṣaḥ doṣaḥ .
(P_1,1.20.3) KA_I,75.15-23 Ro_I,245-246 {11/18} dāprakṛtiḥ iti ucyate .
(P_1,1.20.3) KA_I,75.15-23 Ro_I,245-246 {12/18} na ca iyam dāprakṛtiḥ .
(P_1,1.20.3) KA_I,75.15-23 Ro_I,245-246 {13/18} ākārāntānām ejantāḥ prakṛtayaḥ ejantānām api īkārāntāḥ .
(P_1,1.20.3) KA_I,75.15-23 Ro_I,245-246 {14/18} na ca prakṛtiprakṛtiḥ prakṛtigrahaṇena gṛhyate .
(P_1,1.20.3) KA_I,75.15-23 Ro_I,245-246 {15/18} saḥ tarhi pratiṣedhaḥ vaktavyaḥ .
(P_1,1.20.3) KA_I,75.15-23 Ro_I,245-246 {16/18} na vaktavyaḥ .
(P_1,1.20.3) KA_I,75.15-23 Ro_I,245-246 {17/18} ghusañjñā kasmāt na bhavati .
(P_1,1.20.3) KA_I,75.15-23 Ro_I,245-246 {18/18} sannipātalakṣaṇaḥ vidhiḥ animittam tadvighātasya iti evam na bhaviṣyati .
(P_1,1.20.4) KA_I,75.24-76 .14 Ro_I,246-247 {1/34} dāppratiṣedhe na daipi anejantatvāt .
(P_1,1.20.4) KA_I,75.24-76 .14 Ro_I,246-247 {2/34} dāppratiṣedhe daipi pratiṣedhaḥ na prāpnoti : avadātam mukham .
(P_1,1.20.4) KA_I,75.24-76 .14 Ro_I,246-247 {3/34} nanu ca āttve kṛte bhaviṣyati .
(P_1,1.20.4) KA_I,75.24-76 .14 Ro_I,246-247 {4/34} tat hi āttvam na prāpnoti .
(P_1,1.20.4) KA_I,75.24-76 .14 Ro_I,246-247 {5/34} kim kāraṇam .
(P_1,1.20.4) KA_I,75.24-76 .14 Ro_I,246-247 {6/34} anejantatvāt .
(P_1,1.20.4) KA_I,75.24-76 .14 Ro_I,246-247 {7/34} siddham anubandhasya anekāntatvāt . siddham etat .
(P_1,1.20.4) KA_I,75.24-76 .14 Ro_I,246-247 {8/34} katham .
(P_1,1.20.4) KA_I,75.24-76 .14 Ro_I,246-247 {9/34} anubandhasya anekāntatvāt .
(P_1,1.20.4) KA_I,75.24-76 .14 Ro_I,246-247 {10/34} anekāntāḥ anubandhāḥ .
(P_1,1.20.4) KA_I,75.24-76 .14 Ro_I,246-247 {11/34} pitpratiṣedhāt vā .
(P_1,1.20.4) KA_I,75.24-76 .14 Ro_I,246-247 {12/34} atha vā dādhāḥ ghu apit iti vakṣyāmi .
(P_1,1.20.4) KA_I,75.24-76 .14 Ro_I,246-247 {13/34} tat ca avaśyam vaktavyam .
(P_1,1.20.4) KA_I,75.24-76 .14 Ro_I,246-247 {14/34} adāp iti hi ucyamāne iha api prasajyeta : praṇidāpayati iti .
(P_1,1.20.4) KA_I,75.24-76 .14 Ro_I,246-247 {15/34} śakyam tāvat anena adāp iti bruvatā bāntasya pratiṣedhaḥ vijñātum .
(P_1,1.20.4) KA_I,75.24-76 .14 Ro_I,246-247 {16/34} sūtram tarhi bhidyate .
(P_1,1.20.4) KA_I,75.24-76 .14 Ro_I,246-247 {17/34} yathānyāsam eva astu .
(P_1,1.20.4) KA_I,75.24-76 .14 Ro_I,246-247 {18/34} nanu ca uktam dappratiṣedhe na daipi iti .
(P_1,1.20.4) KA_I,75.24-76 .14 Ro_I,246-247 {19/34} parihṛtam etat siddham anubandhasya anekāntatvāt iti .
(P_1,1.20.4) KA_I,75.24-76 .14 Ro_I,246-247 {20/34} atha ekānteṣu doṣaḥ eva .
(P_1,1.20.4) KA_I,75.24-76 .14 Ro_I,246-247 {21/34} ekānteṣu ca na doṣaḥ .
(P_1,1.20.4) KA_I,75.24-76 .14 Ro_I,246-247 {22/34} āttve kṛte bhaviṣyati .
(P_1,1.20.4) KA_I,75.24-76 .14 Ro_I,246-247 {23/34} nanu ca uktam tat hi āttvam na prāpnoti .
(P_1,1.20.4) KA_I,75.24-76 .14 Ro_I,246-247 {24/34} kim kāraṇam .
(P_1,1.20.4) KA_I,75.24-76 .14 Ro_I,246-247 {25/34} anejantatvāt iti .
(P_1,1.20.4) KA_I,75.24-76 .14 Ro_I,246-247 {26/34} pakāralope kṛte bhaviṣyati .
(P_1,1.20.4) KA_I,75.24-76 .14 Ro_I,246-247 {27/34} na hi ayam tadā dāp bhavati .
(P_1,1.20.4) KA_I,75.24-76 .14 Ro_I,246-247 {28/34} bhūtapūrvagatyā bhaviṣyati .
(P_1,1.20.4) KA_I,75.24-76 .14 Ro_I,246-247 {29/34} etat ca atra yuktam yat sarveṣu eva sānubandhakagrahaṇeṣu bhūtapūrvagatiḥ vijñāyate .
(P_1,1.20.4) KA_I,75.24-76 .14 Ro_I,246-247 {30/34} anaimittikaḥ hi anubandhalopaḥ tāvati eva bhavati .
(P_1,1.20.4) KA_I,75.24-76 .14 Ro_I,246-247 {31/34} atha vā ācāryapravṛttiḥ jñāpayati na anubandhakṛtam anejantatvam iti yat ayam udīcām māṅaḥ vyatīhāre iti meṅaḥ sānubandhakasya āttvabhūtasya grahaṇam karoti .
(P_1,1.20.4) KA_I,75.24-76 .14 Ro_I,246-247 {32/34} atha vā dāp eva ayam na daip asti .
(P_1,1.20.4) KA_I,75.24-76 .14 Ro_I,246-247 {33/34} katham avadāyayati iti .
(P_1,1.20.4) KA_I,75.24-76 .14 Ro_I,246-247 {34/34} śyan vikaraṇaḥ bhaviṣyati .
(P_1,1.21.1) KA_I,76.16-78.2 Ro_I,247-252 {1/58} kimartham idam ucyate .
(P_1,1.21.1) KA_I,76.16-78.2 Ro_I,247-252 {2/58} sati anyasmin ādyantavadbhāvāt ekasmin ādyantavadvacanam .
(P_1,1.21.1) KA_I,76.16-78.2 Ro_I,247-252 {3/58} sati anyasmin yasmāt pūrvam na asti param asti saḥ ādiḥ iti ucyate .
(P_1,1.21.1) KA_I,76.16-78.2 Ro_I,247-252 {4/58} sati anyasmin yasmāt param na asti pūrvam asti saḥ antaḥ iti ucyate .
(P_1,1.21.1) KA_I,76.16-78.2 Ro_I,247-252 {5/58} sati anyasmin ādyantavadbhāvāt etasmāt kāraṇāt ekasmin ādyantāpadiṣṭāni kāryāṇi na sidhyanti .
(P_1,1.21.1) KA_I,76.16-78.2 Ro_I,247-252 {6/58} iṣyante ca syuḥ iti .
(P_1,1.21.1) KA_I,76.16-78.2 Ro_I,247-252 {7/58} tāni antareṇa yatnam na sidhyanti iti ekasmin ādyantavadvacanam .
(P_1,1.21.1) KA_I,76.16-78.2 Ro_I,247-252 {8/58} evamartham idam ucyate .
(P_1,1.21.1) KA_I,76.16-78.2 Ro_I,247-252 {9/58} asti prayojanam etat .
(P_1,1.21.1) KA_I,76.16-78.2 Ro_I,247-252 {10/58} kim tarhi iti .
(P_1,1.21.1) KA_I,76.16-78.2 Ro_I,247-252 {11/58} tatra vyapadeśivadvacanam .
(P_1,1.21.1) KA_I,76.16-78.2 Ro_I,247-252 {12/58} tatra vyapadeśivadbhāvaḥ vaktavyaḥ .
(P_1,1.21.1) KA_I,76.16-78.2 Ro_I,247-252 {13/58} vyapadeśivat ekasmin kāryam bhavati iti vaktavyam .
(P_1,1.21.1) KA_I,76.16-78.2 Ro_I,247-252 {14/58} kim prayojanam .
(P_1,1.21.1) KA_I,76.16-78.2 Ro_I,247-252 {15/58} ekācaḥ dve prathamārtham .
(P_1,1.21.1) KA_I,76.16-78.2 Ro_I,247-252 {16/58} vakṣyati ekācaḥ dve prathamasya iti bahuvrīhinirdeśaḥ iti .
(P_1,1.21.1) KA_I,76.16-78.2 Ro_I,247-252 {17/58} tasmin kriyamāṇe iha eva : syāt papāca papāṭha .
(P_1,1.21.1) KA_I,76.16-78.2 Ro_I,247-252 {18/58} iyāya , āra iti atra na syāt .
(P_1,1.21.1) KA_I,76.16-78.2 Ro_I,247-252 {19/58} vyapdeśivat ekasmin kāryam bhavati iti atra api siddham bhavati .
(P_1,1.21.1) KA_I,76.16-78.2 Ro_I,247-252 {20/58} ṣatve ca ādeśasampratyayārtham .
(P_1,1.21.1) KA_I,76.16-78.2 Ro_I,247-252 {21/58} vakṣyati ādeśapratyayayoḥ iti avayavaṣaṣṭhī eva iti .
(P_1,1.21.1) KA_I,76.16-78.2 Ro_I,247-252 {22/58} etasmin kriyamāṇe iha eva syāt : kariṣyati hariṣyati .
(P_1,1.21.1) KA_I,76.16-78.2 Ro_I,247-252 {23/58} iha na syāt : indraḥ mā vakṣat , saḥ devan yakṣat .
(P_1,1.21.1) KA_I,76.16-78.2 Ro_I,247-252 {24/58} vyapdeśivat ekasmin kāryam bhavati iti atra api siddham bhavati .
(P_1,1.21.1) KA_I,76.16-78.2 Ro_I,247-252 {25/58} saḥ tarhi vyapadeśivadbhāvaḥ vaktavyaḥ .
(P_1,1.21.1) KA_I,76.16-78.2 Ro_I,247-252 {26/58} na vaktavyaḥ .
(P_1,1.21.1) KA_I,76.16-78.2 Ro_I,247-252 {27/58} avacanāt lokavijñānāt siddham .
(P_1,1.21.1) KA_I,76.16-78.2 Ro_I,247-252 {28/58} antareṇa eva vacanam lokavijñānāt siddham etat .
(P_1,1.21.1) KA_I,76.16-78.2 Ro_I,247-252 {29/58} tat yathā : loke śālāsamudāyaḥ grāmaḥ iti ucyate .
(P_1,1.21.1) KA_I,76.16-78.2 Ro_I,247-252 {30/58} bhavati ca etat ekasmin api ekaśālaḥ grāmaḥ iti .
(P_1,1.21.1) KA_I,76.16-78.2 Ro_I,247-252 {31/58} viṣamaḥ upanyāsaḥ .
(P_1,1.21.1) KA_I,76.16-78.2 Ro_I,247-252 {32/58} grāmaśabdaḥ ayam bahvarthaḥ .
(P_1,1.21.1) KA_I,76.16-78.2 Ro_I,247-252 {33/58} asti eva śālāsamudāye vartate .
(P_1,1.21.1) KA_I,76.16-78.2 Ro_I,247-252 {34/58} tat yathā grāmaḥ dagdhaḥ iti .
(P_1,1.21.1) KA_I,76.16-78.2 Ro_I,247-252 {35/58} asti vāṭaparikṣepe vartate .
(P_1,1.21.1) KA_I,76.16-78.2 Ro_I,247-252 {36/58} tat yathā grāmam praviṣṭaḥ .
(P_1,1.21.1) KA_I,76.16-78.2 Ro_I,247-252 {37/58} asti manuṣyeṣu vartate .
(P_1,1.21.1) KA_I,76.16-78.2 Ro_I,247-252 {38/58} tat yathā .
(P_1,1.21.1) KA_I,76.16-78.2 Ro_I,247-252 {39/58} grāmaḥ gataḥ , grāmaḥ āgataḥ iti .
(P_1,1.21.1) KA_I,76.16-78.2 Ro_I,247-252 {40/58} asti sāraṇyake sasīmake sasthaṇḍilake vartate .
(P_1,1.21.1) KA_I,76.16-78.2 Ro_I,247-252 {41/58} tat yathā grāmaḥ labdhaḥ iti .
(P_1,1.21.1) KA_I,76.16-78.2 Ro_I,247-252 {42/58} tat yaḥ sāraṇyake sasīmake sasthaṇḍilake vartate tam abhisamīkṣya etat prayujyate : ekaśālaḥ grāmaḥ iti .
(P_1,1.21.1) KA_I,76.16-78.2 Ro_I,247-252 {43/58} yathā tarhi varṇasamudāyaḥ padam padasamudāyaḥ ṛk ṛksamudāyaḥ sūktam iti ucyate .
(P_1,1.21.1) KA_I,76.16-78.2 Ro_I,247-252 {44/58} bhavati ca etat ekasmin api ekavarṇam padam ekapadā ṛk ekarcam sūktam iti .
(P_1,1.21.1) KA_I,76.16-78.2 Ro_I,247-252 {45/58} atra api arthena yuktaḥ vyapadeśaḥ .
(P_1,1.21.1) KA_I,76.16-78.2 Ro_I,247-252 {46/58} padam nāma arthaḥ sūktam nama arthaḥ .
(P_1,1.21.1) KA_I,76.16-78.2 Ro_I,247-252 {47/58} yathā tarhi bahuṣu putreṣu etat upapannam : bhavati ayam me jyeṣṭhaḥ ayam eva me madhyamaḥ ayam eva me kanīyān iti .
(P_1,1.21.1) KA_I,76.16-78.2 Ro_I,247-252 {48/58} bhavati ca etat ekasmin api ayam eva me jyeṣṭhaḥ ayam me madhyamaḥ ayam me kanīyān iti .
(P_1,1.21.1) KA_I,76.16-78.2 Ro_I,247-252 {49/58} tathā asūtāyām asoṣyamāṇāyām ca bhavati prathamagarbheṇa hatā iti .
(P_1,1.21.1) KA_I,76.16-78.2 Ro_I,247-252 {50/58} tathā anetya anājigamiṣuḥ āha idam me prathamam āgamanam iti .
(P_1,1.21.1) KA_I,76.16-78.2 Ro_I,247-252 {51/58} ādyantavadbhāvaḥ ca śakyaḥ avaktum .
(P_1,1.21.1) KA_I,76.16-78.2 Ro_I,247-252 {52/58} katham .
(P_1,1.21.1) KA_I,76.16-78.2 Ro_I,247-252 {53/58} apūrvānuttaralakṣaṇatvāt ādyantayoḥ siddham ekasmin .
(P_1,1.21.1) KA_I,76.16-78.2 Ro_I,247-252 {54/58} apūrvalakṣaṇaḥ ādiḥ anuttaralakṣaṇaḥ antaḥ .
(P_1,1.21.1) KA_I,76.16-78.2 Ro_I,247-252 {55/58} etat ca ekasmin api bhavati .
(P_1,1.21.1) KA_I,76.16-78.2 Ro_I,247-252 {56/58} apūrvānuttaralakṣaṇatvāt etasmāt kāraṇāt ekasmin api ādyantāpadiṣṭani kāryāṇi bhaviṣyanti .
(P_1,1.21.1) KA_I,76.16-78.2 Ro_I,247-252 {57/58} na arthaḥ ādyantavadbhāvena .
(P_1,1.21.1) KA_I,76.16-78.2 Ro_I,247-252 {58/58} gonardīyaḥ tu āha satyam etat sati tu anyasmin iti .
(P_1,1.21.2) KA_I,78.3-79.10 Ro_I,252-254 {1/39} kāni punaḥ asya yogasya prayojanāni .
(P_1,1.21.2) KA_I,78.3-79.10 Ro_I,252-254 {2/39} ādivattve prayojanam pratyayañnidādyudāttatve .
(P_1,1.21.2) KA_I,78.3-79.10 Ro_I,252-254 {3/39} pratyayasya ādiḥ udāttaḥ bhavati iti iha eva syāt : kartavyam , taittirīyaḥ .
(P_1,1.21.2) KA_I,78.3-79.10 Ro_I,252-254 {4/39} aupagavaḥ , kāpaṭavaḥ iti atra na syāt .
(P_1,1.21.2) KA_I,78.3-79.10 Ro_I,252-254 {5/39} ñniti ādiḥ nityam iti iha eva syāt : ahicumbakāyaniḥ , agniveśyaḥ .
(P_1,1.21.2) KA_I,78.3-79.10 Ro_I,252-254 {6/39} gargyaḥ , kṛtiḥ iti atra na syāt .
(P_1,1.21.2) KA_I,78.3-79.10 Ro_I,252-254 {7/39} valādeḥ ārdhadhātukasya iṭ .
(P_1,1.21.2) KA_I,78.3-79.10 Ro_I,252-254 {8/39} valādeḥ ārdhadhātukasya iṭ prayojanam .
(P_1,1.21.2) KA_I,78.3-79.10 Ro_I,252-254 {9/39} ārdhadhātukasya iṭ valādeḥ iha eva : syāt kariṣyati hariṣyati .
(P_1,1.21.2) KA_I,78.3-79.10 Ro_I,252-254 {10/39} joṣiṣat , manidṣat iti atra na syāt .
(P_1,1.21.2) KA_I,78.3-79.10 Ro_I,252-254 {11/39} y asmin vidhiḥ tadāditve .
(P_1,1.21.2) KA_I,78.3-79.10 Ro_I,252-254 {12/39} yasmin vidhiḥ tadāditve prayojanam .
(P_1,1.21.2) KA_I,78.3-79.10 Ro_I,252-254 {13/39} vakṣyati yasmin vidhiḥ tadādau algrahaṇe iti .
(P_1,1.21.2) KA_I,78.3-79.10 Ro_I,252-254 {14/39} tasmin kriyamāṇe aci śnudhātubhruvām yvoḥ iyaṅuvaṅau iha eva syāt : śriyaḥ , bhruvaḥ .
(P_1,1.21.2) KA_I,78.3-79.10 Ro_I,252-254 {15/39} śriyau bhruvau iti atra na syāt .
(P_1,1.21.2) KA_I,78.3-79.10 Ro_I,252-254 {16/39} ajādyāṭtve . ajādyāṭtve prayojanam .
(P_1,1.21.2) KA_I,78.3-79.10 Ro_I,252-254 {17/39} āṭ ajādīnām iha eva syāt : aihiṣṭa , aikṣiṣṭa .
(P_1,1.21.2) KA_I,78.3-79.10 Ro_I,252-254 {18/39} ait , adhyaiṣṭa iti atra na syāt .
(P_1,1.21.2) KA_I,78.3-79.10 Ro_I,252-254 {19/39} atha antavattve kāni prayojanāni .
(P_1,1.21.2) KA_I,78.3-79.10 Ro_I,252-254 {20/39} antavat dvivacanāntapragṛhyatve . antavat dvivacanāntapragṛhyatve prayojanam .
(P_1,1.21.2) KA_I,78.3-79.10 Ro_I,252-254 {21/39} īdūdet dvivacanam pragṛhyam iha eva syāt : pacete* iti pacethe* iti .
(P_1,1.21.2) KA_I,78.3-79.10 Ro_I,252-254 {22/39} khaṭve* iti māle* iti iti atra na syāt .
(P_1,1.21.2) KA_I,78.3-79.10 Ro_I,252-254 {23/39} mit acaḥ antyāt paraḥ .
(P_1,1.21.2) KA_I,78.3-79.10 Ro_I,252-254 {24/39} mit acaḥ antyāt paraḥ prayojanam .
(P_1,1.21.2) KA_I,78.3-79.10 Ro_I,252-254 {25/39} iha eva syāt : kuṇḍāni vanāni .
(P_1,1.21.2) KA_I,78.3-79.10 Ro_I,252-254 {26/39} tāni yāni iti atra na syāt .
(P_1,1.21.2) KA_I,78.3-79.10 Ro_I,252-254 {27/39} acaḥ antyādi ṭi .
(P_1,1.21.2) KA_I,78.3-79.10 Ro_I,252-254 {28/39} acaḥ antyādi ṭi prayojanam .
(P_1,1.21.2) KA_I,78.3-79.10 Ro_I,252-254 {29/39} ṭitaḥ ātmanepadānām ṭeḥ e iti iha eva syāt : kurvāte kurvāthe .
(P_1,1.21.2) KA_I,78.3-79.10 Ro_I,252-254 {30/39} kurute kurve iti atra na syāt .
(P_1,1.21.2) KA_I,78.3-79.10 Ro_I,252-254 {31/39} alaḥ antyasya .
(P_1,1.21.2) KA_I,78.3-79.10 Ro_I,252-254 {32/39} alaḥ antyasya prayojanam .
(P_1,1.21.2) KA_I,78.3-79.10 Ro_I,252-254 {33/39} ataḥ dīrghaḥ yañi supi ca iha eva syāt : ghaṭābhyam , paṭābhyām .
(P_1,1.21.2) KA_I,78.3-79.10 Ro_I,252-254 {34/39} ābhyām iti atra na syāt .
(P_1,1.21.2) KA_I,78.3-79.10 Ro_I,252-254 {35/39} yena vidiḥ tadantatve .
(P_1,1.21.2) KA_I,78.3-79.10 Ro_I,252-254 {36/39} yena vidiḥ tadantatve prayojanam .
(P_1,1.21.2) KA_I,78.3-79.10 Ro_I,252-254 {37/39} acaḥ yat iha eva syāt : ceyam , jeyam .
(P_1,1.21.2) KA_I,78.3-79.10 Ro_I,252-254 {38/39} eyam adhyeyam iti atra na syāt .
(P_1,1.21.2) KA_I,78.3-79.10 Ro_I,252-254 {39/39} ādyantavat ekasmin kāryam bhavati iti atra api siddham bhavati .
(P_1,1.22) KA_I,79.12-80.2 Ro_I,255-256 {1/26} ghasañjñāyām nadītare pratiṣedhaḥ .
(P_1,1.22) KA_I,79.12-80.2 Ro_I,255-256 {2/26} ghasañjñāyām nadītare pratiṣedhaḥ vaktavyaḥ .
(P_1,1.22) KA_I,79.12-80.2 Ro_I,255-256 {3/26} nadyāḥ taraḥ nadītaraḥ iti .
(P_1,1.22) KA_I,79.12-80.2 Ro_I,255-256 {4/26} ghasañjñāyām nadītare apratiṣedhaḥ .
(P_1,1.22) KA_I,79.12-80.2 Ro_I,255-256 {5/26} anarthakaḥ pratiṣedhaḥ apratiṣedhaḥ .
(P_1,1.22) KA_I,79.12-80.2 Ro_I,255-256 {6/26} ghasañjñā kasmāt na bhavati .
(P_1,1.22) KA_I,79.12-80.2 Ro_I,255-256 {7/26} tarabgrahaṇam hi aupadeśikam .
(P_1,1.22) KA_I,79.12-80.2 Ro_I,255-256 {8/26} aupadeśikasya tarapaḥ grahaṇam .
(P_1,1.22) KA_I,79.12-80.2 Ro_I,255-256 {9/26} na ca eṣaḥ upadeśe tarapśabdaḥ .
(P_1,1.22) KA_I,79.12-80.2 Ro_I,255-256 {10/26} kim vaktavyam etat .
(P_1,1.22) KA_I,79.12-80.2 Ro_I,255-256 {11/26} na hi .
(P_1,1.22) KA_I,79.12-80.2 Ro_I,255-256 {12/26} katham anucyamānam gaṃsyate .
(P_1,1.22) KA_I,79.12-80.2 Ro_I,255-256 {13/26} iha hi vyākaraṇe sarveṣu eva sānubandhakeṣu grahaṇeṣu rūpam āśrīyate : yatra etat rūpam iti .
(P_1,1.22) KA_I,79.12-80.2 Ro_I,255-256 {14/26} rūpanirgrahaḥ ca na antareṇa laukikam prayogam .
(P_1,1.22) KA_I,79.12-80.2 Ro_I,255-256 {15/26} tasmin ca laukike prayoge sānubandhakānām prayogaḥ na asti iti kṛtvā dvitīyaḥ prayogaḥ upāsyate .
(P_1,1.22) KA_I,79.12-80.2 Ro_I,255-256 {16/26} kaḥ asau .
(P_1,1.22) KA_I,79.12-80.2 Ro_I,255-256 {17/26} upadeśaḥ nāma .
(P_1,1.22) KA_I,79.12-80.2 Ro_I,255-256 {18/26} na ca eṣaḥ upadeśe tarapśabdaḥ .
(P_1,1.22) KA_I,79.12-80.2 Ro_I,255-256 {19/26} atha vā astu asya ghasañjñā .
(P_1,1.22) KA_I,79.12-80.2 Ro_I,255-256 {20/26} kaḥ doṣaḥ .
(P_1,1.22) KA_I,79.12-80.2 Ro_I,255-256 {21/26} ghādiṣu nadyāḥ hrasvaḥ bhavati iti hrasvatvam prasajyeta .
(P_1,1.22) KA_I,79.12-80.2 Ro_I,255-256 {22/26} samānādhikaraṇeṣu ghādiṣu iti evam tat .
(P_1,1.22) KA_I,79.12-80.2 Ro_I,255-256 {23/26} yadā tarhi sā eva nadī saḥ eva taraḥ tadā prāpnoti .
(P_1,1.22) KA_I,79.12-80.2 Ro_I,255-256 {24/26} strīliṅgeṣu eva ghādiṣu iti evam tat .
(P_1,1.22) KA_I,79.12-80.2 Ro_I,255-256 {25/26} avaśyam ca etat evam vijñeyam .
(P_1,1.22) KA_I,79.12-80.2 Ro_I,255-256 {26/26} samānādhikaraṇeṣu ghādiṣu iti ucyamāne iha prasajyeta mahiṣī rūpam iva brāhmaṇī rūpam iva .
(P_1,1.23.1) KA_I,80.4-82.9 Ro_I,256-263 {1/91} saṅkhyāsañjñāyām saṅkhyāgrahaṇam .
(P_1,1.23.1) KA_I,80.4-82.9 Ro_I,256-263 {2/91} saṅkhyāsañjñāyām saṅkhyāgrahaṇam kartavyam .
(P_1,1.23.1) KA_I,80.4-82.9 Ro_I,256-263 {3/91} bahugaṇvatuḍatayaḥ saṅkhyāsañjñāḥ bhavanti .
(P_1,1.23.1) KA_I,80.4-82.9 Ro_I,256-263 {4/91} saṅkhyā ca saṅkhyāsañjñā bhavati iti vaktavvyam .
(P_1,1.23.1) KA_I,80.4-82.9 Ro_I,256-263 {5/91} kim prayojanam .
(P_1,1.23.1) KA_I,80.4-82.9 Ro_I,256-263 {6/91} saṅkhyāsampratyayārtham .
(P_1,1.23.1) KA_I,80.4-82.9 Ro_I,256-263 {7/91} ekādikāyāḥ saṅkhyāyāḥ saṅkhyāpradeśeṣu saṅkhyā iti eṣaḥ sampratyayaḥ yathā syāt .
(P_1,1.23.1) KA_I,80.4-82.9 Ro_I,256-263 {8/91} nanu ca ekādikā saṅkhyā loke saṅkhyā iti pratītā .
(P_1,1.23.1) KA_I,80.4-82.9 Ro_I,256-263 {9/91} tena asyāḥ saṅkhyāpradeśeṣu saṅkhyāsampratyayaḥ bhaviṣyati .
(P_1,1.23.1) KA_I,80.4-82.9 Ro_I,256-263 {10/91} evam api kartavyam .
(P_1,1.23.1) KA_I,80.4-82.9 Ro_I,256-263 {11/91} itarathā hi asampratyayaḥ akṛtrimatvāt yathā loke .
(P_1,1.23.1) KA_I,80.4-82.9 Ro_I,256-263 {12/91} akriyamāṇe hi saṅkhyāgrahaṇe ekādikāyāḥ saṅkhyāyāḥ saṅkhyā iti sampratyayaḥ na syāt .
(P_1,1.23.1) KA_I,80.4-82.9 Ro_I,256-263 {13/91} kim kāraṇam .
(P_1,1.23.1) KA_I,80.4-82.9 Ro_I,256-263 {14/91} akṛtrimatvāt .
(P_1,1.23.1) KA_I,80.4-82.9 Ro_I,256-263 {15/91} bahvādīnām kṛtrimā sañjñā .
(P_1,1.23.1) KA_I,80.4-82.9 Ro_I,256-263 {16/91} kṛtrimākṛtrimayoḥ kṛtrime kāryasampratyayaḥ bhavati yathā loke .
(P_1,1.23.1) KA_I,80.4-82.9 Ro_I,256-263 {17/91} tat yathā loke gopālakam ānaya kaṭajakam ānaya iti yasya eṣā sañjñā bhavati saḥ ānīyate na yaḥ gāḥ pālayati yaḥ vā kaṭe jātaḥ .
(P_1,1.23.1) KA_I,80.4-82.9 Ro_I,256-263 {18/91} yadi tarhi kṛtrimākṛtrimayoḥ kṛtrime sampratyayaḥ bhavati nadīpaurṇamāsyāgrahāyaṇībhyaḥ iti atra api prasajyeta .
(P_1,1.23.1) KA_I,80.4-82.9 Ro_I,256-263 {19/91} paurṇamāsyāgrahāyaṇīgrahaṇasāmarthyāt na bhaviṣyati .
(P_1,1.23.1) KA_I,80.4-82.9 Ro_I,256-263 {20/91} tadviśeṣebhyaḥ tarhi prāpnoti : gaṅgā yamunā iti .
(P_1,1.23.1) KA_I,80.4-82.9 Ro_I,256-263 {21/91} evam tarhi ācāryapravṛttiḥ jñāpayati na tadviśeṣebhyaḥ bhavati iti yat ayam vipāṭśabdam śaratprabhṛtiṣu paṭhati .
(P_1,1.23.1) KA_I,80.4-82.9 Ro_I,256-263 {22/91} iha tarhi prāpnoti : nadībhiḥ ca iti .
(P_1,1.23.1) KA_I,80.4-82.9 Ro_I,256-263 {23/91} bahuvacananirdeśāt na bhaviṣyati .
(P_1,1.23.1) KA_I,80.4-82.9 Ro_I,256-263 {24/91} svarūpavidhiḥ tarhi prāpnoti .
(P_1,1.23.1) KA_I,80.4-82.9 Ro_I,256-263 {25/91} bahuvacananirdeśāt eva na bhaviṣyati .
(P_1,1.23.1) KA_I,80.4-82.9 Ro_I,256-263 {26/91} evam na ca idam akṛtam bhavati kṛtrimākṛtrimayoḥ kṛtrime sampratyayaḥ iti na ca kaḥ cit doṣaḥ .
(P_1,1.23.1) KA_I,80.4-82.9 Ro_I,256-263 {27/91} uttarārtham ca .
(P_1,1.23.1) KA_I,80.4-82.9 Ro_I,256-263 {28/91} uttarārtham ca saṅkhyāgrahaṇam kartavyam .
(P_1,1.23.1) KA_I,80.4-82.9 Ro_I,256-263 {29/91} ṣṇāntā ṣaṭ .
(P_1,1.23.1) KA_I,80.4-82.9 Ro_I,256-263 {30/91} ṣakāranakārāntāyāḥ saṅkhyāyāḥ ṣaṭsañjñā yathā syāt .
(P_1,1.23.1) KA_I,80.4-82.9 Ro_I,256-263 {31/91} iha mā bhūt : pāmānaḥ , vipruṣaḥ iti .
(P_1,1.23.1) KA_I,80.4-82.9 Ro_I,256-263 {32/91} ihārthena tāvat na arthaḥ saṅkhyāgrahaṇena .
(P_1,1.23.1) KA_I,80.4-82.9 Ro_I,256-263 {33/91} nanu ca uktam itarathā hi asampratyayaḥ akṛtrimatvāt yathā loke iti .
(P_1,1.23.1) KA_I,80.4-82.9 Ro_I,256-263 {34/91} na eṣaḥ doṣaḥ .
(P_1,1.23.1) KA_I,80.4-82.9 Ro_I,256-263 {35/91} arthāt prakaraṇāt vā loke kṛtrimākṛtrimayoḥ kṛtrime sampratyayaḥ bhavati .
(P_1,1.23.1) KA_I,80.4-82.9 Ro_I,256-263 {36/91} arthaḥ vā asya evaṃsaṅjñakena bhavati prakṛtam vā tatra bhavati idam evaṃsaṅjñakena kartavyam iti. ātaḥ ca arthāt prakaraṇāt vā .
(P_1,1.23.1) KA_I,80.4-82.9 Ro_I,256-263 {37/91} aṅga hi bhavān grāmyam pāṃsurapādam aprakaraṇajñam āgatam bravītu gopālakam ānaya kaṭajakam ānaya iti .
(P_1,1.23.1) KA_I,80.4-82.9 Ro_I,256-263 {38/91} ubhayagatiḥ tasya bhavati sādhīyaḥ vā yaṣṭihastam gamiṣyati .
(P_1,1.23.1) KA_I,80.4-82.9 Ro_I,256-263 {39/91} yathā eva tarhi arthāt prakaraṇāt vā loke kṛtrimākṛtrimayoḥ kṛtrime sampratyayaḥ bhavati evam iha api prāpnoti .
(P_1,1.23.1) KA_I,80.4-82.9 Ro_I,256-263 {40/91} jānāti hi asau bahvādīnām iyam sañjñā kṛtā iti .
(P_1,1.23.1) KA_I,80.4-82.9 Ro_I,256-263 {41/91} na yathā loke tathā vyākaraṇe .
(P_1,1.23.1) KA_I,80.4-82.9 Ro_I,256-263 {42/91} ubhayagatiḥ punaḥ iha bhavati .
(P_1,1.23.1) KA_I,80.4-82.9 Ro_I,256-263 {43/91} anyatra api na avaśyam iha eva .
(P_1,1.23.1) KA_I,80.4-82.9 Ro_I,256-263 {44/91} tat yathā : kartuḥ īpsitatamam karma iti kṛtrimā sañjñā .
(P_1,1.23.1) KA_I,80.4-82.9 Ro_I,256-263 {45/91} karmapradeśeṣu ca ubhayagatiḥ bhavati .
(P_1,1.23.1) KA_I,80.4-82.9 Ro_I,256-263 {46/91} karmaṇi dvitīyā iti kṛtrimasya grahaṇam kartari karmavyatihāre iti akṛtrimasya .
(P_1,1.23.1) KA_I,80.4-82.9 Ro_I,256-263 {47/91} tathā sādhakatamam karaṇam iti kṛtrimā karaṇasañjñā .
(P_1,1.23.1) KA_I,80.4-82.9 Ro_I,256-263 {48/91} karaṇapradeśeṣu ca ubhayagatiḥ bhavati .
(P_1,1.23.1) KA_I,80.4-82.9 Ro_I,256-263 {49/91} kartṛkaraṇayoḥ tṛtīyā iti kṛtrimasya grahaṇam śabdavairakalahābhrakaṇvameghebhyaḥ karaṇe iti akṛtrimasya .
(P_1,1.23.1) KA_I,80.4-82.9 Ro_I,256-263 {50/91} tathā ādhāraḥ adhikaraṇam iti kṛtrimā adhikaraṇasañjñā .
(P_1,1.23.1) KA_I,80.4-82.9 Ro_I,256-263 {51/91} adhikaraṇepradeśeṣu ca ubhayagatiḥ bhavati .
(P_1,1.23.1) KA_I,80.4-82.9 Ro_I,256-263 {52/91} saptamī adhikaraṇe ca iti kṛtrimasya grahaṇam vipratiṣiddham ca anadhikaraṇavāci iti akṛtrimasya .
(P_1,1.23.1) KA_I,80.4-82.9 Ro_I,256-263 {53/91} atha vā na idam sañjñākaraṇam .
(P_1,1.23.1) KA_I,80.4-82.9 Ro_I,256-263 {54/91} tadvadatideśaḥ ayam : bahugaṇavatuḍatayaḥ saṅkhyāvat bhavanti iti .
(P_1,1.23.1) KA_I,80.4-82.9 Ro_I,256-263 {55/91} saḥ tarhi vatinirdeśaḥ kartavyaḥ .
(P_1,1.23.1) KA_I,80.4-82.9 Ro_I,256-263 {56/91} na hi antareṇa vatim atideśaḥ gamyate .
(P_1,1.23.1) KA_I,80.4-82.9 Ro_I,256-263 {57/91} antareṇa api vatim atideśaḥ gamyate .
(P_1,1.23.1) KA_I,80.4-82.9 Ro_I,256-263 {58/91} tat yathā : eṣaḥ brahmadattaḥ .
(P_1,1.23.1) KA_I,80.4-82.9 Ro_I,256-263 {59/91} abrahmadattam brahmadattaḥ iti āha .
(P_1,1.23.1) KA_I,80.4-82.9 Ro_I,256-263 {60/91} te manyāmahe : brahmadattavat ayam bhavati iti .
(P_1,1.23.1) KA_I,80.4-82.9 Ro_I,256-263 {61/91} evam iha api asaṅkhyām saṅkhyā iti āha .
(P_1,1.23.1) KA_I,80.4-82.9 Ro_I,256-263 {62/91} saṅkhyāvat iti gamyate .
(P_1,1.23.1) KA_I,80.4-82.9 Ro_I,256-263 {63/91} atha vā ācāryapravṛttiḥ jñāpayati bhavati ekādikāyāḥ saṅkhyāyāḥ saṅkhyāpradeśeṣu saṅkhyāsampratyayaḥ iti yat ayam saṅkhyāyāḥ atiśadantāyāḥ kan iti tiśadantāyāḥ pratiṣedham śāsti .
(P_1,1.23.1) KA_I,80.4-82.9 Ro_I,256-263 {64/91} katham kṛtvā jñāpakam .
(P_1,1.23.1) KA_I,80.4-82.9 Ro_I,256-263 {65/91} na hi kṛtrimā tyantā śadantā vā saṅkhyā asti .
(P_1,1.23.1) KA_I,80.4-82.9 Ro_I,256-263 {66/91} nanu ca iyam asti ḍatiḥ .
(P_1,1.23.1) KA_I,80.4-82.9 Ro_I,256-263 {67/91} yat tarhi śadantāyāḥ pratiṣedham śāsti .
(P_1,1.23.1) KA_I,80.4-82.9 Ro_I,256-263 {68/91} yat ca api tyantāyāḥ pratiṣedham śāsti .
(P_1,1.23.1) KA_I,80.4-82.9 Ro_I,256-263 {69/91} nanu ca uktam ḍatyartham etat syāt iti .
(P_1,1.23.1) KA_I,80.4-82.9 Ro_I,256-263 {70/91} arthavadgrahaṇe na anarthakasya iti arthavataḥ tiśabdasya grahaṇam .
(P_1,1.23.1) KA_I,80.4-82.9 Ro_I,256-263 {71/91} na ca ḍateḥ tiśabdaḥ arthavān. atha vā mahatī iyam sañjñā kriyate .
(P_1,1.23.1) KA_I,80.4-82.9 Ro_I,256-263 {72/91} sañjñā ca nāma yataḥ na laghīyaḥ .
(P_1,1.23.1) KA_I,80.4-82.9 Ro_I,256-263 {73/91} kutaḥ etat .
(P_1,1.23.1) KA_I,80.4-82.9 Ro_I,256-263 {74/91} laghvartham hi sañjñākaraṇam .
(P_1,1.23.1) KA_I,80.4-82.9 Ro_I,256-263 {75/91} tatra mahatyāḥ sañjñāyāḥ karaṇe etat prayojanam anvarthasañjñā yatha vijñāyeta .
(P_1,1.23.1) KA_I,80.4-82.9 Ro_I,256-263 {76/91} saṅkhyāyate anayā saṅkhyā iti .
(P_1,1.23.1) KA_I,80.4-82.9 Ro_I,256-263 {77/91} ekādikayā ca api saṅkhyāyate .
(P_1,1.23.1) KA_I,80.4-82.9 Ro_I,256-263 {78/91} uttarārthena ca api na arthaḥ saṅkhyāgrahaṇena .
(P_1,1.23.1) KA_I,80.4-82.9 Ro_I,256-263 {79/91} idam prakṛtam anuvartiṣyate .
(P_1,1.23.1) KA_I,80.4-82.9 Ro_I,256-263 {80/91} idam vai sañjñārtham uttaratra ca sañjñiviśeṣaṇārthaḥ .
(P_1,1.23.1) KA_I,80.4-82.9 Ro_I,256-263 {81/91} na ca anyārtham prakṛtam anyārtham bhavati .
(P_1,1.23.1) KA_I,80.4-82.9 Ro_I,256-263 {82/91} na khalu api anyat prakṛtam anuvartanāt anyat bhavati .
(P_1,1.23.1) KA_I,80.4-82.9 Ro_I,256-263 {83/91} na hi godhā sarpantī sarpaṇāt ahiḥ bhavati .
(P_1,1.23.1) KA_I,80.4-82.9 Ro_I,256-263 {84/91} yat tāvat ucyate na ca anyārtham prakṛtam anyārtham bhavati iti anyārtham api prakṛtam anyārtham bhavati .
(P_1,1.23.1) KA_I,80.4-82.9 Ro_I,256-263 {85/91} tat yathā : śālyartham kulyāḥ praṇīyante tābhyaḥ ca pāṇīyam pīyate upaśpṛśyate ca śālayaḥ ca bhāvyante .
(P_1,1.23.1) KA_I,80.4-82.9 Ro_I,256-263 {86/91} yad api ucyate na khalu api anyat prakṛtam anuvartanāt anyat bhavati .
(P_1,1.23.1) KA_I,80.4-82.9 Ro_I,256-263 {87/91} na hi godhā sarpantī sarpaṇāt ahiḥ bhavati iti .
(P_1,1.23.1) KA_I,80.4-82.9 Ro_I,256-263 {88/91} bhavet dravyeṣu etat evam syāt .
(P_1,1.23.1) KA_I,80.4-82.9 Ro_I,256-263 {89/91} śabdaḥ tu khalu yena yena viśeṣeṇa abhisambadhyate tasya tasya viśeṣakaḥ bhavati .
(P_1,1.23.1) KA_I,80.4-82.9 Ro_I,256-263 {90/91} atha vā sāpekṣaḥ ayam nirdeśaḥ kriyate na ca anyat kim cit apekṣyam asti .
(P_1,1.23.1) KA_I,80.4-82.9 Ro_I,256-263 {91/91} te saṅkhyām eva apekṣiṣyāmahe .
(P_1,1.23.2) KA_I,82.10-83.8 Ro_I,263-265 {1/38} adhyardhagrahaṇam ca samāsakanvidhyartham .
(P_1,1.23.2) KA_I,82.10-83.8 Ro_I,263-265 {2/38} adhyardhagrahaṇam ca kartavyam .
(P_1,1.23.2) KA_I,82.10-83.8 Ro_I,263-265 {3/38} kim prayojanam .
(P_1,1.23.2) KA_I,82.10-83.8 Ro_I,263-265 {4/38} samāsakanvidhyartham .
(P_1,1.23.2) KA_I,82.10-83.8 Ro_I,263-265 {5/38} samāsavidhyartham kandvidhyartham ca .
(P_1,1.23.2) KA_I,82.10-83.8 Ro_I,263-265 {6/38} samāsavidhyartham tāvat : adhyardhaśūrpam .
(P_1,1.23.2) KA_I,82.10-83.8 Ro_I,263-265 {7/38} kanvidhyartham : adhyardhakam .
(P_1,1.23.2) KA_I,82.10-83.8 Ro_I,263-265 {8/38} luki ca agrahaṇam .
(P_1,1.23.2) KA_I,82.10-83.8 Ro_I,263-265 {9/38} luki ca adhyardhagrahaṇam na kartavyam bhavati : adhyardhapūrvadvigoḥ luk asañjñāyām iti .
(P_1,1.23.2) KA_I,82.10-83.8 Ro_I,263-265 {10/38} dvigoḥ iti eva siddham .
(P_1,1.23.2) KA_I,82.10-83.8 Ro_I,263-265 {11/38} ardhapūrvapadaḥ ca pūraṇapratyayāntaḥ .
(P_1,1.23.2) KA_I,82.10-83.8 Ro_I,263-265 {12/38} ardhapūrvapadaḥ ca pūraṇapratyayāntaḥ saṅkhyāsañjñaḥ bhavati iti vaktavyam .
(P_1,1.23.2) KA_I,82.10-83.8 Ro_I,263-265 {13/38} kim prayojanam .
(P_1,1.23.2) KA_I,82.10-83.8 Ro_I,263-265 {14/38} samāsakanvidhyartham .
(P_1,1.23.2) KA_I,82.10-83.8 Ro_I,263-265 {15/38} samāsavidhyartham kandvidhyartham ca .
(P_1,1.23.2) KA_I,82.10-83.8 Ro_I,263-265 {16/38} samāsavidhyartham tāvat : ardhapañcamaśūrpam .
(P_1,1.23.2) KA_I,82.10-83.8 Ro_I,263-265 {17/38} kanvidhyartham : ardhapañcamakam .
(P_1,1.23.2) KA_I,82.10-83.8 Ro_I,263-265 {18/38} adhikagrahaṇam ca aluki samāsottarapadavṛddhyartham .
(P_1,1.23.2) KA_I,82.10-83.8 Ro_I,263-265 {19/38} adhikagrahaṇam ca aluki kartavyam .
(P_1,1.23.2) KA_I,82.10-83.8 Ro_I,263-265 {20/38} kim prayojanam .
(P_1,1.23.2) KA_I,82.10-83.8 Ro_I,263-265 {21/38} samāsottarapadavṛddhyartham .
(P_1,1.23.2) KA_I,82.10-83.8 Ro_I,263-265 {22/38} samāsavṛddhyartham uttaravṛddhyartam ca .
(P_1,1.23.2) KA_I,82.10-83.8 Ro_I,263-265 {23/38} samāsavṛddhyartham tāvat : adhikaṣāṣṭhikaḥ , adhikasāptatikaḥ .
(P_1,1.23.2) KA_I,82.10-83.8 Ro_I,263-265 {24/38} uttarapadavṛddhyartham adhikaṣāṣṭhikaḥ , adhikasāptatikaḥ .
(P_1,1.23.2) KA_I,82.10-83.8 Ro_I,263-265 {25/38} aluki iti kim artham .
(P_1,1.23.2) KA_I,82.10-83.8 Ro_I,263-265 {26/38} adhikaṣāṣṭhikaḥ , adhikasāptatikaḥ .
(P_1,1.23.2) KA_I,82.10-83.8 Ro_I,263-265 {27/38} bahuvrīhau ca agrahaṇam .
(P_1,1.23.2) KA_I,82.10-83.8 Ro_I,263-265 {28/38} bahuvrīhau ca adhikaśabdasya grahaṇam na kartavyam bhavati : saṅkhyayā avyayāsannādūrādhikasaṅkhyāḥ saṅkhyeye iti .
(P_1,1.23.2) KA_I,82.10-83.8 Ro_I,263-265 {29/38} saṅkhyā iti eva siddham .
(P_1,1.23.2) KA_I,82.10-83.8 Ro_I,263-265 {30/38} bahvādīnām agrahaṇam .
(P_1,1.23.2) KA_I,82.10-83.8 Ro_I,263-265 {31/38} bahvādīnām grahaṇam śakyam akartum .
(P_1,1.23.2) KA_I,82.10-83.8 Ro_I,263-265 {32/38} kena idānīm saṅkhyāpradeśeṣu saṅkhyasampratyayaḥ bhaviṣyati .
(P_1,1.23.2) KA_I,82.10-83.8 Ro_I,263-265 {33/38} jñāpakāt siddham .
(P_1,1.23.2) KA_I,82.10-83.8 Ro_I,263-265 {34/38} kim jñāpakam .
(P_1,1.23.2) KA_I,82.10-83.8 Ro_I,263-265 {35/38} yat ayam vatoḥ iṭ vā iti saṅkhyāyāḥ vihitasya kanaḥ vatvantāt iṭam śāsti .
(P_1,1.23.2) KA_I,82.10-83.8 Ro_I,263-265 {36/38} vatoḥ eva tat jñāpakam syāt .
(P_1,1.23.2) KA_I,82.10-83.8 Ro_I,263-265 {37/38} na iti āha .
(P_1,1.23.2) KA_I,82.10-83.8 Ro_I,263-265 {38/38} yogāpekṣam jñāpakam .
(P_1,1.24) KA_I,83.10-84.7 Ro_I,265-269 {1/44} ṣaṭsañjñāyām upadeśavacanam .
(P_1,1.24) KA_I,83.10-84.7 Ro_I,265-269 {2/44} ṣaṭsañjñāyām upadeśagrahaṇam kartavyam .
(P_1,1.24) KA_I,83.10-84.7 Ro_I,265-269 {3/44} upadeśe ṣakāranakārāntā saṅkhyā ṣaṭsañjñā bhavati iti vaktavyam .
(P_1,1.24) KA_I,83.10-84.7 Ro_I,265-269 {4/44} kim prayojanam .
(P_1,1.24) KA_I,83.10-84.7 Ro_I,265-269 {5/44} śatādyaṣṭanoḥ numnuḍartham .
(P_1,1.24) KA_I,83.10-84.7 Ro_I,265-269 {6/44} śatāni sahasrāṇi .
(P_1,1.24) KA_I,83.10-84.7 Ro_I,265-269 {7/44} numi kṛte ṣṇāntā ṣaṭ iti ṣaṭsañjñā prāpnoti .
(P_1,1.24) KA_I,83.10-84.7 Ro_I,265-269 {8/44} upadeśagrahaṇāt na bhavati .
(P_1,1.24) KA_I,83.10-84.7 Ro_I,265-269 {9/44} aṣṭānām iti atra ātve kṛte ṣaṭsañjñā na prāpnoti .
(P_1,1.24) KA_I,83.10-84.7 Ro_I,265-269 {10/44} upadeśagrahaṇāt bhavati .
(P_1,1.24) KA_I,83.10-84.7 Ro_I,265-269 {11/44} uktam vā .
(P_1,1.24) KA_I,83.10-84.7 Ro_I,265-269 {12/44} kim uktam .
(P_1,1.24) KA_I,83.10-84.7 Ro_I,265-269 {13/44} iha tāvat śatāni sahasrāṇi iti .
(P_1,1.24) KA_I,83.10-84.7 Ro_I,265-269 {14/44} sannipātalakṣaṇaḥ vidhiḥ animittam tadvighātasya iti .
(P_1,1.24) KA_I,83.10-84.7 Ro_I,265-269 {15/44} aṣṭanaḥ api uktam .
(P_1,1.24) KA_I,83.10-84.7 Ro_I,265-269 {16/44} kim uktam .
(P_1,1.24) KA_I,83.10-84.7 Ro_I,265-269 {17/44} aṣṭanaḥ dīrghagrahaṇam ṣaṭsañjñājñāpakam ākārāntasya nuḍartham iti .
(P_1,1.24) KA_I,83.10-84.7 Ro_I,265-269 {18/44} atha vā ākāraḥ api atra nirdiśyate .
(P_1,1.24) KA_I,83.10-84.7 Ro_I,265-269 {19/44} ṣakārāntā nakārāntā ākārāntā ca saṅkhyā ṣaṭsañjñā bhavati iti .
(P_1,1.24) KA_I,83.10-84.7 Ro_I,265-269 {20/44} iha api tarhi prāpnoti : sadhamadhaḥ dyumnaḥ ekāḥ taḥ ekāḥ iti .
(P_1,1.24) KA_I,83.10-84.7 Ro_I,265-269 {21/44} na eṣaḥ doṣaḥ .
(P_1,1.24) KA_I,83.10-84.7 Ro_I,265-269 {22/44} ekaśabdaḥ ayam bahvarthaḥ .
(P_1,1.24) KA_I,83.10-84.7 Ro_I,265-269 {23/44} asti eva saṅkhyāpadam .
(P_1,1.24) KA_I,83.10-84.7 Ro_I,265-269 {24/44} tat yathā : ekaḥ , dvau , bahavaḥ iti .
(P_1,1.24) KA_I,83.10-84.7 Ro_I,265-269 {25/44} asti asahāyavācī .
(P_1,1.24) KA_I,83.10-84.7 Ro_I,265-269 {26/44} tat yathā : ekāgnayaḥ , ekahalāni , ekākibhiḥ kṣudrakaiḥ jitam iti .
(P_1,1.24) KA_I,83.10-84.7 Ro_I,265-269 {27/44} asahāyaiḥ iti arthaḥ .
(P_1,1.24) KA_I,83.10-84.7 Ro_I,265-269 {28/44} asti anyārthe vartate .
(P_1,1.24) KA_I,83.10-84.7 Ro_I,265-269 {29/44} tat yathā : prajam ekā rakṣati urjam ekā iti .
(P_1,1.24) KA_I,83.10-84.7 Ro_I,265-269 {30/44} anyā iti arthaḥ .
(P_1,1.24) KA_I,83.10-84.7 Ro_I,265-269 {31/44} sadhamadaḥ dyumnaḥ ekāḥ taḥ .
(P_1,1.24) KA_I,83.10-84.7 Ro_I,265-269 {32/44} anyāḥ iti arthaḥ .
(P_1,1.24) KA_I,83.10-84.7 Ro_I,265-269 {33/44} tat yaḥ anyārthe vartate tasya eṣaḥ prayogaḥ .
(P_1,1.24) KA_I,83.10-84.7 Ro_I,265-269 {34/44} iha tarhi prāpnoti : dvabhyām iṣṭaye viṃśatya ca iti .
(P_1,1.24) KA_I,83.10-84.7 Ro_I,265-269 {35/44} evam tarhi saptame yogavibhāgaḥ kariṣyate .
(P_1,1.24) KA_I,83.10-84.7 Ro_I,265-269 {36/44} aṣṭābhyaḥ auś .
(P_1,1.24) KA_I,83.10-84.7 Ro_I,265-269 {37/44} tataḥ ṣaḍbhyaḥ : ṣaḍbhyaḥ ca yat uktam aṣṭābhyaḥ api tat bhavati .
(P_1,1.24) KA_I,83.10-84.7 Ro_I,265-269 {38/44} tataḥ luk : luk ca bhavati ṣaḍbhyaḥ iti .
(P_1,1.24) KA_I,83.10-84.7 Ro_I,265-269 {39/44} atha vā upariṣṭāt yogavibhāgaḥ kariṣyate .
(P_1,1.24) KA_I,83.10-84.7 Ro_I,265-269 {40/44} aṣṭanaḥ ā vibhaktau .
(P_1,1.24) KA_I,83.10-84.7 Ro_I,265-269 {41/44} tataḥ rāyaḥ : rāyaḥ ca vibhaktau ākārādeśaḥ bhavati .
(P_1,1.24) KA_I,83.10-84.7 Ro_I,265-269 {42/44} hali iti ubhayoḥ śeṣaḥ .
(P_1,1.24) KA_I,83.10-84.7 Ro_I,265-269 {43/44} yadi evam priyāṣṭau priyāṣṭāḥ iti na sidhyati priyāṣṭānau priyāṣṭānaḥ iti ca prāpnoti .
(P_1,1.24) KA_I,83.10-84.7 Ro_I,265-269 {44/44} yathālakṣaṇam aprayukte .
(P_1,1.25) KA_I,84.9-12 Ro_I,269 {1/8} idam ḍatigrahaṇam dviḥ kriyate saṅkhyāsañjñāyām ṣaṭsañjñāyām ca .
(P_1,1.25) KA_I,84.9-12 Ro_I,269 {2/8} ekam śakyam akartum .
(P_1,1.25) KA_I,84.9-12 Ro_I,269 {3/8} katham .
(P_1,1.25) KA_I,84.9-12 Ro_I,269 {4/8} yadi tāvat saṅkhyāsañjñāyām kriyate ṣaṭsañjñāyām na kariṣyate .
(P_1,1.25) KA_I,84.9-12 Ro_I,269 {5/8} katham .
(P_1,1.25) KA_I,84.9-12 Ro_I,269 {6/8} ṣṇāntā ṣaṭ iti atra ḍati iti anuvartiṣyate .
(P_1,1.25) KA_I,84.9-12 Ro_I,269 {7/8} atha ṣaṭsañjñāyām kriyate saṅkhyāsañjñāyām na kariṣyate .
(P_1,1.25) KA_I,84.9-12 Ro_I,269 {8/8} ḍati ca iti atra saṅkhyāsañjñā anuvartiṣyate .
(P_1,1.26) KA_I,84.14-85.17 Ro_I,270-272 {1/46} niṣṭhāsañjñāyām samānaśabdapratiṣedhaḥ .
(P_1,1.26) KA_I,84.14-85.17 Ro_I,270-272 {2/46} niṣṭhāsañjñāyām samānaśabdānām pratiṣedhaḥ kartavyaḥ .
(P_1,1.26) KA_I,84.14-85.17 Ro_I,270-272 {3/46} lotaḥ gartaḥ iti .
(P_1,1.26) KA_I,84.14-85.17 Ro_I,270-272 {4/46} niṣṭhāsañjñāyām samānaśabdāpratiṣedhaḥ .
(P_1,1.26) KA_I,84.14-85.17 Ro_I,270-272 {5/46} niṣṭhāsañjñāyām samānaśabdapratiṣedhaḥ .
(P_1,1.26) KA_I,84.14-85.17 Ro_I,270-272 {6/46} anarthakaḥ pratiṣedhaḥ apratiṣedhaḥ .
(P_1,1.26) KA_I,84.14-85.17 Ro_I,270-272 {7/46} niṣṭhāsañjñā kasmāt na bhavati .
(P_1,1.26) KA_I,84.14-85.17 Ro_I,270-272 {8/46} anubandhaḥ anyatvakaraḥ .
(P_1,1.26) KA_I,84.14-85.17 Ro_I,270-272 {9/46} anubandhaḥ kriyate .
(P_1,1.26) KA_I,84.14-85.17 Ro_I,270-272 {10/46} saḥ anyatvam kariṣyati .
(P_1,1.26) KA_I,84.14-85.17 Ro_I,270-272 {11/46} anubandhaḥ anyatvakaraḥ iti cet na lopāt .
(P_1,1.26) KA_I,84.14-85.17 Ro_I,270-272 {12/46} anubandhaḥ anyatvakaraḥ iti cet tat na .
(P_1,1.26) KA_I,84.14-85.17 Ro_I,270-272 {13/46} kim kāraṇam .
(P_1,1.26) KA_I,84.14-85.17 Ro_I,270-272 {14/46} lopāt .
(P_1,1.26) KA_I,84.14-85.17 Ro_I,270-272 {15/46} lupyate atra anubandhaḥ .
(P_1,1.26) KA_I,84.14-85.17 Ro_I,270-272 {16/46} lupte atra anubandhe na anyatvam bhaviṣyati .
(P_1,1.26) KA_I,84.14-85.17 Ro_I,270-272 {17/46} tat yathā : katarat devadattasya gṛham .
(P_1,1.26) KA_I,84.14-85.17 Ro_I,270-272 {18/46} adaḥ yatra asau kākaḥ iti .
(P_1,1.26) KA_I,84.14-85.17 Ro_I,270-272 {19/46} utpatite kāke naṣṭam tat gṛham bhavati .
(P_1,1.26) KA_I,84.14-85.17 Ro_I,270-272 {20/46} evam iha api lupte anubandhe naṣṭaḥ pratyayaḥ bhavati .
(P_1,1.26) KA_I,84.14-85.17 Ro_I,270-272 {21/46} yadi api lupyate jānāti tu asau sānubandhakasya iyam sañjñā kṛtā iti .
(P_1,1.26) KA_I,84.14-85.17 Ro_I,270-272 {22/46} tat yathā itaratra api : katarat devadattasya gṛham .
(P_1,1.26) KA_I,84.14-85.17 Ro_I,270-272 {23/46} adaḥ yatra asau kākaḥ iti .
(P_1,1.26) KA_I,84.14-85.17 Ro_I,270-272 {24/46} utpatite kāke yadi api naṣṭam tat gṛham bhavati antataḥ tam uddeśam jānāti .
(P_1,1.26) KA_I,84.14-85.17 Ro_I,270-272 {25/46} siddhaviparyāsaḥ ca .
(P_1,1.26) KA_I,84.14-85.17 Ro_I,270-272 {26/46} siddhaḥ ca viparyāsaḥ .
(P_1,1.26) KA_I,84.14-85.17 Ro_I,270-272 {27/46} yadi api jānāti sandehaḥ tasya bhavati : ayam saḥ taśabdaḥ lotaḥ gartaḥ iti ayam saḥ taśabdaḥ lūnaḥ gīrṇaḥ iti .
(P_1,1.26) KA_I,84.14-85.17 Ro_I,270-272 {28/46} tat yathā itaratra api : katarat devadattasya gṛham .
(P_1,1.26) KA_I,84.14-85.17 Ro_I,270-272 {29/46} adaḥ yatra asau kākaḥ iti .
(P_1,1.26) KA_I,84.14-85.17 Ro_I,270-272 {30/46} utpatite kāke yadi api naṣṭam tat gṛham bhavati antataḥ tam uddeśam jānāti .
(P_1,1.26) KA_I,84.14-85.17 Ro_I,270-272 {31/46} sandehaḥ tu tasya bhavati : idam tat gṛham idam tat gṛham iti .
(P_1,1.26) KA_I,84.14-85.17 Ro_I,270-272 {32/46} evam tarhi .
(P_1,1.26) KA_I,84.14-85.17 Ro_I,270-272 {33/46} kārakakālaviśeṣāt siddham .
(P_1,1.26) KA_I,84.14-85.17 Ro_I,270-272 {34/46} kārakakālaviśeṣau upādeyau .
(P_1,1.26) KA_I,84.14-85.17 Ro_I,270-272 {35/46} bhūte yaḥ taśabdaḥ kartari karmaṇi bhāve ca iti .
(P_1,1.26) KA_I,84.14-85.17 Ro_I,270-272 {36/46} tat yathā itaratra api .
(P_1,1.26) KA_I,84.14-85.17 Ro_I,270-272 {37/46} yaḥ eṣaḥ manuṣyaḥ prekṣāpūrvakārī bhavati saḥ adhruveṇa nimittena dhruvam nimittam upādatte vedikām puṇḍarīkam vā .
(P_1,1.26) KA_I,84.14-85.17 Ro_I,270-272 {38/46} evam api prākīrṣṭa iti atra prāpnoti .
(P_1,1.26) KA_I,84.14-85.17 Ro_I,270-272 {39/46} luṅi sijādidarśanāt .
(P_1,1.26) KA_I,84.14-85.17 Ro_I,270-272 {40/46} luṅi sijādidarśanāt na bhaviṣyati .
(P_1,1.26) KA_I,84.14-85.17 Ro_I,270-272 {41/46} yatra tarhi sijādayaḥ na dṛśyante prābhitta iti .
(P_1,1.26) KA_I,84.14-85.17 Ro_I,270-272 {42/46} dṛśyante atra api sijādayaḥ .
(P_1,1.26) KA_I,84.14-85.17 Ro_I,270-272 {43/46} kim vaktavyam etat .
(P_1,1.26) KA_I,84.14-85.17 Ro_I,270-272 {44/46} na hi .
(P_1,1.26) KA_I,84.14-85.17 Ro_I,270-272 {45/46} katham anucyamānam gaṃsyate .
(P_1,1.26) KA_I,84.14-85.17 Ro_I,270-272 {46/46} yathā eva ayam anupadiṣṭān kārakakālaviśeṣān avagacchati evam etat api avagantum arhati : yatra sijādayaḥ na iti .
(P_1,1.27.1) KA_I,86.2-8 Ro_I,273-274 {1/15} sarvādīni iti kaḥ ayam samāsaḥ .
(P_1,1.27.1) KA_I,86.2-8 Ro_I,273-274 {2/15} bahuvrīhiḥ iti āha .
(P_1,1.27.1) KA_I,86.2-8 Ro_I,273-274 {3/15} kaḥ asya vigrahaḥ .
(P_1,1.27.1) KA_I,86.2-8 Ro_I,273-274 {4/15} sarvaśabdaḥ ādiḥ yeṣām tāni imāni iti .
(P_1,1.27.1) KA_I,86.2-8 Ro_I,273-274 {5/15} yadi evam sarvaśabdasya sarvanāmasañjñā na prāpnoti .
(P_1,1.27.1) KA_I,86.2-8 Ro_I,273-274 {6/15} kim kāraṇam .
(P_1,1.27.1) KA_I,86.2-8 Ro_I,273-274 {7/15} anyapadārthatvāt bahuvrīheḥ .
(P_1,1.27.1) KA_I,86.2-8 Ro_I,273-274 {8/15} bahuvrīhiḥ ayam anyapadārthe vartate .
(P_1,1.27.1) KA_I,86.2-8 Ro_I,273-274 {9/15} tena yat anyat sarvaśabdāt tasya sarvanāmasñjñā prāpnoti .
(P_1,1.27.1) KA_I,86.2-8 Ro_I,273-274 {10/15} tat yathā citraguḥ ānīyatām iti ukte yasya tāḥ gāvaḥ bhavanti sa ānīyate na gāvaḥ .
(P_1,1.27.1) KA_I,86.2-8 Ro_I,273-274 {11/15} na eṣaḥ doṣaḥ .
(P_1,1.27.1) KA_I,86.2-8 Ro_I,273-274 {12/15} bhavati bahuvrīhau tadguṇasaṃvijñānam api .
(P_1,1.27.1) KA_I,86.2-8 Ro_I,273-274 {13/15} tat yathā : citravāsam ānaya .
(P_1,1.27.1) KA_I,86.2-8 Ro_I,273-274 {14/15} lohitoṣṇīṣāḥ ṛtvijaḥ pracaranti .
(P_1,1.27.1) KA_I,86.2-8 Ro_I,273-274 {15/15} tadguṇaḥ ānīyate tadguṇāḥ ca pracaranti .
(P_1,1.27.2) KA_I,86.9-87.6 Ro_I,274-277 {1/47} iha sarvanāmāni iti pūrvapadāt sañjñāyām agaḥ iti ṇatvam prāpnoti .
(P_1,1.27.2) KA_I,86.9-87.6 Ro_I,274-277 {2/47} tasya pratiṣedhaḥ vaktavyaḥ .
(P_1,1.27.2) KA_I,86.9-87.6 Ro_I,274-277 {3/47} sarvanāmasañjñāyām nipātanāt ṇatvābhāvaḥ .
(P_1,1.27.2) KA_I,86.9-87.6 Ro_I,274-277 {4/47} sarvanāmasañjñāyām nipātanāt ṇatvam na bhaviṣyati .
(P_1,1.27.2) KA_I,86.9-87.6 Ro_I,274-277 {5/47} kim etat nipātanam nāma .
(P_1,1.27.2) KA_I,86.9-87.6 Ro_I,274-277 {6/47} atha kaḥ pratiṣedhaḥ nāma .
(P_1,1.27.2) KA_I,86.9-87.6 Ro_I,274-277 {7/47} aviśeṣeṇa kim cit uktvā viśeṣeṇa na iti ucyate .
(P_1,1.27.2) KA_I,86.9-87.6 Ro_I,274-277 {8/47} tatra vyaktam ācāryasya abhiprāyaḥ gamyate : idam na bhavati iti .
(P_1,1.27.2) KA_I,86.9-87.6 Ro_I,274-277 {9/47} nipātanam api evañjātīyakam eva .
(P_1,1.27.2) KA_I,86.9-87.6 Ro_I,274-277 {10/47} aviśeṣeṇa ṇatvam uktvā viśeṣeṇa nipātanam kriyate .
(P_1,1.27.2) KA_I,86.9-87.6 Ro_I,274-277 {11/47} tatra vyaktam ācāryasya abhiprāyaḥ gamyate : idam na bhavati iti .
(P_1,1.27.2) KA_I,86.9-87.6 Ro_I,274-277 {12/47} nanu ca nipātanāt ca aṇatvam syāt yathāprāptam ca ṇatvam .
(P_1,1.27.2) KA_I,86.9-87.6 Ro_I,274-277 {13/47} kim anye api evam vidhayaḥ bhavanti .
(P_1,1.27.2) KA_I,86.9-87.6 Ro_I,274-277 {14/47} iha ikaḥ yaṇ aci iti vacanāt ca yaṇ syāt yathāprāptaḥ ca ik śrūyeta .
(P_1,1.27.2) KA_I,86.9-87.6 Ro_I,274-277 {15/47} na eṣaḥ doṣaḥ .
(P_1,1.27.2) KA_I,86.9-87.6 Ro_I,274-277 {16/47} asti atra viśeṣaḥ .
(P_1,1.27.2) KA_I,86.9-87.6 Ro_I,274-277 {17/47} ṣaṣṭhyā atra nirdeśaḥ kriyate .
(P_1,1.27.2) KA_I,86.9-87.6 Ro_I,274-277 {18/47} ṣaṣṭhī ca punaḥ sthāninam nivartayati .
(P_1,1.27.2) KA_I,86.9-87.6 Ro_I,274-277 {19/47} iha tarhi : kartari śap divādibhyaḥ śyan iti vacanāt ca śyan syāt yathāprāptaḥ ca śap śrūyeta .
(P_1,1.27.2) KA_I,86.9-87.6 Ro_I,274-277 {20/47} na eṣaḥ doṣaḥ .
(P_1,1.27.2) KA_I,86.9-87.6 Ro_I,274-277 {21/47} śabādeśāḥ śyanādayaḥ kariṣyante .
(P_1,1.27.2) KA_I,86.9-87.6 Ro_I,274-277 {22/47} tat tarhi śapaḥ grahaṇam kartavyam .
(P_1,1.27.2) KA_I,86.9-87.6 Ro_I,274-277 {23/47} na kartavyam .
(P_1,1.27.2) KA_I,86.9-87.6 Ro_I,274-277 {24/47} prakṛtam anuvartate .
(P_1,1.27.2) KA_I,86.9-87.6 Ro_I,274-277 {25/47} kva prakṛtam .
(P_1,1.27.2) KA_I,86.9-87.6 Ro_I,274-277 {26/47} kartari śap iti .
(P_1,1.27.2) KA_I,86.9-87.6 Ro_I,274-277 {27/47} tat vai prathamānirdiṣṭam ṣaṣṭhīnirdiṣṭena ca iha arthaḥ .
(P_1,1.27.2) KA_I,86.9-87.6 Ro_I,274-277 {28/47} divādibhyaḥ iti eṣā pañcamī śap iti prathamāyāḥ ṣaṣṭhīm prakalpayiṣyati : tasmāt iti uttarasya .
(P_1,1.27.2) KA_I,86.9-87.6 Ro_I,274-277 {29/47} pratyayavidhiḥ ayam .
(P_1,1.27.2) KA_I,86.9-87.6 Ro_I,274-277 {30/47} na ca pratyayavidhau pañcamyaḥ prakalpikāḥ bhavanti .
(P_1,1.27.2) KA_I,86.9-87.6 Ro_I,274-277 {31/47} na ayam pratyayavidhiḥ .
(P_1,1.27.2) KA_I,86.9-87.6 Ro_I,274-277 {32/47} vihitaḥ pratyayaḥ prakṛtaḥ ca anuvartate .
(P_1,1.27.2) KA_I,86.9-87.6 Ro_I,274-277 {33/47} iha tarhi : avyayasarvanāmnām akac prāk ṭeḥ iti .
(P_1,1.27.2) KA_I,86.9-87.6 Ro_I,274-277 {34/47} vacanāt ca akac syāt yathāprāptaḥ ca kaḥ śrūyeta .
(P_1,1.27.2) KA_I,86.9-87.6 Ro_I,274-277 {35/47} na eṣaḥ doṣaḥ .
(P_1,1.27.2) KA_I,86.9-87.6 Ro_I,274-277 {36/47} na aprāpte hi ke akac ārabhyate .
(P_1,1.27.2) KA_I,86.9-87.6 Ro_I,274-277 {37/47} saḥ bādhakaḥ bhaviṣyati .
(P_1,1.27.2) KA_I,86.9-87.6 Ro_I,274-277 {38/47} nipātanam api evañjātīyakam eva .
(P_1,1.27.2) KA_I,86.9-87.6 Ro_I,274-277 {39/47} na aprāpte ṇatve nipātanam ārabhyate .
(P_1,1.27.2) KA_I,86.9-87.6 Ro_I,274-277 {40/47} tat bādhakam bhaviṣyati .
(P_1,1.27.2) KA_I,86.9-87.6 Ro_I,274-277 {41/47} yadi tarhi nipātanāni api evañjātīyakāni bhavanti samaḥ tate doṣaḥ bhavati .
(P_1,1.27.2) KA_I,86.9-87.6 Ro_I,274-277 {42/47} iha anye vaiyākaraṇāḥ samaḥ tate vibhāṣā lopam ārabhante : samaḥ hi tatayoḥ vā iti .
(P_1,1.27.2) KA_I,86.9-87.6 Ro_I,274-277 {43/47} satatam , santatam , sahitam , saṃhitam iti .
(P_1,1.27.2) KA_I,86.9-87.6 Ro_I,274-277 {44/47} iha punaḥ bhavān nipātanāt ca malopam icchati aparasparāḥ kriyāsātatye iti yathāprāptam ca alopam santatam iti .
(P_1,1.27.2) KA_I,86.9-87.6 Ro_I,274-277 {45/47} etat na sidhyati .
(P_1,1.27.2) KA_I,86.9-87.6 Ro_I,274-277 {46/47} kartavyaḥ atra yatnaḥ .
(P_1,1.27.2) KA_I,86.9-87.6 Ro_I,274-277 {47/47} bādhakāni eva hi nipātanāni bhavanti .
(P_1,1.27.3) KA_I,87.7-89.3 Ro_I,278-285 {1/84} sañjñopasarjanapratiṣedhaḥ .
(P_1,1.27.3) KA_I,87.7-89.3 Ro_I,278-285 {2/84} sañjñopasarjanībhūtānām sarvādīnām pratiṣedhaḥ vaktavyaḥ .
(P_1,1.27.3) KA_I,87.7-89.3 Ro_I,278-285 {3/84} sarvaḥ nāma kaḥ cit .
(P_1,1.27.3) KA_I,87.7-89.3 Ro_I,278-285 {4/84} tasmai sarvāya dehi .
(P_1,1.27.3) KA_I,87.7-89.3 Ro_I,278-285 {5/84} atisarvāya dehi .
(P_1,1.27.3) KA_I,87.7-89.3 Ro_I,278-285 {6/84} saḥ katham kartavyaḥ .
(P_1,1.27.3) KA_I,87.7-89.3 Ro_I,278-285 {7/84} pāṭhāt paryudāsaḥ paṭhitānām sañjñākaraṇam .
(P_1,1.27.3) KA_I,87.7-89.3 Ro_I,278-285 {8/84} pāṭhāt eva paryudāsaḥ kartavyaḥ .
(P_1,1.27.3) KA_I,87.7-89.3 Ro_I,278-285 {9/84} śuddhānām paṭhitānām sañjñā kartavyā .
(P_1,1.27.3) KA_I,87.7-89.3 Ro_I,278-285 {10/84} sarvādīni sarvanāmasañjñāni bhavanti .
(P_1,1.27.3) KA_I,87.7-89.3 Ro_I,278-285 {11/84} sañjñopasarjanībhūtāni na sarvādīni .
(P_1,1.27.3) KA_I,87.7-89.3 Ro_I,278-285 {12/84} kim aviśeṣeṇa .
(P_1,1.27.3) KA_I,87.7-89.3 Ro_I,278-285 {13/84} na iti āha .
(P_1,1.27.3) KA_I,87.7-89.3 Ro_I,278-285 {14/84} viśeṣeṇa ca .
(P_1,1.27.3) KA_I,87.7-89.3 Ro_I,278-285 {15/84} kim prayojanam .
(P_1,1.27.3) KA_I,87.7-89.3 Ro_I,278-285 {16/84} sarvādyānantaryakāryārtham .
(P_1,1.27.3) KA_I,87.7-89.3 Ro_I,278-285 {17/84} sarvādīnām ānantaryeṇa yat ucyate kāryam tat api sañjñopasarjanībhūtānām mā bhūt iti .
(P_1,1.27.3) KA_I,87.7-89.3 Ro_I,278-285 {18/84} kim prayojanam .
(P_1,1.27.3) KA_I,87.7-89.3 Ro_I,278-285 {19/84} prayojanam ḍatarādīnām adbhāve .
(P_1,1.27.3) KA_I,87.7-89.3 Ro_I,278-285 {20/84} ḍatarādīnām adbhāve prayojanam .
(P_1,1.27.3) KA_I,87.7-89.3 Ro_I,278-285 {21/84} atikrāntam idam bṛāhmaṇakulam katarat , atikataram brāhmaṇakulam iti .
(P_1,1.27.3) KA_I,87.7-89.3 Ro_I,278-285 {22/84} tyadādividhau ca .
(P_1,1.27.3) KA_I,87.7-89.3 Ro_I,278-285 {23/84} tyadādividhau ca prayojanam .
(P_1,1.27.3) KA_I,87.7-89.3 Ro_I,278-285 {24/84} atikrāntaḥ ayam brāhmaṇaḥ tam atitat brāhmaṇaḥ iti .
(P_1,1.27.3) KA_I,87.7-89.3 Ro_I,278-285 {25/84} sañjāpratiṣedhaḥ tāvat na vaktavyaḥ .
(P_1,1.27.3) KA_I,87.7-89.3 Ro_I,278-285 {26/84} upariṣṭāt yogavibhāgaḥ kariṣyate .
(P_1,1.27.3) KA_I,87.7-89.3 Ro_I,278-285 {27/84} pūrvaparāvaradakṣiṇottarāparādharāṇi vyavasthāyām .
(P_1,1.27.3) KA_I,87.7-89.3 Ro_I,278-285 {28/84} tataḥ asañjñāyām iti .
(P_1,1.27.3) KA_I,87.7-89.3 Ro_I,278-285 {29/84} sarvādīni iti evam yāni anukrāntāni asañjñāyām tāni draṣṭavyāni .
(P_1,1.27.3) KA_I,87.7-89.3 Ro_I,278-285 {30/84} upasarjanapratiṣedhaḥ ca na kartavyaḥ .
(P_1,1.27.3) KA_I,87.7-89.3 Ro_I,278-285 {31/84} anupasarjanāt iti eṣaḥ yogaḥ pratyākhyāyate .
(P_1,1.27.3) KA_I,87.7-89.3 Ro_I,278-285 {32/84} tam evam abhisambhantsyāmaḥ : anupasarjana* a* at iti .
(P_1,1.27.3) KA_I,87.7-89.3 Ro_I,278-285 {33/84} kim idam a* at iti .
(P_1,1.27.3) KA_I,87.7-89.3 Ro_I,278-285 {34/84} akārātkārau śiṣyamāṇau anupasarjanasya draṣṭavyau .
(P_1,1.27.3) KA_I,87.7-89.3 Ro_I,278-285 {35/84} yadi evam atiyuṣmat atyasmat iti na sidhyati .
(P_1,1.27.3) KA_I,87.7-89.3 Ro_I,278-285 {36/84} praśliṣṭanirdeśaḥ ayam : anupasarjana* a* a* at iti .
(P_1,1.27.3) KA_I,87.7-89.3 Ro_I,278-285 {37/84} akārāntāt akārātkārau śiṣyamāṇau anupasarjanasya draṣṭavyau .
(P_1,1.27.3) KA_I,87.7-89.3 Ro_I,278-285 {38/84} atha vā aṅgādhikāre yat ucyate gṛhyamāṇavibhakteḥ tat bhavati .
(P_1,1.27.3) KA_I,87.7-89.3 Ro_I,278-285 {39/84} yadi evam paramapañca paramasapta ṣaḍbhyaḥ luk iti luk na prāpnoti .
(P_1,1.27.3) KA_I,87.7-89.3 Ro_I,278-285 {40/84} na eṣaḥ doṣaḥ .
(P_1,1.27.3) KA_I,87.7-89.3 Ro_I,278-285 {41/84} ṣaṭpradhānaḥ eṣaḥ samāsaḥ .
(P_1,1.27.3) KA_I,87.7-89.3 Ro_I,278-285 {42/84} iha tarhi priyasakthnā brāhmaṇena anaṅ na prāpnoti .
(P_1,1.27.3) KA_I,87.7-89.3 Ro_I,278-285 {43/84} saptamīnirdiṣṭe yat ucyate prakṛtavibhaktau tat bhavati .
(P_1,1.27.3) KA_I,87.7-89.3 Ro_I,278-285 {44/84} yadi evam atitat , atitadau , atitadaḥ iti atvam prāpnoti .
(P_1,1.27.3) KA_I,87.7-89.3 Ro_I,278-285 {45/84} tat ca api vaktavyam .
(P_1,1.27.3) KA_I,87.7-89.3 Ro_I,278-285 {46/84} na vaktavyam .
(P_1,1.27.3) KA_I,87.7-89.3 Ro_I,278-285 {47/84} iha tāvat adḍ ḍatarādibhyaḥ pañcabhyaḥ iti pañcamī aṅgasya iti ṣaṣṭhī .
(P_1,1.27.3) KA_I,87.7-89.3 Ro_I,278-285 {48/84} tatra aśakyam vivibhaktitvāt ḍatarādibhyaḥ iti pañcamyā aṅgam viśeṣayitum .
(P_1,1.27.3) KA_I,87.7-89.3 Ro_I,278-285 {49/84} tatra kim anyat śakyam viśeṣayitum anyat ataḥ vihitāt pratyayāt .
(P_1,1.27.3) KA_I,87.7-89.3 Ro_I,278-285 {50/84} ḍatarādibhyaḥ yaḥ vihitaḥ iti .
(P_1,1.27.3) KA_I,87.7-89.3 Ro_I,278-285 {51/84} iha idānīm asthidadhisakhthyakṣṇām anaṅ udāttaḥ iti tyadādīnām aḥ bhavati iti asthyādīnām iti eṣā ṣaṣṭhī aṅgasya iti api tyadādīnām iti api ṣaṣṭhī aṅgasya iti api .
(P_1,1.27.3) KA_I,87.7-89.3 Ro_I,278-285 {52/84} tatra kāmacāraḥ : gṛhyamāṇena vā vibhaktim viśeṣayitum aṅgena vā .
(P_1,1.27.3) KA_I,87.7-89.3 Ro_I,278-285 {53/84} yāvatā kāmacāraḥ iha tāvat asthidadhisakhthyakṣṇām anaṅ udāttaḥ iti aṅgena vibhaktim viśeṣayiṣyāmaḥ asthyādibhiḥ anaṅam : aṅgasya vibhaktau anaṅ bhavati asthyādīnām iti .
(P_1,1.27.3) KA_I,87.7-89.3 Ro_I,278-285 {54/84} iha idānīm tyadādīnām aḥ bhavati iti gṛhyamāṇena vibhaktim viśeṣayiṣyāmaḥ aṅgena akāram : tyadādīnām vibhaktau aḥ bhavati aṅgasya iti .
(P_1,1.27.3) KA_I,87.7-89.3 Ro_I,278-285 {55/84} yadi evam atisaḥ : atvam na prāpnoti .
(P_1,1.27.3) KA_I,87.7-89.3 Ro_I,278-285 {56/84} na eṣaḥ doṣaḥ .
(P_1,1.27.3) KA_I,87.7-89.3 Ro_I,278-285 {57/84} tyadādipradhānaḥ eṣaḥ samāsaḥ .
(P_1,1.27.3) KA_I,87.7-89.3 Ro_I,278-285 {58/84} atha vā na idam sañjñākaraṇam .
(P_1,1.27.3) KA_I,87.7-89.3 Ro_I,278-285 {59/84} pāṭhaviśeṣaṇam idam : sarveṣām yāni nāmāni tāni sarvādīni .
(P_1,1.27.3) KA_I,87.7-89.3 Ro_I,278-285 {60/84} sañjñopasarjane ca viśeṣe avatiṣṭhete .
(P_1,1.27.3) KA_I,87.7-89.3 Ro_I,278-285 {61/84} yadi evam sañjñāśrayam yat kāryam tat na sidhyati : sarvanāmnaḥ smai , āmi sarvanāmnaḥ suṭ iti .
(P_1,1.27.3) KA_I,87.7-89.3 Ro_I,278-285 {62/84} anvarthagrahaṇam tatra vijñāsyate : sarveṣām yat nāma tat sarvanāma .
(P_1,1.27.3) KA_I,87.7-89.3 Ro_I,278-285 {63/84} sarvanāmnaḥ uttarasya ṅeḥ smai bhavati .
(P_1,1.27.3) KA_I,87.7-89.3 Ro_I,278-285 {64/84} sarvanāmnaḥ uttarasya āmaḥ suṭ bhavati .
(P_1,1.27.3) KA_I,87.7-89.3 Ro_I,278-285 {65/84} yadi evam sakalam , kṛtsnam , jagat iti atra api prāpnoti .
(P_1,1.27.3) KA_I,87.7-89.3 Ro_I,278-285 {66/84} eteṣām ca api śabdānām ekaikasya saḥ saḥ viṣayaḥ .
(P_1,1.27.3) KA_I,87.7-89.3 Ro_I,278-285 {67/84} tasmin tasmin viṣaye yaḥ yaḥ śabdaḥ vartate tasya tasya tasmin tasmin vartamānasya sarvanāmakāryam prāpnoti .
(P_1,1.27.3) KA_I,87.7-89.3 Ro_I,278-285 {68/84} evam tarhi ubhayam anena kriyate .
(P_1,1.27.3) KA_I,87.7-89.3 Ro_I,278-285 {69/84} pāṭhaḥ ca eva viśeṣyate sañjñā ca .
(P_1,1.27.3) KA_I,87.7-89.3 Ro_I,278-285 {70/84} katham punaḥ ekena yatnena ubhayam labhyam .
(P_1,1.27.3) KA_I,87.7-89.3 Ro_I,278-285 {71/84} labhyam iti āha .
(P_1,1.27.3) KA_I,87.7-89.3 Ro_I,278-285 {72/84} katham. ekaśeṣanirdeśāt .
(P_1,1.27.3) KA_I,87.7-89.3 Ro_I,278-285 {73/84} ekaśeṣanirdeśaḥ ayam : sarvādīni ca sarvādīni ca sarvādīni .
(P_1,1.27.3) KA_I,87.7-89.3 Ro_I,278-285 {74/84} sarvanāmāni ca sarvanāmāni ca sarvanāmāni .
(P_1,1.27.3) KA_I,87.7-89.3 Ro_I,278-285 {75/84} sarvādīni sarvanānasañjñāni bhavanti .
(P_1,1.27.3) KA_I,87.7-89.3 Ro_I,278-285 {76/84} sarveṣām yāni ca nāmāni tāni sarvādīni .
(P_1,1.27.3) KA_I,87.7-89.3 Ro_I,278-285 {77/84} sañjñopasarjane ca viśeṣe avatiṣṭhete .
(P_1,1.27.3) KA_I,87.7-89.3 Ro_I,278-285 {78/84} atha vā mahatī iyam sañjñā kriyate .
(P_1,1.27.3) KA_I,87.7-89.3 Ro_I,278-285 {79/84} sañjñā ca nāma yataḥ na laghīyaḥ .
(P_1,1.27.3) KA_I,87.7-89.3 Ro_I,278-285 {80/84} kutaḥ etat .
(P_1,1.27.3) KA_I,87.7-89.3 Ro_I,278-285 {81/84} laghvartham hi sañjñākaraṇam .
(P_1,1.27.3) KA_I,87.7-89.3 Ro_I,278-285 {82/84} tatra mahatyāḥ sañjñāyāḥ karaṇe etat prayojanam anvarthasañjñā yathā vijñāyeta .
(P_1,1.27.3) KA_I,87.7-89.3 Ro_I,278-285 {83/84} sarvādīni sarvanānasañjñāni bhavanti sarveṣām nāmāni iti ca ataḥ sarvanāmāni .
(P_1,1.27.3) KA_I,87.7-89.3 Ro_I,278-285 {84/84} sañjñopasarjane ca viśeṣe avatiṣṭhete .
(P_1,1.27.4) KA_I,89.4-90.3 Ro_I,286-289 {1/43} atha ubhasya sarvanāmatve kaḥ arthaḥ .
(P_1,1.27.4) KA_I,89.4-90.3 Ro_I,286-289 {2/43} ubhasya sarvanāmatve akajarthaḥ .
(P_1,1.27.4) KA_I,89.4-90.3 Ro_I,286-289 {3/43} ubhasya sarvanāmatve akajarthaḥ pāṭhaḥ kriyate : ubhakau .
(P_1,1.27.4) KA_I,89.4-90.3 Ro_I,286-289 {4/43} kim ucyate akajarthaḥ iti na punaḥ anyāni api sarvanāmakāryāṇi .
(P_1,1.27.4) KA_I,89.4-90.3 Ro_I,286-289 {5/43} anyābhāvaḥ dvivacanaṭābviṣayatvāt .
(P_1,1.27.4) KA_I,89.4-90.3 Ro_I,286-289 {6/43} anyeṣām sarvanāmkāryāṇām abhāvaḥ .
(P_1,1.27.4) KA_I,89.4-90.3 Ro_I,286-289 {7/43} kim kāraṇam .
(P_1,1.27.4) KA_I,89.4-90.3 Ro_I,286-289 {8/43} dvivacanaṭābviṣayatvāt .
(P_1,1.27.4) KA_I,89.4-90.3 Ro_I,286-289 {9/43} ubhaśabdaḥ ayam dvivacanaṭābviṣayaḥ .
(P_1,1.27.4) KA_I,89.4-90.3 Ro_I,286-289 {10/43} anyāni ca sarvanāmakāryāṇi ekavacanabahuvacaneṣu ucyante .
(P_1,1.27.4) KA_I,89.4-90.3 Ro_I,286-289 {11/43} yadā punaḥ ayam ubhaśabdaḥ dvivacanaṭābviṣayaḥ kaḥ idānīm asya anyatra bhavati .
(P_1,1.27.4) KA_I,89.4-90.3 Ro_I,286-289 {12/43} ubhayaḥ anyatra .
(P_1,1.27.4) KA_I,89.4-90.3 Ro_I,286-289 {13/43} ubhayaśabdaḥ asya anyatra bahvati .
(P_1,1.27.4) KA_I,89.4-90.3 Ro_I,286-289 {14/43} ubhaye devamanuṣyāḥ , ubhayaḥ maṇiḥ iti .
(P_1,1.27.4) KA_I,89.4-90.3 Ro_I,286-289 {15/43} kim ca syāt yadi atra akac na syāt .
(P_1,1.27.4) KA_I,89.4-90.3 Ro_I,286-289 {16/43} kaḥ prasajyeta .
(P_1,1.27.4) KA_I,89.4-90.3 Ro_I,286-289 {17/43} kaḥ ca idānīm kākacoḥ viśeṣaḥ .
(P_1,1.27.4) KA_I,89.4-90.3 Ro_I,286-289 {18/43} ubhaśabdaḥ ayam dvivacanaṭābviṣayaḥ iti uktam .
(P_1,1.27.4) KA_I,89.4-90.3 Ro_I,286-289 {19/43} tatra akaci sati akacaḥ tanmadhyapatitatvāt śakyate etat vaktum : dvivacanaparaḥ ayam iti .
(P_1,1.27.4) KA_I,89.4-90.3 Ro_I,286-289 {20/43} ke punaḥ sati na ayam dvivacanaparaḥ syāt .
(P_1,1.27.4) KA_I,89.4-90.3 Ro_I,286-289 {21/43} tatra dvivacanaparatā vaktavyā .
(P_1,1.27.4) KA_I,89.4-90.3 Ro_I,286-289 {22/43} yathā eva tarhi ke sati na ayam dvivacanaparaḥ evam āpi api sati na ayam dvivacanaparaḥ syāt .
(P_1,1.27.4) KA_I,89.4-90.3 Ro_I,286-289 {23/43} tatra api dvivacanaparatā vaktavyā .
(P_1,1.27.4) KA_I,89.4-90.3 Ro_I,286-289 {24/43} avacanāt api tatparavijñānam .
(P_1,1.27.4) KA_I,89.4-90.3 Ro_I,286-289 {25/43} antareṇa api vacanam āpi dvivacanaparaḥ ayam bhaviṣyati .
(P_1,1.27.4) KA_I,89.4-90.3 Ro_I,286-289 {26/43} kim vaktavyam etat .
(P_1,1.27.4) KA_I,89.4-90.3 Ro_I,286-289 {27/43} na hi .
(P_1,1.27.4) KA_I,89.4-90.3 Ro_I,286-289 {28/43} katham anucyamānam gaṃsyate .
(P_1,1.27.4) KA_I,89.4-90.3 Ro_I,286-289 {29/43} ekādeśe kṛte dvivacanaparaḥ ayam antādivadbhāvena .
(P_1,1.27.4) KA_I,89.4-90.3 Ro_I,286-289 {30/43} avacanāt āpi tatparavijñānam iti cet ke api tulyam .
(P_1,1.27.4) KA_I,89.4-90.3 Ro_I,286-289 {31/43} avacanāt āpi tatparavijñānam iti cet ke api antareṇa vacanam dvivacanaparaḥ bhaviṣyati .
(P_1,1.27.4) KA_I,89.4-90.3 Ro_I,286-289 {32/43} katham .
(P_1,1.27.4) KA_I,89.4-90.3 Ro_I,286-289 {33/43} svārthikāḥ pratyayāḥ prakṛtitaḥ aviśiṣṭāḥ bhavanti iti prakṛtigrahaṇena svārthikānām api grahaṇam bhavati .
(P_1,1.27.4) KA_I,89.4-90.3 Ro_I,286-289 {34/43} atha bhavataḥ sarvanāmatve kāni projanāni .
(P_1,1.27.4) KA_I,89.4-90.3 Ro_I,286-289 {35/43} bhavataḥ akaccheṣātvāni .
(P_1,1.27.4) KA_I,89.4-90.3 Ro_I,286-289 {36/43} bhavataḥ akaccheṣātvāni prayojanāni .
(P_1,1.27.4) KA_I,89.4-90.3 Ro_I,286-289 {37/43} akac : bhavakān .
(P_1,1.27.4) KA_I,89.4-90.3 Ro_I,286-289 {38/43} śeṣaḥ : saḥ ca bhavān ca bhavantau .
(P_1,1.27.4) KA_I,89.4-90.3 Ro_I,286-289 {39/43} ātvam : bhavādṛk iti .
(P_1,1.27.4) KA_I,89.4-90.3 Ro_I,286-289 {40/43} kim punaḥ idam parigaṇanam āhosvit udāharaṇamātram .
(P_1,1.27.4) KA_I,89.4-90.3 Ro_I,286-289 {41/43} udāharaṇamātram iti āha .
(P_1,1.27.4) KA_I,89.4-90.3 Ro_I,286-289 {42/43} tṛtīyādayaḥ api hi iṣyante .
(P_1,1.27.4) KA_I,89.4-90.3 Ro_I,286-289 {43/43} sarvanāmnaḥ tṛtīyā ca : bhavatā hetunā , bhavataḥ hetoḥ iti .
(P_1,1.28) KA_I,90.5-26 Ro_I,289-291 {1/36} diggrahaṇam kimartham .
(P_1,1.28) KA_I,90.5-26 Ro_I,289-291 {2/36} na bahuvrīhau iti pratiṣedham vakṣyati .
(P_1,1.28) KA_I,90.5-26 Ro_I,289-291 {3/36} tatra na jñāyate kva vibhāṣā kva pratiṣedhaḥ iti .
(P_1,1.28) KA_I,90.5-26 Ro_I,289-291 {4/36} diggrahaṇe punaḥ kriyamāṇe na doṣaḥ bhavati .
(P_1,1.28) KA_I,90.5-26 Ro_I,289-291 {5/36} digupadiṣṭe vibhāṣā anyatra pratiṣedhaḥ .
(P_1,1.28) KA_I,90.5-26 Ro_I,289-291 {6/36} atha samāsagrahaṇam kimartham. samāsaḥ eva yaḥ bahuvrīhiḥ tatra yathā syāt .
(P_1,1.28) KA_I,90.5-26 Ro_I,289-291 {7/36} bahuvrīhivadbhāvena yaḥ bahuvrīhiḥ tatra mā bhūt iti : dakṣiṇadakṣiṇasyai dehi iti .
(P_1,1.28) KA_I,90.5-26 Ro_I,289-291 {8/36} atha bahuvrīhigrahaṇam kimartham .
(P_1,1.28) KA_I,90.5-26 Ro_I,289-291 {9/36} dvandve mā bhūt dakṣiṇottarapūrvāṇām iti .
(P_1,1.28) KA_I,90.5-26 Ro_I,289-291 {10/36} na etat asti prayojanam .
(P_1,1.28) KA_I,90.5-26 Ro_I,289-291 {11/36} dvandve ca iti pratiṣedhaḥ bhaviṣyati .
(P_1,1.28) KA_I,90.5-26 Ro_I,289-291 {12/36} na aprāpte pratiṣedhe iyam paribhāṣā ārabhyate .
(P_1,1.28) KA_I,90.5-26 Ro_I,289-291 {13/36} sā yathā eva bahuvrīhau iti etam pratiṣedham bādhate evam dvandve ca iti etam api bādheta .
(P_1,1.28) KA_I,90.5-26 Ro_I,289-291 {14/36} na bādhate .
(P_1,1.28) KA_I,90.5-26 Ro_I,289-291 {15/36} kim kāraṇam .
(P_1,1.28) KA_I,90.5-26 Ro_I,289-291 {16/36} yena na aprāpte tasya bādhanam bhavati .
(P_1,1.28) KA_I,90.5-26 Ro_I,289-291 {17/36} na ca aprāpte na bahuvrīhau iti etasmin pratiṣedhe iyam paribhāṣā ārabhyate .
(P_1,1.28) KA_I,90.5-26 Ro_I,289-291 {18/36} dvandve ca iti etasmin punaḥ prāpte ca aprāpte ca .
(P_1,1.28) KA_I,90.5-26 Ro_I,289-291 {19/36} atha vā purastāt apavādāḥ anantarān vidhīn bādhante iti evam iyam vibhāṣā na bahuvrīhau iti etam pratiṣedham bādhiṣyate dvandve ca iti etam pratiṣedham na bādhiṣyate .
(P_1,1.28) KA_I,90.5-26 Ro_I,289-291 {20/36} atha vā idam tāvat ayam praṣṭavyaḥ .
(P_1,1.28) KA_I,90.5-26 Ro_I,289-291 {21/36} iha kasmāt na bhavati : yā pūrvā sā uttarā asya unmugdhasya saḥ ayam pūrvottaraḥ unmugdhaḥ , tasmai pūrvottarāya dehi .
(P_1,1.28) KA_I,90.5-26 Ro_I,289-291 {22/36} lakṣaṇapratipadoktayoḥ pratipadoktasya eva iti .
(P_1,1.28) KA_I,90.5-26 Ro_I,289-291 {23/36} yadi evam na arthaḥ bahuvrīhigrahaṇena .
(P_1,1.28) KA_I,90.5-26 Ro_I,289-291 {24/36} dvandve kasmāt na bhavati .
(P_1,1.28) KA_I,90.5-26 Ro_I,289-291 {25/36} lakṣaṇapratipadoktayoḥ pratipadoktasya eva iti .
(P_1,1.28) KA_I,90.5-26 Ro_I,289-291 {26/36} uttarārtham tarhi bahuvrīhigrahaṇam kartavyam .
(P_1,1.28) KA_I,90.5-26 Ro_I,289-291 {27/36} na kartavyam .
(P_1,1.28) KA_I,90.5-26 Ro_I,289-291 {28/36} kriyate tatra eva bahuvrīhau iti .
(P_1,1.28) KA_I,90.5-26 Ro_I,289-291 {29/36} dvitīyam kartavyam .
(P_1,1.28) KA_I,90.5-26 Ro_I,289-291 {30/36} bahuvrīhiḥ eva yaḥ bahuvrīhiḥ tatra yathā syāt .
(P_1,1.28) KA_I,90.5-26 Ro_I,289-291 {31/36} bahuvrīhivadbhāvena yaḥ bahuvrīhiḥ tatra mā bhūt iti : ekaikasmai dehi .
(P_1,1.28) KA_I,90.5-26 Ro_I,289-291 {32/36} etat api na asti prayojanam. samāse iti vartate .
(P_1,1.28) KA_I,90.5-26 Ro_I,289-291 {33/36} tena bahuvrīhim viśeṣayiṣyāmaḥ : samāsaḥ yaḥ bahuvrīhiḥ iti .
(P_1,1.28) KA_I,90.5-26 Ro_I,289-291 {34/36} idam tarhi prayojanam .
(P_1,1.28) KA_I,90.5-26 Ro_I,289-291 {35/36} avayavabhūtasya api bahuvrīheḥ pratiṣedhaḥ yathā syāt .
(P_1,1.28) KA_I,90.5-26 Ro_I,289-291 {36/36} iha mā bhūt vastram antaram eṣām te ime vastrāntarāḥ vasanam antaram eṣām te ime vasanāntarāḥ vastrāntarāḥ ca vasanāntarāḥ ca vastrāntaravasanāntarāḥ .
(P_1,1.29.1) 91.2-21 Ro_I,291-293 {1/35} kim udāharaṇam .
(P_1,1.29.1) 91.2-21 Ro_I,291-293 {2/35} priyaviśvāya .
(P_1,1.29.1) 91.2-21 Ro_I,291-293 {3/35} na etat asti prayojanam .
(P_1,1.29.1) 91.2-21 Ro_I,291-293 {4/35} sarvādyantasya bahuvrīheḥ pratiṣedhena bhavitavyam .
(P_1,1.29.1) 91.2-21 Ro_I,291-293 {5/35} vakṣyati ca etat : bahuvrīhau sarvanāmasaṅkhyayoḥ upasaṅkhyānam iti .
(P_1,1.29.1) 91.2-21 Ro_I,291-293 {6/35} tatra viśvapriyāya iti bhavitavyam .
(P_1,1.29.1) 91.2-21 Ro_I,291-293 {7/35} idam tarhi : dvyanyāya tryanyāya .
(P_1,1.29.1) 91.2-21 Ro_I,291-293 {8/35} nanu ca atra api sarvanāmnaḥ eva pūrvanipātena bhavitavyam .
(P_1,1.29.1) 91.2-21 Ro_I,291-293 {9/35} na eṣaḥ doṣaḥ .
(P_1,1.29.1) 91.2-21 Ro_I,291-293 {10/35} vakṣyati etat : saṅkhyāsarvanāmnoḥ yaḥ bahuvrīhiḥ paratvāt tatra saṅkhyāyāḥ pūrvanipātaḥ bhavati iti .
(P_1,1.29.1) 91.2-21 Ro_I,291-293 {11/35} idam ca api udāharaṇam priyaviśvāya .
(P_1,1.29.1) 91.2-21 Ro_I,291-293 {12/35} nanu ca uktam viśvapriyāya iti bhavitavyam iti .
(P_1,1.29.1) 91.2-21 Ro_I,291-293 {13/35} vakṣyati etat : vā priyasya iti .
(P_1,1.29.1) 91.2-21 Ro_I,291-293 {14/35} na khalu api avaśyam sarvādyantasya eva bahuvrīheḥ pratiṣedhena bhavitavyam .
(P_1,1.29.1) 91.2-21 Ro_I,291-293 {15/35} kim tarhi .
(P_1,1.29.1) 91.2-21 Ro_I,291-293 {16/35} asarvādyantasya api bhavitavyam .
(P_1,1.29.1) 91.2-21 Ro_I,291-293 {17/35} kim prayojanam .
(P_1,1.29.1) 91.2-21 Ro_I,291-293 {18/35} akac mā bhūt .
(P_1,1.29.1) 91.2-21 Ro_I,291-293 {19/35} kim ca syāt yadi akac syāt .
(P_1,1.29.1) 91.2-21 Ro_I,291-293 {20/35} kaḥ na syāt .
(P_1,1.29.1) 91.2-21 Ro_I,291-293 {21/35} kaḥ ca idānīm kākacoḥ viśeṣaḥ .
(P_1,1.29.1) 91.2-21 Ro_I,291-293 {22/35} vyañjanānteṣu viśeṣaḥ .
(P_1,1.29.1) 91.2-21 Ro_I,291-293 {23/35} ahakam pitā asya makatpitṛkaḥ , tvakam pitā asya tvakatpitṛkaḥ iti prāpnoti , matkapitṛkaḥ tvatkapitṛkaḥ iti ca iṣyate .
(P_1,1.29.1) 91.2-21 Ro_I,291-293 {24/35} katham punaḥ icchatā api bhavatā bahiraṅgena pratiṣedhena antaraṅgaḥ vidhiḥ śakhyaḥ bādhitum .
(P_1,1.29.1) 91.2-21 Ro_I,291-293 {25/35} antaraṅgān api vidhīn bahiraṅgaḥ vidhiḥ bādhate gomatpriyaḥ iti yathā .
(P_1,1.29.1) 91.2-21 Ro_I,291-293 {26/35} kriyate tatra yatnaḥ : pratyayottarapadayoḥ ca iti .
(P_1,1.29.1) 91.2-21 Ro_I,291-293 {27/35} nanu ca iha api kriyate : na bahuvrīhau iti .
(P_1,1.29.1) 91.2-21 Ro_I,291-293 {28/35} asti anyat etasya vacane prayojanam .
(P_1,1.29.1) 91.2-21 Ro_I,291-293 {29/35} kim .
(P_1,1.29.1) 91.2-21 Ro_I,291-293 {30/35} priyaviśvāya .
(P_1,1.29.1) 91.2-21 Ro_I,291-293 {31/35} upasarjanapratiṣedhena api etat siddham .
(P_1,1.29.1) 91.2-21 Ro_I,291-293 {32/35} ayam khalu api bahuvrīhiḥ asti eva prāthamakalpikaḥ yasmin aikapadyam aikasvaryam aikavibhaktikatvam ca .
(P_1,1.29.1) 91.2-21 Ro_I,291-293 {33/35} asti tādarthyāt tācchabdyam : bahuvrīhyarthāni padāni bahuvrīhiḥ iti .
(P_1,1.29.1) 91.2-21 Ro_I,291-293 {34/35} tat yat tādarthyāt tācchabdyam tasya idam grahaṇam .
(P_1,1.29.1) 91.2-21 Ro_I,291-293 {35/35} gonardīyaḥ āha akacsvarau tu kartavyau pratyaṅgam muktasaṃśayau . tvakatpitṛkaḥ makatpitṛkaḥ iti eva bhavitavyam iti .
(P_1,1.29.2) KA_I,91.22-92.5 Ro_I,293-294 {1/9} pratiṣedhe bhūtapūrvasya upasaṅkhyānam .
(P_1,1.29.2) KA_I,91.22-92.5 Ro_I,293-294 {2/9} pratiṣedhe bhūtapūrvasya upasaṅkhyānam kartavyam .
(P_1,1.29.2) KA_I,91.22-92.5 Ro_I,293-294 {3/9} āḍhyaḥ bhūtapūrvaḥ āḍhyapūrvaḥ , āḍhyapūrvāya dehi iti .
(P_1,1.29.2) KA_I,91.22-92.5 Ro_I,293-294 {4/9} pratiṣedhe bhūtapūrvasya upasaṅkhyānānarthakyam pūrvādīnām vyavasthāyām iti vacanāt .
(P_1,1.29.2) KA_I,91.22-92.5 Ro_I,293-294 {5/9} pratiṣedhe bhūtapūrvasya upasaṅkhyānam narthakam .
(P_1,1.29.2) KA_I,91.22-92.5 Ro_I,293-294 {6/9} kim kāraṇam .
(P_1,1.29.2) KA_I,91.22-92.5 Ro_I,293-294 {7/9} pūrvādīnām vyavasthāyām iti vacanāt .
(P_1,1.29.2) KA_I,91.22-92.5 Ro_I,293-294 {8/9} pūrvādīnām vyavasthāyām sarvanāmasñjñā ucyate .
(P_1,1.29.2) KA_I,91.22-92.5 Ro_I,293-294 {9/9} na ca atra vyavasthā gamyate .
(P_1,1.30) KA_I,92. 7-14 Ro_I,294 {1/12} samāse iti vartamāne punaḥ samāsagrahaṇam kimartham .
(P_1,1.30) KA_I,92. 7-14 Ro_I,294 {2/12} ayam tṛtīyāsamāsaḥ asti eva prāthamakalpikaḥ yasmin aikapadyam aikasvaryam aikavibhaktikatvam ca .
(P_1,1.30) KA_I,92. 7-14 Ro_I,294 {3/12} asti tādarthyāt tācchabdyam : tṛtīyāsamāsārthāni padāni tṛtīyāsamāsaḥ iti .
(P_1,1.30) KA_I,92. 7-14 Ro_I,294 {4/12} tat yat tādarthyāt tācchabdyam tasya idam grahaṇam .
(P_1,1.30) KA_I,92. 7-14 Ro_I,294 {5/12} atha vā samase iti vartamāne punaḥ samāsagrahaṇasya etat prayojanam : yogāṅgam yathā upajāyeta .
(P_1,1.30) KA_I,92. 7-14 Ro_I,294 {6/12} sati yogāṅge yogavibhāgaḥ kariṣyate .
(P_1,1.30) KA_I,92. 7-14 Ro_I,294 {7/12} tṛtīyā .
(P_1,1.30) KA_I,92. 7-14 Ro_I,294 {8/12} tṛtīyāsamāse sarvādīni sarvanāmasañjñāni na bhavanti .
(P_1,1.30) KA_I,92. 7-14 Ro_I,294 {9/12} māsapūrvāya dehi saṃvatsarapūrvāya dehi .
(P_1,1.30) KA_I,92. 7-14 Ro_I,294 {10/12} tataḥ asamāse .
(P_1,1.30) KA_I,92. 7-14 Ro_I,294 {11/12} asamāse ca tṛtīyāyāḥ sarvādīni sarvanāmasañjñāni na bhavanti .
(P_1,1.30) KA_I,92. 7-14 Ro_I,294 {12/12} māsena pūrvāya iti
(P_1,1.32) KA_I,92.16 Ro_I,295 {1/1} jasaḥ kāryam prati vibhāṣā , akac hi na bhavati .
(P_1,1.34) KA_I,92.19-93.6 Ro_I,295-297 {1/18} avarādīnām ca punaḥ sūtrapāṭhe grahaṇānarthakyam gaṇe paṭhitatvāt .
(P_1,1.34) KA_I,92.19-93.6 Ro_I,295-297 {2/18} avarādīnām ca punaḥ sūtrapāṭhe grahaṇam anarthakam .
(P_1,1.34) KA_I,92.19-93.6 Ro_I,295-297 {3/18} kim kāraṇam .
(P_1,1.34) KA_I,92.19-93.6 Ro_I,295-297 {4/18} gaṇe paṭhitatvāt .
(P_1,1.34) KA_I,92.19-93.6 Ro_I,295-297 {5/18} gaṇe hi etāni paṭhyante .
(P_1,1.34) KA_I,92.19-93.6 Ro_I,295-297 {6/18} katham punaḥ jñāyate saḥ pūrvaḥ pāṭhaḥ ayam punaḥ pāṭhaḥ iti .
(P_1,1.34) KA_I,92.19-93.6 Ro_I,295-297 {7/18} tāni hi pūrvādīni imāni avarādīni .
(P_1,1.34) KA_I,92.19-93.6 Ro_I,295-297 {8/18} imāni api pūrvādīni .
(P_1,1.34) KA_I,92.19-93.6 Ro_I,295-297 {9/18} evam tarhi ācāryapravṛttiḥ jñāpayati saḥ pūrvaḥ pāṭhaḥ ayam punaḥ pāṭhaḥ iti yat ayam pūrvādibhyaḥ navabhyaḥ vā iti navagrahaṇam karoti .
(P_1,1.34) KA_I,92.19-93.6 Ro_I,295-297 {10/18} nava eva pūrvādīni .
(P_1,1.34) KA_I,92.19-93.6 Ro_I,295-297 {11/18} idam tarhi prayojanam : vyavasthāyām asañjñāyām iti vakṣyāmi iti .
(P_1,1.34) KA_I,92.19-93.6 Ro_I,295-297 {12/18} etat api na asti prayojanam .
(P_1,1.34) KA_I,92.19-93.6 Ro_I,295-297 {13/18} evaṃviśiṣṭāni eva etāni gaṇe paṭhyante .
(P_1,1.34) KA_I,92.19-93.6 Ro_I,295-297 {14/18} idam tarhi prayojanam dvyādiparyudāsena paryudāsaḥ mā bhūt iti .
(P_1,1.34) KA_I,92.19-93.6 Ro_I,295-297 {15/18} etat api na asti prayojanam .
(P_1,1.34) KA_I,92.19-93.6 Ro_I,295-297 {16/18} ācāryapravṛttiḥ jñāpayati na eṣām dvyādiparyudāsena paryudāsaḥ bhavati iti yat ayam pūrvatra asiddham iti nipātanam karoti .
(P_1,1.34) KA_I,92.19-93.6 Ro_I,295-297 {17/18} vārttikakāraḥ ca paṭhati : jaśbhāvāt iti cet uttaratra abhāvāt apavādaprasaṅgaḥ iti .
(P_1,1.34) KA_I,92.19-93.6 Ro_I,295-297 {18/18} idam tarhi prayojanam jasi vibhāṣām vakṣyāmi iti .
(P_1,1.35) KA_I,93.8-9 Ro_I,297-298 {1/3} ākhyāgrahaṇam kimartham .
(P_1,1.35) KA_I,93.8-9 Ro_I,297-298 {2/3} jñātidhanaparyāyavācī yaḥ svaśabdaḥ tasya yathā syāt .
(P_1,1.35) KA_I,93.8-9 Ro_I,297-298 {3/3} iha mā bhūt : sve putrāḥ svāḥ putrāḥ sve gāvaḥ svāḥ gāvaḥ .
(P_1,1.36.1) KA_I,93.11-17 Ro_I,298-299 {1/10} upasaṃvyānagrahaṇam anarthakam bahiryogeṇa kṛtatvāt .
(P_1,1.36.1) KA_I,93.11-17 Ro_I,298-299 {2/10} upasaṃvyānagrahaṇam anarthakam .
(P_1,1.36.1) KA_I,93.11-17 Ro_I,298-299 {3/10} kim kāraṇam .
(P_1,1.36.1) KA_I,93.11-17 Ro_I,298-299 {4/10} bahiryogeṇa kṛtatvāt .
(P_1,1.36.1) KA_I,93.11-17 Ro_I,298-299 {5/10} bahiryoge iti eva siddham .
(P_1,1.36.1) KA_I,93.11-17 Ro_I,298-299 {6/10} na vā śāṭakayugādyartham .
(P_1,1.36.1) KA_I,93.11-17 Ro_I,298-299 {7/10} na vā anarthakam .
(P_1,1.36.1) KA_I,93.11-17 Ro_I,298-299 {8/10} kim kāraṇam .
(P_1,1.36.1) KA_I,93.11-17 Ro_I,298-299 {9/10} śāṭakayugādyartham .
(P_1,1.36.1) KA_I,93.11-17 Ro_I,298-299 {10/10} śāṭakayugādyartham tarhi idam vaktavyam yatra etat na jñāyate kim antarīyam kim uttarīyam iti. atra api yaḥ eṣaḥ manuṣyaḥ prekṣāpūrvakārī bhavati nirjñātam tasya bhavati idam antarīyam idam uttarīyam iti .
(P_1,1.36.2) P. I.93.18-23 Ro_I,299 {1/7} apuri iti vaktavyam .
(P_1,1.36.2) P. I.93.18-23 Ro_I,299 {2/7} iha mā bhūt : antarāyām puri vasati iti .
(P_1,1.36.2) P. I.93.18-23 Ro_I,299 {3/7} vāprakaraṇe tīyasya ṅitsu upasaṅkhyānam . vāprakaraṇe tīyasya ṅitsu upasaṅkhyānam kartavyam : dvitīyāyai dvitīyasyai tṛtīyāyai tṛtīyasyai .
(P_1,1.36.2) P. I.93.18-23 Ro_I,299 {4/7} vibhāṣā dvitīyātṛtīyābhyām iti etat na vaktavyam bhavati .
(P_1,1.36.2) P. I.93.18-23 Ro_I,299 {5/7} kim punaḥ atra jyāyaḥ .
(P_1,1.36.2) P. I.93.18-23 Ro_I,299 {6/7} upasaṅkhyānam eva atra jyāyaḥ .
(P_1,1.36.2) P. I.93.18-23 Ro_I,299 {7/7} idam api siddham bhavati : dvitīyāya dvitīyasmai tṛtīyāya tṛtīyasmai .
(P_1,1.37) KA_I,94.2-8 Ro_I,299-300 {1/11} kimartham pṛthak grahaṇam svarādīnām kriyate na cādiṣu eva paṭhyeran .
(P_1,1.37) KA_I,94.2-8 Ro_I,299-300 {2/11} cādīnām vai asattvavacanānām nipātasañjñā svarādīnām punaḥ sattvavacanānām asattvavacanānām ca .
(P_1,1.37) KA_I,94.2-8 Ro_I,299-300 {3/11} atha kimartham ubhe sañjñe kriyete na nipātsañjñā eva syāt .
(P_1,1.37) KA_I,94.2-8 Ro_I,299-300 {4/11} na evam śakyam .
(P_1,1.37) KA_I,94.2-8 Ro_I,299-300 {5/11} nipātaḥ ekāc anāṅ iti pragṛhyasañjñā uktā .
(P_1,1.37) KA_I,94.2-8 Ro_I,299-300 {6/11} sā svarādīnām api ekācām prasajyeta .
(P_1,1.37) KA_I,94.2-8 Ro_I,299-300 {7/11} evam tarhi avyayasañjñā eva astu .
(P_1,1.37) KA_I,94.2-8 Ro_I,299-300 {8/11} tat ca aśakyam .
(P_1,1.37) KA_I,94.2-8 Ro_I,299-300 {9/11} vakṣyati etat : avyaye nañkunipātānām iti .
(P_1,1.37) KA_I,94.2-8 Ro_I,299-300 {10/11} tat garīyasā nyāsena parigaṇanam kartavyam syāt .
(P_1,1.37) KA_I,94.2-8 Ro_I,299-300 {11/11} tasmāt pṛthak grahaṇam kartavyam ubhe ca sañjñe kartavye .
(P_1,1.38.1) KA_I,94.10-19 Ro_I,300-301 {1/12} asarvavibhaktau avibhaktinimittasya upasaṅkhyānam .
(P_1,1.38.1) KA_I,94.10-19 Ro_I,300-301 {2/12} asarvavibhaktau avibhaktinimittasya upasaṅkhyānam kartavyam : nānā vinā .
(P_1,1.38.1) KA_I,94.10-19 Ro_I,300-301 {3/12} kim punaḥ kāraṇam na sidhyati .
(P_1,1.38.1) KA_I,94.10-19 Ro_I,300-301 {4/12} sarvavibhaktiḥ hi aviśeṣāt . sarvavibhaktiḥ hi eṣaḥ bhavati .
(P_1,1.38.1) KA_I,94.10-19 Ro_I,300-301 {5/12} kim kāraṇam .
(P_1,1.38.1) KA_I,94.10-19 Ro_I,300-301 {6/12} aviśeṣāt .
(P_1,1.38.1) KA_I,94.10-19 Ro_I,300-301 {7/12} aviśeṣeṇa vihitatvāt .
(P_1,1.38.1) KA_I,94.10-19 Ro_I,300-301 {8/12} tralādīnām ca upasaṅkhyānam .
(P_1,1.38.1) KA_I,94.10-19 Ro_I,300-301 {9/12} tralādīnām ca upasaṅkhyānam kartavyam .
(P_1,1.38.1) KA_I,94.10-19 Ro_I,300-301 {10/12} tatra yatra tataḥ yataḥ .
(P_1,1.38.1) KA_I,94.10-19 Ro_I,300-301 {11/12} nanu ca viśeṣeṇa ete vidhīyante : pañcamyāḥ tasil saptamyāḥ tral iti .
(P_1,1.38.1) KA_I,94.10-19 Ro_I,300-301 {12/12} vakṣyati etat : itarābhyaḥ api dṛśyante iti .
(P_1,1.38.2) KA_I,94.18-95.11 Ro_I,302-303 {1/23} yadi punaḥ avibhaktiḥ śabdaḥ avyayasañjñaḥ bhavati iti ucyeta .
(P_1,1.38.2) KA_I,94.18-95.11 Ro_I,302-303 {2/23} avibhaktau itaretarāśrayatvāt aprasiddhiḥ .
(P_1,1.38.2) KA_I,94.18-95.11 Ro_I,302-303 {3/23} avibhaktau itaretarāśrayatvāt aprasiddhiḥ sañjñāyāḥ .
(P_1,1.38.2) KA_I,94.18-95.11 Ro_I,302-303 {4/23} kā itaretarāśrayatā .
(P_1,1.38.2) KA_I,94.18-95.11 Ro_I,302-303 {5/23} sati avibhaktitve sañjñayā bhavitavyam sañjñayā ca avibhaktitvam bhāvyate .
(P_1,1.38.2) KA_I,94.18-95.11 Ro_I,302-303 {6/23} tat itaretarāśrayam bhavati , itaretarāśrayāṇi ca kāryāṇi na prakalpante .
(P_1,1.38.2) KA_I,94.18-95.11 Ro_I,302-303 {7/23} aliṅgam asaṅkhyam iti vā .
(P_1,1.38.2) KA_I,94.18-95.11 Ro_I,302-303 {8/23} atha vā aliṅgam asaṅkhyam avyayam iti vaktavyam .
(P_1,1.38.2) KA_I,94.18-95.11 Ro_I,302-303 {9/23} evam api itaretarāśrayam eva bhavati .
(P_1,1.38.2) KA_I,94.18-95.11 Ro_I,302-303 {10/23} kā itaretarāśrayatā .
(P_1,1.38.2) KA_I,94.18-95.11 Ro_I,302-303 {11/23} sati aliṅgāsaṅkhyatve sañjñayā bhavitavyam sañjñayā ca aliṅgāsaṅkhyatvam bhāvyate .
(P_1,1.38.2) KA_I,94.18-95.11 Ro_I,302-303 {12/23} tat itaretarāśrayam bhavati , itaretarāśrayāṇi ca kāryāṇi na prakalpante .
(P_1,1.38.2) KA_I,94.18-95.11 Ro_I,302-303 {13/23} na idam vācanikam aliṅgatā asaṅkhyatā ca .
(P_1,1.38.2) KA_I,94.18-95.11 Ro_I,302-303 {14/23} kim tarhi .
(P_1,1.38.2) KA_I,94.18-95.11 Ro_I,302-303 {15/23} svābhāvikam etat .
(P_1,1.38.2) KA_I,94.18-95.11 Ro_I,302-303 {16/23} tat yathā : samānam īhamānānām adhīyānānām ca ke cit arthaiḥ yujyante apare na .
(P_1,1.38.2) KA_I,94.18-95.11 Ro_I,302-303 {17/23} tatra kim asmābhiḥ kartum śakyam .
(P_1,1.38.2) KA_I,94.18-95.11 Ro_I,302-303 {18/23} svābhāvikam etat .
(P_1,1.38.2) KA_I,94.18-95.11 Ro_I,302-303 {19/23} tat tarhi vaktavyam aliṅgam asaṅkhyam iti .
(P_1,1.38.2) KA_I,94.18-95.11 Ro_I,302-303 {20/23} na vaktavyam .
(P_1,1.38.2) KA_I,94.18-95.11 Ro_I,302-303 {21/23} siddham tu pāṭhāt .
(P_1,1.38.2) KA_I,94.18-95.11 Ro_I,302-303 {22/23} pāṭhāt vā siddham etat. katham pāṭhaḥ kartavyaḥ .
(P_1,1.38.2) KA_I,94.18-95.11 Ro_I,302-303 {23/23} tasilādayaḥ prāk pāsapaḥ , śasprabhṛtayaḥ prāk samāsāntebhyaḥ , māntaḥ , kṛtvorthaḥ , tasivatī , nānāñau iti .
(P_1,1.38.3) KA_I,95.12-22 Ro_I,303-304 {1/14} atha vā punaḥ astu avibhaktiḥ śabdaḥ avyayasañjñaḥ bhavati iti eva .
(P_1,1.38.3) KA_I,95.12-22 Ro_I,303-304 {2/14} nanu ca uktam avibhaktau itaretarāśrayatvāt aprasiddhiḥ iti .
(P_1,1.38.3) KA_I,95.12-22 Ro_I,303-304 {3/14} na eṣaḥ doṣaḥ .
(P_1,1.38.3) KA_I,95.12-22 Ro_I,303-304 {4/14} idam tāvat ayam praṣṭavyaḥ .
Original text: Vyākaraṇamahābhāṣya · Edition: Franz Kielhorn (Bombay 1880-1885), revised by K.V. Abhyankar (Poona 1972-1996). · Data entry George Cardona · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0