Language

ENहिગુ
Scripture Library

Vyākaraṇamahābhāṣya · Part 6180

(P_1,1.6) KA_I,55.20-56.16 Ro_I,180-182 {14/40} adīdhayuḥ dāśarājñe vṛtasaḥ .
(P_1,1.6) KA_I,55.20-56.16 Ro_I,180-182 {15/40} bhavet idam yuktam udāharaṇam : adīdhet iti .
(P_1,1.6) KA_I,55.20-56.16 Ro_I,180-182 {16/40} idam tu ayuktam : adīdhayuḥ iti .
(P_1,1.6) KA_I,55.20-56.16 Ro_I,180-182 {17/40} ayam jusi guṇaḥ pratiṣedhaviṣaye [pratiṣedhaviṣayaḥ] ārabhyate .
(P_1,1.6) KA_I,55.20-56.16 Ro_I,180-182 {18/40} saḥ yathā eva kṅiti na iti etam pratiṣedham bādhate evam imam api bādhate .
(P_1,1.6) KA_I,55.20-56.16 Ro_I,180-182 {19/40} na eṣaḥ doṣaḥ .
(P_1,1.6) KA_I,55.20-56.16 Ro_I,180-182 {20/40} jusi guṇaḥ pratiṣedhaviṣaye ārabhyamāṇaḥ tulyajātīyam pratiṣedham bādhate .
(P_1,1.6) KA_I,55.20-56.16 Ro_I,180-182 {21/40} kaḥ ca tulyajātīyaḥ pratiṣedhaḥ .
(P_1,1.6) KA_I,55.20-56.16 Ro_I,180-182 {22/40} yaḥ pratyayāśrayaḥ .
(P_1,1.6) KA_I,55.20-56.16 Ro_I,180-182 {23/40} prakṛtyāśrayaḥ ca ayam .
(P_1,1.6) KA_I,55.20-56.16 Ro_I,180-182 {24/40} atha vā yena na aprāpte tasya bādhanam bhavati .
(P_1,1.6) KA_I,55.20-56.16 Ro_I,180-182 {25/40} na ca aprāpte kṅiti na iti etasmin pratiṣedhe jusi guṇaḥ ārabhyate .
(P_1,1.6) KA_I,55.20-56.16 Ro_I,180-182 {26/40} asmin punaḥ prāpte ca aprāpte ca .
(P_1,1.6) KA_I,55.20-56.16 Ro_I,180-182 {27/40} yadi tarhi ayam yogaḥ na ārabhyate katham dīdhyat iti .
(P_1,1.6) KA_I,55.20-56.16 Ro_I,180-182 {28/40} dīdhyat iti śyanvyatyayena .
(P_1,1.6) KA_I,55.20-56.16 Ro_I,180-182 {29/40} dīdhyat iti śyan eṣaḥ vyatyayena bhaviṣyati .
(P_1,1.6) KA_I,55.20-56.16 Ro_I,180-182 {30/40} iṭaḥ ca api grahaṇam śakyam akartum .
(P_1,1.6) KA_I,55.20-56.16 Ro_I,180-182 {31/40} katham akaṇiṣam araṇiṣam , kaṇitā śvaḥ , raṇitā śvaḥ iti .
(P_1,1.6) KA_I,55.20-56.16 Ro_I,180-182 {32/40} ārdhadhātukasya iṭ valādeḥ iti atra iṭ iti vartamāne punaḥ iḍgrahaṇasya prayojanam iṭ eva yathā syāt yat anyat prāpnoti tat mā bhūt iti .
(P_1,1.6) KA_I,55.20-56.16 Ro_I,180-182 {33/40} kim ca anyat prāpnoti .
(P_1,1.6) KA_I,55.20-56.16 Ro_I,180-182 {34/40} guṇaḥ .
(P_1,1.6) KA_I,55.20-56.16 Ro_I,180-182 {35/40} yadi niyamaḥ kriyate pipaṭhiṣateḥ apratyayaḥ pipaṭḥīḥ : dīrghatvam na prāpnoti .
(P_1,1.6) KA_I,55.20-56.16 Ro_I,180-182 {36/40} na eṣaḥ doṣaḥ .
(P_1,1.6) KA_I,55.20-56.16 Ro_I,180-182 {37/40} āṅgam yat kāryam tat niyamyate .
(P_1,1.6) KA_I,55.20-56.16 Ro_I,180-182 {38/40} na ca etat āṅgam .
(P_1,1.6) KA_I,55.20-56.16 Ro_I,180-182 {39/40} atha vā asiddham dīrghatvam .
(P_1,1.6) KA_I,55.20-56.16 Ro_I,180-182 {40/40} tasya asiddhatvāt niyamaḥ na bhaviṣyati
(P_1,1.7.1) KA_I,56.18-23 Ro_I,182-183 {1/10} anantarāḥ iti katham idam vijñāyate : avidyamānam antaram eṣām iti āhosvit avidyamānāḥ antarā eṣām iti .
(P_1,1.7.1) KA_I,56.18-23 Ro_I,182-183 {2/10} kim ca ataḥ .
(P_1,1.7.1) KA_I,56.18-23 Ro_I,182-183 {3/10} yadi vijñāyate avidyamānam antaram eṣām iti avagrahe saṃyogasañjñā na prāpnoti apsu iti ap-su iti .
(P_1,1.7.1) KA_I,56.18-23 Ro_I,182-183 {4/10} vidyate hi atra antaram .
(P_1,1.7.1) KA_I,56.18-23 Ro_I,182-183 {5/10} atha vijñāyate avidyamānāḥ antarā eṣām iti na doṣaḥ bhavati .
(P_1,1.7.1) KA_I,56.18-23 Ro_I,182-183 {6/10} yathā na doṣaḥ tathā astu .
(P_1,1.7.1) KA_I,56.18-23 Ro_I,182-183 {7/10} atha vā punaḥ astu avidyamānam antaram eṣām iti .
(P_1,1.7.1) KA_I,56.18-23 Ro_I,182-183 {8/10} nanu ca uktam avagrahe saṃyogasañjñā na prāpnoti ap-su iti apsu iti .
(P_1,1.7.1) KA_I,56.18-23 Ro_I,182-183 {9/10} vidyate hi atra antaram iti .
(P_1,1.7.1) KA_I,56.18-23 Ro_I,182-183 {10/10} na eva doṣaḥ na prayojanam .
(P_1,1.7.2) KA_I,56.24-57.26 Ro_I,183-186 {1/45} saṃyogasañjñāyām sahavacanam yathā anyatra .
(P_1,1.7.2) KA_I,56.24-57.26 Ro_I,183-186 {2/45} saṃyogasañjñāyām sahavacanam kartavyam .
(P_1,1.7.2) KA_I,56.24-57.26 Ro_I,183-186 {3/45} halaḥ anantarāḥ saṃyogaḥ saha iti vaktavyam .

(P_1,1.7.2) KA_I,56.24-57.26 Ro_I,183-186 {4/45} kim prayojanam .
(P_1,1.7.2) KA_I,56.24-57.26 Ro_I,183-186 {5/45} sahabhūtānām saṃyogasañjñā yathā syāt ekaikasya mā bhūt iti .
(P_1,1.7.2) KA_I,56.24-57.26 Ro_I,183-186 {6/45} yathā anyatra .
(P_1,1.7.2) KA_I,56.24-57.26 Ro_I,183-186 {7/45} tat yathā anyatra api yatra icchati sahabūtānām kāryam karoti tatra sahagrahaṇam .
(P_1,1.7.2) KA_I,56.24-57.26 Ro_I,183-186 {8/45} tat yathā .
(P_1,1.7.2) KA_I,56.24-57.26 Ro_I,183-186 {9/45} saha supā .
(P_1,1.7.2) KA_I,56.24-57.26 Ro_I,183-186 {10/45} ubhe abhyastam saha iti .
(P_1,1.7.2) KA_I,56.24-57.26 Ro_I,183-186 {11/45} kim ca syāt yadi ekaikasya halaḥ saṃyogasañjñā syāt .
(P_1,1.7.2) KA_I,56.24-57.26 Ro_I,183-186 {12/45} iha niryāyāt , nirvāyāt , vā anyasya saṃyogādeḥ iti ettvam prasajyeta .
(P_1,1.7.2) KA_I,56.24-57.26 Ro_I,183-186 {13/45} iha ca saṃhṛṣīṣṭa iti ṛtaḥ ca saṃyogādeḥ iti iṭ prasajyeta .
(P_1,1.7.2) KA_I,56.24-57.26 Ro_I,183-186 {14/45} iha ca saṃhriyate iti guṇaḥ artisaṃyogādyoḥ iti guṇaḥ prasajyeta .
(P_1,1.7.2) KA_I,56.24-57.26 Ro_I,183-186 {15/45} iha ca dṛṣat karoti samit karoti iti saṃyogāntasya lopaḥ prasajyeta .
(P_1,1.7.2) KA_I,56.24-57.26 Ro_I,183-186 {16/45} iha ca śaktā vastā iti skoḥ saṃyogādyoḥ iti lopaḥ prasajyeta .
(P_1,1.7.2) KA_I,56.24-57.26 Ro_I,183-186 {17/45} iha ca niryātaḥ , nirvātaḥ saṃyogādeḥ ātaḥ dhātoḥ yaṇvataḥ iti niṣṭhānatvam prasajyeta .
(P_1,1.7.2) KA_I,56.24-57.26 Ro_I,183-186 {18/45} na eṣaḥ doṣaḥ .
(P_1,1.7.2) KA_I,56.24-57.26 Ro_I,183-186 {19/45} yat tāvat ucyate iha tāvat niryāyāt , nirvāyāt vā anyasya saṃyogādeḥ iti ettvam prasajyeta iti .
(P_1,1.7.2) KA_I,56.24-57.26 Ro_I,183-186 {20/45} na evam vijñāyate saṃyogaḥ ādiḥ yasya saḥ ayam saṃyogādiḥ , saṃyogādeḥ iti .
(P_1,1.7.2) KA_I,56.24-57.26 Ro_I,183-186 {21/45} katham tarhi .
(P_1,1.7.2) KA_I,56.24-57.26 Ro_I,183-186 {22/45} saṃyogau ādī yasya saḥ ayam saṃyogādiḥ , saṃyogādeḥ iti .
(P_1,1.7.2) KA_I,56.24-57.26 Ro_I,183-186 {23/45} evam tāvat sarvam āṅgam parihṛtam .
(P_1,1.7.2) KA_I,56.24-57.26 Ro_I,183-186 {24/45} yat api ucyate iha ca dṛṣat karoti samit karoti iti saṃyogāntasya lopaḥ prasajyeta iti .
(P_1,1.7.2) KA_I,56.24-57.26 Ro_I,183-186 {25/45} na evam vijñāyate saṃyogaḥ antaḥ yasya tat idam saṃyogāntam , saṃyogāntasya iti .
(P_1,1.7.2) KA_I,56.24-57.26 Ro_I,183-186 {26/45} katham tarhi .
(P_1,1.7.2) KA_I,56.24-57.26 Ro_I,183-186 {27/45} saṃyogau antau asya tad idam saṃyogāntam , saṃyogāntasya iti .
(P_1,1.7.2) KA_I,56.24-57.26 Ro_I,183-186 {28/45} yat api ucyate iha ca śaktā vastā iti skoḥ saṃyogādyoḥ iti lopaḥ prasajyeta iti .
(P_1,1.7.2) KA_I,56.24-57.26 Ro_I,183-186 {29/45} na evam vijñāyate saṃyogau ādī saṃyodādī saṃyogādyoḥ iti .
(P_1,1.7.2) KA_I,56.24-57.26 Ro_I,183-186 {30/45} katham tarhi .
(P_1,1.7.2) KA_I,56.24-57.26 Ro_I,183-186 {31/45} saṃyogayoḥ ādī saṃyogādī saṃyogādyoḥ iti .
(P_1,1.7.2) KA_I,56.24-57.26 Ro_I,183-186 {32/45} yat api ucyate iha ca niryātaḥ , nirvātaḥ saṃyogādeḥ ātaḥ dhātoḥ yaṇvataḥ iti niṣṭhānatvam prasajyeta iti .
(P_1,1.7.2) KA_I,56.24-57.26 Ro_I,183-186 {33/45} na evam vijñāyate saṃyogaḥ ādiḥ yasya saḥ ayam saṃyogādiḥ , saṃyogādeḥ iti .
(P_1,1.7.2) KA_I,56.24-57.26 Ro_I,183-186 {34/45} katham tarhi .
(P_1,1.7.2) KA_I,56.24-57.26 Ro_I,183-186 {35/45} saṃyogau ādī yasya saḥ ayam saṃyogādiḥ , saṃyogādeḥ iti .
(P_1,1.7.2) KA_I,56.24-57.26 Ro_I,183-186 {36/45} katham kṛtvā ekaikasya saṃyogasañjñā prāpnoti .
(P_1,1.7.2) KA_I,56.24-57.26 Ro_I,183-186 {37/45} pratyekam vākyaparisamāptiḥ dṛṣṭā .
(P_1,1.7.2) KA_I,56.24-57.26 Ro_I,183-186 {38/45} tat yathā .
(P_1,1.7.2) KA_I,56.24-57.26 Ro_I,183-186 {39/45} vṛddhiguṇasañjñe pratyekam bhavataḥ .
(P_1,1.7.2) KA_I,56.24-57.26 Ro_I,183-186 {40/45} nanu ca ayam api asti dṛṣṭāntaḥ : samudāye vākyaparisamāptiḥ iti .
(P_1,1.7.2) KA_I,56.24-57.26 Ro_I,183-186 {41/45} tat yathā .
(P_1,1.7.2) KA_I,56.24-57.26 Ro_I,183-186 {42/45} gargāḥ śatam daṇḍyantām iti .
(P_1,1.7.2) KA_I,56.24-57.26 Ro_I,183-186 {43/45} arthinaḥ ca rājānaḥ hiraṇyena bhavanti na ca pratyekam daṇḍayanti .

(P_1,1.7.2) KA_I,56.24-57.26 Ro_I,183-186 {44/45} sati etasmin dṛṣṭānte yadi tatra pratyekam iti ucyate iha api sahagrahaṇam kartavyam .
(P_1,1.7.2) KA_I,56.24-57.26 Ro_I,183-186 {45/45} atha tatra antareṇa pratyekam iti vacanam pratyekam vṛddhiguṇasañjñe bhavataḥ iha api na arthaḥ sahagrahaṇena
(P_1,1.7.3) KA_I,57.27-59.2 Ro_I,186-190 {1/43} atha yatra bahūnām ānantaryam kim tatra dvayoḥ dvayoḥ saṃyogasñjñā bhavati āhosvit aviśeṣeṇa .
(P_1,1.7.3) KA_I,57.27-59.2 Ro_I,186-190 {2/43} kaḥ ca atra viśeṣaḥ .
(P_1,1.7.3) KA_I,57.27-59.2 Ro_I,186-190 {3/43} samudāye saṃyogādilopaḥ masjeḥ .
(P_1,1.7.3) KA_I,57.27-59.2 Ro_I,186-190 {4/43} samudāye saṃyogādilopaḥ masjeḥ na sidhyati .
(P_1,1.7.3) KA_I,57.27-59.2 Ro_I,186-190 {5/43} maṅktā maṅktum .
(P_1,1.7.3) KA_I,57.27-59.2 Ro_I,186-190 {6/43} iha ca nirgleyāt , nirglāyāt , nirmleyāt , nirmlāyāt : vā anyasya saṃyogādeḥ iti ettvam na prāpnoti .
(P_1,1.7.3) KA_I,57.27-59.2 Ro_I,186-190 {7/43} iha ca saṃsvariṣīṣṭa iti ṛtaḥ ca saṃyogādeḥ iti iṭ na prāpnoti .
(P_1,1.7.3) KA_I,57.27-59.2 Ro_I,186-190 {8/43} iha ca saṃsvaryate iti guṇaḥ artisaṃyogādyoḥ iti guṇaḥ na prāpnoti .
(P_1,1.7.3) KA_I,57.27-59.2 Ro_I,186-190 {9/43} iha ca gomān karoti yavamān karoti iti saṃyogāntasya lopaḥ iti lopaḥ na prāpnoti .
(P_1,1.7.3) KA_I,57.27-59.2 Ro_I,186-190 {10/43} iha ca nirglānaḥ , nirmlānaḥ iti saṃyogādeḥ ātaḥ dhātoḥ yaṇvataḥ iti niṣṭhānatvam na prāpnoti .
(P_1,1.7.3) KA_I,57.27-59.2 Ro_I,186-190 {11/43} astu tarhi dvayoḥ dvayoḥ .
(P_1,1.7.3) KA_I,57.27-59.2 Ro_I,186-190 {12/43} dvayoḥ haloḥ saṃyogaḥ iti cet dvirvacanam . dvayoḥ haloḥ saṃyogaḥ iti cet dvirvacanam na sidhyati .
(P_1,1.7.3) KA_I,57.27-59.2 Ro_I,186-190 {13/43} indram icchati indrīyati .
(P_1,1.7.3) KA_I,57.27-59.2 Ro_I,186-190 {14/43} indrīyateḥ san : indidrīyiṣati .
(P_1,1.7.3) KA_I,57.27-59.2 Ro_I,186-190 {15/43} na ndrāḥ saṃyogādayaḥ iti dakārasya dvirvacanam na prāpnoti .
(P_1,1.7.3) KA_I,57.27-59.2 Ro_I,186-190 {16/43} na vā ajvidheḥ .
(P_1,1.7.3) KA_I,57.27-59.2 Ro_I,186-190 {17/43} na vā eṣaḥ doṣaḥ .
(P_1,1.7.3) KA_I,57.27-59.2 Ro_I,186-190 {18/43} kim kāraṇam .
(P_1,1.7.3) KA_I,57.27-59.2 Ro_I,186-190 {19/43} ajvidheḥ .
(P_1,1.7.3) KA_I,57.27-59.2 Ro_I,186-190 {20/43} ndrāḥ saṃyogādayaḥ na dviḥ ucyante .
(P_1,1.7.3) KA_I,57.27-59.2 Ro_I,186-190 {21/43} ajādeḥ iti vartate .
(P_1,1.7.3) KA_I,57.27-59.2 Ro_I,186-190 {22/43} atha yadi eva bahūnām saṃyogasñjñā atha api dvayoḥ dvayoḥ kim gatam etat iyatā sūtreṇa āhosvit anyatarasmin pakṣe bhūyaḥ sūtram kartavyam .
(P_1,1.7.3) KA_I,57.27-59.2 Ro_I,186-190 {23/43} gatam iti āha .
(P_1,1.7.3) KA_I,57.27-59.2 Ro_I,186-190 {24/43} katham .
(P_1,1.7.3) KA_I,57.27-59.2 Ro_I,186-190 {25/43} yada tāvat bahūnām saṃyogasñjñā tadā evam vigrahaḥ kariṣyate : avidyamānam antaram eṣām iti .
(P_1,1.7.3) KA_I,57.27-59.2 Ro_I,186-190 {26/43} yadā dvayoḥ dvayoḥ tadā evam vigrahaḥ kariṣyate : avidyamānāḥ antarā eṣām iti .
(P_1,1.7.3) KA_I,57.27-59.2 Ro_I,186-190 {27/43} dvayoḥ ca eva antarā kaḥ cit vidyate na vā .
(P_1,1.7.3) KA_I,57.27-59.2 Ro_I,186-190 {28/43} evam api bahūnām eva prāpnoti .
(P_1,1.7.3) KA_I,57.27-59.2 Ro_I,186-190 {29/43} yān hi bhavān ṣaṣṭhyā pratinirdiśati eteṣām anyena vyavāye na bhavitavyam .
(P_1,1.7.3) KA_I,57.27-59.2 Ro_I,186-190 {30/43} astu tarhi samudāye sañjñā .
(P_1,1.7.3) KA_I,57.27-59.2 Ro_I,186-190 {31/43} nanu ca uktam samudāye saṃyogādilopaḥ masjeḥ iti .
(P_1,1.7.3) KA_I,57.27-59.2 Ro_I,186-190 {32/43} na eṣaḥ doṣaḥ .
(P_1,1.7.3) KA_I,57.27-59.2 Ro_I,186-190 {33/43} vakṣyati etat .
(P_1,1.7.3) KA_I,57.27-59.2 Ro_I,186-190 {34/43} antyāt pūrvaḥ masjeḥ mit anuṣaṅgasaṃyogādilopārtham iti .
(P_1,1.7.3) KA_I,57.27-59.2 Ro_I,186-190 {35/43} atha vā aviśeṣeṇa saṃyogasañjñā vijñāsyate dvayoḥ api bahūnām api .
(P_1,1.7.3) KA_I,57.27-59.2 Ro_I,186-190 {36/43} tatra dvayoḥ yā saṃyogasñjñā tadāśrayaḥ lopaḥ bhaviṣyati .
(P_1,1.7.3) KA_I,57.27-59.2 Ro_I,186-190 {37/43} yat api ucyate iha ca nirgleyāt , nirglāyāt , nirmleyāt , nirmlāyāt : vā anyasya saṃyogādeḥ iti ettvam na prāpnoti iti aṅgena saṃyogādim viśeṣayiṣyāmaḥ .
(P_1,1.7.3) KA_I,57.27-59.2 Ro_I,186-190 {38/43} aṅgasya saṃyogādeḥ iti .

(P_1,1.7.3) KA_I,57.27-59.2 Ro_I,186-190 {39/43} evam tāvat sarvam āṅgam parihṛtam .
(P_1,1.7.3) KA_I,57.27-59.2 Ro_I,186-190 {40/43} yat api ucyate iha ca gomān karoti yavamān karoti iti saṃyogāntasya lopaḥ iti lopaḥ na prāpnoti iti padena saṃyogāntam viśeṣayiṣyāmaḥ .
(P_1,1.7.3) KA_I,57.27-59.2 Ro_I,186-190 {41/43} padasya saṃyogāntasya .
(P_1,1.7.3) KA_I,57.27-59.2 Ro_I,186-190 {42/43} yat api ucyate iha ca nirglānaḥ , nirmlānaḥ iti saṃyogādeḥ ātaḥ dhātoḥ yaṇvataḥ iti niṣṭhānatvam na prāpnoti iti dhātuna saṃyogādim viśeṣayiṣyāmaḥ .
(P_1,1.7.3) KA_I,57.27-59.2 Ro_I,186-190 {43/43} dhātoḥ saṃyogādeḥ iti
(P_1,1.7.4) KA_I,59.3-24 Ro_I,190-192 {1/42} svarānantarhitavacanam .
(P_1,1.7.4) KA_I,59.3-24 Ro_I,190-192 {2/42} svaraiḥ anantarhitāḥ halaḥ saṃyogasañjñāḥ bhavanti iti vaktavyam .
(P_1,1.7.4) KA_I,59.3-24 Ro_I,190-192 {3/42} kim prayojanam .
(P_1,1.7.4) KA_I,59.3-24 Ro_I,190-192 {4/42} vyavahitānām mā bhūt .
(P_1,1.7.4) KA_I,59.3-24 Ro_I,190-192 {5/42} pacati panasam .
(P_1,1.7.4) KA_I,59.3-24 Ro_I,190-192 {6/42} nanu ca anantarāḥ iti ucyate .
(P_1,1.7.4) KA_I,59.3-24 Ro_I,190-192 {7/42} tena vyavahitānām na bhaviṣyati .
(P_1,1.7.4) KA_I,59.3-24 Ro_I,190-192 {8/42} dṛṣṭam ānantaryam vyavahite .
(P_1,1.7.4) KA_I,59.3-24 Ro_I,190-192 {9/42} vyavahite api anantaraśabdaḥ dṛśyate .
(P_1,1.7.4) KA_I,59.3-24 Ro_I,190-192 {10/42} tat yathā : anantarau imau grāmau iti ucyate .
(P_1,1.7.4) KA_I,59.3-24 Ro_I,190-192 {11/42} tayoḥ ca eva antarā nadyaḥ ca parvatāḥ ca bhavanti .
(P_1,1.7.4) KA_I,59.3-24 Ro_I,190-192 {12/42} yadi tarhi vyavahite api anantaraśabdaḥ bhavati ānantaryavacanam idānīm kimartham syāt .
(P_1,1.7.4) KA_I,59.3-24 Ro_I,190-192 {13/42} ānantaryavacanam kimartham iti cet ekapratiṣedhārtham .
(P_1,1.7.4) KA_I,59.3-24 Ro_I,190-192 {14/42} ekasya halaḥ saṃyogasañjñā mā bhūt iti .
(P_1,1.7.4) KA_I,59.3-24 Ro_I,190-192 {15/42} kim ca syāt yadi ekasya halaḥ saṃyogasañjñā syāt .
(P_1,1.7.4) KA_I,59.3-24 Ro_I,190-192 {16/42} iyeṣa , uvoṣa .
(P_1,1.7.4) KA_I,59.3-24 Ro_I,190-192 {17/42} ijādeḥ ca gurumataḥ anṛcchaḥ iti ām prasajyeta .
(P_1,1.7.4) KA_I,59.3-24 Ro_I,190-192 {18/42} na vā atajjātīyavyavāyāt .
(P_1,1.7.4) KA_I,59.3-24 Ro_I,190-192 {19/42} na vā eṣaḥ doṣaḥ .
(P_1,1.7.4) KA_I,59.3-24 Ro_I,190-192 {20/42} kim kāraṇam .
(P_1,1.7.4) KA_I,59.3-24 Ro_I,190-192 {21/42} atajjātīyasya vyavāyāt .
(P_1,1.7.4) KA_I,59.3-24 Ro_I,190-192 {22/42} atajjātīyakam hi loke vyavadhāyakam bhavati .
(P_1,1.7.4) KA_I,59.3-24 Ro_I,190-192 {23/42} katham punaḥ jñāyate atajjātīyakam loke vyavadhāyakam bhavati iti .
(P_1,1.7.4) KA_I,59.3-24 Ro_I,190-192 {24/42} evam hi kam cit kaḥ cit pṛcchati .
(P_1,1.7.4) KA_I,59.3-24 Ro_I,190-192 {25/42} anantare* ete brāhmaṇakule* iti .
(P_1,1.7.4) KA_I,59.3-24 Ro_I,190-192 {26/42} saḥ āha .
(P_1,1.7.4) KA_I,59.3-24 Ro_I,190-192 {27/42} na anantare .
(P_1,1.7.4) KA_I,59.3-24 Ro_I,190-192 {28/42} vṛṣalakulam anayoḥ antarā iti .
(P_1,1.7.4) KA_I,59.3-24 Ro_I,190-192 {29/42} kim punaḥ kāraṇam kva cit atajjātīyakam vyavadhāyakam bhavati kva cit na .
(P_1,1.7.4) KA_I,59.3-24 Ro_I,190-192 {30/42} sarvatra eva hi atajjātīyakam vyavadhāyakam bhavati .
(P_1,1.7.4) KA_I,59.3-24 Ro_I,190-192 {31/42} katham anantarau imau grāmau iti .
(P_1,1.7.4) KA_I,59.3-24 Ro_I,190-192 {32/42} grāmaśabdaḥ ayam bahvarthaḥ .
(P_1,1.7.4) KA_I,59.3-24 Ro_I,190-192 {33/42} asti eva śālāsamudāye vartate .
(P_1,1.7.4) KA_I,59.3-24 Ro_I,190-192 {34/42} tat yathā grāmaḥ dagdhaḥ iti .
(P_1,1.7.4) KA_I,59.3-24 Ro_I,190-192 {35/42} asti vāṭaparikṣepe vartate .

(P_1,1.7.4) KA_I,59.3-24 Ro_I,190-192 {36/42} tat yathā grāmam praviṣṭaḥ .
(P_1,1.7.4) KA_I,59.3-24 Ro_I,190-192 {37/42} asti manuṣyeṣu vartate .
(P_1,1.7.4) KA_I,59.3-24 Ro_I,190-192 {38/42} tat yathā grāmaḥ gataḥ , grāmaḥ āgataḥ iti .
(P_1,1.7.4) KA_I,59.3-24 Ro_I,190-192 {39/42} asti sāraṇyake sasīmake sasthaṇḍilake vartate .
(P_1,1.7.4) KA_I,59.3-24 Ro_I,190-192 {40/42} tat yathā grāmaḥ labdhaḥ iti .
(P_1,1.7.4) KA_I,59.3-24 Ro_I,190-192 {41/42} tat yaḥ sāraṇyake sasīmake sasthaṇḍilake vartate tam abhisamīkṣya etat prayujyate : anantarau imau grāmau iti .
(P_1,1.7.4) KA_I,59.3-24 Ro_I,190-192 {42/42} sarvatra eva hi atajjātīyakam vyavadhāyakam bhavati .
(P_1,1.8.1) KA_I,59.26-60.5 Ro_I,192-193 {1/11} kim idam mukhanāsikāvacanaḥ iti .
(P_1,1.8.1) KA_I,59.26-60.5 Ro_I,192-193 {2/11} mukham ca nāsikā ca mukhanāsikam .
(P_1,1.8.1) KA_I,59.26-60.5 Ro_I,192-193 {3/11} mukhanāsikam vacanam asya saḥ ayam mukhanāsikāvacanaḥ .
(P_1,1.8.1) KA_I,59.26-60.5 Ro_I,192-193 {4/11} yadi evam mukhanāsikavacanaḥ iti prāpnoti .
(P_1,1.8.1) KA_I,59.26-60.5 Ro_I,192-193 {5/11} nipātanāt dīrghatvam bhaviṣyati .
(P_1,1.8.1) KA_I,59.26-60.5 Ro_I,192-193 {6/11} atha vā mukhanāsikam āvacanam asya saḥ ayam mukhanāsikāvacanaḥ .
(P_1,1.8.1) KA_I,59.26-60.5 Ro_I,192-193 {7/11} kim idam āvacanam iti .
(P_1,1.8.1) KA_I,59.26-60.5 Ro_I,192-193 {8/11} īṣadvacanam āvacanam .
(P_1,1.8.1) KA_I,59.26-60.5 Ro_I,192-193 {9/11} kim cit mukhavacanam kim cit nāsikāvacanam .
(P_1,1.8.1) KA_I,59.26-60.5 Ro_I,192-193 {10/11} mukhadvitīyā vā nāsikā vacanam asya saḥ ayam mukhanāsikāvacanaḥ .
(P_1,1.8.1) KA_I,59.26-60.5 Ro_I,192-193 {11/11} mukhopasaṃhitā vā nāsikā vacanam asya saḥ ayam mukhanāsikāvacanaḥ .
(P_1,1.8.2) KA_I,60.5-16 Ro_I,193-194 {1/20} atha mukhagrahaṇam kimartham .
(P_1,1.8.2) KA_I,60.5-16 Ro_I,193-194 {2/20} nāsikāvacanaḥ anunāsikaḥ iti iyati ucyamāne yamānusvārāṇām eva prasajyeta .
(P_1,1.8.2) KA_I,60.5-16 Ro_I,193-194 {3/20} mukhagrahaṇe punaḥ kriyamāṇe na doṣaḥ bhavati .
(P_1,1.8.2) KA_I,60.5-16 Ro_I,193-194 {4/20} atha nāsikāgrahaṇam kimartham .
(P_1,1.8.2) KA_I,60.5-16 Ro_I,193-194 {5/20} mukhavacanaḥ anunāsikaḥ iti iyati ucyamāne kacaṭatapānām eva prasajyeta .
(P_1,1.8.2) KA_I,60.5-16 Ro_I,193-194 {6/20} nāsikāgrahaṇe punaḥ kriyamāṇe na doṣaḥ bhavati .
(P_1,1.8.2) KA_I,60.5-16 Ro_I,193-194 {7/20} mukhagrahaṇam śakyam akartum .
(P_1,1.8.2) KA_I,60.5-16 Ro_I,193-194 {8/20} kena idānīm ubhayavacanānām bhaviṣyati .
(P_1,1.8.2) KA_I,60.5-16 Ro_I,193-194 {9/20} prāsādavāsinyāyena .
(P_1,1.8.2) KA_I,60.5-16 Ro_I,193-194 {10/20} tat yathā .
(P_1,1.8.2) KA_I,60.5-16 Ro_I,193-194 {11/20} ke cit prāsādavāsinaḥ ke cit bhūmivāsinaḥ ke cit ubhayavāsinaḥ .
(P_1,1.8.2) KA_I,60.5-16 Ro_I,193-194 {12/20} ye prāsādavāsinaḥ gṛhyante te prāsādavāsigrahaṇena .
(P_1,1.8.2) KA_I,60.5-16 Ro_I,193-194 {13/20} ye bhūmivāsinaḥ gṛhyante te bhūmivāsinyāyena .
(P_1,1.8.2) KA_I,60.5-16 Ro_I,193-194 {14/20} ye ubhayavāsinaḥ gṛhyante te prāsādavāsigrahaṇena bhūmivāsinyāyena ca .
(P_1,1.8.2) KA_I,60.5-16 Ro_I,193-194 {15/20} evam iha api ke cit mukhavacanāḥ ke cit nāsikāvacanāḥ ke cit ubhayavacanāḥ .
(P_1,1.8.2) KA_I,60.5-16 Ro_I,193-194 {16/20} tatra ye mukhavacanāḥ gṛhyante te mukhagrahaṇena .
(P_1,1.8.2) KA_I,60.5-16 Ro_I,193-194 {17/20} ye nāsikāvacanāḥ gṛhyante te nāsikāgrahaṇena .
(P_1,1.8.2) KA_I,60.5-16 Ro_I,193-194 {18/20} ye ubhayavacanāḥ gṛhyante eva te mukhagrahaṇena nāsikāgrahaṇena ca. bhavet ubhayavacanānām siddham .
(P_1,1.8.2) KA_I,60.5-16 Ro_I,193-194 {19/20} yamānusvārāṇām api prāpnoti .
(P_1,1.8.2) KA_I,60.5-16 Ro_I,193-194 {20/20} na eva doṣaḥ na prayojanam .
(P_1,1.8.3) KA_I,60.17-26 Ro_I,194-195 {1/18} itaretarāśrayam tu bhavati .
(P_1,1.8.3) KA_I,60.17-26 Ro_I,194-195 {2/18} kā itaretarāśrayatā .

(P_1,1.8.3) KA_I,60.17-26 Ro_I,194-195 {3/18} sataḥ anunāsikasya sañjñayā bhavitavyam sañjñayā ca nāma anunāsikaḥ bhāvyate .
(P_1,1.8.3) KA_I,60.17-26 Ro_I,194-195 {4/18} tat itaretarāśrayam bhavati .
(P_1,1.8.3) KA_I,60.17-26 Ro_I,194-195 {5/18} itaretarāśrayāṇi ca kāryāṇi na prakalpante .
(P_1,1.8.3) KA_I,60.17-26 Ro_I,194-195 {6/18} anunāsikasañjñāyām itaretarāśraye uktam .
(P_1,1.8.3) KA_I,60.17-26 Ro_I,194-195 {7/18} siddham tu nityaśabdatvāt iti .
(P_1,1.8.3) KA_I,60.17-26 Ro_I,194-195 {8/18} nityāḥ śabdāḥ .
(P_1,1.8.3) KA_I,60.17-26 Ro_I,194-195 {9/18} nityeṣu śabdeṣu sataḥ anunāsikasya sañjñā kriyate .
(P_1,1.8.3) KA_I,60.17-26 Ro_I,194-195 {10/18} na sañjñayā anunāsikaḥ bhāvyate .
(P_1,1.8.3) KA_I,60.17-26 Ro_I,194-195 {11/18} yadi tarhi nityāḥ śabdāḥ kimartham śāstram .
(P_1,1.8.3) KA_I,60.17-26 Ro_I,194-195 {12/18} kimartham śāstram iti cet nivartakatvāt siddham .
(P_1,1.8.3) KA_I,60.17-26 Ro_I,194-195 {13/18} nivartakam śāstram .
(P_1,1.8.3) KA_I,60.17-26 Ro_I,194-195 {14/18} katham .
(P_1,1.8.3) KA_I,60.17-26 Ro_I,194-195 {15/18} āṅ asmai aviśeṣeṇa upadiṣṭaḥ ananunāsikaḥ .
(P_1,1.8.3) KA_I,60.17-26 Ro_I,194-195 {16/18} tasya sarvatra ananunāsikabuddhiḥ prasaktā .
(P_1,1.8.3) KA_I,60.17-26 Ro_I,194-195 {17/18} tatra anena nivṛttiḥ kriyate .
(P_1,1.8.3) KA_I,60.17-26 Ro_I,194-195 {18/18} chandasi aci parataḥ āṅaḥ ananunāsikasya prasaṅge anunāsikaḥ sādhuḥ bhavati iti .
(P_1,1.9.1) KA_I,61.2-7 Ro_I,195-197 {1/14} tulayā sammitam tulyam .
(P_1,1.9.1) KA_I,61.2-7 Ro_I,195-197 {2/14} āsyam ca prayatnaḥ ca āsyaprayatnam .
(P_1,1.9.1) KA_I,61.2-7 Ro_I,195-197 {3/14} tulyāsyam tulyaprayatnam ca savarṇasañjñam bhavati .
(P_1,1.9.1) KA_I,61.2-7 Ro_I,195-197 {4/14} kim punaḥ āsyam .
(P_1,1.9.1) KA_I,61.2-7 Ro_I,195-197 {5/14} laukikam āsyam oṣṭhāt prabhṛti prāk kākalakāt .
(P_1,1.9.1) KA_I,61.2-7 Ro_I,195-197 {6/14} katham punaḥ āsyam .
(P_1,1.9.1) KA_I,61.2-7 Ro_I,195-197 {7/14} asyanti anena varṇān iti āsyam .
(P_1,1.9.1) KA_I,61.2-7 Ro_I,195-197 {8/14} annam etat āsyandate iti vā āsyam .
(P_1,1.9.1) KA_I,61.2-7 Ro_I,195-197 {9/14} atha kaḥ prayatnaḥ .
(P_1,1.9.1) KA_I,61.2-7 Ro_I,195-197 {10/14} prayatanam prayatnaḥ .
(P_1,1.9.1) KA_I,61.2-7 Ro_I,195-197 {11/14} prapūrvāt yatateḥ bhāvasādhanaḥ naṅpratyayaḥ .
(P_1,1.9.1) KA_I,61.2-7 Ro_I,195-197 {12/14} yadi laukikam āsyam kim āsyopādāne prayojanam .
(P_1,1.9.1) KA_I,61.2-7 Ro_I,195-197 {13/14} sarveṣām hi tat tulyam bhavati .
(P_1,1.9.1) KA_I,61.2-7 Ro_I,195-197 {14/14} vakṣyati etat : prayatnaviśeṣaṇam āsyopādānam iti .
(P_1,1.9.2) P. I.61.8-62.14 Ro_I,197-202 {1/69} savarṇasañjñāyām bhinnadeśeṣu atiprasaṅgaḥ prayatnasāmānyāt .
(P_1,1.9.2) P. I.61.8-62.14 Ro_I,197-202 {2/69} savarṇasañjñāyām bhinnadeśeṣu atiprasaṅgaḥ bhavati jabagaḍadaśām .
(P_1,1.9.2) P. I.61.8-62.14 Ro_I,197-202 {3/69} kim kāraṇam .
(P_1,1.9.2) P. I.61.8-62.14 Ro_I,197-202 {4/69} prayatnasāmānyāt .
(P_1,1.9.2) P. I.61.8-62.14 Ro_I,197-202 {5/69} eteṣām hi samānaḥ prayatnaḥ .
(P_1,1.9.2) P. I.61.8-62.14 Ro_I,197-202 {6/69} siddham tu āsye tulyadeśaprayatnam savarṇam .
(P_1,1.9.2) P. I.61.8-62.14 Ro_I,197-202 {7/69} siddham etat. katham .
(P_1,1.9.2) P. I.61.8-62.14 Ro_I,197-202 {8/69} āsye yeṣām tulyaḥ deśaḥ yatnaḥ ca te savarṇasañjñāḥ bhavanti iti vaktavyam .
(P_1,1.9.2) P. I.61.8-62.14 Ro_I,197-202 {9/69} evam api kim āsyopādāne prayojanam .
(P_1,1.9.2) P. I.61.8-62.14 Ro_I,197-202 {10/69} sarveṣām hi tat tulyam .

(P_1,1.9.2) P. I.61.8-62.14 Ro_I,197-202 {11/69} prayatnaviśeṣaṇam āsyopādānam .
(P_1,1.9.2) P. I.61.8-62.14 Ro_I,197-202 {12/69} santi hi āsyāt bāhyāḥ prayatnāḥ .
(P_1,1.9.2) P. I.61.8-62.14 Ro_I,197-202 {13/69} te hāpitāḥ bhavanti .
(P_1,1.9.2) P. I.61.8-62.14 Ro_I,197-202 {14/69} teṣu satsu asatsu api savarṇasañjñā sidhyati .
(P_1,1.9.2) P. I.61.8-62.14 Ro_I,197-202 {15/69} ke punaḥ te .
(P_1,1.9.2) P. I.61.8-62.14 Ro_I,197-202 {16/69} vivārasaṃvārau śvāsanādau ghoṣavadaghoṣatā alpaprāṇatā mahāprāṇatā iti .
(P_1,1.9.2) P. I.61.8-62.14 Ro_I,197-202 {17/69} tatra vargāṇām prathamadvitīyāḥ vivṛtakaṇṭhāḥ śvāsānupradānāḥ aghoṣāḥ .
(P_1,1.9.2) P. I.61.8-62.14 Ro_I,197-202 {18/69} eke alpaprāṇāḥ apare mahāprāṇāḥ .
(P_1,1.9.2) P. I.61.8-62.14 Ro_I,197-202 {19/69} tṛtīyacaturthāḥ saṃvṛtakaṇṭhāḥ nādānupradānāḥ ghoṣavantaḥ .
(P_1,1.9.2) P. I.61.8-62.14 Ro_I,197-202 {20/69} eke alpaprāṇāḥ apare mahāprāṇāḥ .
(P_1,1.9.2) P. I.61.8-62.14 Ro_I,197-202 {21/69} yathā tṛtīyāḥ tathā pañcamāḥ ānunāsikyavarjam .
(P_1,1.9.2) P. I.61.8-62.14 Ro_I,197-202 {22/69} ānunāsikyam teṣām adhikaḥ guṇaḥ .
(P_1,1.9.2) P. I.61.8-62.14 Ro_I,197-202 {23/69} evam api avarṇasya savarṇasañjñā na prāpnoti .
(P_1,1.9.2) P. I.61.8-62.14 Ro_I,197-202 {24/69} kim kāraṇam .
(P_1,1.9.2) P. I.61.8-62.14 Ro_I,197-202 {25/69} bāhyam hi āsyāt sthānam avarṇasya .
(P_1,1.9.2) P. I.61.8-62.14 Ro_I,197-202 {26/69} sarvamukhasthānam avarṇam eke icchanti .
(P_1,1.9.2) P. I.61.8-62.14 Ro_I,197-202 {27/69} evam api vyapadeśaḥ na prakalpate : āsye yeṣām tulyaḥ deśaḥ iti .
(P_1,1.9.2) P. I.61.8-62.14 Ro_I,197-202 {28/69} vyapadeśivadbhāvena vyapadeśaḥ bhaviṣyati .
(P_1,1.9.2) P. I.61.8-62.14 Ro_I,197-202 {29/69} sidhyati .
(P_1,1.9.2) P. I.61.8-62.14 Ro_I,197-202 {30/69} sūtram tarhi bhidyate .
(P_1,1.9.2) P. I.61.8-62.14 Ro_I,197-202 {31/69} yathānyāsam eva astu .
(P_1,1.9.2) P. I.61.8-62.14 Ro_I,197-202 {32/69} nanu ca uktam savarṇasañjñayām bhinnadeśeṣu atiprasaṅgaḥ prayatnasāmānyāt iti .
(P_1,1.9.2) P. I.61.8-62.14 Ro_I,197-202 {33/69} na eṣaḥ doṣaḥ .
(P_1,1.9.2) P. I.61.8-62.14 Ro_I,197-202 {34/69} na hi laukikam āsyam .
(P_1,1.9.2) P. I.61.8-62.14 Ro_I,197-202 {35/69} kim tarhi .
(P_1,1.9.2) P. I.61.8-62.14 Ro_I,197-202 {36/69} taddhitāntam āsyam : āsye bhavam āsyam .
(P_1,1.9.2) P. I.61.8-62.14 Ro_I,197-202 {37/69} śarīrāvayavāt yat .
(P_1,1.9.2) P. I.61.8-62.14 Ro_I,197-202 {38/69} kim punaḥ āsye bhavam .
(P_1,1.9.2) P. I.61.8-62.14 Ro_I,197-202 {39/69} sthānam karaṇam ca .
(P_1,1.9.2) P. I.61.8-62.14 Ro_I,197-202 {40/69} evam api prayatnaḥ aviśeṣitaḥ bhavati .
(P_1,1.9.2) P. I.61.8-62.14 Ro_I,197-202 {41/69} prayatnaḥ ca viśeṣitaḥ .
(P_1,1.9.2) P. I.61.8-62.14 Ro_I,197-202 {42/69} katham .
(P_1,1.9.2) P. I.61.8-62.14 Ro_I,197-202 {43/69} na hi prayatanam prayatnaḥ .
(P_1,1.9.2) P. I.61.8-62.14 Ro_I,197-202 {44/69} kim tarhi .
(P_1,1.9.2) P. I.61.8-62.14 Ro_I,197-202 {45/69} prārambhaḥ yatnasya prayatnaḥ .
(P_1,1.9.2) P. I.61.8-62.14 Ro_I,197-202 {46/69} yadi prārambhaḥ yatnasya prayatnaḥ evam api avarṇasya eṅoḥ ca savarṇasañjñā prāpnoti .
(P_1,1.9.2) P. I.61.8-62.14 Ro_I,197-202 {47/69} praśliṣṭavarṇau etau .
(P_1,1.9.2) P. I.61.8-62.14 Ro_I,197-202 {48/69} avarṇasya tarhi aicoḥ ca savarṇasañjñā prāpnoti .
(P_1,1.9.2) P. I.61.8-62.14 Ro_I,197-202 {49/69} vivṛtatarāvarṇau etau .
(P_1,1.9.2) P. I.61.8-62.14 Ro_I,197-202 {50/69} etayoḥ eva tarhi mithaḥ savarṇasañjñā prāpnoti .

(P_1,1.9.2) P. I.61.8-62.14 Ro_I,197-202 {51/69} na etau tulyasthānau .
(P_1,1.9.2) P. I.61.8-62.14 Ro_I,197-202 {52/69} udāttādīnām tarhi savarṇasañjñā na prāpnoti .
(P_1,1.9.2) P. I.61.8-62.14 Ro_I,197-202 {53/69} abhedakāḥ udāttādayaḥ .
(P_1,1.9.2) P. I.61.8-62.14 Ro_I,197-202 {54/69} atha vā kim naḥ etena prārambhaḥ yatnasya prayatnaḥ iti .prayatanam eva prayatnaḥ .
(P_1,1.9.2) P. I.61.8-62.14 Ro_I,197-202 {55/69} tat eva ca taddhitāntam āsyam .
(P_1,1.9.2) P. I.61.8-62.14 Ro_I,197-202 {56/69} yat samānam tat āśrayiṣyāmaḥ .
(P_1,1.9.2) P. I.61.8-62.14 Ro_I,197-202 {57/69} kim sati bhede .
(P_1,1.9.2) P. I.61.8-62.14 Ro_I,197-202 {58/69} sati iti āha .
(P_1,1.9.2) P. I.61.8-62.14 Ro_I,197-202 {59/69} sati eva hi bhede savarṇasañjñayā bhavitavyam .
(P_1,1.9.2) P. I.61.8-62.14 Ro_I,197-202 {60/69} kutaḥ etat .
(P_1,1.9.2) P. I.61.8-62.14 Ro_I,197-202 {61/69} bhedādhiṣṭhānā hi savarṇasañjñā .
(P_1,1.9.2) P. I.61.8-62.14 Ro_I,197-202 {62/69} yadi hi yatra sarvam samānam tatra syāt savarṇasañjñāvacanam anarthakam syāt .
(P_1,1.9.2) P. I.61.8-62.14 Ro_I,197-202 {63/69} yadi tarhi sati bhede kim cit samānam iti kṛtva savarṇasañjñā bhaviṣyati śakārachakārayoḥ ṣakāraṭhakārahoḥ sakārathakārayoḥ savarṇasañjñā prāpnoti .
(P_1,1.9.2) P. I.61.8-62.14 Ro_I,197-202 {64/69} eteṣām hi sarvam anyat samānam karaṇavarjam .
(P_1,1.9.2) P. I.61.8-62.14 Ro_I,197-202 {65/69} evam tarhi prayatanam eva prayatnaḥ tat eva taddhitāntam āsyam na tu ayam dvandvaḥ : āsyam ca prayatnaḥ ca āsyaprayatnam iti .
(P_1,1.9.2) P. I.61.8-62.14 Ro_I,197-202 {66/69} kim tarhi .
(P_1,1.9.2) P. I.61.8-62.14 Ro_I,197-202 {67/69} tripadaḥ bahuvrīhiḥ : tulyaḥ āsye prayatnaḥ eṣām iti .
(P_1,1.9.2) P. I.61.8-62.14 Ro_I,197-202 {68/69} atha vā pūrvaḥ tatpuruṣaḥ tataḥ bahuvrīhiḥ : tulyaḥ āsye tulyāsyaḥ , tulyāsyaḥ prayatnaḥ eṣām iti .
(P_1,1.9.2) P. I.61.8-62.14 Ro_I,197-202 {69/69} atha vā paraḥ tatpuruṣaḥ tataḥ bahuvrīhiḥ : āsye yatnaḥ āsyayatnaḥ , tulyaḥ āsyayatnaḥ eṣām iti .
(P_1,1.9.3) KA_I,62.15-26 Ro_I,202-203 {1/16} tasya .
(P_1,1.9.3) KA_I,62.15-26 Ro_I,202-203 {2/16} tasya iti tu vaktavyam .
(P_1,1.9.3) KA_I,62.15-26 Ro_I,202-203 {3/16} kim prayojanam .
(P_1,1.9.3) KA_I,62.15-26 Ro_I,202-203 {4/16} yaḥ yasya tulyāsyaprayatnaḥ saḥ tasya savarṇasañjñaḥ yathā syāt .
(P_1,1.9.3) KA_I,62.15-26 Ro_I,202-203 {5/16} anyasya tulyāsyaprayatnaḥ anyasya savarṇasañjñaḥ mā bhūt .
(P_1,1.9.3) KA_I,62.15-26 Ro_I,202-203 {6/16} tasya avacanam vacanaprāmāṇyāt .
(P_1,1.9.3) KA_I,62.15-26 Ro_I,202-203 {7/16} tasya iti na vaktavyam .
(P_1,1.9.3) KA_I,62.15-26 Ro_I,202-203 {8/16} anyasya tulyāsyaprayatnaḥ anyasya savarṇasañjñaḥ kasmāt na bhavati .
(P_1,1.9.3) KA_I,62.15-26 Ro_I,202-203 {9/16} vacanaprāmāṇyāt : savarṇasañjñāvacanasāmarthyāt .
(P_1,1.9.3) KA_I,62.15-26 Ro_I,202-203 {10/16} yadi hi anyasya tulyāsyaprayatnaḥ saḥ anyasya savarṇasañjñaḥ syāt savarṇasañjñāvacanam anarthakam syāt .
(P_1,1.9.3) KA_I,62.15-26 Ro_I,202-203 {11/16} sambandhiśabdaiḥ vā tulyam .
(P_1,1.9.3) KA_I,62.15-26 Ro_I,202-203 {12/16} sambandhiśabdaiḥ vā punaḥ tulyam etat .
(P_1,1.9.3) KA_I,62.15-26 Ro_I,202-203 {13/16} tat yathā sambandhiśabdāḥ : mātari vartitavyam , pitari śuśrūṣitavyam iti .
(P_1,1.9.3) KA_I,62.15-26 Ro_I,202-203 {14/16} na ca ucyate svasyām mātari svasmin vā pitari iti sambandhāt ca etat gamyate yā yasya mātā yaḥ ca yasya pitā iti .
(P_1,1.9.3) KA_I,62.15-26 Ro_I,202-203 {15/16} evam iha api tulyāsyaprayatnam savarṇam iti atra sambandiśabdau etau .
(P_1,1.9.3) KA_I,62.15-26 Ro_I,202-203 {16/16} tatra sambandhāt etat gantavyam : yat prati yat tulyāsyaprayatnam tat prati tat savarṇasañjñam bhavati iti .
(P_1,1.9.4) KA_I,62.27-63.23 Ro_I,203-207 {1/37} ṛkāraḷkārayoḥ savarṇavidhiḥ .
(P_1,1.9.4) KA_I,62.27-63.23 Ro_I,203-207 {2/37} ṛkāraḷkārayoḥ savarṇasañjñā vidheyā .
(P_1,1.9.4) KA_I,62.27-63.23 Ro_I,203-207 {3/37} hotṛ , ḷkāraḥ , hotṝḷkāraḥ .
(P_1,1.9.4) KA_I,62.27-63.23 Ro_I,203-207 {4/37} kim prayojanam .
(P_1,1.9.4) KA_I,62.27-63.23 Ro_I,203-207 {5/37} akaḥ savarṇe dīrghaḥ iti dīrghatvam yathā syāt .

(P_1,1.9.4) KA_I,62.27-63.23 Ro_I,203-207 {6/37} na etat asti prayojanam .
(P_1,1.9.4) KA_I,62.27-63.23 Ro_I,203-207 {7/37} vakṣyati etat .
(P_1,1.9.4) KA_I,62.27-63.23 Ro_I,203-207 {8/37} savarṇadīrghatve ṛti , rṛvāvacanam ḷti , lḷvāvacanam iti .
(P_1,1.9.4) KA_I,62.27-63.23 Ro_I,203-207 {9/37} tat savarṇe yathā syāt .
(P_1,1.9.4) KA_I,62.27-63.23 Ro_I,203-207 {10/37} iha mā bhūt : dadhi , ḷkāraḥ , madhu , ḷkāraḥ iti .
(P_1,1.9.4) KA_I,62.27-63.23 Ro_I,203-207 {11/37} yat etat savarṇadīrghatve ṛti iti etat ṛtaḥ iti vakṣyāmi .
(P_1,1.9.4) KA_I,62.27-63.23 Ro_I,203-207 {12/37} tataḥ ḷti .
(P_1,1.9.4) KA_I,62.27-63.23 Ro_I,203-207 {13/37} ḷti ca vā lḷ bhavati .
(P_1,1.9.4) KA_I,62.27-63.23 Ro_I,203-207 {14/37} ṛtaḥ iti eva .
(P_1,1.9.4) KA_I,62.27-63.23 Ro_I,203-207 {15/37} tat na vaktavyam bhavati .
(P_1,1.9.4) KA_I,62.27-63.23 Ro_I,203-207 {16/37} avaśyam tat vaktavyam .
(P_1,1.9.4) KA_I,62.27-63.23 Ro_I,203-207 {17/37} ūkālaḥ ac hrasvardīrghaplutasañjñaḥ bhavati iti ucyate .
(P_1,1.9.4) KA_I,62.27-63.23 Ro_I,203-207 {18/37} na ca rṛkāraḥ lḷkāraḥ vā ac asti .
(P_1,1.9.4) KA_I,62.27-63.23 Ro_I,203-207 {19/37} rṛkārasya , lḷkārasya ca actvam vakṣyāmi .
(P_1,1.9.4) KA_I,62.27-63.23 Ro_I,203-207 {20/37} tat ca avaśyam vaktavyam plutaḥ yathā syāt : hotṛ , ṛkāraḥ hotṝkāraḥ , hotṛ3kāraḥ , hotṛ , ḷkāraḥ , hotḷkāraḥ , hotḷ3kāraḥ .
(P_1,1.9.4) KA_I,62.27-63.23 Ro_I,203-207 {21/37} kim punaḥ atra jyāyaḥ .
(P_1,1.9.4) KA_I,62.27-63.23 Ro_I,203-207 {22/37} savarṇasañjñāvacanam eva jyāyaḥ .
(P_1,1.9.4) KA_I,62.27-63.23 Ro_I,203-207 {23/37} dīrghatvam ca eva hi siddham bhavati. api ca ṛkāragrahaṇe ḷkāragrahaṇam sannihitam bhavati .
(P_1,1.9.4) KA_I,62.27-63.23 Ro_I,203-207 {24/37} yathā iha bhavati : ṛti akaḥ: khaṭva ṛśyaḥ , māla ṛśyaḥ idam api saṅgṛhītam bahavati : khaṭva , ḷkāraḥ, māla , ḷkāraḥ iti .
(P_1,1.9.4) KA_I,62.27-63.23 Ro_I,203-207 {25/37} vā supi āpiśaleḥ : uparkārīyati , upārkārīyati , idam api siddham bhavati : upalkārīyati, upālkārīyati iti .
(P_1,1.9.4) KA_I,62.27-63.23 Ro_I,203-207 {26/37} yadi tarhi ṛkāragrahaṇe ḷkāragrahaṇam sannihitam bhavati uḥ aṇ raparaḥ , ḷkārasya api raparatvam prāpnoti .
(P_1,1.9.4) KA_I,62.27-63.23 Ro_I,203-207 {27/37} ḷkārasya laparatvam vakṣyāmi .
(P_1,1.9.4) KA_I,62.27-63.23 Ro_I,203-207 {28/37} tat ca avaśyam vaktavyam asatyām savarṇasañjñāyām vidhyartham .
(P_1,1.9.4) KA_I,62.27-63.23 Ro_I,203-207 {29/37} tat eva satyām rephabādhanārtham bhaviṣyati .
(P_1,1.9.4) KA_I,62.27-63.23 Ro_I,203-207 {30/37} iha tarhi raṣābhyām naḥ ṇaḥ samānapade iti ṛkāragrahaṇam coditam mātṝṇām , pitṝṇām iti evamartham .
(P_1,1.9.4) KA_I,62.27-63.23 Ro_I,203-207 {31/37} tat iha api prāpnoti : kḷpyamānam paśya iti .
(P_1,1.9.4) KA_I,62.27-63.23 Ro_I,203-207 {32/37} atha asatyām api savarṇasañjñāyām iha kasmāt na bhavati : prakḷpyamānam paśya iti .
(P_1,1.9.4) KA_I,62.27-63.23 Ro_I,203-207 {33/37} cuṭutulaśarvyavāye na iti vakṣyāmi .
(P_1,1.9.4) KA_I,62.27-63.23 Ro_I,203-207 {34/37} aparaḥ āha : tribhiḥ ca madhyamaiḥ vargaiḥ laśasaiḥ ca vyavāye na iti vakṣyāmi iti .
(P_1,1.9.4) KA_I,62.27-63.23 Ro_I,203-207 {35/37} varṇaikadeśāḥ ca varṇagrahaṇena gṛhyante iti yaḥ asau ḷkāre lakāraḥ tadāśrayaḥ pratiṣedhaḥ bhaviṣyati .
(P_1,1.9.4) KA_I,62.27-63.23 Ro_I,203-207 {36/37} yadi evam na arthaḥ raṣābhyām ṇatve ṛkāragrahaṇena .
(P_1,1.9.4) KA_I,62.27-63.23 Ro_I,203-207 {37/37} varṇaikadeśāḥ ca varṇagrahaṇena gṛhyante iti yaḥ asau ṛkāre rephaḥ tadāśrayam ṇatvam bhaviṣyati .
(P_1,1.10) KA_I,63.25-65.6 Ro_I,207-211 {1/80} ajjhaloḥ pratiṣedhe śakārapratiṣedhaḥ ajjhaltvāt .
(P_1,1.10) KA_I,63.25-65.6 Ro_I,207-211 {2/80} ajjhaloḥ pratiṣedhe śakārasya śakāreṇa savarṇasañjñāyāḥ pratiṣedhaḥ prāpnoti .
(P_1,1.10) KA_I,63.25-65.6 Ro_I,207-211 {3/80} kim kāraṇam .
(P_1,1.10) KA_I,63.25-65.6 Ro_I,207-211 {4/80} ajjhaltvāt .
(P_1,1.10) KA_I,63.25-65.6 Ro_I,207-211 {5/80} ac ca eva hi śakāraḥ hal ca .
(P_1,1.10) KA_I,63.25-65.6 Ro_I,207-211 {6/80} katham tāvat actvam .
(P_1,1.10) KA_I,63.25-65.6 Ro_I,207-211 {7/80} ikāraḥ savarṇagrahaṇena śakāram api gṛhṇāti iti actvam .
(P_1,1.10) KA_I,63.25-65.6 Ro_I,207-211 {8/80} halṣu upadeśāt haltvam .

(P_1,1.10) KA_I,63.25-65.6 Ro_I,207-211 {9/80} tatra kaḥ doṣaḥ .
(P_1,1.10) KA_I,63.25-65.6 Ro_I,207-211 {10/80} tatra savarṇalope doṣaḥ .
(P_1,1.10) KA_I,63.25-65.6 Ro_I,207-211 {11/80} tatra savarṇalope doṣaḥ bhavati .
(P_1,1.10) KA_I,63.25-65.6 Ro_I,207-211 {12/80} paraśśatāni kāryāṇi .
(P_1,1.10) KA_I,63.25-65.6 Ro_I,207-211 {13/80} jharaḥ jhari savarṇe iti lopaḥ na prāpnoti .
(P_1,1.10) KA_I,63.25-65.6 Ro_I,207-211 {14/80} siddham anactvāt .
(P_1,1.10) KA_I,63.25-65.6 Ro_I,207-211 {15/80} siddham etat .
(P_1,1.10) KA_I,63.25-65.6 Ro_I,207-211 {16/80} katham .
(P_1,1.10) KA_I,63.25-65.6 Ro_I,207-211 {17/80} anactvāt .
(P_1,1.10) KA_I,63.25-65.6 Ro_I,207-211 {18/80} katham anactvam .
(P_1,1.10) KA_I,63.25-65.6 Ro_I,207-211 {19/80} spṛṣṭam sparśānām karaṇam .
(P_1,1.10) KA_I,63.25-65.6 Ro_I,207-211 {20/80} īṣatspṛṣṭam antaḥsthānām .
(P_1,1.10) KA_I,63.25-65.6 Ro_I,207-211 {21/80} vivṛtam ūṣmaṇām .
(P_1,1.10) KA_I,63.25-65.6 Ro_I,207-211 {22/80} īṣat iti anuvartate .
(P_1,1.10) KA_I,63.25-65.6 Ro_I,207-211 {23/80} svarāṇām vivṛtam .
(P_1,1.10) KA_I,63.25-65.6 Ro_I,207-211 {24/80} īṣat iti nivṛttam .
(P_1,1.10) KA_I,63.25-65.6 Ro_I,207-211 {25/80} vākyāparisamāpteḥ vā .
(P_1,1.10) KA_I,63.25-65.6 Ro_I,207-211 {26/80} vākyāparisamāpteḥ vā siddham etat .
(P_1,1.10) KA_I,63.25-65.6 Ro_I,207-211 {27/80} kim idam vākyāparisamāpteḥ iti .
(P_1,1.10) KA_I,63.25-65.6 Ro_I,207-211 {28/80} varṇānām upadeśaḥ tāvat .
(P_1,1.10) KA_I,63.25-65.6 Ro_I,207-211 {29/80} upadeśottarakālā itsañjñā .
(P_1,1.10) KA_I,63.25-65.6 Ro_I,207-211 {30/80} itsañjñottarakālaḥ ādiḥ antyena saha itā iti pratyāhāraḥ .
(P_1,1.10) KA_I,63.25-65.6 Ro_I,207-211 {31/80} pratyāhārottarakālā savarṇasañjñā .
(P_1,1.10) KA_I,63.25-65.6 Ro_I,207-211 {32/80} savarṇasañjñottarakālam aṇ udit savarṇasya ca apratyayaḥ iti savarṇagrahaṇam .
(P_1,1.10) KA_I,63.25-65.6 Ro_I,207-211 {33/80} etena sarveṇa samuditena vākyena anyatra savarṇānām grahaṇam bhavati .
(P_1,1.10) KA_I,63.25-65.6 Ro_I,207-211 {34/80} ca ca atra ikāraḥ śakāram gṛhṇāti .
(P_1,1.10) KA_I,63.25-65.6 Ro_I,207-211 {35/80} yathā eva tarhi ikāraḥ śakāram na gṛhṇāti evam īkāram api na gṛhṇīyāt .
(P_1,1.10) KA_I,63.25-65.6 Ro_I,207-211 {36/80} tatra kaḥ doṣaḥ .
(P_1,1.10) KA_I,63.25-65.6 Ro_I,207-211 {37/80} kumārī , īhate kumārīhate .
(P_1,1.10) KA_I,63.25-65.6 Ro_I,207-211 {38/80} akaḥ savarṇadīrghatvam na prāpnoti .
(P_1,1.10) KA_I,63.25-65.6 Ro_I,207-211 {39/80} na eṣaḥ doṣaḥ .
(P_1,1.10) KA_I,63.25-65.6 Ro_I,207-211 {40/80} yat etat akaḥ savarṇe dīrghaḥ iti pratyāhāragrahaṇam tata ikāraḥ īkāram gṛhṇāti .
(P_1,1.10) KA_I,63.25-65.6 Ro_I,207-211 {41/80} śakāram na gṛhṇāti .
(P_1,1.10) KA_I,63.25-65.6 Ro_I,207-211 {42/80} aparaḥ āha : ajjhaloḥ pratiṣedhe śakārapratiṣedhaḥ ajhaltvāt .
(P_1,1.10) KA_I,63.25-65.6 Ro_I,207-211 {43/80} ajjhaloḥ pratiṣedhe śakārasya śakāreṇa savarṇasañjñāyāḥ pratiṣedhaḥ prāpnoti .
(P_1,1.10) KA_I,63.25-65.6 Ro_I,207-211 {44/80} kim kāraṇam .
(P_1,1.10) KA_I,63.25-65.6 Ro_I,207-211 {45/80} ajjhaltvāt .
(P_1,1.10) KA_I,63.25-65.6 Ro_I,207-211 {46/80} ac ca eva śakāraḥ hal ca .
(P_1,1.10) KA_I,63.25-65.6 Ro_I,207-211 {47/80} katham tāvat actvam .
(P_1,1.10) KA_I,63.25-65.6 Ro_I,207-211 {48/80} ikāraḥ savarṇagrahaṇena śakāram api gṛhṇāti iti actvam .

(P_1,1.10) KA_I,63.25-65.6 Ro_I,207-211 {49/80} halṣu upadeśāt haltvam .
(P_1,1.10) KA_I,63.25-65.6 Ro_I,207-211 {50/80} tatra kaḥ doṣaḥ .
(P_1,1.10) KA_I,63.25-65.6 Ro_I,207-211 {51/80} tatra savarṇalope doṣaḥ .
(P_1,1.10) KA_I,63.25-65.6 Ro_I,207-211 {52/80} tatra savarṇalope doṣaḥ bhavati .
(P_1,1.10) KA_I,63.25-65.6 Ro_I,207-211 {53/80} paraśśatāni kāryāṇi .
(P_1,1.10) KA_I,63.25-65.6 Ro_I,207-211 {54/80} jharaḥ jhari savarṇe iti lopaḥ na prāpnoti .
(P_1,1.10) KA_I,63.25-65.6 Ro_I,207-211 {55/80} siddham anactvāt .
(P_1,1.10) KA_I,63.25-65.6 Ro_I,207-211 {56/80} siddham etat .
(P_1,1.10) KA_I,63.25-65.6 Ro_I,207-211 {57/80} katham .
(P_1,1.10) KA_I,63.25-65.6 Ro_I,207-211 {58/80} anactvāt .
(P_1,1.10) KA_I,63.25-65.6 Ro_I,207-211 {59/80} katham anactvam .
(P_1,1.10) KA_I,63.25-65.6 Ro_I,207-211 {60/80} vākyāparisamāpteḥ vā .
(P_1,1.10) KA_I,63.25-65.6 Ro_I,207-211 {61/80} uktā vākyāparisamāptiḥ .
(P_1,1.10) KA_I,63.25-65.6 Ro_I,207-211 {62/80} asmin pakṣe vā iti etat asamarthitam bhavati .
(P_1,1.10) KA_I,63.25-65.6 Ro_I,207-211 {63/80} etat ca samarthitam .
(P_1,1.10) KA_I,63.25-65.6 Ro_I,207-211 {64/80} katham .
(P_1,1.10) KA_I,63.25-65.6 Ro_I,207-211 {65/80} astu vā śakārasya śakāreṇa savarṇasañjñā mā vā bhūt .
(P_1,1.10) KA_I,63.25-65.6 Ro_I,207-211 {66/80} nanu ca uktam : paraśśatāni kāryāṇi .
(P_1,1.10) KA_I,63.25-65.6 Ro_I,207-211 {67/80} jharaḥ jhari savarṇe iti lopaḥ na prāpnoti iti .
(P_1,1.10) KA_I,63.25-65.6 Ro_I,207-211 {68/80} mā bhūt lopaḥ .
(P_1,1.10) KA_I,63.25-65.6 Ro_I,207-211 {69/80} nanu ca bhedaḥ bhavati .
(P_1,1.10) KA_I,63.25-65.6 Ro_I,207-211 {70/80} sati lope dviśakāram asati lope triśakāram .
(P_1,1.10) KA_I,63.25-65.6 Ro_I,207-211 {71/80} na asti bhedaḥ .
(P_1,1.10) KA_I,63.25-65.6 Ro_I,207-211 {72/80} asati api lope dviśakāram eva .
(P_1,1.10) KA_I,63.25-65.6 Ro_I,207-211 {73/80} katham .
(P_1,1.10) KA_I,63.25-65.6 Ro_I,207-211 {74/80} vibhāṣā dvirvacanam .
(P_1,1.10) KA_I,63.25-65.6 Ro_I,207-211 {75/80} evam api bhedaḥ .
(P_1,1.10) KA_I,63.25-65.6 Ro_I,207-211 {76/80} asati lope kadā cit dviśakāram kadā cit triśakāram sati lope dviśakāram eva .
(P_1,1.10) KA_I,63.25-65.6 Ro_I,207-211 {77/80} saḥ eṣaḥ katham bhedaḥ na syāt .
(P_1,1.10) KA_I,63.25-65.6 Ro_I,207-211 {78/80} yadi nityaḥ lopaḥ syāt .
(P_1,1.10) KA_I,63.25-65.6 Ro_I,207-211 {79/80} vibhāṣā tu saḥ lopaḥ .
(P_1,1.10) KA_I,63.25-65.6 Ro_I,207-211 {80/80} yathā abhedaḥ tathā astu .
(P_1,1.11.1) KA_I,66.2-67.2 Ro_I,213-217 {1/57} kimartham īdādīnām taparāṇām pragṛhyasañjñā ucyate .
(P_1,1.11.1) KA_I,66.2-67.2 Ro_I,213-217 {2/57} taparaḥ tatkālasya iti tatkālānām savarṇānām grahaṇam yathā syāt .
(P_1,1.11.1) KA_I,66.2-67.2 Ro_I,213-217 {3/57} keṣām .
(P_1,1.11.1) KA_I,66.2-67.2 Ro_I,213-217 {4/57} udāttānudāttasvaritānām .
(P_1,1.11.1) KA_I,66.2-67.2 Ro_I,213-217 {5/57} asti prayojanam etat .
(P_1,1.11.1) KA_I,66.2-67.2 Ro_I,213-217 {6/57} kim tarhi iti .
(P_1,1.11.1) KA_I,66.2-67.2 Ro_I,213-217 {7/57} plutānām tu pragṛhyasañjñā na prāpnoti .
(P_1,1.11.1) KA_I,66.2-67.2 Ro_I,213-217 {8/57} kim kāraṇam .

(P_1,1.11.1) KA_I,66.2-67.2 Ro_I,213-217 {9/57} atatkālatvāt .
(P_1,1.11.1) KA_I,66.2-67.2 Ro_I,213-217 {10/57} na hi plutāḥ tatkālāḥ .
(P_1,1.11.1) KA_I,66.2-67.2 Ro_I,213-217 {11/57} asiddhaḥ plutaḥ .
(P_1,1.11.1) KA_I,66.2-67.2 Ro_I,213-217 {12/57} tasyāsiddhatvāt tatkālāḥ eva bhavanti .
(P_1,1.11.1) KA_I,66.2-67.2 Ro_I,213-217 {13/57} siddhaḥ plutaḥ svarasandhiṣu .
(P_1,1.11.1) KA_I,66.2-67.2 Ro_I,213-217 {14/57} katham jñāyate siddhaḥ plutaḥ svarasandhiṣu iti .
(P_1,1.11.1) KA_I,66.2-67.2 Ro_I,213-217 {15/57} yat ayam plutapragṛhyāḥ aci iti plutasya prakṛtibhāvam śāsti .
(P_1,1.11.1) KA_I,66.2-67.2 Ro_I,213-217 {16/57} katham kṛtvā jñāpakam .
(P_1,1.11.1) KA_I,66.2-67.2 Ro_I,213-217 {17/57} sataḥ hi kāryiṇaḥ kāryeṇa bhavitavyam .
(P_1,1.11.1) KA_I,66.2-67.2 Ro_I,213-217 {18/57} kim etasya jñāpane prayojanam .
(P_1,1.11.1) KA_I,66.2-67.2 Ro_I,213-217 {19/57} aplutāt aplute iti etat na vaktavyam bhavati .
(P_1,1.11.1) KA_I,66.2-67.2 Ro_I,213-217 {20/57} kim ataḥ yat siddhaḥ plutaḥ svarasandhiṣu .
(P_1,1.11.1) KA_I,66.2-67.2 Ro_I,213-217 {21/57} sañjñāvidhau asiddhaḥ .
(P_1,1.11.1) KA_I,66.2-67.2 Ro_I,213-217 {22/57} tasya asiddhatvāt tatkālāḥ eva bhavanti .
(P_1,1.11.1) KA_I,66.2-67.2 Ro_I,213-217 {23/57} sañjñāvidhau ca siddhaḥ .
(P_1,1.11.1) KA_I,66.2-67.2 Ro_I,213-217 {24/57} katham .
(P_1,1.11.1) KA_I,66.2-67.2 Ro_I,213-217 {25/57} kāryakālam sañjñāparibhāṣam .
(P_1,1.11.1) KA_I,66.2-67.2 Ro_I,213-217 {26/57} yatra kāryam tatra upasthitam draṣṭavyam .
(P_1,1.11.1) KA_I,66.2-67.2 Ro_I,213-217 {27/57} pragṛhyaḥ prakṛtyā iti upasthitam idam bhavati īdūdet dvivacanam pragṛhyam iti .
(P_1,1.11.1) KA_I,66.2-67.2 Ro_I,213-217 {28/57} kim punaḥ plutasya pragṛhyasañjñāvacane prayojanam .
(P_1,1.11.1) KA_I,66.2-67.2 Ro_I,213-217 {29/57} pragṛhyāśrayaḥ prakṛtibhāvaḥ yathā syāt .
(P_1,1.11.1) KA_I,66.2-67.2 Ro_I,213-217 {30/57} mā bhūt evam .
(P_1,1.11.1) KA_I,66.2-67.2 Ro_I,213-217 {31/57} plutaḥ prakṛtyā iti evam bhaviṣyati .
(P_1,1.11.1) KA_I,66.2-67.2 Ro_I,213-217 {32/57} na evam śakyam .
(P_1,1.11.1) KA_I,66.2-67.2 Ro_I,213-217 {33/57} upasthite hi doṣaḥ syāt .
(P_1,1.11.1) KA_I,66.2-67.2 Ro_I,213-217 {34/57} aplutavat upasthithe iti atra paṭhiṣyati hi ācāryaḥ : vadvacanam plutakāryapratiṣedhārtham , plutapratiṣedhe hi pragṛhyplutapratiṣedhaprasaṅgaḥ anyena vihitatvāt iti .
(P_1,1.11.1) KA_I,66.2-67.2 Ro_I,213-217 {35/57} tasmāt plutasya pragṛhyasañjñā eṣitavyā pragṛhyāśrayaḥ prakṛtibhāvaḥ yathā syāt .
(P_1,1.11.1) KA_I,66.2-67.2 Ro_I,213-217 {36/57} yadi punaḥ dīrghāṇām ataparāṇām pragṛhyasañjñā ucyeta .
(P_1,1.11.1) KA_I,66.2-67.2 Ro_I,213-217 {37/57} evam api ekāraḥ eva ekaḥ savarṇān gṛhṇīyāt .
(P_1,1.11.1) KA_I,66.2-67.2 Ro_I,213-217 {38/57} īkārokārau na gṛhṇīyātām .
(P_1,1.11.1) KA_I,66.2-67.2 Ro_I,213-217 {39/57} kim kāraṇam .
(P_1,1.11.1) KA_I,66.2-67.2 Ro_I,213-217 {40/57} anaṇtvāt .
(P_1,1.11.1) KA_I,66.2-67.2 Ro_I,213-217 {41/57} yadi punaḥ hrasvānām ataparāṇām pragṛhyasañjñā ucyeta .
(P_1,1.11.1) KA_I,66.2-67.2 Ro_I,213-217 {42/57} na evam śakyam .
(P_1,1.11.1) KA_I,66.2-67.2 Ro_I,213-217 {43/57} iha api prasajyeta : akurvahi , atra akurvahi atra iti .
(P_1,1.11.1) KA_I,66.2-67.2 Ro_I,213-217 {44/57} tasmāt dīrghāṇām eva taparāṇām pragṛhyasañjñā vaktavyā .
(P_1,1.11.1) KA_I,66.2-67.2 Ro_I,213-217 {45/57} dīrghāṇām ca ucyamānā plutānām na prāpnoti .
(P_1,1.11.1) KA_I,66.2-67.2 Ro_I,213-217 {46/57} evam tarhi kim naḥ etena yatnena yat siddhaḥ plutaḥ svarasandhiṣu iti .
(P_1,1.11.1) KA_I,66.2-67.2 Ro_I,213-217 {47/57} asiddhaḥ plutaḥ .
(P_1,1.11.1) KA_I,66.2-67.2 Ro_I,213-217 {48/57} tasya asiddhatvāt tatkālāḥ eva bhavanti iti .

(P_1,1.11.1) KA_I,66.2-67.2 Ro_I,213-217 {49/57} katham yat tat jñāpakam uktam plutapragṛhyāḥ aci iti. plutabhāvī prakṛtyā iti evam etat vijñāyate .
(P_1,1.11.1) KA_I,66.2-67.2 Ro_I,213-217 {50/57} katham yat tat prayojanam uktam .
(P_1,1.11.1) KA_I,66.2-67.2 Ro_I,213-217 {51/57} kriyate tat nyāse eva aplutāt aplute iti .
(P_1,1.11.1) KA_I,66.2-67.2 Ro_I,213-217 {52/57} evam api yat siddhe pragṛhyakāryam tat plutasya na prāpnoti .
(P_1,1.11.1) KA_I,66.2-67.2 Ro_I,213-217 {53/57} aṇaḥ apragṛhyasya anunāsikaḥ iti .
(P_1,1.11.1) KA_I,66.2-67.2 Ro_I,213-217 {54/57} evam tarhi kim naḥ etena kāryakālam sañjñāparibhāṣam iti .
(P_1,1.11.1) KA_I,66.2-67.2 Ro_I,213-217 {55/57} yathoddeśam eva sañjñāparibhāṣam .
(P_1,1.11.1) KA_I,66.2-67.2 Ro_I,213-217 {56/57} tatra ca asau asiddhaḥ .
(P_1,1.11.1) KA_I,66.2-67.2 Ro_I,213-217 {57/57} tasyāsiddhatvāt tatkālāḥ eva bhavanti .
(P_1,1.11.2) KA_I,67.3-68.7 Ro_I,217-220 {1/47} katham punaḥ idam vijñāyate : īdādayaḥ yat dvivacanam iti āhosvit īdādyantam yat dvivacanam iti .
(P_1,1.11.2) KA_I,67.3-68.7 Ro_I,217-220 {2/47} kaḥ ca atra viśeṣaḥ .
(P_1,1.11.2) KA_I,67.3-68.7 Ro_I,217-220 {3/47} īdādayaḥ dvivacanam pragṛhyāḥ iti cet antyasya vidhiḥ .
(P_1,1.11.2) KA_I,67.3-68.7 Ro_I,217-220 {4/47} īdādayaḥ dvivacanam pragṛhyāḥ iti cet antyasya pragṛhyasañjñā vidheyā .
(P_1,1.11.2) KA_I,67.3-68.7 Ro_I,217-220 {5/47} pacete* iti , pacethe* iti .
(P_1,1.11.2) KA_I,67.3-68.7 Ro_I,217-220 {6/47} vacanāt bhaviṣyati .
(P_1,1.11.2) KA_I,67.3-68.7 Ro_I,217-220 {7/47} asti vacane prayojanam .
(P_1,1.11.2) KA_I,67.3-68.7 Ro_I,217-220 {8/47} kim .
(P_1,1.11.2) KA_I,67.3-68.7 Ro_I,217-220 {9/47} khaṭve* iti , māle* iti .
(P_1,1.11.2) KA_I,67.3-68.7 Ro_I,217-220 {10/47} astu tarhi īdādyantam yat dvivacanam iti .
(P_1,1.11.2) KA_I,67.3-68.7 Ro_I,217-220 {11/47} īdādyantam iti cet ekasya vidhiḥ .
(P_1,1.11.2) KA_I,67.3-68.7 Ro_I,217-220 {12/47} īdādyantam iti cet ekasya pragṛhyasañjñā vidheyā .
(P_1,1.11.2) KA_I,67.3-68.7 Ro_I,217-220 {13/47} khaṭve* iti , māle* iti .
(P_1,1.11.2) KA_I,67.3-68.7 Ro_I,217-220 {14/47} na vā ādyantatvāt .
(P_1,1.11.2) KA_I,67.3-68.7 Ro_I,217-220 {15/47} na vā eṣaḥ doṣaḥ .
(P_1,1.11.2) KA_I,67.3-68.7 Ro_I,217-220 {16/47} kim kāraṇam .
(P_1,1.11.2) KA_I,67.3-68.7 Ro_I,217-220 {17/47} ādyantatvāt .
(P_1,1.11.2) KA_I,67.3-68.7 Ro_I,217-220 {18/47} ādyantavat ekasmin iti ekasya api bhaviṣyati .
(P_1,1.11.2) KA_I,67.3-68.7 Ro_I,217-220 {19/47} atha vā evam vakṣyāmi : īdādyantam yat dvivacanāntam iti .
(P_1,1.11.2) KA_I,67.3-68.7 Ro_I,217-220 {20/47} īdādyantam dvivacanāntam iti cet luki pratiṣedhaḥ .
(P_1,1.11.2) KA_I,67.3-68.7 Ro_I,217-220 {21/47} īdādyantam dvivacanāntam iti cet luki pratiṣedhaḥ vaktavyaḥ .
(P_1,1.11.2) KA_I,67.3-68.7 Ro_I,217-220 {22/47} kumāryoḥ agāram , kumāryagāram vadhvoḥ agāram , vadhvagāram .
(P_1,1.11.2) KA_I,67.3-68.7 Ro_I,217-220 {23/47} etat hi īdādyantam ca śrūyate dvivacanāntam ca bhavati pratyayalakṣaṇena .
(P_1,1.11.2) KA_I,67.3-68.7 Ro_I,217-220 {24/47} saptamyām arthagrahaṇam jñāpakam pratyayalakṣaṇapratiṣedhasya .
(P_1,1.11.2) KA_I,67.3-68.7 Ro_I,217-220 {25/47} yat ayam īdūtau ca saptamyarthe iti arthagrahaṇam karoti tat jñāpayati ācāryaḥ na pragṛhyasañjñāyām pratyayalakṣaṇam bhavati iti .
(P_1,1.11.2) KA_I,67.3-68.7 Ro_I,217-220 {26/47} tat tarhi jñāpkārtham arthagrahaṇam kartavyam .
(P_1,1.11.2) KA_I,67.3-68.7 Ro_I,217-220 {27/47} na kartavyam .
(P_1,1.11.2) KA_I,67.3-68.7 Ro_I,217-220 {28/47} īdādibhiḥ dvivacanam viśeṣayiṣyāmaḥ īdādiviśiṣṭena ca dvivacanena tadantavidhiḥ bhaviṣyati .
(P_1,1.11.2) KA_I,67.3-68.7 Ro_I,217-220 {29/47} īdādyantam yat dvivacanam tadantam īdādyantam iti .
(P_1,1.11.2) KA_I,67.3-68.7 Ro_I,217-220 {30/47} evam api aśukle vastre śukle sampadyetām , śuklī āstām vastre* iti atra prāpnoti .
(P_1,1.11.2) KA_I,67.3-68.7 Ro_I,217-220 {31/47} atra hi īdādi dvivacanam tadantam ca bhavati pratyayalakṣaṇena .

(P_1,1.11.2) KA_I,67.3-68.7 Ro_I,217-220 {32/47} atra api akṛte śībhāve luk bhaviṣyati .
(P_1,1.11.2) KA_I,67.3-68.7 Ro_I,217-220 {33/47} idam iha sampradhāryam .
(P_1,1.11.2) KA_I,67.3-68.7 Ro_I,217-220 {34/47} luk kriyatām śībhāvaḥ iti kim atra kartavyam .
(P_1,1.11.2) KA_I,67.3-68.7 Ro_I,217-220 {35/47} paratvāt śībhāvaḥ .
(P_1,1.11.2) KA_I,67.3-68.7 Ro_I,217-220 {36/47} nityaḥ luk .
(P_1,1.11.2) KA_I,67.3-68.7 Ro_I,217-220 {37/47} kṛte api śībhāve prāpnoti akṛte api prāpnoti .
(P_1,1.11.2) KA_I,67.3-68.7 Ro_I,217-220 {38/47} anityaḥ luk .
(P_1,1.11.2) KA_I,67.3-68.7 Ro_I,217-220 {39/47} anyasya kṛte śībhāve prāpnoti anyasya akṛte .
(P_1,1.11.2) KA_I,67.3-68.7 Ro_I,217-220 {40/47} śabdāntarasya ca prāpnuvan vidhiḥ anityaḥ bhavati .śībhāvaḥ api anityaḥ .
(P_1,1.11.2) KA_I,67.3-68.7 Ro_I,217-220 {41/47} na hi kṛte luki prāpnoti .
(P_1,1.11.2) KA_I,67.3-68.7 Ro_I,217-220 {42/47} ubhayoḥ anityayoḥ paratvāt śībhāvaḥ śībhāve kṛte luk .
(P_1,1.11.2) KA_I,67.3-68.7 Ro_I,217-220 {43/47} atha api katham cit nityaḥ luk syāt evam api doṣaḥ .
(P_1,1.11.2) KA_I,67.3-68.7 Ro_I,217-220 {44/47} vakṣyati etat .
(P_1,1.11.2) KA_I,67.3-68.7 Ro_I,217-220 {45/47} padasañjñāyām antavacanam anyatra sañjñāvidhau pratyayagrahaṇe tadantavidhipratiṣedhārtham iti. idam ca api pratyayagrahaṇam ayam ca api sañjñāvidhiḥ .
(P_1,1.11.2) KA_I,67.3-68.7 Ro_I,217-220 {46/47} avaśyam khalu etasmin api pakṣe ādyantavadbhāvaḥ eṣitavyaḥ .
(P_1,1.11.2) KA_I,67.3-68.7 Ro_I,217-220 {47/47} tasmāt astu saḥ eva madhyamaḥ pakṣaḥ .
(P_1,1.12) KA_I,68. 9-70.3 Ro_I,220-226 {1/89} māt pragṛhyasañjñāyām tasya asiddhatvāt ayāvekādeśapratiṣedhaḥ .
(P_1,1.12) KA_I,68. 9-70.3 Ro_I,220-226 {2/89} māt pragṛhyasañjñāyām tasya īttvasya ūttvasya ca asiddhatvāt ayāvekādeśāḥ prāpnuvanti .
(P_1,1.12) KA_I,68. 9-70.3 Ro_I,220-226 {3/89} teṣām pratiṣedhaḥ vaktavyaḥ .
(P_1,1.12) KA_I,68. 9-70.3 Ro_I,220-226 {4/89} amī* atra , amī* āsate , amū* atra , amū* āsāte .
(P_1,1.12) KA_I,68. 9-70.3 Ro_I,220-226 {5/89} nanu ca pragṛhyasañjñāvacanasāmarthyāt ayādayaḥ na bhaviṣyanti .
(P_1,1.12) KA_I,68. 9-70.3 Ro_I,220-226 {6/89} vacanārthaḥ hi siddhe .
(P_1,1.12) KA_I,68. 9-70.3 Ro_I,220-226 {7/89} na idam vacanāt labhyam .
(P_1,1.12) KA_I,68. 9-70.3 Ro_I,220-226 {8/89} asti hi anyat etasya vacane prayojanam .
(P_1,1.12) KA_I,68. 9-70.3 Ro_I,220-226 {9/89} kim .
(P_1,1.12) KA_I,68. 9-70.3 Ro_I,220-226 {10/89} yat siddhe pragṛhyasañjñākāryam tadartham etat syāt .
(P_1,1.12) KA_I,68. 9-70.3 Ro_I,220-226 {11/89} aṇaḥ apragṛhyasya anunāsikaḥ iti .
(P_1,1.12) KA_I,68. 9-70.3 Ro_I,220-226 {12/89} na ekam prayojanam yogārambham prayojayati .
(P_1,1.12) KA_I,68. 9-70.3 Ro_I,220-226 {13/89} yadi etāvat prayojanam syāt tatra eva ayam brūyāt aṇaḥ apragṛhyasya anunāsikaḥ adasaḥ na iti .
(P_1,1.12) KA_I,68. 9-70.3 Ro_I,220-226 {14/89} vipratiṣedhāt vā .
(P_1,1.12) KA_I,68. 9-70.3 Ro_I,220-226 {15/89} atha vā pragṛhyasañjñā kriyatām ayādayaḥ vā .
(P_1,1.12) KA_I,68. 9-70.3 Ro_I,220-226 {16/89} pragṛhyasañjñā bhaviṣyati vipratiṣedhena .
(P_1,1.12) KA_I,68. 9-70.3 Ro_I,220-226 {17/89} na eṣaḥ yuktaḥ vipratiṣedhaḥ .
(P_1,1.12) KA_I,68. 9-70.3 Ro_I,220-226 {18/89} vipratiṣedhe param iti ucyate .
(P_1,1.12) KA_I,68. 9-70.3 Ro_I,220-226 {19/89} pūrvā ca pragṛhyasañjñā pare ayādayaḥ .
(P_1,1.12) KA_I,68. 9-70.3 Ro_I,220-226 {20/89} parā pragṛhyasañjñā kariṣyate .
(P_1,1.12) KA_I,68. 9-70.3 Ro_I,220-226 {21/89} sūtraviparyāsaḥ kṛtaḥ bhavati .
(P_1,1.12) KA_I,68. 9-70.3 Ro_I,220-226 {22/89} evam tarhi parā eva pragṛhyasañjñā .
(P_1,1.12) KA_I,68. 9-70.3 Ro_I,220-226 {23/89} katham .
(P_1,1.12) KA_I,68. 9-70.3 Ro_I,220-226 {24/89} kāryakālam hi sañjñāparibhāṣam .

(P_1,1.12) KA_I,68. 9-70.3 Ro_I,220-226 {25/89} yatra kāryam tatra upasthitam draṣṭavyam .
(P_1,1.12) KA_I,68. 9-70.3 Ro_I,220-226 {26/89} pragṛhyaḥ prakṛtyā iti etat upasthitam bhavati adasaḥ māt iti .
(P_1,1.12) KA_I,68. 9-70.3 Ro_I,220-226 {27/89} evam api ayuktaḥ vipratiṣedhaḥ .
(P_1,1.12) KA_I,68. 9-70.3 Ro_I,220-226 {28/89} katham .
(P_1,1.12) KA_I,68. 9-70.3 Ro_I,220-226 {29/89} dvikāryayogaḥ hi vipratiṣedhaḥ .
(P_1,1.12) KA_I,68. 9-70.3 Ro_I,220-226 {30/89} na ca atra ekaḥ dvikāryayuktaḥ .
(P_1,1.12) KA_I,68. 9-70.3 Ro_I,220-226 {31/89} ecām ayādayaḥ .
(P_1,1.12) KA_I,68. 9-70.3 Ro_I,220-226 {32/89} īdūtoḥ pragṛhyasñjñā .
(P_1,1.12) KA_I,68. 9-70.3 Ro_I,220-226 {33/89} na avaśyam dvikāryayogaḥ eva vipratiṣedhaḥ .
(P_1,1.12) KA_I,68. 9-70.3 Ro_I,220-226 {34/89} kim tarhi .
(P_1,1.12) KA_I,68. 9-70.3 Ro_I,220-226 {35/89} asambhavaḥ api .
(P_1,1.12) KA_I,68. 9-70.3 Ro_I,220-226 {36/89} saḥ ca asti atra asambhavaḥ .
(P_1,1.12) KA_I,68. 9-70.3 Ro_I,220-226 {37/89} kaḥ asau asambhavaḥ .
(P_1,1.12) KA_I,68. 9-70.3 Ro_I,220-226 {38/89} pragṛhyasañjñā abhinirvartamānā ayādīn bādhate , ayādayaḥ abhinirvartamanāḥ pragṛhyasañjñānimittam vighnanti iti eṣaḥ asambhavaḥ .
(P_1,1.12) KA_I,68. 9-70.3 Ro_I,220-226 {39/89} sati asambhave yuktaḥ vipratiṣedhaḥ .
(P_1,1.12) KA_I,68. 9-70.3 Ro_I,220-226 {40/89} evam api ayuktaḥ vipratiṣedhaḥ .
(P_1,1.12) KA_I,68. 9-70.3 Ro_I,220-226 {41/89} satoḥ hi vipratiṣedhaḥ bhavati .
(P_1,1.12) KA_I,68. 9-70.3 Ro_I,220-226 {42/89} na ca atra īttvottve staḥ na api makāraḥ .
(P_1,1.12) KA_I,68. 9-70.3 Ro_I,220-226 {43/89} ubhayam asiddham .
(P_1,1.12) KA_I,68. 9-70.3 Ro_I,220-226 {44/89} āśrayāt siddhatvam ca yathā roḥ uttve . āśrayāt siddhatvam bhaviṣyati .
(P_1,1.12) KA_I,68. 9-70.3 Ro_I,220-226 {45/89} tat yathā ruḥ uttve āśrayāt siddhaḥ bhavati .
(P_1,1.12) KA_I,68. 9-70.3 Ro_I,220-226 {46/89} kim punaḥ kāraṇam ruḥ uttve āśrayāt siddhaḥ bhavati na punaḥ yatra eva ruḥ siddhaḥ tatra eva uttvam api ucyate .
(P_1,1.12) KA_I,68. 9-70.3 Ro_I,220-226 {47/89} na evam śakyam .
(P_1,1.12) KA_I,68. 9-70.3 Ro_I,220-226 {48/89} asiddhe hi uttve ādguṇāprasiddhiḥ .
(P_1,1.12) KA_I,68. 9-70.3 Ro_I,220-226 {49/89} asiddhe hi uttve ādguṇāprasiddhiḥ syāt .
(P_1,1.12) KA_I,68. 9-70.3 Ro_I,220-226 {50/89} vṛkṣaḥ atra , plakṣaḥ atra .
(P_1,1.12) KA_I,68. 9-70.3 Ro_I,220-226 {51/89} tasmāt tatra āśrayāt siddhatvam eṣitavyam .
(P_1,1.12) KA_I,68. 9-70.3 Ro_I,220-226 {52/89} tatra yathā āśrayāt siddham bhavati evam iha api bhaviṣyati .
(P_1,1.12) KA_I,68. 9-70.3 Ro_I,220-226 {53/89} atha vā pragṛhyasañjñāvacanasāmarthyāt ayādayaḥ ādeśāḥ na bhaviṣyanti .
(P_1,1.12) KA_I,68. 9-70.3 Ro_I,220-226 {54/89} atha vā yogavibhāgaḥ kariṣyate .
(P_1,1.12) KA_I,68. 9-70.3 Ro_I,220-226 {55/89} adasaḥ .
(P_1,1.12) KA_I,68. 9-70.3 Ro_I,220-226 {56/89} adasaḥ īdādayaḥ pragṛhyasañjñāḥ bhavanti .
(P_1,1.12) KA_I,68. 9-70.3 Ro_I,220-226 {57/89} tataḥ māt .
(P_1,1.12) KA_I,68. 9-70.3 Ro_I,220-226 {58/89} māt ca pare īdādayaḥ pragṛhyasañjñāḥ bhavanti .
(P_1,1.12) KA_I,68. 9-70.3 Ro_I,220-226 {59/89} adasaḥ iti eva .
(P_1,1.12) KA_I,68. 9-70.3 Ro_I,220-226 {60/89} kimarthaḥ yogavibhāgaḥ .
(P_1,1.12) KA_I,68. 9-70.3 Ro_I,220-226 {61/89} ekaḥ yat tat siddhe pragṛhyakāryam tadarthaḥ .
(P_1,1.12) KA_I,68. 9-70.3 Ro_I,220-226 {62/89} aparaḥ yat asiddhe .
(P_1,1.12) KA_I,68. 9-70.3 Ro_I,220-226 {63/89} iha api tarhi prāpnoti : amuyā , amuyoḥ iti .
(P_1,1.12) KA_I,68. 9-70.3 Ro_I,220-226 {64/89} kim ca syāt yadi pragṛhyasañjñā syāt .

(P_1,1.12) KA_I,68. 9-70.3 Ro_I,220-226 {65/89} pragṛhyāśrayaḥ prakṛtibhāvaḥ prasajyeta .
(P_1,1.12) KA_I,68. 9-70.3 Ro_I,220-226 {66/89} na eṣaḥ doṣaḥ .
(P_1,1.12) KA_I,68. 9-70.3 Ro_I,220-226 {67/89} padāntaprakaraṇe prakṛtibhāvaḥ .
(P_1,1.12) KA_I,68. 9-70.3 Ro_I,220-226 {68/89} na ca eṣaḥ padāntaḥ .
(P_1,1.12) KA_I,68. 9-70.3 Ro_I,220-226 {69/89} evam api amuke atra atra api prāpnoti .
(P_1,1.12) KA_I,68. 9-70.3 Ro_I,220-226 {70/89} dvivacanam iti vartate .
(P_1,1.12) KA_I,68. 9-70.3 Ro_I,220-226 {71/89} yadi dvivacanam iti vartate amī* atra iti na prāpnoti .
(P_1,1.12) KA_I,68. 9-70.3 Ro_I,220-226 {72/89} evam tarhi edantam iti nivṛttam .
(P_1,1.12) KA_I,68. 9-70.3 Ro_I,220-226 {73/89} atha vā āha ayam adasaḥ māt iti .
(P_1,1.12) KA_I,68. 9-70.3 Ro_I,220-226 {74/89} na ca īttvottve staḥ na api makāraḥ .
(P_1,1.12) KA_I,68. 9-70.3 Ro_I,220-226 {75/89} te evam vijñāsyāmaḥ mārthāt īdādyarthānām iti .
(P_1,1.12) KA_I,68. 9-70.3 Ro_I,220-226 {76/89} uktam vā .
(P_1,1.12) KA_I,68. 9-70.3 Ro_I,220-226 {77/89} kim uktam .
(P_1,1.12) KA_I,68. 9-70.3 Ro_I,220-226 {78/89} adasaḥ īttvottve svare bahiṣpadalakṣaṇe pragṛhyasañjāyām ca siddhe vaktavye iti .
(P_1,1.12) KA_I,68. 9-70.3 Ro_I,220-226 {79/89} tatra saki doṣaḥ .
(P_1,1.12) KA_I,68. 9-70.3 Ro_I,220-226 {80/89} tatra sakakāre doṣaḥ bhavati .
(P_1,1.12) KA_I,68. 9-70.3 Ro_I,220-226 {81/89} amuke atra .
(P_1,1.12) KA_I,68. 9-70.3 Ro_I,220-226 {82/89} na vā grahaṇaviśeṣaṇatvāt .
(P_1,1.12) KA_I,68. 9-70.3 Ro_I,220-226 {83/89} na vā eṣaḥ doṣaḥ .
(P_1,1.12) KA_I,68. 9-70.3 Ro_I,220-226 {84/89} kim kāraṇam .
(P_1,1.12) KA_I,68. 9-70.3 Ro_I,220-226 {85/89} grahaṇaviśeṣaṇatvāt .
(P_1,1.12) KA_I,68. 9-70.3 Ro_I,220-226 {86/89} na mādgrahaṇena īdādyantam viśeṣyate .
(P_1,1.12) KA_I,68. 9-70.3 Ro_I,220-226 {87/89} kim tarhi .
(P_1,1.12) KA_I,68. 9-70.3 Ro_I,220-226 {88/89} īdādayaḥ viśeṣyante .
(P_1,1.12) KA_I,68. 9-70.3 Ro_I,220-226 {89/89} māt pare ye īdādayaḥ iti .
(P_1,1.13) KA_I,70.5-10 Ro_I,226-227 {1/10} iha kasmāt na bhavati : kāśe kuśe vaṃśe iti .
(P_1,1.13) KA_I,70.5-10 Ro_I,226-227 {2/10} śe arthavadgrahaṇāt .
(P_1,1.13) KA_I,70.5-10 Ro_I,226-227 {3/10} arthavataḥ śeśabdasya grahaṇam .
(P_1,1.13) KA_I,70.5-10 Ro_I,226-227 {4/10} na ca ayam arthavān .
(P_1,1.13) KA_I,70.5-10 Ro_I,226-227 {5/10} evam api hariśe babhruśe iti atra prāpnoti .
(P_1,1.13) KA_I,70.5-10 Ro_I,226-227 {6/10} evam tarhi lakṣaṇapratipadoktayoḥ pratipadoktasya eva iti evam na bhaviṣyati .
(P_1,1.13) KA_I,70.5-10 Ro_I,226-227 {7/10} atha vā punaḥ astu arthavadgrahaṇe na anarthakasya iti .
(P_1,1.13) KA_I,70.5-10 Ro_I,226-227 {8/10} katham hariśe babhruśe iti .
(P_1,1.13) KA_I,70.5-10 Ro_I,226-227 {9/10} ekaḥ atra vibhaktyarthena arthavān aparaḥ taddhitārthena .
(P_1,1.13) KA_I,70.5-10 Ro_I,226-227 {10/10} samudāyaḥ anarthakaḥ .
(P_1,1.14) KA_I,70.12-71.7 Ro_I,227-230 {1/32} nipātaḥ iti kimartham .
(P_1,1.14) KA_I,70.12-71.7 Ro_I,227-230 {2/32} cakāra atra , jahāra atra .
(P_1,1.14) KA_I,70.12-71.7 Ro_I,227-230 {3/32} ekāc iti kimartham .
(P_1,1.14) KA_I,70.12-71.7 Ro_I,227-230 {4/32} pra idam brahma , pra idam kṣatram .
(P_1,1.14) KA_I,70.12-71.7 Ro_I,227-230 {5/32} ekāc iti api ucyamāne atra api prāpnoti .

(P_1,1.14) KA_I,70.12-71.7 Ro_I,227-230 {6/32} eṣaḥ api hi ekāc .
(P_1,1.14) KA_I,70.12-71.7 Ro_I,227-230 {7/32} ekāc iti na ayam bahuvrīhiḥ : ekaḥ ac asmin saḥ ayam ekāc iti .
(P_1,1.14) KA_I,70.12-71.7 Ro_I,227-230 {8/32} kim tarhi .
(P_1,1.14) KA_I,70.12-71.7 Ro_I,227-230 {9/32} tatpuruṣaḥ ayam samānādhikaraṇaḥ : ekaḥ ac ekāc .
(P_1,1.14) KA_I,70.12-71.7 Ro_I,227-230 {10/32} yadi tatpuruṣaḥ samānādhikaraṇaḥ na arthaḥ ekagrahaṇena .
(P_1,1.14) KA_I,70.12-71.7 Ro_I,227-230 {11/32} iha kasmāt na bhavati : pra idam brahma , pra idam kṣatram .
(P_1,1.14) KA_I,70.12-71.7 Ro_I,227-230 {12/32} ac eva yaḥ nipātaḥ iti evam vijñāsyate .
(P_1,1.14) KA_I,70.12-71.7 Ro_I,227-230 {13/32} kim vaktavyam etat .
(P_1,1.14) KA_I,70.12-71.7 Ro_I,227-230 {14/32} na hi .
(P_1,1.14) KA_I,70.12-71.7 Ro_I,227-230 {15/32} katham anucyamānam gaṃsyate .
(P_1,1.14) KA_I,70.12-71.7 Ro_I,227-230 {16/32} ajgrahaṇasāmarthyāt .
(P_1,1.14) KA_I,70.12-71.7 Ro_I,227-230 {17/32} yadi hi yat ca ac ca anyat ca tatra syāt ajgrahaṇam anarthakam syāt .
(P_1,1.14) KA_I,70.12-71.7 Ro_I,227-230 {18/32} asti anyat ajgrahaṇasya prayojanam .
(P_1,1.14) KA_I,70.12-71.7 Ro_I,227-230 {19/32} kim. ajantasya yathā syāt .
(P_1,1.14) KA_I,70.12-71.7 Ro_I,227-230 {20/32} halantasya mā bhūt .
(P_1,1.14) KA_I,70.12-71.7 Ro_I,227-230 {21/32} na eva doṣaḥ na prayojanam .
(P_1,1.14) KA_I,70.12-71.7 Ro_I,227-230 {22/32} evam api kutaḥ etat dvayoḥ paribhāṣayoḥ sāvakāśayoḥ samavasthitayoḥ ādyantavat ekasmin iti ca yena vidhiḥ tadantasya iti ca iyam iha paribhāṣā bhaviṣyati ādyantavat ekasmin iti iyam na bhaviṣyati yena vidhiḥ tadantasya iti .
(P_1,1.14) KA_I,70.12-71.7 Ro_I,227-230 {23/32} ācāryapravṛttiḥ jñāpayati iyam iha paribhāṣā bhavati ādyantavat ekasmin iti iyam na bhavati yena vidhiḥ tadantasya iti yat ayam anāṅ iti pratiṣedham śāsti .
(P_1,1.14) KA_I,70.12-71.7 Ro_I,227-230 {24/32} evam tarhi siddhe sati yat ajgrahaṇe kriyamāṇe ekagrahaṇam karoti tat jñāpayati ācāryaḥ anyatra varṇagrahaṇe jātigrahaṇam bhavati iti .
(P_1,1.14) KA_I,70.12-71.7 Ro_I,227-230 {25/32} kim etasya jñāpane prayojanam .
(P_1,1.14) KA_I,70.12-71.7 Ro_I,227-230 {26/32} dambheḥ halgrahaṇasya jātivācakatvāt siddham iti yat uktam tat upapannam bhavati .
(P_1,1.14) KA_I,70.12-71.7 Ro_I,227-230 {27/32} anāṅ iti kimartham .
(P_1,1.14) KA_I,70.12-71.7 Ro_I,227-230 {28/32} ā , udakāntāt odakāntāt .
(P_1,1.14) KA_I,70.12-71.7 Ro_I,227-230 {29/32} iha kasmāt na bhavati: ā* evam nu manyase , ā* evam kila tat iti .
(P_1,1.14) KA_I,70.12-71.7 Ro_I,227-230 {30/32} sānubandhakasya grahaṇam ananubandhakaḥ ca atra ākāraḥ .
(P_1,1.14) KA_I,70.12-71.7 Ro_I,227-230 {31/32} kva punaḥ ayam sānubandhakaḥ kva niranubandhakaḥ .
(P_1,1.14) KA_I,70.12-71.7 Ro_I,227-230 {32/32} īṣadarthe kriyāyoge maryādābhividhau ca yaḥ etam ātam ṅitam vidyāt vākyasmaraṇayoḥ aṅit
(P_1,1.15.1) KA_I,71.9-13 Ro_I,230-231 {1/7} kim udāharaṇam .
(P_1,1.15.1) KA_I,71.9-13 Ro_I,230-231 {2/7} āho* iti , utāho* iti .
(P_1,1.15.1) KA_I,71.9-13 Ro_I,230-231 {3/7} na etat asti prayojanam .
(P_1,1.15.1) KA_I,71.9-13 Ro_I,230-231 {4/7} nipātasamāhāraḥ ayam : āha , u : āho* iti, uta , āha , u : utāho* iti .
(P_1,1.15.1) KA_I,71.9-13 Ro_I,230-231 {5/7} tatra nipātaḥ ekāc anāṅ iti eva siddham .
(P_1,1.15.1) KA_I,71.9-13 Ro_I,230-231 {6/7} evam tarhi ekanipātāḥ ime .
(P_1,1.15.1) KA_I,71.9-13 Ro_I,230-231 {7/7} atha vā pratiṣiddhārthaḥ ayam ārambhaḥ : o ṣu yātam marutaḥ , oṣu yātam bṛhatī śakvarī ca , o cit sakhāyam sakhya vavṛtyām .
(P_1,1.15.2) KA_I,71.14-21 Ro_I,231-233 {1/13} otaḥ cvipratiṣedhaḥ .
(P_1,1.15.2) KA_I,71.14-21 Ro_I,231-233 {2/13} odantaḥ nipātaḥ iti atra cvyantasya pratiṣedhaḥ vaktavyaḥ .
(P_1,1.15.2) KA_I,71.14-21 Ro_I,231-233 {3/13} anadaḥ , adaḥ , abhavat : adobhavat , tirobhavat .
(P_1,1.15.2) KA_I,71.14-21 Ro_I,231-233 {4/13} na vaktavyam .
(P_1,1.15.2) KA_I,71.14-21 Ro_I,231-233 {5/13} lakṣaṇapratipadoktayoḥ pratipadoktasya eva iti evam na bhaviṣyati .
(P_1,1.15.2) KA_I,71.14-21 Ro_I,231-233 {6/13} evam api agauḥ gauḥ sampadyate gobhavat : atra prāpnoti .

(P_1,1.15.2) KA_I,71.14-21 Ro_I,231-233 {7/13} evam tarhi gauṇamukhyayoḥ mukhye kāryasamprayayaḥ iti .
(P_1,1.15.2) KA_I,71.14-21 Ro_I,231-233 {8/13} tat yathā : gauḥ anubandhyaḥ ajaḥ agnīṣomīyaḥ iti na bāhīkaḥ anubadhyate .
(P_1,1.15.2) KA_I,71.14-21 Ro_I,231-233 {9/13} katham tarhi bāhīke vṛddhyāttve bhavataḥ : gauḥ tiṣthati .
(P_1,1.15.2) KA_I,71.14-21 Ro_I,231-233 {10/13} gām ānaya iti .
(P_1,1.15.2) KA_I,71.14-21 Ro_I,231-233 {11/13} arthāśraye etat evam bhavati .
(P_1,1.15.2) KA_I,71.14-21 Ro_I,231-233 {12/13} yat hi śabdāśrayam śabdamātre tat bhavati .
(P_1,1.15.2) KA_I,71.14-21 Ro_I,231-233 {13/13} śabdāśraye ca vṛddhyāttve .
(P_1,1.17-18.1) KA_I,71.23-72.6 Ro_I,233-234 {1/13} iha kasmāt na bhavati : āho* iti , utāho* iti .
(P_1,1.17-18.1) KA_I,71.23-72.6 Ro_I,233-234 {2/13} uñaḥ iti ucyate .
(P_1,1.17-18.1) KA_I,71.23-72.6 Ro_I,233-234 {3/13} na ca atra uñam paśyāmaḥ .
(P_1,1.17-18.1) KA_I,71.23-72.6 Ro_I,233-234 {4/13} uñaḥ ayam anyena saha ekādeśaḥ uñgrahaṇena gṛhyate .
(P_1,1.17-18.1) KA_I,71.23-72.6 Ro_I,233-234 {5/13} ācāryapravṛttiḥ jñāpayati na uñekādeśaḥ uñgrahaṇena gṛhyate iti yat ayam ot iti odantasya nipātasya pragṛhyasañjñām śāsti .
(P_1,1.17-18.1) KA_I,71.23-72.6 Ro_I,233-234 {6/13} na etat asti jñāpakam .
(P_1,1.17-18.1) KA_I,71.23-72.6 Ro_I,233-234 {7/13} uktam etat pratiṣiddhārthaḥ ayam ārambhaḥ .
(P_1,1.17-18.1) KA_I,71.23-72.6 Ro_I,233-234 {8/13} doṣaḥ khalu api syāt yadi uñekādeśaḥ uñgrahaṇena na gṛhyeta : jānu , u .
(P_1,1.17-18.1) KA_I,71.23-72.6 Ro_I,233-234 {9/13} asya rujati jānū* asya rujati jānvasya rujati .
(P_1,1.17-18.1) KA_I,71.23-72.6 Ro_I,233-234 {10/13} mayaḥ uñaḥ vaḥ vā iti vatvam na syāt .
(P_1,1.17-18.1) KA_I,71.23-72.6 Ro_I,233-234 {11/13} evam tarhi ekanipātāḥ ime .
(P_1,1.17-18.1) KA_I,71.23-72.6 Ro_I,233-234 {12/13} atha vā dvau ukārau imau ekaḥ ananubandhakaḥ aparaḥ sānubandhakaḥ .
(P_1,1.17-18.1) KA_I,71.23-72.6 Ro_I,233-234 {13/13} tat yaḥ ananubandhakaḥ tasya eṣaḥ ekādeśaḥ .
(P_1,1.17-18.2) KA_I,72.7-13 Ro_I,234-235 {1/10} uñaḥ iti yogavibhāgaḥ .
(P_1,1.17-18.2) KA_I,72.7-13 Ro_I,234-235 {2/10} uñaḥ iti yogavibhāgaḥ kartavyaḥ .
(P_1,1.17-18.2) KA_I,72.7-13 Ro_I,234-235 {3/10} uñaḥ śākalyasya ācāryasya matena pragṛhyasañjñā bhavati .
(P_1,1.17-18.2) KA_I,72.7-13 Ro_I,234-235 {4/10} u* iti v iti .
(P_1,1.17-18.2) KA_I,72.7-13 Ro_I,234-235 {5/10} tataḥ uŚ .
(P_1,1.17-18.2) KA_I,72.7-13 Ro_I,234-235 {6/10} uñaḥ ūŚ iti ayam ādeśaḥ bhavati śākalyasya ācāryasya matena dīrghaḥ anunāsikaḥ pragṛhyasañjñakaḥ ca uŚ iti .
(P_1,1.17-18.2) KA_I,72.7-13 Ro_I,234-235 {7/10} kimarthaḥ yogavibhāgaḥ .
(P_1,1.17-18.2) KA_I,72.7-13 Ro_I,234-235 {8/10} uŚ vā śākalyasya .
(P_1,1.17-18.2) KA_I,72.7-13 Ro_I,234-235 {9/10} śākalyasya ācāryasya matena uŚ vibhāṣā yathā syāt : ūŚ iti , u* iti .
(P_1,1.17-18.2) KA_I,72.7-13 Ro_I,234-235 {10/10} anyeṣām ācāryāṇām matena v iti .
(P_1,1.19) KA_I,72.15-73.18 Ro_I,235-238 {1/38} īdūtau saptamī iti eva . īdūtau saptamī iti eva siddham .
(P_1,1.19) KA_I,72.15-73.18 Ro_I,235-238 {2/38} na arthaḥ arthagrahaṇena .
(P_1,1.19) KA_I,72.15-73.18 Ro_I,235-238 {3/38} lupte arthagrahaṇāt bhavet .
(P_1,1.19) KA_I,72.15-73.18 Ro_I,235-238 {4/38} luptāyam saptamyām pragṛhyasañjñā na prāpnoti .
(P_1,1.19) KA_I,72.15-73.18 Ro_I,235-238 {5/38} kva .
(P_1,1.19) KA_I,72.15-73.18 Ro_I,235-238 {6/38} somo gaurī adhi śritaḥ .
(P_1,1.19) KA_I,72.15-73.18 Ro_I,235-238 {7/38} iṣyate ca atra api syāt iti .
(P_1,1.19) KA_I,72.15-73.18 Ro_I,235-238 {8/38} tat ca antareṇa yatnam na sidhyati iti evamartham arthagrahaṇam .
(P_1,1.19) KA_I,72.15-73.18 Ro_I,235-238 {9/38} na atra saptamī lupyate .
(P_1,1.19) KA_I,72.15-73.18 Ro_I,235-238 {10/38} kim tarhi .

(P_1,1.19) KA_I,72.15-73.18 Ro_I,235-238 {11/38} pūrvasavarṇaḥ atra bhavati . pūrvasya cet savarṇaḥ asau āḍāmbhāvaḥ prasajyate .
(P_1,1.19) KA_I,72.15-73.18 Ro_I,235-238 {12/38} yadi pūrvasavarṇaḥ āṭ āmbhāvaḥ ca prāpnoti .
(P_1,1.19) KA_I,72.15-73.18 Ro_I,235-238 {13/38} evam tarhi āha ayam īdūtau saptamī iti na sa asti saptamī īdūtau .
(P_1,1.19) KA_I,72.15-73.18 Ro_I,235-238 {14/38} tatra vacanāt bhaviṣyati .
(P_1,1.19) KA_I,72.15-73.18 Ro_I,235-238 {15/38} vacanāt yatra dīrghatvam .
(P_1,1.19) KA_I,72.15-73.18 Ro_I,235-238 {16/38} na idam vacanāt labhyam. asti hi anyat etasya vacane prayojanam .
(P_1,1.19) KA_I,72.15-73.18 Ro_I,235-238 {17/38} kim .
(P_1,1.19) KA_I,72.15-73.18 Ro_I,235-238 {18/38} yatra saptamyāḥ dīrghatvam ucyate : dṛtim na śuṣkam sarasī śayānam iti .
(P_1,1.19) KA_I,72.15-73.18 Ro_I,235-238 {19/38} sati prayojane iha na prāpnoti somo gaurī adhi śritaḥ iti .
(P_1,1.19) KA_I,72.15-73.18 Ro_I,235-238 {20/38} tatra api sarasī yadi .
(P_1,1.19) KA_I,72.15-73.18 Ro_I,235-238 {21/38} tatra api siddham .
(P_1,1.19) KA_I,72.15-73.18 Ro_I,235-238 {22/38} katham .
(P_1,1.19) KA_I,72.15-73.18 Ro_I,235-238 {23/38} yadi sarasīśabdasya pravṛttiḥ asti .
(P_1,1.19) KA_I,72.15-73.18 Ro_I,235-238 {24/38} asti ca loke sarasīśabdasya pravṛttiḥ .
(P_1,1.19) KA_I,72.15-73.18 Ro_I,235-238 {25/38} katham .
(P_1,1.19) KA_I,72.15-73.18 Ro_I,235-238 {26/38} dakṣiṇāpathe hi mahānti sarāṃsi sarasyaḥ iti ucyante .
(P_1,1.19) KA_I,72.15-73.18 Ro_I,235-238 {27/38} jñāpakam syāt tadantatve .
(P_1,1.19) KA_I,72.15-73.18 Ro_I,235-238 {28/38} evam tarhi jñāpayati ācāryaḥ na pragṛhyasañjñāyām pratyayalakṣaṇam bhavati iti .
(P_1,1.19) KA_I,72.15-73.18 Ro_I,235-238 {29/38} kim etasya jñāpane prayojanam .
(P_1,1.19) KA_I,72.15-73.18 Ro_I,235-238 {30/38} kumāryoḥ agāram kumāryagāram , vadhvoḥ agāram vadhvagāram .
(P_1,1.19) KA_I,72.15-73.18 Ro_I,235-238 {31/38} pratyayalakṣaṇena pragṛhyasañjñā na bhavati .
(P_1,1.19) KA_I,72.15-73.18 Ro_I,235-238 {32/38} mā vā pūrvapadasya bhūt . atha vā pūrvapadasya mā bhūt iti evamartham arthagrahaṇam : vāpyām aśvaḥ vāpyaśvaḥ , nadyām ātiḥ nadyātiḥ .
(P_1,1.19) KA_I,72.15-73.18 Ro_I,235-238 {33/38} atha kriyamāṇe api arthagrahaṇe kasmāt eva atra na bhavati .
(P_1,1.19) KA_I,72.15-73.18 Ro_I,235-238 {34/38} jahatsvārthā vṛttiḥ iti .
(P_1,1.19) KA_I,72.15-73.18 Ro_I,235-238 {35/38} atha ajahatsvārthāyām vṛttau doṣaḥ eva .
(P_1,1.19) KA_I,72.15-73.18 Ro_I,235-238 {36/38} ajahatsvārthāyām ca na doṣaḥ .
(P_1,1.19) KA_I,72.15-73.18 Ro_I,235-238 {37/38} samudāyārthaḥ abhidhīyate .
(P_1,1.19) KA_I,72.15-73.18 Ro_I,235-238 {38/38} īdutau saptamī iti eva lupte arthagrahaṇāt bhavet pūrvasya cet savarṇaḥ asau āḍāmbhāvaḥ prasajyate vacanāt yatra dīrghatvam tatra api sarasī yadi jñāpakam syāt tadantatve mā vā pūrvapadasya bhūt .
(P_1,1.20.1) P. I.73.20-74.22 Ro_I,239-241 {1/48} ghusañjñāyām prakṛtigrahaṇam śidartham . ghusañjñāyām prakṛtigrahaṇam kartavyam .
(P_1,1.20.1) P. I.73.20-74.22 Ro_I,239-241 {2/48} dādhāprakṛtayaḥ ghusañjñā bhavanti iti vaktavyam .
(P_1,1.20.1) P. I.73.20-74.22 Ro_I,239-241 {3/48} kim prayojanam .
(P_1,1.20.1) P. I.73.20-74.22 Ro_I,239-241 {4/48} āttvabhūtānām iyam sañjñā kriyate .
(P_1,1.20.1) P. I.73.20-74.22 Ro_I,239-241 {5/48} sā āttvabhūtānām eva syāt anāttvabhūtānām na syāt .
(P_1,1.20.1) P. I.73.20-74.22 Ro_I,239-241 {6/48} nanu ca bhūyiṣthāni ghusañjñākāryāṇi ārdhadhātuke tatra ca ete āttvabhūtāḥ dṛśyante .
(P_1,1.20.1) P. I.73.20-74.22 Ro_I,239-241 {7/48} śidartham .
(P_1,1.20.1) P. I.73.20-74.22 Ro_I,239-241 {8/48} śidartham prakṛtigrahaṇam kartavyam .
(P_1,1.20.1) P. I.73.20-74.22 Ro_I,239-241 {9/48} śiti āttvam pratiṣidhyate tadartham : praṇidayate praṇidhayati iti .
(P_1,1.20.1) P. I.73.20-74.22 Ro_I,239-241 {10/48} bhāradvājīyāḥ paṭhanti ghusañjñāyām prakṛtigrahaṇam śidvikṛtārtham .
(P_1,1.20.1) P. I.73.20-74.22 Ro_I,239-241 {11/48} ghusañjñāyām prakṛtigrahaṇam kriyate .
(P_1,1.20.1) P. I.73.20-74.22 Ro_I,239-241 {12/48} kim prayojanam .

(P_1,1.20.1) P. I.73.20-74.22 Ro_I,239-241 {13/48} śidartham vikṛtārtham ca .
(P_1,1.20.1) P. I.73.20-74.22 Ro_I,239-241 {14/48} śiti udāhṛtam .
(P_1,1.20.1) P. I.73.20-74.22 Ro_I,239-241 {15/48} vikṛtārtham khalu api : praṇidātā praṇidhātā .
(P_1,1.20.1) P. I.73.20-74.22 Ro_I,239-241 {16/48} kim punaḥ kāraṇam na sidhyati .
(P_1,1.20.1) P. I.73.20-74.22 Ro_I,239-241 {17/48} lakṣaṇapratipadoktayoḥ pratipadoktasya eva iti pratipadam ye āttvabhūtāḥ teṣām eva syāt .
(P_1,1.20.1) P. I.73.20-74.22 Ro_I,239-241 {18/48} lakṣaṇena ye āttvabhūtāḥ teṣām na syāt .
(P_1,1.20.1) P. I.73.20-74.22 Ro_I,239-241 {19/48} atha kriyamāṇe api prakṛtigrahaṇe katham idam vijñāyate .
(P_1,1.20.1) P. I.73.20-74.22 Ro_I,239-241 {20/48} dādhāḥ prakṛtayaḥ āhosvit dādhām prakṛtayaḥ iti .
(P_1,1.20.1) P. I.73.20-74.22 Ro_I,239-241 {21/48} kim ca ataḥ .
(P_1,1.20.1) P. I.73.20-74.22 Ro_I,239-241 {22/48} yadi vijñāyate dādhāḥ prakṛtayaḥ iti saḥ eva doṣaḥ .
(P_1,1.20.1) P. I.73.20-74.22 Ro_I,239-241 {23/48} āttvabhūtānām eva syāt anāttvabhūtānām na syāt .
(P_1,1.20.1) P. I.73.20-74.22 Ro_I,239-241 {24/48} atha vijñāyate dādhām prakṛtayaḥ iti anāttvabhūtānām eva syāt āttvabhūtānām na syāt .
(P_1,1.20.1) P. I.73.20-74.22 Ro_I,239-241 {25/48} evam tarhi na evam vijñāyate dādhāḥ prakṛtayaḥ iti na api dādhām prakṛtayaḥ iti .
(P_1,1.20.1) P. I.73.20-74.22 Ro_I,239-241 {26/48} katham tarhi .
(P_1,1.20.1) P. I.73.20-74.22 Ro_I,239-241 {27/48} dādhāḥ ghusañjñāḥ bhavanti prakṛtayaḥ ca eṣām iti .
(P_1,1.20.1) P. I.73.20-74.22 Ro_I,239-241 {28/48} tat tarhi prakṛtigrahaṇam kartavyam .
(P_1,1.20.1) P. I.73.20-74.22 Ro_I,239-241 {29/48} na kartavyam .
(P_1,1.20.1) P. I.73.20-74.22 Ro_I,239-241 {30/48} idam prakṛtam arthagrahaṇam anuvartate .
(P_1,1.20.1) P. I.73.20-74.22 Ro_I,239-241 {31/48} kva prakṛtam .
(P_1,1.20.1) P. I.73.20-74.22 Ro_I,239-241 {32/48} īdūtau ca saptamyarthe iti .
(P_1,1.20.1) P. I.73.20-74.22 Ro_I,239-241 {33/48} tataḥ vakṣyāmi dādhāḥ ghu adāp .
(P_1,1.20.1) P. I.73.20-74.22 Ro_I,239-241 {34/48} arthe iti .
(P_1,1.20.1) P. I.73.20-74.22 Ro_I,239-241 {35/48} na evam śakyam .
(P_1,1.20.1) P. I.73.20-74.22 Ro_I,239-241 {36/48} dadātinā samānārthān rātirāsatidāśatimaṃhatiprīṇātiprabhṛtīn āhuḥ .
(P_1,1.20.1) P. I.73.20-74.22 Ro_I,239-241 {37/48} eteṣām api ghusañjñā prāpnoti .
(P_1,1.20.1) P. I.73.20-74.22 Ro_I,239-241 {38/48} tasmāt na evam śakyam .
(P_1,1.20.1) P. I.73.20-74.22 Ro_I,239-241 {39/48} na cet evam prakṛtigrahaṇam kartavyam .
(P_1,1.20.1) P. I.73.20-74.22 Ro_I,239-241 {40/48} śidarthena tāvat na arthaḥ prakṛtigrahaṇena .
(P_1,1.20.1) P. I.73.20-74.22 Ro_I,239-241 {41/48} avaśyam tatra mārtham prakṛtigrahaṇam kartavyam praṇimayate praṇyamayata iti evamartham .
(P_1,1.20.1) P. I.73.20-74.22 Ro_I,239-241 {42/48} tat purastāt apakrakṣyate : ghuprakṛtau māprakṛtau ca iti .
(P_1,1.20.1) P. I.73.20-74.22 Ro_I,239-241 {43/48} yadi prakṛtigrahaṇam kriyate praniminoti pranimīnāti atra api prāpnoti .
(P_1,1.20.1) P. I.73.20-74.22 Ro_I,239-241 {44/48} atha akriyamāṇe api prakṛtigrahaṇe iha kasmāt na bhavati : pranimātā pranimātum iti .
(P_1,1.20.1) P. I.73.20-74.22 Ro_I,239-241 {45/48} ākārāntasya ṅitaḥ grahaṇam vijñāsyate .
(P_1,1.20.1) P. I.73.20-74.22 Ro_I,239-241 {46/48} yathā eva tarhi akriyamāṇe prakṛtigrahaṇe ākārāntasya ṅitaḥ grahaṇam vijñāyate evam kriyamāṇe api prakṛtigrahaṇe ākārāntasya ṅitaḥ grahaṇam vijñāsyate .
(P_1,1.20.1) P. I.73.20-74.22 Ro_I,239-241 {47/48} vikṛtārthena ca api na arthaḥ .
(P_1,1.20.1) P. I.73.20-74.22 Ro_I,239-241 {48/48} doṣaḥ eva etasyāḥ paribhāṣāyāḥ lakṣaṇapratipadoktayoḥ pratipadoktasya eva iti gāmādāgrahaṇeṣu aviśeṣaḥ iti .
(P_1,1.20.2) KA_I,74.23-75.14 Ro_I,242-244 {1/32} samānaśabdapratiṣedhaḥ .
(P_1,1.20.2) KA_I,74.23-75.14 Ro_I,242-244 {2/32} samānaśabdānām pratiṣedhaḥ vaktavyaḥ : pranidārayati pranidhārayati .
(P_1,1.20.2) KA_I,74.23-75.14 Ro_I,242-244 {3/32} dādhāḥ ghusañjñāḥ bhavanti iti ghusañjñā prāpnoti .
(P_1,1.20.2) KA_I,74.23-75.14 Ro_I,242-244 {4/32} samānaśabdāpratiṣedhaḥ arthavadgrahaṇāt .

Original text: Vyākaraṇamahābhāṣya · Edition: Franz Kielhorn (Bombay 1880-1885), revised by K.V. Abhyankar (Poona 1972-1996). · Data entry George Cardona · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc