Vyākaraṇamahābhāṣya · Part 101120
(P_1,1.38.3) KA_I,95.12-22 Ro_I,303-304 {5/14} yadi api vaiyākaraṇāḥ vibhaktilopam ārabhamāṇāḥ avibhaktikān śabdāñ prayuñjate ye tu ete vaiyākaraṇebhyaḥ anye manuṣyāḥ katham te avibhaktikān śabdān prayuñjate iti .
(P_1,1.38.3) KA_I,95.12-22 Ro_I,303-304 {6/14} abhijñāḥ ca punaḥ laukikāḥ ekatvādīnām arthānām .
(P_1,1.38.3) KA_I,95.12-22 Ro_I,303-304 {7/14} ātaḥ ca abhijñāḥ : anyena hi vasnena ekam gām krīṇanti , anyena dvau , anyena trīn .
(P_1,1.38.3) KA_I,95.12-22 Ro_I,303-304 {8/14} abhijñāḥ ca na ca prayuñjate .
(P_1,1.38.3) KA_I,95.12-22 Ro_I,303-304 {9/14} tat etat evam sandṛśyatām : artharūpam etat evañjātīyakam yena atra vibhaktiḥ na bhavati iti .
(P_1,1.38.3) KA_I,95.12-22 Ro_I,303-304 {10/14} tat ca api etat evam anugamyamānam dṛśyatām : kim cit avyayam vibhaktyarthapradhānam kim cit kriyāpradhānam .
(P_1,1.38.3) KA_I,95.12-22 Ro_I,303-304 {11/14} uccaiḥ , nīcaiḥ iti vibhaktyarthapradhānam , hiruk pṛthak iti kriyāpradhānam .
(P_1,1.38.3) KA_I,95.12-22 Ro_I,303-304 {12/14} taddhitaḥ ca api kaḥ cit vibhaktyarthapradhānaḥ kaḥ cit kriyāpradhānaḥ .
(P_1,1.38.3) KA_I,95.12-22 Ro_I,303-304 {13/14} tatra yatra iti vibhaktyarthapradhānaḥ , nānā vina iti kriyāpradhānaḥ .
(P_1,1.38.3) KA_I,95.12-22 Ro_I,303-304 {14/14} na ca etayoḥ arthayoḥ liṅgasaṅkhyābhyām yogaḥ asti .
(P_1,1.38.4) KA_I,95.23-96.5 Ro_I,304-307 {1/16} atha api asarvavibhaktiḥ iti ucyate evam api na doṣaḥ .
(P_1,1.38.4) KA_I,95.23-96.5 Ro_I,304-307 {2/16} katham .
(P_1,1.38.4) KA_I,95.23-96.5 Ro_I,304-307 {3/16} idam ca api adyatve atibahu kriyate : ekasmin ekavacanam , dvayoḥ dvivacanam , bahuṣu bahuvacanam iti .
(P_1,1.38.4) KA_I,95.23-96.5 Ro_I,304-307 {4/16} katham tarhi .
(P_1,1.38.4) KA_I,95.23-96.5 Ro_I,304-307 {5/16} ekavacanam utsargaḥ kariṣyate .
(P_1,1.38.4) KA_I,95.23-96.5 Ro_I,304-307 {6/16} tasya dvibahvoḥ arthayoḥ dvivacanabahuvacane bādhake bhaviṣyataḥ .
(P_1,1.38.4) KA_I,95.23-96.5 Ro_I,304-307 {7/16} na ca api evam vigrahaḥ kariṣyate : na sarvāḥ asarvāḥ , asarvāḥ vibhaktayaḥ asmāt iti .
(P_1,1.38.4) KA_I,95.23-96.5 Ro_I,304-307 {8/16} katham tarhi .
(P_1,1.38.4) KA_I,95.23-96.5 Ro_I,304-307 {9/16} na sarvā asarvā , asarvā vibhaktiḥ asmāt iti .
(P_1,1.38.4) KA_I,95.23-96.5 Ro_I,304-307 {10/16} trikam punaḥ vibhaktisañjñam .
(P_1,1.38.4) KA_I,95.23-96.5 Ro_I,304-307 {11/16} evam gate kṛti api tulyam etat māntasya kāryam grahaṇam na tatra .
(P_1,1.38.4) KA_I,95.23-96.5 Ro_I,304-307 {12/16} tataḥ pare ca abhimatāḥ kāryāḥ trayaḥ kṛdarthāḥ grahaṇena yogāḥ .
(P_1,1.38.4) KA_I,95.23-96.5 Ro_I,304-307 {13/16} kṛttaddhitānām grahaṇam tu kāryam saṅkhyāviśeṣam hi abhiniśritāḥ ye .
(P_1,1.38.4) KA_I,95.23-96.5 Ro_I,304-307 {14/16} teṣām pratiṣedhaḥ bhavati iti vaktavyam .
(P_1,1.38.4) KA_I,95.23-96.5 Ro_I,304-307 {15/16} iha mā bhūt : ekaḥ , dvau , bahavaḥ iti .
(P_1,1.38.4) KA_I,95.23-96.5 Ro_I,304-307 {16/16} tasmāt svarādigrahaṇam ca kāryam kṛttaddhitānām ca pāṭhe .
(P_1,1.38.5) KA_I,96.6-17 Ro_I,307-308 {1/22} pāṭhena iyam avyayasañjñā kriyate .
(P_1,1.38.5) KA_I,96.6-17 Ro_I,307-308 {2/22} sā iha na prāpnoti : paramoccaiḥ , paramanīcaiḥ iti .
(P_1,1.38.5) KA_I,96.6-17 Ro_I,307-308 {3/22} tadantavidhinā bhaviṣyati .
(P_1,1.38.5) KA_I,96.6-17 Ro_I,307-308 {4/22} iha api tarhi prāpnoti : atyuccaiḥ atyuccaisau atyuccaisaḥ iti .
(P_1,1.38.5) KA_I,96.6-17 Ro_I,307-308 {5/22} upasarjanasya na iti pratiṣedhaḥ bhaviṣyati .
(P_1,1.38.5) KA_I,96.6-17 Ro_I,307-308 {6/22} saḥ tarhi pratiṣedhaḥ vaktavyaḥ .
(P_1,1.38.5) KA_I,96.6-17 Ro_I,307-308 {7/22} na vaktavyaḥ .
(P_1,1.38.5) KA_I,96.6-17 Ro_I,307-308 {8/22} sarvanāmasañjñāyām prakṛtaḥ pratiṣedhaḥ iha anuvartiṣyate .
(P_1,1.38.5) KA_I,96.6-17 Ro_I,307-308 {9/22} saḥ vai tatra pratyākhyāyate .
(P_1,1.38.5) KA_I,96.6-17 Ro_I,307-308 {10/22} yathā saḥ tatra pratyākhyāyate iha api tathā śakyaḥ pratyākhyātum .
(P_1,1.38.5) KA_I,96.6-17 Ro_I,307-308 {11/22} katham saḥ tatra pratyākhyāyate .
(P_1,1.38.5) KA_I,96.6-17 Ro_I,307-308 {12/22} mahatī iyam sañjñā kriyate .
(P_1,1.38.5) KA_I,96.6-17 Ro_I,307-308 {13/22} iyam api ca mahatī sañjñā kriyate .
(P_1,1.38.5) KA_I,96.6-17 Ro_I,307-308 {14/22} sañjñā ca nāma yataḥ na laghīyaḥ .
(P_1,1.38.5) KA_I,96.6-17 Ro_I,307-308 {15/22} kutaḥ etat .
(P_1,1.38.5) KA_I,96.6-17 Ro_I,307-308 {16/22} laghvartham hi sañjñākaraṇam .
(P_1,1.38.5) KA_I,96.6-17 Ro_I,307-308 {17/22} tatra mahatyāḥ sañjñāyāḥ karaṇe etat prayojanam anvarthasañjñā yathā vijñāyeta : na vyeti iti avyayam iti .
(P_1,1.38.5) KA_I,96.6-17 Ro_I,307-308 {18/22} kva punaḥ na vyeti .
(P_1,1.38.5) KA_I,96.6-17 Ro_I,307-308 {19/22} strīpuṃnapuṃsakāni sattvaguṇāḥ ekatvadvitvabahutvāni ca .
(P_1,1.38.5) KA_I,96.6-17 Ro_I,307-308 {20/22} etān arthān ke cit viyanti ke cit na viyanti .
(P_1,1.38.5) KA_I,96.6-17 Ro_I,307-308 {21/22} ye na viyanti tad avyayam .
(P_1,1.38.5) KA_I,96.6-17 Ro_I,307-308 {22/22} sadṛśam triṣu liṅgeṣu sarvāsu ca vibhaktiṣu vacaneṣu ca sarveṣu yat na vyeti tat avyayam .
(P_1,1.39.1) KA_I,96.19-97.2 Ro_I,308-310 {1/22} katham idam vijñāyate : kṛt yaḥ māntaḥ iti āhosvit kṛdantam yat māntam iti .
(P_1,1.39.1) KA_I,96.19-97.2 Ro_I,308-310 {2/22} kim ca ataḥ .
(P_1,1.39.1) KA_I,96.19-97.2 Ro_I,308-310 {3/22} yadi vijñāyate kṛt yaḥ māntaḥ iti kārayām cakāra hārayām cakāra iti atra na prāpnoti .
(P_1,1.39.1) KA_I,96.19-97.2 Ro_I,308-310 {4/22} atha vijñāyate kṛdantam yat māntam iti pratāmau pratāmaḥ iti atra api prāpnoti .
(P_1,1.39.1) KA_I,96.19-97.2 Ro_I,308-310 {5/22} yathā icchasi tathā astu .
(P_1,1.39.1) KA_I,96.19-97.2 Ro_I,308-310 {6/22} astu tāvat kṛt yaḥ māntaḥ iti .
(P_1,1.39.1) KA_I,96.19-97.2 Ro_I,308-310 {7/22} katham kārayām cakāra hārayām cakāra iti .
(P_1,1.39.1) KA_I,96.19-97.2 Ro_I,308-310 {8/22} kim punaḥ atra avyayasañjñayā prārthyate .
(P_1,1.39.1) KA_I,96.19-97.2 Ro_I,308-310 {9/22} avyayāt iti luk yathā syāt .
(P_1,1.39.1) KA_I,96.19-97.2 Ro_I,308-310 {10/22} mā bhūt evam .
(P_1,1.39.1) KA_I,96.19-97.2 Ro_I,308-310 {11/22} āmaḥ iti evam bhaviṣyati .
(P_1,1.39.1) KA_I,96.19-97.2 Ro_I,308-310 {12/22} na sidhyati .
(P_1,1.39.1) KA_I,96.19-97.2 Ro_I,308-310 {13/22} ligrahaṇam tatra anuvartate .
(P_1,1.39.1) KA_I,96.19-97.2 Ro_I,308-310 {14/22} ligrahaṇam nivartiṣyate .
(P_1,1.39.1) KA_I,96.19-97.2 Ro_I,308-310 {15/22} yadi nivartate pratyayamātrasya luk prāpnoti .
(P_1,1.39.1) KA_I,96.19-97.2 Ro_I,308-310 {16/22} iṣyate ca pratyayamātrasya .
(P_1,1.39.1) KA_I,96.19-97.2 Ro_I,308-310 {17/22} ātaḥ ca iṣyate .
(P_1,1.39.1) KA_I,96.19-97.2 Ro_I,308-310 {18/22} evam hi āha : kṛñ ca anuprayujyate liṭi iti .
(P_1,1.39.1) KA_I,96.19-97.2 Ro_I,308-310 {19/22} yadi ca pratyayamātrasya luk bhavati tataḥ etat upapannam bhavati .
(P_1,1.39.1) KA_I,96.19-97.2 Ro_I,308-310 {20/22} atha vā punaḥ astu kṛdantam yat māntam iti .
(P_1,1.39.1) KA_I,96.19-97.2 Ro_I,308-310 {21/22} katham pratāmau pratāmaḥ iti .
(P_1,1.39.1) KA_I,96.19-97.2 Ro_I,308-310 {22/22} ācāryapravṛttiḥ jñāpayati na pratyayalakṣaṇena avyayasañjñā bhavati iti yat ayam praśānśabdam svarādiṣu paṭhati .
(P_1,1.39.2) KA_I,97.3-100.4 Ro_I,310-318 {1/123} kṛt mejantaḥ ca anikārokāraprakṛtiḥ .
(P_1,1.39.2) KA_I,97.3-100.4 Ro_I,310-318 {2/123} kṛt mejantaḥ ca anikārokāraprakṛtiḥ iti vaktavyam .
(P_1,1.39.2) KA_I,97.3-100.4 Ro_I,310-318 {3/123} iha mā bhūt : ādhaye , ādheḥ , cikīrṣave , cikīrṣoḥ iti .
(P_1,1.39.2) KA_I,97.3-100.4 Ro_I,310-318 {4/123} ananyaprakṛtiḥ iti vā .
(P_1,1.39.2) KA_I,97.3-100.4 Ro_I,310-318 {5/123} atha vā ananyaprakṛtiḥ kṛt avyayasañjñaḥ bhavati iti vaktavyam .
(P_1,1.39.2) KA_I,97.3-100.4 Ro_I,310-318 {6/123} kim punaḥ atra jyāyaḥ .
(P_1,1.39.2) KA_I,97.3-100.4 Ro_I,310-318 {7/123} ananyaprakṛtivacanam eva jyāyaḥ .
(P_1,1.39.2) KA_I,97.3-100.4 Ro_I,310-318 {8/123} idam api siddham bhavati : kumbhakārebhyaḥ , nagarakārebhyaḥ iti .
(P_1,1.39.2) KA_I,97.3-100.4 Ro_I,310-318 {9/123} tat tarhi vaktavyam .
(P_1,1.39.2) KA_I,97.3-100.4 Ro_I,310-318 {10/123} na vā sannipātalakṣaṇaḥ vidhiḥ animittam tadvighātasya .
(P_1,1.39.2) KA_I,97.3-100.4 Ro_I,310-318 {11/123} na vā vaktavyam .
(P_1,1.39.2) KA_I,97.3-100.4 Ro_I,310-318 {12/123} kim kāraṇam .
(P_1,1.39.2) KA_I,97.3-100.4 Ro_I,310-318 {13/123} sannipātalakṣaṇaḥ vidhiḥ animittam tadvighātasya iti eṣā paribhāṣā kartavyā .
(P_1,1.39.2) KA_I,97.3-100.4 Ro_I,310-318 {14/123} kaḥ punaḥ atra viśeṣaḥ eṣā vā paribhāṣā kriyeta ananyaprakṛtiḥ iti vā ucyeta .
(P_1,1.39.2) KA_I,97.3-100.4 Ro_I,310-318 {15/123} avaśyam eṣā paribhāṣā kartavyā .
(P_1,1.39.2) KA_I,97.3-100.4 Ro_I,310-318 {16/123} bahūni etasyāḥ paribhāṣāyāḥ prayojanāni .
(P_1,1.39.2) KA_I,97.3-100.4 Ro_I,310-318 {17/123} kāni punaḥ tāni .
(P_1,1.39.2) KA_I,97.3-100.4 Ro_I,310-318 {18/123} prayojanam hrasvatam tugvidheḥ grāmaṇikulam .
(P_1,1.39.2) KA_I,97.3-100.4 Ro_I,310-318 {19/123} grāmaṇikulam , senānikulam iti atra hrasvatve kṛte hrasvasya piti kṛti tuk bhavati iti tuk prāpnoti .
(P_1,1.39.2) KA_I,97.3-100.4 Ro_I,310-318 {20/123} sannipātalakṣaṇaḥ vidhiḥ animittam tadvighātasya iti na doṣaḥ bhavati .
(P_1,1.39.2) KA_I,97.3-100.4 Ro_I,310-318 {21/123} na etat asti prayojanam .
(P_1,1.39.2) KA_I,97.3-100.4 Ro_I,310-318 {22/123} bahiraṅgam hrasvatvam .
(P_1,1.39.2) KA_I,97.3-100.4 Ro_I,310-318 {23/123} antaraṅgaḥ tuk .
(P_1,1.39.2) KA_I,97.3-100.4 Ro_I,310-318 {24/123} asiddham bahiraṅgam antaraṅge .
(P_1,1.39.2) KA_I,97.3-100.4 Ro_I,310-318 {25/123} nalopaḥ vṛtrahabhiḥ .
(P_1,1.39.2) KA_I,97.3-100.4 Ro_I,310-318 {26/123} vṛtrhabhiḥ , bhrūṇhabhiḥ iti atra nalope kṛte hrasvasya piti kṛti tuk bhavati iti tuk prāpnoti .
(P_1,1.39.2) KA_I,97.3-100.4 Ro_I,310-318 {27/123} sannipātalakṣaṇaḥ vidhiḥ animittam tadvighātasya iti na doṣaḥ bhavati .
(P_1,1.39.2) KA_I,97.3-100.4 Ro_I,310-318 {28/123} etat api na asti prayojanam .
(P_1,1.39.2) KA_I,97.3-100.4 Ro_I,310-318 {29/123} asiddhaḥ nalopaḥ .
(P_1,1.39.2) KA_I,97.3-100.4 Ro_I,310-318 {30/123} tasya asiddhatvāt na bhaviṣyati .
(P_1,1.39.2) KA_I,97.3-100.4 Ro_I,310-318 {31/123} udupadhatvam akittvasya nikucite .
(P_1,1.39.2) KA_I,97.3-100.4 Ro_I,310-318 {32/123} udupadhatvam akittvasya animittam .
(P_1,1.39.2) KA_I,97.3-100.4 Ro_I,310-318 {33/123} kva .
(P_1,1.39.2) KA_I,97.3-100.4 Ro_I,310-318 {34/123} nikucite .
(P_1,1.39.2) KA_I,97.3-100.4 Ro_I,310-318 {35/123} nikucitaḥ iti atra nalope kṛte udupadhāt bhāvādikarmaṇoḥ anyatarasyām iti akittvam prāpnoti .
(P_1,1.39.2) KA_I,97.3-100.4 Ro_I,310-318 {36/123} sannipātalakṣaṇaḥ vidhiḥ animittam tadvighātasya iti na doṣaḥ bhavati .
(P_1,1.39.2) KA_I,97.3-100.4 Ro_I,310-318 {37/123} etat api na asti prayojanam .
(P_1,1.39.2) KA_I,97.3-100.4 Ro_I,310-318 {38/123} astu atra akittvam .
(P_1,1.39.2) KA_I,97.3-100.4 Ro_I,310-318 {39/123} na dhātulope ārdhadhātuke iti pratiṣedhaḥ bhaviṣyati .
(P_1,1.39.2) KA_I,97.3-100.4 Ro_I,310-318 {40/123} nābhāvaḥ yañi dīrghatvasya amunā .
(P_1,1.39.2) KA_I,97.3-100.4 Ro_I,310-318 {41/123} nābhāvaḥ yañi dīrghatvasya asnimittam .
(P_1,1.39.2) KA_I,97.3-100.4 Ro_I,310-318 {42/123} kva .
(P_1,1.39.2) KA_I,97.3-100.4 Ro_I,310-318 {43/123} amunā .
(P_1,1.39.2) KA_I,97.3-100.4 Ro_I,310-318 {44/123} nābhāve kṛte ataḥ dīrghaḥ yañi supi ca iti dīrghatvam prāpnoti .
(P_1,1.39.2) KA_I,97.3-100.4 Ro_I,310-318 {45/123} sannipātalakṣaṇaḥ vidhiḥ animittam tadvighātasya iti na doṣaḥ bhavati .
(P_1,1.39.2) KA_I,97.3-100.4 Ro_I,310-318 {46/123} etat api na asti prayojanam .
(P_1,1.39.2) KA_I,97.3-100.4 Ro_I,310-318 {47/123} vakṣyati etat : na mu ṭādeśe iti .
(P_1,1.39.2) KA_I,97.3-100.4 Ro_I,310-318 {48/123} āttvam kittvasya upādāsta .
(P_1,1.39.2) KA_I,97.3-100.4 Ro_I,310-318 {49/123} āttvam kittvasya animittam .
(P_1,1.39.2) KA_I,97.3-100.4 Ro_I,310-318 {50/123} kva .
(P_1,1.39.2) KA_I,97.3-100.4 Ro_I,310-318 {51/123} upādāsta asya svaraḥ śikṣakasya iti .
(P_1,1.39.2) KA_I,97.3-100.4 Ro_I,310-318 {52/123} āttve kṛte sthāghvoḥ it ca iti ittvam prāpnoti .
(P_1,1.39.2) KA_I,97.3-100.4 Ro_I,310-318 {53/123} sannipātalakṣaṇaḥ vidhiḥ animittam tadvighātasya iti na doṣaḥ bhavati .
(P_1,1.39.2) KA_I,97.3-100.4 Ro_I,310-318 {54/123} etat api na asti prayojanam .
(P_1,1.39.2) KA_I,97.3-100.4 Ro_I,310-318 {55/123} uktam etat : dīṅaḥ pratiṣedhaḥ sthāghvoḥ ittve iti .
(P_1,1.39.2) KA_I,97.3-100.4 Ro_I,310-318 {56/123} tisṛcatasṛtvam ṅībvidheḥ .
(P_1,1.39.2) KA_I,97.3-100.4 Ro_I,310-318 {57/123} tisṛcatasṛtvam ṅībvidheḥ animittam .
(P_1,1.39.2) KA_I,97.3-100.4 Ro_I,310-318 {58/123} tisraḥ tiṣṭhanti catasraḥ tiṣṭhanti .
(P_1,1.39.2) KA_I,97.3-100.4 Ro_I,310-318 {59/123} tisṛcatasṛbhāve kṛte ṛnnebhyaḥ ṅīp iti ṅīp prāpnoti .
(P_1,1.39.2) KA_I,97.3-100.4 Ro_I,310-318 {60/123} sannipātalakṣaṇaḥ vidhiḥ animittam tadvighātasya iti na doṣaḥ bhavati .
(P_1,1.39.2) KA_I,97.3-100.4 Ro_I,310-318 {61/123} etat api na asti prayojanam .
(P_1,1.39.2) KA_I,97.3-100.4 Ro_I,310-318 {62/123} ācāryapravṛttiḥ jñāpayati na tisṛcatasṛbhāve kṛte ṅīp bhavati iti yat ayam na tisṛcatasṛ iti nāmi dīrghatvapratiṣedham śāsti .
(P_1,1.39.2) KA_I,97.3-100.4 Ro_I,310-318 {63/123} imāni tarhi prayojanāni : śatāni sahasrāṇi .
(P_1,1.39.2) KA_I,97.3-100.4 Ro_I,310-318 {64/123} numi kṛte ṣṇāntā ṣaṭ it ṣaṭsañjñā prāpnoti .
(P_1,1.39.2) KA_I,97.3-100.4 Ro_I,310-318 {65/123} sannipātalakṣaṇaḥ vidhiḥ animittam tadvighātasya iti na doṣaḥ bhavati .
(P_1,1.39.2) KA_I,97.3-100.4 Ro_I,310-318 {66/123} śakaṭau paddhatau .
(P_1,1.39.2) KA_I,97.3-100.4 Ro_I,310-318 {67/123} attve kṛte ataḥ iti ṭāp prāpnoti .
(P_1,1.39.2) KA_I,97.3-100.4 Ro_I,310-318 {68/123} sannipātalakṣaṇaḥ vidhiḥ animittam tadvighātasya iti na doṣaḥ bhavati .
(P_1,1.39.2) KA_I,97.3-100.4 Ro_I,310-318 {69/123} iyeṣa , uvoṣa .
(P_1,1.39.2) KA_I,97.3-100.4 Ro_I,310-318 {70/123} guṇe kṛte ijādeḥ ca gurumataḥ anṛcchaḥ iti ām prāpnoti .
(P_1,1.39.2) KA_I,97.3-100.4 Ro_I,310-318 {71/123} sannipātalakṣaṇaḥ vidhiḥ animittam tadvighātasya iti na doṣaḥ bhavati .
(P_1,1.39.2) KA_I,97.3-100.4 Ro_I,310-318 {72/123} tasya doṣaḥ varṇāśrayaḥ pratyayaḥ varṇavicālasya .
(P_1,1.39.2) KA_I,97.3-100.4 Ro_I,310-318 {73/123} tasya etasya lakṣaṇasya doṣaḥ varṇāśrayaḥ pratyayaḥ varṇavicālasya animittam syāt .
(P_1,1.39.2) KA_I,97.3-100.4 Ro_I,310-318 {74/123} kva .
(P_1,1.39.2) KA_I,97.3-100.4 Ro_I,310-318 {75/123} ata iñ : dākṣiḥ , plākṣiḥ .
(P_1,1.39.2) KA_I,97.3-100.4 Ro_I,310-318 {76/123} na pratyayaḥ sannipātalakṣaṇaḥ .
(P_1,1.39.2) KA_I,97.3-100.4 Ro_I,310-318 {77/123} aṅgasañjñā tarhi animittam syāt .
(P_1,1.39.2) KA_I,97.3-100.4 Ro_I,310-318 {78/123} āttvam pugvidheḥ krāpayati .
(P_1,1.39.2) KA_I,97.3-100.4 Ro_I,310-318 {79/123} āttvam pugvidheḥ animittam syāt .
(P_1,1.39.2) KA_I,97.3-100.4 Ro_I,310-318 {80/123} kva .
(P_1,1.39.2) KA_I,97.3-100.4 Ro_I,310-318 {81/123} krāpayati iti .
(P_1,1.39.2) KA_I,97.3-100.4 Ro_I,310-318 {82/123} pug hrasvatvasya adīdapat .
(P_1,1.39.2) KA_I,97.3-100.4 Ro_I,310-318 {83/123} puk hrasvatvasya animittam syāt .
(P_1,1.39.2) KA_I,97.3-100.4 Ro_I,310-318 {84/123} kva .
(P_1,1.39.2) KA_I,97.3-100.4 Ro_I,310-318 {85/123} adīdapat iti .
(P_1,1.39.2) KA_I,97.3-100.4 Ro_I,310-318 {86/123} tyadādyakāraḥ ṭābvidheḥ .
(P_1,1.39.2) KA_I,97.3-100.4 Ro_I,310-318 {87/123} tyadādyakāraḥ ṭābvidheḥ animittam syāt .
(P_1,1.39.2) KA_I,97.3-100.4 Ro_I,310-318 {88/123} kva .
(P_1,1.39.2) KA_I,97.3-100.4 Ro_I,310-318 {89/123} yā sā .
(P_1,1.39.2) KA_I,97.3-100.4 Ro_I,310-318 {90/123} iḍvidhiḥ ākāralopasya papivān .
(P_1,1.39.2) KA_I,97.3-100.4 Ro_I,310-318 {91/123} iḍvidhiḥ ākāralopasya animittam syāt .
(P_1,1.39.2) KA_I,97.3-100.4 Ro_I,310-318 {92/123} kva .
(P_1,1.39.2) KA_I,97.3-100.4 Ro_I,310-318 {93/123} papivān tasthivān iti .
(P_1,1.39.2) KA_I,97.3-100.4 Ro_I,310-318 {94/123} matubvibhaktyudāttatvam pūrvanighātasya .
(P_1,1.39.2) KA_I,97.3-100.4 Ro_I,310-318 {95/123} matubvibhaktyudāttatvam pūrvanighātasya animittam syāt .
(P_1,1.39.2) KA_I,97.3-100.4 Ro_I,310-318 {96/123} kva .
(P_1,1.39.2) KA_I,97.3-100.4 Ro_I,310-318 {97/123} agnimān vāyumān paramavācā paramavāce .
(P_1,1.39.2) KA_I,97.3-100.4 Ro_I,310-318 {98/123} nadīhrasvratvam sambuddhilopasya .
(P_1,1.39.2) KA_I,97.3-100.4 Ro_I,310-318 {99/123} nadīhrasvratvam sambuddhilopasya animittam syāt .
(P_1,1.39.2) KA_I,97.3-100.4 Ro_I,310-318 {100/123} kva .
(P_1,1.39.2) KA_I,97.3-100.4 Ro_I,310-318 {101/123} nadi kumāri kiśori brāhmaṇi brahmabandhu .
(P_1,1.39.2) KA_I,97.3-100.4 Ro_I,310-318 {102/123} hrasvatve kṛte eṅhrasvāt sambuddheḥ iti lopaḥ na prāpnoti .
(P_1,1.39.2) KA_I,97.3-100.4 Ro_I,310-318 {103/123} mā bhūt evam .
(P_1,1.39.2) KA_I,97.3-100.4 Ro_I,310-318 {104/123} ṅyantāt iti evam bhaviṣyati .
(P_1,1.39.2) KA_I,97.3-100.4 Ro_I,310-318 {105/123} na sidhyati .
(P_1,1.39.2) KA_I,97.3-100.4 Ro_I,310-318 {106/123} dīrghāt iti ucyate .
(P_1,1.39.2) KA_I,97.3-100.4 Ro_I,310-318 {107/123} hrasvāntāt ca na prāpnoti .
(P_1,1.39.2) KA_I,97.3-100.4 Ro_I,310-318 {108/123} idam iha sampradhāryam : hrasvatvam kriyatām sambuddhilopaḥ iti kim atra kartavyam .
(P_1,1.39.2) KA_I,97.3-100.4 Ro_I,310-318 {109/123} paratvāt hrasvatvam .
(P_1,1.39.2) KA_I,97.3-100.4 Ro_I,310-318 {110/123} nityaḥ sambuddhilopaḥ .
(P_1,1.39.2) KA_I,97.3-100.4 Ro_I,310-318 {111/123} kṛte api hrasvatve prāpnoti akṛte api .
(P_1,1.39.2) KA_I,97.3-100.4 Ro_I,310-318 {112/123} anityaḥ sambuddhilopaḥ .
(P_1,1.39.2) KA_I,97.3-100.4 Ro_I,310-318 {113/123} na hi kṛte hrasvatve prāpnoti .
(P_1,1.39.2) KA_I,97.3-100.4 Ro_I,310-318 {114/123} kim kāraṇam .
(P_1,1.39.2) KA_I,97.3-100.4 Ro_I,310-318 {115/123} sannipātalakṣaṇaḥ vidhiḥ animittam tadvighātasya iti .
(P_1,1.39.2) KA_I,97.3-100.4 Ro_I,310-318 {116/123} ete doṣāḥ samāḥ bhūyāṃsaḥ vā .
(P_1,1.39.2) KA_I,97.3-100.4 Ro_I,310-318 {117/123} tasmāt na arthaḥ anayā paribhāṣayā .
(P_1,1.39.2) KA_I,97.3-100.4 Ro_I,310-318 {118/123} na hi doṣāḥ santi iti paribhāṣā na kartavyā lakṣaṇam vā na praṇeyam .
(P_1,1.39.2) KA_I,97.3-100.4 Ro_I,310-318 {119/123} na hi bhikṣukāḥ santi iti sthālyaḥ na adhiśrīyante na ca mṛgāḥ santi iti yavāḥ na upyante .
(P_1,1.39.2) KA_I,97.3-100.4 Ro_I,310-318 {120/123} doṣāḥ khalu api sākalyena parigaṇitāḥ prayojanānām udāharaṇamātram .
(P_1,1.39.2) KA_I,97.3-100.4 Ro_I,310-318 {121/123} kutaḥ etat .
(P_1,1.39.2) KA_I,97.3-100.4 Ro_I,310-318 {122/123} na hi doṣāṇām lakṣaṇam asti .
(P_1,1.39.2) KA_I,97.3-100.4 Ro_I,310-318 {123/123} tasmāt yāni etasyāḥ paribhāṣāyāḥ prayojanāni tadartham eṣā paribhāṣā kartavyā pratividheyam ca doṣeṣu .
(P_1,1.41) KA_I,100.6-26 Ro_I,318-320 {1/32} avyayībhāvasya avyayatve prayojanam lugmukhsvaropacārāḥ .
(P_1,1.41) KA_I,100.6-26 Ro_I,318-320 {2/32} avyayībhāvasya avyayatve prayojanam kim .
(P_1,1.41) KA_I,100.6-26 Ro_I,318-320 {3/32} lugmukhsvaropacārāḥ .
(P_1,1.41) KA_I,100.6-26 Ro_I,318-320 {4/32} luk : upāgni pratyagni .
(P_1,1.41) KA_I,100.6-26 Ro_I,318-320 {5/32} avyayāt iti luk siddhaḥ bhavati .
(P_1,1.41) KA_I,100.6-26 Ro_I,318-320 {6/32} mukhasvaraḥ .
(P_1,1.41) KA_I,100.6-26 Ro_I,318-320 {7/32} upāgnimukhaḥ , pratyagnimukhaḥ .
(P_1,1.41) KA_I,100.6-26 Ro_I,318-320 {8/32} na avyayadikśabdgomahatsthūlapṛthuvatsebhyaḥ iti pratiṣedhaḥ siddhaḥ bhavati .
(P_1,1.41) KA_I,100.6-26 Ro_I,318-320 {9/32} upacāraḥ : upapayaḥkāraḥ , upapayaḥkāmaḥ iti .
(P_1,1.41) KA_I,100.6-26 Ro_I,318-320 {10/32} ataḥ kṛkamikaṃsakumbhapātrakuśākarṇīṣu anavyayasya iti pratiṣedhaḥ siddhaḥ bhavati .
(P_1,1.41) KA_I,100.6-26 Ro_I,318-320 {11/32} kim punaḥ idam parigaṇanam āhosvit udāharaṇamātram .
(P_1,1.41) KA_I,100.6-26 Ro_I,318-320 {12/32} parigaṇanam iti āha .
(P_1,1.41) KA_I,100.6-26 Ro_I,318-320 {13/32} api khalu api āhuḥ .
(P_1,1.41) KA_I,100.6-26 Ro_I,318-320 {14/32} yat anyat avyayībhāvasya avyayakṛtam prāpnoti tasya pratiṣedhaḥ vaktavyaḥ iti .
(P_1,1.41) KA_I,100.6-26 Ro_I,318-320 {15/32} kim punaḥ tat .
(P_1,1.41) KA_I,100.6-26 Ro_I,318-320 {16/32} parāṅgavadbhāvaḥ .
(P_1,1.41) KA_I,100.6-26 Ro_I,318-320 {17/32} parāṅgavadbhāve avyayapratiṣedhaḥ coditaḥ uccaiḥ adhīyāna nīcaiḥ adhīyāna iti evamartham .
(P_1,1.41) KA_I,100.6-26 Ro_I,318-320 {18/32} saḥ iha api prāpnoti : upāgni adhīyāna pratyagni adhīyāna .
(P_1,1.41) KA_I,100.6-26 Ro_I,318-320 {19/32} akaci avyayagrahaṇam kriyate uccakaiḥ , nīcakaiḥ iti evamartham .
(P_1,1.41) KA_I,100.6-26 Ro_I,318-320 {20/32} tat iha api prāpnoti : upāgnikam , pratyagnikam iti .
(P_1,1.41) KA_I,100.6-26 Ro_I,318-320 {21/32} mumi avyayapratiṣedhaḥ ucyate doṣāmanyam ahaḥ , divāmanyā rātriḥ iti evamartham .
(P_1,1.41) KA_I,100.6-26 Ro_I,318-320 {22/32} saḥ iha api prāpnoti : aupakumbhammanyaḥ , upamaṇikammanyaḥ .
(P_1,1.41) KA_I,100.6-26 Ro_I,318-320 {23/32} asya cvau avyayapratiṣedhaḥ ucyate doṣābhūtam ahaḥ , divābhūtā rātriḥ iti evamartham .
(P_1,1.41) KA_I,100.6-26 Ro_I,318-320 {24/32} saḥ iha api prāpnoti : upakumbhībhūtam upamaṇikībhūtam .
(P_1,1.41) KA_I,100.6-26 Ro_I,318-320 {25/32} yadi parigaṇanam kriyate na arthaḥ avyayībhāvasya avyayasañjñayā .
(P_1,1.41) KA_I,100.6-26 Ro_I,318-320 {26/32} katham yāni avyayībhāvasya avyayatve prayojanāni .
(P_1,1.41) KA_I,100.6-26 Ro_I,318-320 {27/32} na etāni santi .
(P_1,1.41) KA_I,100.6-26 Ro_I,318-320 {28/32} yat tāvat ucyate luk iti : ācāryapravṛttiḥ jñāpayati bhavati avyayībhāvāt luk iti yad ayam na avyayībhāvāt ataḥ iti pratiṣedham śāsti .
(P_1,1.41) KA_I,100.6-26 Ro_I,318-320 {29/32} upacāraḥ : anuttarapadasthasya iti vartate .
(P_1,1.41) KA_I,100.6-26 Ro_I,318-320 {30/32} tatra mukhasvaraḥ ekaḥ prayojayati .
(P_1,1.41) KA_I,100.6-26 Ro_I,318-320 {31/32} na ca ekam prayojanam yogārambham prayojayati .
(P_1,1.41) KA_I,100.6-26 Ro_I,318-320 {32/32} yadi etāvat prayojanam syāt tatra eva ayam brūyāt nāvyayāt avyayībhāvāt ca iti .
(P_1,1.42-43) KA_I,101.2-16 Ro_I,320-322 {1/25} śi sarvanāmasthānam suṭ anapuṃsakasya iti cet jasi śipratiṣedhaḥ .
(P_1,1.42-43) KA_I,101.2-16 Ro_I,320-322 {2/25} śi sarvanāmasthānam suṭ anapuṃsakasya iti cet jasi śeḥ pratiṣedhaḥ prāpnoti : kuṇḍāni tiṣṭhanti vanāni tiṣṭhanti .
(P_1,1.42-43) KA_I,101.2-16 Ro_I,320-322 {3/25} asamarthasamāsaḥ ca ayam draṣṭavyaḥ anapuṃsakasya iti .
(P_1,1.42-43) KA_I,101.2-16 Ro_I,320-322 {4/25} na hi nañaḥ napuṃsakena sāmarthyam. kena tarhi .
(P_1,1.42-43) KA_I,101.2-16 Ro_I,320-322 {5/25} bhavatinā : na bhavati napuṃsakasya iti .
(P_1,1.42-43) KA_I,101.2-16 Ro_I,320-322 {6/25} yat tāvat ucyate śi sarvanāmasthānam suṭ anapuṃsakasya iti cet jasi śipratiṣedhaḥ iti .
(P_1,1.42-43) KA_I,101.2-16 Ro_I,320-322 {7/25} na apratiṣedhāt .
(P_1,1.42-43) KA_I,101.2-16 Ro_I,320-322 {8/25} na ayam prasajyapratiṣedhaḥ : napuṃsakasya na iti .
(P_1,1.42-43) KA_I,101.2-16 Ro_I,320-322 {9/25} kim tarhi .
(P_1,1.42-43) KA_I,101.2-16 Ro_I,320-322 {10/25} paryudāsaḥ ayam : yat anyat napuṃsakāt iti .
(P_1,1.42-43) KA_I,101.2-16 Ro_I,320-322 {11/25} napuṃsake avyāpāraḥ .
(P_1,1.42-43) KA_I,101.2-16 Ro_I,320-322 {12/25} yadi kena cit prāpnoti tena bhaviṣyati .
(P_1,1.42-43) KA_I,101.2-16 Ro_I,320-322 {13/25} pūrveṇa ca prāpnoti .
(P_1,1.42-43) KA_I,101.2-16 Ro_I,320-322 {14/25} aprāpteḥ vā .
(P_1,1.42-43) KA_I,101.2-16 Ro_I,320-322 {15/25} atha vā anantarā yā prāptiḥ sā pratiṣidhyate .
(P_1,1.42-43) KA_I,101.2-16 Ro_I,320-322 {16/25} kutaḥ etat .
(P_1,1.42-43) KA_I,101.2-16 Ro_I,320-322 {17/25} anantarasya vidhiḥ vā bhavati pratiṣedhaḥ vā iti .
(P_1,1.42-43) KA_I,101.2-16 Ro_I,320-322 {18/25} pūrvā prāptiḥ apratiṣiddhā .
(P_1,1.42-43) KA_I,101.2-16 Ro_I,320-322 {19/25} tayā bhaviṣyati .
(P_1,1.42-43) KA_I,101.2-16 Ro_I,320-322 {20/25} nanu ca iyam prāptiḥ pūrvām prāptim bādhate .
(P_1,1.42-43) KA_I,101.2-16 Ro_I,320-322 {21/25} na utsahate pratiṣiddhā satī bādhitum .
(P_1,1.42-43) KA_I,101.2-16 Ro_I,320-322 {22/25} yat api ucyate .
(P_1,1.42-43) KA_I,101.2-16 Ro_I,320-322 {23/25} asamarthasamāsaḥ ca ayam draṣṭavyaḥ iti yadi api vaktavyaḥ atha vā etarhi bahūni prayojanāni .
(P_1,1.42-43) KA_I,101.2-16 Ro_I,320-322 {24/25} kāni .
(P_1,1.42-43) KA_I,101.2-16 Ro_I,320-322 {25/25} asūryampaśyāni mukhāni , apunargeyāḥ ślokāḥ , aśrāddhabhojī brāhmaṇaḥ iti .
(P_1,1.44.1) KA_I,101.18-102.10 Ro_I,322-323 {1/23} na vā iti vibhāṣāyām arthasañjñākaraṇam .
(P_1,1.44.1) KA_I,101.18-102.10 Ro_I,322-323 {2/23} na vā iti vibhāṣāyām arthasya sañjñā kartavyā .
(P_1,1.44.1) KA_I,101.18-102.10 Ro_I,322-323 {3/23} navāśabdasya yaḥ arthaḥ tasya sañjñā bhavati iti vaktavyam .
(P_1,1.44.1) KA_I,101.18-102.10 Ro_I,322-323 {4/23} kim prayojanam .
(P_1,1.44.1) KA_I,101.18-102.10 Ro_I,322-323 {5/23} śabdasañjñāyām hi arthāsampratyayaḥ yathā anyatra .
(P_1,1.44.1) KA_I,101.18-102.10 Ro_I,322-323 {6/23} śabdasañjñāyām hi satyām arthasya asampratyayaḥ syāt yathā anyatra .
(P_1,1.44.1) KA_I,101.18-102.10 Ro_I,322-323 {7/23} anyatra api śabdasañjñāyām śabdasya sampratyayaḥ bhavati na arthasya .
(P_1,1.44.1) KA_I,101.18-102.10 Ro_I,322-323 {8/23} kva anyatra .
(P_1,1.44.1) KA_I,101.18-102.10 Ro_I,322-323 {9/23} dādhāḥ ghu adāp taraptamapau ghaḥ iti ghugrahaṇeṣu ghagrahaṇeṣu ca śabdasya sampratyayaḥ bhavati na arthasya .
(P_1,1.44.1) KA_I,101.18-102.10 Ro_I,322-323 {10/23} tat tarhi vaktavyam .
(P_1,1.44.1) KA_I,101.18-102.10 Ro_I,322-323 {11/23} na vaktavyam .
(P_1,1.44.1) KA_I,101.18-102.10 Ro_I,322-323 {12/23} itikaraṇaḥ arthanirdeśārthaḥ .
(P_1,1.44.1) KA_I,101.18-102.10 Ro_I,322-323 {13/23} itikaraṇaḥ kriyate .
(P_1,1.44.1) KA_I,101.18-102.10 Ro_I,322-323 {14/23} saḥ arthanirdeśārthaḥ bhaviṣyati .
(P_1,1.44.1) KA_I,101.18-102.10 Ro_I,322-323 {15/23} kim gatam etat itinā āhosvit śabādhikyāt arthādhikyam .
(P_1,1.44.1) KA_I,101.18-102.10 Ro_I,322-323 {16/23} gatam iti āha .
(P_1,1.44.1) KA_I,101.18-102.10 Ro_I,322-323 {17/23} kutaḥ .
(P_1,1.44.1) KA_I,101.18-102.10 Ro_I,322-323 {18/23} lokataḥ .
(P_1,1.44.1) KA_I,101.18-102.10 Ro_I,322-323 {19/23} tat yathā loke gauḥ ayam iti āha iti gośabdāt itikaraṇaḥ paraḥ prayujyamānaḥ gośabdam svasmāt padārthāt pracyāvayati .
(P_1,1.44.1) KA_I,101.18-102.10 Ro_I,322-323 {20/23} saḥ asau svasmāt padārthāt pracyutaḥ yā asau arthapadārthakatā tasyāḥ śabdapadārthakaḥ sampadyate .
(P_1,1.44.1) KA_I,101.18-102.10 Ro_I,322-323 {21/23} evam iha api navāśabdāt itikaraṇaḥ paraḥ prayujyamānaḥ navāśabdam svasmāt padārthāt pracyāvayati .
(P_1,1.44.1) KA_I,101.18-102.10 Ro_I,322-323 {22/23} saḥ asau svasmāt padārthāt pracyutaḥ yā asau śabdapadārthakatā tasyāḥ laukikam artham sampratyāyayati .
(P_1,1.44.1) KA_I,101.18-102.10 Ro_I,322-323 {23/23} na vā iti yat gamyate na vā iti yat pratīyate iti .
(P_1,1.44.2) KA_I,102.11-103.2 Ro_I,324-325 {1/29} samānaśabdapratiṣedhaḥ .
(P_1,1.44.2) KA_I,102.11-103.2 Ro_I,324-325 {2/29} samānaśabdānām pratiṣedhaḥ vaktavyaḥ : navā kuṇḍikā navā ghaṭikā iti .
(P_1,1.44.2) KA_I,102.11-103.2 Ro_I,324-325 {3/29} kim ca syāt yadi eteṣām api vibhāṣāsañjñā syāt .
(P_1,1.44.2) KA_I,102.11-103.2 Ro_I,324-325 {4/29} vibhāṣā diksamāse bahuvrīhau : dakṣiṇapūrvasyām śālāyām .
(P_1,1.44.2) KA_I,102.11-103.2 Ro_I,324-325 {5/29} acirakṛtāyām sampratyayaḥ syāt .
(P_1,1.44.2) KA_I,102.11-103.2 Ro_I,324-325 {6/29} na vā vidhipūrvakatvāt pratiṣedhasamapratyayaḥ yathā loke .
(P_1,1.44.2) KA_I,102.11-103.2 Ro_I,324-325 {7/29} na vā eṣaḥ doṣaḥ .
(P_1,1.44.2) KA_I,102.11-103.2 Ro_I,324-325 {8/29} kim kāraṇam .
(P_1,1.44.2) KA_I,102.11-103.2 Ro_I,324-325 {9/29} vidhipūrvakatvāt .
(P_1,1.44.2) KA_I,102.11-103.2 Ro_I,324-325 {10/29} vidhāya kim cit na vā iti ucyate .
(P_1,1.44.2) KA_I,102.11-103.2 Ro_I,324-325 {11/29} tena pratiṣedhavācinaḥ samapratyayaḥ bhavati .
(P_1,1.44.2) KA_I,102.11-103.2 Ro_I,324-325 {12/29} tat yathā loke : grāmaḥ bhavatā gantavyaḥ na vā .
(P_1,1.44.2) KA_I,102.11-103.2 Ro_I,324-325 {13/29} na iti gamyate .
(P_1,1.44.2) KA_I,102.11-103.2 Ro_I,324-325 {14/29} asti kārṇam yena loke pratiṣedhavācinaḥ samapratyayaḥ bhavati .
(P_1,1.44.2) KA_I,102.11-103.2 Ro_I,324-325 {15/29} kim kāraṇam .
(P_1,1.44.2) KA_I,102.11-103.2 Ro_I,324-325 {16/29} viliṅgam hi bhavān loke nirdeśam karoti .
(P_1,1.44.2) KA_I,102.11-103.2 Ro_I,324-325 {17/29} āṅga hi samānaliṅgaḥ nirdeśaḥ kriyatām pratyagravācinaḥ sampratyayaḥ bhaviṣyati .
(P_1,1.44.2) KA_I,102.11-103.2 Ro_I,324-325 {18/29} tat yathā : grāmaḥ bhavatā gantavyaḥ navaḥ .
(P_1,1.44.2) KA_I,102.11-103.2 Ro_I,324-325 {19/29} pratyagraḥ iti gamyate .
(P_1,1.44.2) KA_I,102.11-103.2 Ro_I,324-325 {20/29} etat ca eva na jānīmaḥ : kva cit vyākaraṇe samānaliṅgaḥ nirdeśaḥ kriyate iti .
(P_1,1.44.2) KA_I,102.11-103.2 Ro_I,324-325 {21/29} api ca kāmacāraḥ prayoktuḥ śabdānām abhisambandhe .
(P_1,1.44.2) KA_I,102.11-103.2 Ro_I,324-325 {22/29} tat yathā : yavāgūḥ bhavatā bhoktavyā navā .
(P_1,1.44.2) KA_I,102.11-103.2 Ro_I,324-325 {23/29} yadā yavāgūśabdaḥ bhujinā abhisambadhyate bhujiḥ navāśabdena tadā pratiṣedhavācinaḥ sampratyayaḥ bhavati : yavāgūḥ bhavatā bhoktavyā navā .
(P_1,1.44.2) KA_I,102.11-103.2 Ro_I,324-325 {24/29} na iti gamyate .
(P_1,1.44.2) KA_I,102.11-103.2 Ro_I,324-325 {25/29} yadā yavāgūśabdaḥ navāśabdena abhisambadhyate na bhujinā tadā pratyagravācinaḥ sampratyayaḥ bhavati : yavāgūḥ navā bhavatā bhoktavyā .
(P_1,1.44.2) KA_I,102.11-103.2 Ro_I,324-325 {26/29} pratyagrā iti gamyate .
(P_1,1.44.2) KA_I,102.11-103.2 Ro_I,324-325 {27/29} na ca iha vayam vibhāṣāgrahaṇena sarvādīni abhisambadhnīmaḥ : diksamāse bahuvrīhau sarvādīni vibhāṣā bhavanti iti .
(P_1,1.44.2) KA_I,102.11-103.2 Ro_I,324-325 {28/29} kim tarhi .
(P_1,1.44.2) KA_I,102.11-103.2 Ro_I,324-325 {29/29} bhavatiḥ abhisambadhyate : diksamāse bahuvrīhau sarvādīni bhavanti vibhāṣā iti .
(P_1,1.44.3) KA_I,103.3-104.7 Ro_I,325-328 {1/44} vidhyanityatvam anupapannam pratiṣedhasañjñākaraṇāt .
(P_1,1.44.3) KA_I,103.3-104.7 Ro_I,325-328 {2/44} vidhyanityatvam na upapadyate : śuśāva , śuśuvatuḥ , śuśuvuḥ , śiśvāya , śiśviyatuḥ , śiśviyuḥ .
(P_1,1.44.3) KA_I,103.3-104.7 Ro_I,325-328 {3/44} kim kāraṇam .
(P_1,1.44.3) KA_I,103.3-104.7 Ro_I,325-328 {4/44} pratiṣedhasañjñākaraṇāt .
(P_1,1.44.3) KA_I,103.3-104.7 Ro_I,325-328 {5/44} pratiṣedhasya iyam sañjñā kriyate .
(P_1,1.44.3) KA_I,103.3-104.7 Ro_I,325-328 {6/44} tena vibhāṣāpradeśeṣu pratiṣedhasya eva sampratyayaḥ syāt .
(P_1,1.44.3) KA_I,103.3-104.7 Ro_I,325-328 {7/44} siddham tu prasajyapratiṣedhāt .
(P_1,1.44.3) KA_I,103.3-104.7 Ro_I,325-328 {8/44} siddham etat .
(P_1,1.44.3) KA_I,103.3-104.7 Ro_I,325-328 {9/44} katham .
(P_1,1.44.3) KA_I,103.3-104.7 Ro_I,325-328 {10/44} prasajyapratiṣedhāt .
(P_1,1.44.3) KA_I,103.3-104.7 Ro_I,325-328 {11/44} prasajya kim cit na vā iti ucyate .
(P_1,1.44.3) KA_I,103.3-104.7 Ro_I,325-328 {12/44} tena ubhayam bhaviṣyati .
(P_1,1.44.3) KA_I,103.3-104.7 Ro_I,325-328 {13/44} vipratiṣiddham tu .
(P_1,1.44.3) KA_I,103.3-104.7 Ro_I,325-328 {14/44} vipratiṣiddham tu bhavati .
(P_1,1.44.3) KA_I,103.3-104.7 Ro_I,325-328 {15/44} atra na jñāyate : kena abhiprāyeṇa prasajati kena nivṛttim karoti iti .
(P_1,1.44.3) KA_I,103.3-104.7 Ro_I,325-328 {16/44} na vā prasaṅgasāmarthyāt anyatra pratiṣedhaviṣayāt .
(P_1,1.44.3) KA_I,103.3-104.7 Ro_I,325-328 {17/44} na vā eṣaḥ doṣaḥ .
(P_1,1.44.3) KA_I,103.3-104.7 Ro_I,325-328 {18/44} kim kāraṇam .
(P_1,1.44.3) KA_I,103.3-104.7 Ro_I,325-328 {19/44} prasaṅgasāmarthyāt .
(P_1,1.44.3) KA_I,103.3-104.7 Ro_I,325-328 {20/44} prasaṅgasāmarthyāt ca vidhiḥ bhaviṣyati anyatra pratiṣedhaviṣayāt pratiṣedhasāmarthyāt ca pratiṣedhaḥ bhaviṣyati anyatra vidhiviṣayāt .
(P_1,1.44.3) KA_I,103.3-104.7 Ro_I,325-328 {21/44} tat etat kva siddham bhavati .
(P_1,1.44.3) KA_I,103.3-104.7 Ro_I,325-328 {22/44} yā aprāpte vibhāṣā .
(P_1,1.44.3) KA_I,103.3-104.7 Ro_I,325-328 {23/44} yā hi prāpte kṛtasāmarthyaḥ tatra pūrveṇa vidhiḥ iti kṛtvā pratiṣedhasya eva sampratyayaḥ syāt .
(P_1,1.44.3) KA_I,103.3-104.7 Ro_I,325-328 {24/44} etat api siddham .
(P_1,1.44.3) KA_I,103.3-104.7 Ro_I,325-328 {25/44} katham .
(P_1,1.44.3) KA_I,103.3-104.7 Ro_I,325-328 {26/44} vibhāṣā iti mahatīsañjñā kriyate .
(P_1,1.44.3) KA_I,103.3-104.7 Ro_I,325-328 {27/44} sañjñā ca nāma yataḥ na laghīyaḥ .
(P_1,1.44.3) KA_I,103.3-104.7 Ro_I,325-328 {28/44} kutaḥ etat .
(P_1,1.44.3) KA_I,103.3-104.7 Ro_I,325-328 {29/44} laghvartham hi sañjñākaraṇam .
(P_1,1.44.3) KA_I,103.3-104.7 Ro_I,325-328 {30/44} tatra mahatyāḥ sañjñāyāḥ karaṇe etat prayojanam ubhayoḥ sañjñā yathā vijñāyeta : na iti ca vā iti ca .
(P_1,1.44.3) KA_I,103.3-104.7 Ro_I,325-328 {31/44} tatra yā tāvat aprāpte vibhāṣā tatra pratiṣedhyam na asti iti kṛtvā vā iti anena vikalpaḥ bhaviṣyati .
(P_1,1.44.3) KA_I,103.3-104.7 Ro_I,325-328 {32/44} yā hi prāpte vibhāṣā tatra ubhayam upasthitam bhavati : na iti ca vā iti ca .
(P_1,1.44.3) KA_I,103.3-104.7 Ro_I,325-328 {33/44} tatra na iti anena pratiṣiddhe vā iti anena vikalpaḥ bhaviṣyati .
(P_1,1.44.3) KA_I,103.3-104.7 Ro_I,325-328 {34/44} evam api vipratiṣedhayoḥ yugapadvacanānupapattiḥ .
(P_1,1.44.3) KA_I,103.3-104.7 Ro_I,325-328 {35/44} vipratiṣedhayoḥ yugapadvacanam na upapadyate : śuśāva śuśuvatuḥ śuśuvuḥ śiśvāya śiśviyatuḥ śiśviyuḥ .
(P_1,1.44.3) KA_I,103.3-104.7 Ro_I,325-328 {36/44} kim kāraṇam .
(P_1,1.44.3) KA_I,103.3-104.7 Ro_I,325-328 {37/44} bhavati iti cet na pratiṣedhaḥ .
(P_1,1.44.3) KA_I,103.3-104.7 Ro_I,325-328 {38/44} bhavati iti cet pratiṣedhaḥ na prāpnoti .
(P_1,1.44.3) KA_I,103.3-104.7 Ro_I,325-328 {39/44} na iti cet na vidhiḥ .
(P_1,1.44.3) KA_I,103.3-104.7 Ro_I,325-328 {40/44} na it cet vidhiḥ na sidhyati .
(P_1,1.44.3) KA_I,103.3-104.7 Ro_I,325-328 {41/44} siddham tu pūrvasya uttareṇa bādhitatvāt .
(P_1,1.44.3) KA_I,103.3-104.7 Ro_I,325-328 {42/44} siddham etat. katham .
(P_1,1.44.3) KA_I,103.3-104.7 Ro_I,325-328 {43/44} pūrvavidhim uttarvidhiḥ bādhate .
(P_1,1.44.3) KA_I,103.3-104.7 Ro_I,325-328 {44/44} itikaraṇaḥ arthanirdeśāṛthaḥ iti uktam .
(P_1,1.44.4) KA_I,104.8-105.13 Ro_I,328-332 {1/43} sādhvanuśāsane asmin yasya vibhāṣā tasya sādhutvam .
(P_1,1.44.4) KA_I,104.8-105.13 Ro_I,328-332 {2/43} sādhvanuśāsane asmin śāstre yasya vibhāṣā kriyate saḥ vibhāṣā sādhuḥ syāt .
(P_1,1.44.4) KA_I,104.8-105.13 Ro_I,328-332 {3/43} samāsaḥ ca eva hi vibhāṣā .
(P_1,1.44.4) KA_I,104.8-105.13 Ro_I,328-332 {4/43} tena samāsasya eva vibhāṣā sādhutvam syāt .
(P_1,1.44.4) KA_I,104.8-105.13 Ro_I,328-332 {5/43} astu .
(P_1,1.44.4) KA_I,104.8-105.13 Ro_I,328-332 {6/43} yaḥ sādhuḥ saḥ prayokṣyate. asādhuḥ na prayokṣyate .
(P_1,1.44.4) KA_I,104.8-105.13 Ro_I,328-332 {7/43} na ca eva hi kadā cit rājapuruṣaḥ iti asyām avasthāyām asādhutvam iṣyate .
(P_1,1.44.4) KA_I,104.8-105.13 Ro_I,328-332 {8/43} api ca dvedhāpratipattiḥ .
(P_1,1.44.4) KA_I,104.8-105.13 Ro_I,328-332 {9/43} dvaidham śabdānām apratipattiḥ .
(P_1,1.44.4) KA_I,104.8-105.13 Ro_I,328-332 {10/43} icchāmaḥ ca punaḥ vibhāṣāpradeśeṣu dvaidham śabdānām pratipattiḥ syāt iti tat ca na sidhyati .
(P_1,1.44.4) KA_I,104.8-105.13 Ro_I,328-332 {11/43} yasya punaḥ kāryāḥ śabdāḥ vibhāṣā asau samāsam nirvartayati .
(P_1,1.44.4) KA_I,104.8-105.13 Ro_I,328-332 {12/43} yasya api nityāḥ śabdāḥ tasya api eṣaḥ na doṣaḥ .
(P_1,1.44.4) KA_I,104.8-105.13 Ro_I,328-332 {13/43} katham .
(P_1,1.44.4) KA_I,104.8-105.13 Ro_I,328-332 {14/43} na vibhāṣāgrahaṇena sādhutvam abhisambadhyate .
(P_1,1.44.4) KA_I,104.8-105.13 Ro_I,328-332 {15/43} kim tarhi .
(P_1,1.44.4) KA_I,104.8-105.13 Ro_I,328-332 {16/43} samāsasañjñā abhisambadhyate : samāsaḥ iti eṣā sañjñā vibhāṣā bhavati iti .
(P_1,1.44.4) KA_I,104.8-105.13 Ro_I,328-332 {17/43} tat yathā : medhyaḥ paśuḥ vibhāṣitaḥ .
(P_1,1.44.4) KA_I,104.8-105.13 Ro_I,328-332 {18/43} medhyaḥ anaḍvān vibhāṣitaḥ iti .
(P_1,1.44.4) KA_I,104.8-105.13 Ro_I,328-332 {19/43} na etat vicāryate : anaḍvān na anaḍvān iti .
(P_1,1.44.4) KA_I,104.8-105.13 Ro_I,328-332 {20/43} kim tarhi ālabdhavyaḥ na ālabdhavyaḥ iti .
(P_1,1.44.4) KA_I,104.8-105.13 Ro_I,328-332 {21/43} kārye yugapadanvācayayaugapadyam .
(P_1,1.44.4) KA_I,104.8-105.13 Ro_I,328-332 {22/43} kāryeṣu śabdeṣu yugapat anvācayena ca yat ucyate tasya yugapadvacanatā prāpnoti : tavyattavyānīyaraḥ , ḍhak ca maṇḍūkāt iti .
(P_1,1.44.4) KA_I,104.8-105.13 Ro_I,328-332 {23/43} yasya punaḥ nityāḥ śabdāḥ prayuktānām asau sādhutvam anvācaṣṭe .
(P_1,1.44.4) KA_I,104.8-105.13 Ro_I,328-332 {24/43} nanu ca yasya api kāryāḥ tasya api eṣaḥ na doṣaḥ .
(P_1,1.44.4) KA_I,104.8-105.13 Ro_I,328-332 {25/43} katham .
(P_1,1.44.4) KA_I,104.8-105.13 Ro_I,328-332 {26/43} pratyayaḥ paraḥ bhavati iti ucyate .
(P_1,1.44.4) KA_I,104.8-105.13 Ro_I,328-332 {27/43} na ca ekasyāḥ prakṛteḥ anekasya pratyayasya yugapat paratvena sambhavaḥ asti .
(P_1,1.44.4) KA_I,104.8-105.13 Ro_I,328-332 {28/43} na api brūmaḥ pratyayamālā prāpnoti .
(P_1,1.44.4) KA_I,104.8-105.13 Ro_I,328-332 {29/43} kim tarhi .
(P_1,1.44.4) KA_I,104.8-105.13 Ro_I,328-332 {30/43} kartavyam iti prayoktavye yugapat dvitīyasya tṛtīyasya ca prayogaḥ prāpnoti .
(P_1,1.44.4) KA_I,104.8-105.13 Ro_I,328-332 {31/43} na eṣaḥ doṣaḥ .
(P_1,1.44.4) KA_I,104.8-105.13 Ro_I,328-332 {32/43} arthagatyarthaḥ śabdaprayogaḥ .
(P_1,1.44.4) KA_I,104.8-105.13 Ro_I,328-332 {33/43} artham sampratyāyayiṣyāmi iti śabdaḥ prayujyate .
(P_1,1.44.4) KA_I,104.8-105.13 Ro_I,328-332 {34/43} tatra ekena uktatvāt tasya arthasya dvitīyasya prayogeṇa na bhavitavyam uktārthānām aprayogaḥ iti .
(P_1,1.44.4) KA_I,104.8-105.13 Ro_I,328-332 {35/43} ācāryadeśaśīlane ca tadviṣayatā .
(P_1,1.44.4) KA_I,104.8-105.13 Ro_I,328-332 {36/43} ācāryadeśaśīlanena yat ucyate tasya tadviṣayatā prāpnoti .
(P_1,1.44.4) KA_I,104.8-105.13 Ro_I,328-332 {37/43} ikaḥ hrasvaḥ aṅyaḥ gālavasya prācām avṛddhāt phin bahulam iti gālavāḥ eva hrasvān prayuñjīran prākṣu ca eva hi phin syāt .
(P_1,1.44.4) KA_I,104.8-105.13 Ro_I,328-332 {38/43} tat yathā : jamadagniḥ vai etat pañcamam avadānam avādyat tasmāt na ajāmadagnyaḥ pañcāvattam juhoti .
(P_1,1.44.4) KA_I,104.8-105.13 Ro_I,328-332 {39/43} yasya punaḥ nityāḥ śabdāḥ gālavagrahaṇam tasya pūjārtham deśagrahaṇam ca kīrtyartham .
(P_1,1.44.4) KA_I,104.8-105.13 Ro_I,328-332 {40/43} nanu ca yasya api kāryāḥ tasya api pūjārtham gālavagrahaṇam syāt deśagraham ca kīrtyartham .
(P_1,1.44.4) KA_I,104.8-105.13 Ro_I,328-332 {41/43} tatkīrtane ca dvedhāpratipattiḥ .
(P_1,1.44.4) KA_I,104.8-105.13 Ro_I,328-332 {42/43} tatkīrtane ca dvaidham śabdānām apratipattiḥ syāt .
(P_1,1.44.4) KA_I,104.8-105.13 Ro_I,328-332 {43/43} icchāmaḥ ca punaḥ ācāryagrahaṇeṣu deśagrahaṇeṣu ca dvaidham śabdānām pratipattiḥ syāt iti tat ca na sidhyati .
(P_1,1.44.5) KA_I,105.14-20 Ro_I,332-333 {1/12} aśiṣyaḥ vā viditatvāt .
(P_1,1.44.5) KA_I,105.14-20 Ro_I,332-333 {2/12} aśiṣyaḥ vā punaḥ ayam yogaḥ .
(P_1,1.44.5) KA_I,105.14-20 Ro_I,332-333 {3/12} kim kāraṇam .
(P_1,1.44.5) KA_I,105.14-20 Ro_I,332-333 {4/12} viditatvāt .
(P_1,1.44.5) KA_I,105.14-20 Ro_I,332-333 {5/12} yat anena yogena prārthyate tasya arthasya viditatvāt .
(P_1,1.44.5) KA_I,105.14-20 Ro_I,332-333 {6/12} ye api hi etām sañjñām na ārabhante te api vibhāṣā iti ukte anityatvam avagacchanti .
(P_1,1.44.5) KA_I,105.14-20 Ro_I,332-333 {7/12} yājñikāḥ khalu api sañjñām anārabhamāṇāḥ vibhāṣā iti ukte anityatvam avagacchanti .
(P_1,1.44.5) KA_I,105.14-20 Ro_I,332-333 {8/12} tat yathā .
(P_1,1.44.5) KA_I,105.14-20 Ro_I,332-333 {9/12} medhyaḥ paśuḥ vibhāṣitaḥ .
(P_1,1.44.5) KA_I,105.14-20 Ro_I,332-333 {10/12} medhyaḥ anaḍvān vibhāṣitaḥ iti .
(P_1,1.44.5) KA_I,105.14-20 Ro_I,332-333 {11/12} ālabdhavyaḥ na ālabdhavyaḥ iti gamyate .
(P_1,1.44.5) KA_I,105.14-20 Ro_I,332-333 {12/12} ācāryaḥ khalu api sañjñām ārabhamāṇaḥ bhūyiṣṭham anyaiḥ api śabdaiḥ etam artham sampratyāyayati bahulam anyatarasyām ubhayathā vā ekeṣām iti .
(P_1,1.44.6) KA_I,105.21-108.7 Ro_I,333-339 {1/100} aprāpte trisaṃśayāḥ .
(P_1,1.44.6) KA_I,105.21-108.7 Ro_I,333-339 {2/100} itaḥ uttaram yāḥ vibhāṣāḥ anukramiṣyāmaḥ aprāpte tāḥ draṣṭavyāḥ .
(P_1,1.44.6) KA_I,105.21-108.7 Ro_I,333-339 {3/100} trisaṃśayāḥ tu bhavanti : prāpte aprāpte ubhayatra vā iti .
(P_1,1.44.6) KA_I,105.21-108.7 Ro_I,333-339 {4/100} dvandve ca vibhāṣā jasi : prāpte aprāpte ubhayatra vā iti sandehaḥ .
(P_1,1.44.6) KA_I,105.21-108.7 Ro_I,333-339 {5/100} katham ca prāpte katham vā aprāpte katham vā ubhayatra .
(P_1,1.44.6) KA_I,105.21-108.7 Ro_I,333-339 {6/100} ubhayaśabdaḥ sarvādiṣu paṭhyate tayapaḥ ca ayajādeśaḥ kriyate .
(P_1,1.44.6) KA_I,105.21-108.7 Ro_I,333-339 {7/100} tena vā nitye prāpte anyatra vā aprāpte ubhayatra vā iti .
(P_1,1.44.6) KA_I,105.21-108.7 Ro_I,333-339 {8/100} aprāpte .
(P_1,1.44.6) KA_I,105.21-108.7 Ro_I,333-339 {9/100} ayac pratyayāntaram .
(P_1,1.44.6) KA_I,105.21-108.7 Ro_I,333-339 {10/100} yadi pratyayāntaram ubhayī iti īkāraḥ na prāpnoti .
(P_1,1.44.6) KA_I,105.21-108.7 Ro_I,333-339 {11/100} mā bhūt evam .
(P_1,1.44.6) KA_I,105.21-108.7 Ro_I,333-339 {12/100} mātracaḥ iti evam bhaviṣyati .
(P_1,1.44.6) KA_I,105.21-108.7 Ro_I,333-339 {13/100} katham .
(P_1,1.44.6) KA_I,105.21-108.7 Ro_I,333-339 {14/100} mātrac iti na idam pratyayagrahaṇam .
(P_1,1.44.6) KA_I,105.21-108.7 Ro_I,333-339 {15/100} kim tarhi .
(P_1,1.44.6) KA_I,105.21-108.7 Ro_I,333-339 {16/100} pratyāhāragrahaṇam .
(P_1,1.44.6) KA_I,105.21-108.7 Ro_I,333-339 {17/100} kva sanniviṣṭānām pratyāhāraḥ .
(P_1,1.44.6) KA_I,105.21-108.7 Ro_I,333-339 {18/100} mātraśabdāt prabhṛti ā āyacaḥ cakārāt .
(P_1,1.44.6) KA_I,105.21-108.7 Ro_I,333-339 {19/100} yadi pratyāhāragrahaṇam kati tiṣṭhanti : atra api prāpnoti .
(P_1,1.44.6) KA_I,105.21-108.7 Ro_I,333-339 {20/100} ataḥ iti vartate .
(P_1,1.44.6) KA_I,105.21-108.7 Ro_I,333-339 {21/100} evam api tailamātrā ghrtamātrā iti atra api prāpnoti .
(P_1,1.44.6) KA_I,105.21-108.7 Ro_I,333-339 {22/100} sadṛśasya api asanniviṣṭasya na bhaviṣyati pratyāhāreṇa grahaṇam .
(P_1,1.44.6) KA_I,105.21-108.7 Ro_I,333-339 {23/100} ūrṇoḥ vibhāṣā : prāpte aprāpte ubhayatra vā iti sandehaḥ .
(P_1,1.44.6) KA_I,105.21-108.7 Ro_I,333-339 {24/100} katham ca prāpte katham vā aprāpte katham vā ubhayatra .
(P_1,1.44.6) KA_I,105.21-108.7 Ro_I,333-339 {25/100} asaṃyogāt liṭ kit iti vā nitye prāpte anyatra vā aprāpte ubhayatra vā iti .
(P_1,1.44.6) KA_I,105.21-108.7 Ro_I,333-339 {26/100} aprāpte .
(P_1,1.44.6) KA_I,105.21-108.7 Ro_I,333-339 {27/100} anyat hi kittvam anyat ṅittvam .
(P_1,1.44.6) KA_I,105.21-108.7 Ro_I,333-339 {28/100} ekam cet ṅitkitau .
(P_1,1.44.6) KA_I,105.21-108.7 Ro_I,333-339 {29/100} yadi ekam ṅitkitau tataḥ asti sandehaḥ .
(P_1,1.44.6) KA_I,105.21-108.7 Ro_I,333-339 {30/100} atha hi nānā na asti sandehaḥ .
(P_1,1.44.6) KA_I,105.21-108.7 Ro_I,333-339 {31/100} yadi api nānā evam api sandehaḥ .
(P_1,1.44.6) KA_I,105.21-108.7 Ro_I,333-339 {32/100} katham .
(P_1,1.44.6) KA_I,105.21-108.7 Ro_I,333-339 {33/100} praurṇuvi iti .
(P_1,1.44.6) KA_I,105.21-108.7 Ro_I,333-339 {34/100} sārvadhātukam apit iti vā nitye prāpte anyatra vā aprāpte ubhayatra vā iti .
(P_1,1.44.6) KA_I,105.21-108.7 Ro_I,333-339 {35/100} aprāpte .
(P_1,1.44.6) KA_I,105.21-108.7 Ro_I,333-339 {36/100} vibhāṣā upayamane : prāpte aprāpte ubhayatra vā iti sandehaḥ .
(P_1,1.44.6) KA_I,105.21-108.7 Ro_I,333-339 {37/100} katham ca prāpte katham vā aprāpte katham vā ubhayatra .
(P_1,1.44.6) KA_I,105.21-108.7 Ro_I,333-339 {38/100} gandhane iti vā nitye prāpte anyatra vā aprāpte ubhayatra vā iti .
(P_1,1.44.6) KA_I,105.21-108.7 Ro_I,333-339 {39/100} aprāpte .
(P_1,1.44.6) KA_I,105.21-108.7 Ro_I,333-339 {40/100} gandhane iti nivṛttam .
(P_1,1.44.6) KA_I,105.21-108.7 Ro_I,333-339 {41/100} anupasargāt vā : prāpte aprāpte ubhayatra vā iti sandehaḥ .
(P_1,1.44.6) KA_I,105.21-108.7 Ro_I,333-339 {42/100} katham ca prāpte katham vā aprāpte katham vā ubhayatra .
(P_1,1.44.6) KA_I,105.21-108.7 Ro_I,333-339 {43/100} vṛttisargatāyaneṣu kramaḥ iti vā nitye prāpte anyatra vā aprāpte ubhayatra vā iti .
(P_1,1.44.6) KA_I,105.21-108.7 Ro_I,333-339 {44/100} aprāpte .
(P_1,1.44.6) KA_I,105.21-108.7 Ro_I,333-339 {45/100} vṛttyādiṣu iti nivṛttam .
(P_1,1.44.6) KA_I,105.21-108.7 Ro_I,333-339 {46/100} vibhāṣā vṛkṣamṛgādīnām : prāpte aprāpte ubhayatra vā iti sandehaḥ .
(P_1,1.44.6) KA_I,105.21-108.7 Ro_I,333-339 {47/100} katham ca prāpte katham vā aprāpte katham vā ubhayatra .
(P_1,1.44.6) KA_I,105.21-108.7 Ro_I,333-339 {48/100} jātiḥ aprāṇinām iti vā nitye prāpte anyatra vā aprāpte ubhayatra vā iti .
(P_1,1.44.6) KA_I,105.21-108.7 Ro_I,333-339 {49/100} aprāpte .
(P_1,1.44.6) KA_I,105.21-108.7 Ro_I,333-339 {50/100} jātiḥ aprāṇinām iti nivṛttam .
(P_1,1.44.6) KA_I,105.21-108.7 Ro_I,333-339 {51/100} uṣavidajāgṛbhyaḥ anyatarasyām : prāpte aprāpte ubhayatra vā iti sandehaḥ .
(P_1,1.44.6) KA_I,105.21-108.7 Ro_I,333-339 {52/100} katham ca prāpte katham vā aprāpte katham vā ubhayatra .
(P_1,1.44.6) KA_I,105.21-108.7 Ro_I,333-339 {53/100} pratyayāntāt iti vā nitye prāpte anyatra vā aprāpte ubhayatra vā iti .
(P_1,1.44.6) KA_I,105.21-108.7 Ro_I,333-339 {54/100} aprāpte .
(P_1,1.44.6) KA_I,105.21-108.7 Ro_I,333-339 {55/100} pratyayāntāḥ dhātvantarāṇi .
(P_1,1.44.6) KA_I,105.21-108.7 Ro_I,333-339 {56/100} dīpādīnām vibhāṣā : prāpte aprāpte ubhayatra vā iti sandehaḥ .
(P_1,1.44.6) KA_I,105.21-108.7 Ro_I,333-339 {57/100} katham ca prāpte katham vā aprāpte katham vā ubhayatra .
(P_1,1.44.6) KA_I,105.21-108.7 Ro_I,333-339 {58/100} bhāvakarmaṇoḥ iti vā nitye prāpte anyatra vā aprāpte ubhayatra vā iti .
(P_1,1.44.6) KA_I,105.21-108.7 Ro_I,333-339 {59/100} aprāpte .
(P_1,1.44.6) KA_I,105.21-108.7 Ro_I,333-339 {60/100} kartari iti vartate .
(P_1,1.44.6) KA_I,105.21-108.7 Ro_I,333-339 {61/100} evam api sandehaḥ : nyāyye vā kartari karmakartari vā iti .
(P_1,1.44.6) KA_I,105.21-108.7 Ro_I,333-339 {62/100} na asti sandehaḥ .
(P_1,1.44.6) KA_I,105.21-108.7 Ro_I,333-339 {63/100} sakarmakasya kartā karmavat bhavati akarmakāḥ ca dīpādayaḥ .
(P_1,1.44.6) KA_I,105.21-108.7 Ro_I,333-339 {64/100} akarmakāḥ api vai sopasargāḥ sakarmakāḥ bhavanti .
(P_1,1.44.6) KA_I,105.21-108.7 Ro_I,333-339 {65/100} karmāpadiṣṭāḥ vidhayaḥ karmasthabhāvakānām karmasthakriyāṇām ca bhavanti kartṛsthabhāvakāḥ ca dīpādayaḥ .
(P_1,1.44.6) KA_I,105.21-108.7 Ro_I,333-339 {66/100} vibhāṣā agreprathamapūrveṣu : prāpte aprāpte ubhayatra vā iti sandehaḥ .
(P_1,1.44.6) KA_I,105.21-108.7 Ro_I,333-339 {67/100} katham ca prāpte katham vā aprāpte katham vā ubhayatra .
(P_1,1.44.6) KA_I,105.21-108.7 Ro_I,333-339 {68/100} ābhīkṣṇye iti vā nitye prāpte anyatra vā aprāpte ubhayatra vā iti .
(P_1,1.44.6) KA_I,105.21-108.7 Ro_I,333-339 {69/100} aprāpte .
(P_1,1.44.6) KA_I,105.21-108.7 Ro_I,333-339 {70/100} ābhīkṣṇye iti nivṛttam .
(P_1,1.44.6) KA_I,105.21-108.7 Ro_I,333-339 {71/100} tṛnādīnām vibhāṣā : prāpte aprāpte ubhayatra vā iti sandehaḥ .
(P_1,1.44.6) KA_I,105.21-108.7 Ro_I,333-339 {72/100} katham ca prāpte katham vā aprāpte katham vā ubhayatra .
(P_1,1.44.6) KA_I,105.21-108.7 Ro_I,333-339 {73/100} ākrośe iti vā nitye prāpte anyatra vā aprāpte ubhayatra vā iti .
(P_1,1.44.6) KA_I,105.21-108.7 Ro_I,333-339 {74/100} aprāpte .
(P_1,1.44.6) KA_I,105.21-108.7 Ro_I,333-339 {75/100} ākrośe iti nivṛttam .
(P_1,1.44.6) KA_I,105.21-108.7 Ro_I,333-339 {76/100} ekahalādau pūrayitavye anyatarasyām .
(P_1,1.44.6) KA_I,105.21-108.7 Ro_I,333-339 {77/100} prāpte aprāpte ubhayatra vā iti sandehaḥ .
(P_1,1.44.6) KA_I,105.21-108.7 Ro_I,333-339 {78/100} katham ca prāpte katham vā aprāpte katham vā ubhayatra .
(P_1,1.44.6) KA_I,105.21-108.7 Ro_I,333-339 {79/100} udakasya udaḥ sañjñāyām iti vā nitye prāpte anyatra vā aprāpte ubhayatra vā iti .
(P_1,1.44.6) KA_I,105.21-108.7 Ro_I,333-339 {80/100} aprāpte .
(P_1,1.44.6) KA_I,105.21-108.7 Ro_I,333-339 {81/100} sañjñāyām iti nivṛttam .
(P_1,1.44.6) KA_I,105.21-108.7 Ro_I,333-339 {82/100} śvādeḥ iñi padāntasya anyatarasyām .
(P_1,1.44.6) KA_I,105.21-108.7 Ro_I,333-339 {83/100} prāpte aprāpte ubhayatra vā iti sandehaḥ .
(P_1,1.44.6) KA_I,105.21-108.7 Ro_I,333-339 {84/100} katham ca prāpte katham vā aprāpte katham vā ubhayatra .
(P_1,1.44.6) KA_I,105.21-108.7 Ro_I,333-339 {85/100} iñi iti vā nitye prāpte anyatra vā aprāpte ubhayatra vā iti .
(P_1,1.44.6) KA_I,105.21-108.7 Ro_I,333-339 {86/100} aprāpte .
(P_1,1.44.6) KA_I,105.21-108.7 Ro_I,333-339 {87/100} iñi iti nivṛttam .
(P_1,1.44.6) KA_I,105.21-108.7 Ro_I,333-339 {88/100} sapūrvāyāḥ prathamāyāḥ vibhāṣā .
(P_1,1.44.6) KA_I,105.21-108.7 Ro_I,333-339 {89/100} prāpte aprāpte ubhayatra vā iti sandehaḥ .
(P_1,1.44.6) KA_I,105.21-108.7 Ro_I,333-339 {90/100} katham ca prāpte katham vā aprāpte katham vā ubhayatra .
(P_1,1.44.6) KA_I,105.21-108.7 Ro_I,333-339 {91/100} cādibhiḥ yoge iti vā nitye prāpte anyatra vā aprāpte ubhayatra vā iti .
(P_1,1.44.6) KA_I,105.21-108.7 Ro_I,333-339 {92/100} aprāpte .
(P_1,1.44.6) KA_I,105.21-108.7 Ro_I,333-339 {93/100} cādibhiḥ yoge iti nivṛttam .
(P_1,1.44.6) KA_I,105.21-108.7 Ro_I,333-339 {94/100} graḥ yaṅi aci vibhāṣā .
(P_1,1.44.6) KA_I,105.21-108.7 Ro_I,333-339 {95/100} prāpte aprāpte ubhayatra vā iti sandehaḥ .
(P_1,1.44.6) KA_I,105.21-108.7 Ro_I,333-339 {96/100} katham ca prāpte katham vā aprāpte katham vā ubhayatra .
(P_1,1.44.6) KA_I,105.21-108.7 Ro_I,333-339 {97/100} yaṅi iti vā nitye prāpte anyatra vā aprāpte ubhayatra vā iti .
(P_1,1.44.6) KA_I,105.21-108.7 Ro_I,333-339 {98/100} aprāpte .
(P_1,1.44.6) KA_I,105.21-108.7 Ro_I,333-339 {99/100} aprāpte .
(P_1,1.44.6) KA_I,105.21-108.7 Ro_I,333-339 {100/100} yaṅi iti nivṛttam
(P_1,1.44.7) KA_I,108.8-109.3 Ro_I,339-40 {1/28} prāpte ca .
(P_1,1.44.7) KA_I,108.8-109.3 Ro_I,339-40 {2/28} itaḥ uttaram yāḥ vibhāṣāḥ anukramiṣyāmaḥ prāpte tāḥ draṣṭavyāḥ .
(P_1,1.44.7) KA_I,108.8-109.3 Ro_I,339-40 {3/28} trisaṃśayāḥ tu bhavanti : prāpte aprāpte ubhayatra vā iti .
(P_1,1.44.7) KA_I,108.8-109.3 Ro_I,339-40 {4/28} vibhāṣā vipralāpe : prāpte aprāpte ubhayatra vā iti sandehaḥ .
(P_1,1.44.7) KA_I,108.8-109.3 Ro_I,339-40 {5/28} katham ca prāpte katham vā aprāpte katham vā ubhayatra .
(P_1,1.44.7) KA_I,108.8-109.3 Ro_I,339-40 {6/28} vyaktavācām iti vā nitye prāpte anyatra vā aprāpte ubhayatra vā iti .
(P_1,1.44.7) KA_I,108.8-109.3 Ro_I,339-40 {7/28} prāpte .
(P_1,1.44.7) KA_I,108.8-109.3 Ro_I,339-40 {8/28} vyaktavācām iti hi vartate .
(P_1,1.44.7) KA_I,108.8-109.3 Ro_I,339-40 {9/28} vibhāṣā upapadena pratīyamāne : prāpte aprāpte ubhayatra vā iti sandehaḥ .
(P_1,1.44.7) KA_I,108.8-109.3 Ro_I,339-40 {10/28} katham ca prāpte katham vā aprāpte katham vā ubhayatra .
(P_1,1.44.7) KA_I,108.8-109.3 Ro_I,339-40 {11/28} svaritañitaḥ iti vā nitye prāpte anyatra vā aprāpte ubhayatra vā iti .
(P_1,1.44.7) KA_I,108.8-109.3 Ro_I,339-40 {12/28} prāpte .
(P_1,1.44.7) KA_I,108.8-109.3 Ro_I,339-40 {13/28} svaritañitaḥ iti hi vartate .
(P_1,1.44.7) KA_I,108.8-109.3 Ro_I,339-40 {14/28} tiraḥ antardhau vibhāṣā kṛñi : prāpte aprāpte ubhayatra vā iti sandehaḥ .
(P_1,1.44.7) KA_I,108.8-109.3 Ro_I,339-40 {15/28} katham ca prāpte katham vā aprāpte katham vā ubhayatra .
(P_1,1.44.7) KA_I,108.8-109.3 Ro_I,339-40 {16/28} antardhau iti vā nitye prāpte anyatra vā aprāpte ubhayatra vā iti .
(P_1,1.44.7) KA_I,108.8-109.3 Ro_I,339-40 {17/28} prāpte .
(P_1,1.44.7) KA_I,108.8-109.3 Ro_I,339-40 {18/28} antardhau iti hi vartate .
(P_1,1.44.7) KA_I,108.8-109.3 Ro_I,339-40 {19/28} adhiḥ īśvare vibhāṣā kṛñi : prāpte aprāpte ubhayatra vā iti sandehaḥ .
(P_1,1.44.7) KA_I,108.8-109.3 Ro_I,339-40 {20/28} katham ca prāpte katham vā aprāpte katham vā ubhayatra .
(P_1,1.44.7) KA_I,108.8-109.3 Ro_I,339-40 {21/28} īśvare iti vā nitye prāpte anyatra vā aprāpte ubhayatra vā iti .
(P_1,1.44.7) KA_I,108.8-109.3 Ro_I,339-40 {22/28} prāpte .
(P_1,1.44.7) KA_I,108.8-109.3 Ro_I,339-40 {23/28} īśvare iti hi vartate .
(P_1,1.44.7) KA_I,108.8-109.3 Ro_I,339-40 {24/28} divaḥ tadarthasya vibhāṣā upasarge : prāpte aprāpte ubhayatra vā iti sandehaḥ .
(P_1,1.44.7) KA_I,108.8-109.3 Ro_I,339-40 {25/28} katham ca prāpte katham vā aprāpte katham vā ubhayatra .
(P_1,1.44.7) KA_I,108.8-109.3 Ro_I,339-40 {26/28} tadarthasya iti vā nitye prāpte anyatra vā aprāpte ubhayatra vā iti .
(P_1,1.44.7) KA_I,108.8-109.3 Ro_I,339-40 {27/28} prāpte .
(P_1,1.44.7) KA_I,108.8-109.3 Ro_I,339-40 {28/28} tadarthasya iti vartate
(P_1,1.44.8) KA_I,109.4-110.8 Ro_I,340-341 {1/34} ubhayatra ca .
(P_1,1.44.8) KA_I,109.4-110.8 Ro_I,340-341 {2/34} itaḥ uttaram yāḥ vibhāṣāḥ anukramiṣyāmaḥ ubhayatra tāḥ draṣṭavyāḥ .
(P_1,1.44.8) KA_I,109.4-110.8 Ro_I,340-341 {3/34} trisaṃśayāḥ tu bhavanti : prāpte aprāpte ubhayatra vā iti .
(P_1,1.44.8) KA_I,109.4-110.8 Ro_I,340-341 {4/34} hṛkroḥ anyatarasyām : prāpte aprāpte ubhayatra vā iti sandehaḥ .
(P_1,1.44.8) KA_I,109.4-110.8 Ro_I,340-341 {5/34} katham ca prāpte katham vā aprāpte katham vā ubhayatra .
(P_1,1.44.8) KA_I,109.4-110.8 Ro_I,340-341 {6/34} gatibuddhipratyavasānārthaśabdakarmākarmakāṇām iti vā nitye prāpte anyatra vā aprāpte ubhayatra vā iti .
(P_1,1.44.8) KA_I,109.4-110.8 Ro_I,340-341 {7/34} ubhayatra .
(P_1,1.44.8) KA_I,109.4-110.8 Ro_I,340-341 {8/34} prāpte tāvat : abhyavahārayati saindhavān , abhyavahārayati saindhavaiḥ , vikārayati saindhavān , vikārayati saindhavaiḥ .
(P_1,1.44.8) KA_I,109.4-110.8 Ro_I,340-341 {9/34} aprāpte : harati bhāram devadattaḥ .
(P_1,1.44.8) KA_I,109.4-110.8 Ro_I,340-341 {10/34} hārayati bhāram devadattam , hārayati bhāram devadattena .
(P_1,1.44.8) KA_I,109.4-110.8 Ro_I,340-341 {11/34} karoti kaṭam devadattaḥ .
(P_1,1.44.8) KA_I,109.4-110.8 Ro_I,340-341 {12/34} kārayati kaṭam devadattam , kārayati kaṭam devadattena .
(P_1,1.44.8) KA_I,109.4-110.8 Ro_I,340-341 {13/34} na yadi vibhāṣā sākāṅkṣe : prāpte aprāpte ubhayatra vā iti sandehaḥ .
(P_1,1.44.8) KA_I,109.4-110.8 Ro_I,340-341 {14/34} katham ca prāpte katham vā aprāpte katham vā ubhayatra .yadi iti vā nitye prāpte anyatra vā aprāpte ubhayatra vā iti .
(P_1,1.44.8) KA_I,109.4-110.8 Ro_I,340-341 {15/34} ubhayatra .
(P_1,1.44.8) KA_I,109.4-110.8 Ro_I,340-341 {16/34} prāpte tāvat : abhijānāsi devadatta yat kaśmīreṣu vatsyāmaḥ , yat kaśmīreṣu avasāma , yat tatra odanān bhokṣyāmahe , yat tatra odanān abhuñjmahi .
(P_1,1.44.8) KA_I,109.4-110.8 Ro_I,340-341 {17/34} aprāpte : abhijānāsi devadatta kaśmīrān gamiṣyāmaḥ , kaśmīrān agacchāma , tatra odanām bhokṣyāmahe , tatra odanān abhuñjmahi .
(P_1,1.44.8) KA_I,109.4-110.8 Ro_I,340-341 {18/34} vibhāṣā śveḥ : prāpte aprāpte ubhayatra vā iti sandehaḥ .
(P_1,1.44.8) KA_I,109.4-110.8 Ro_I,340-341 {19/34} katham ca prāpte katham vā aprāpte katham vā ubhayatra .kiti iti vā nitye prāpte anyatra vā aprāpte ubhayatra vā iti .
(P_1,1.44.8) KA_I,109.4-110.8 Ro_I,340-341 {20/34} ubhayatra .
(P_1,1.44.8) KA_I,109.4-110.8 Ro_I,340-341 {21/34} prāpte tāvat : śuśuvatuḥ , śuśuvuḥ , śiśviyatuḥ , śiśviyuḥ .
(P_1,1.44.8) KA_I,109.4-110.8 Ro_I,340-341 {22/34} aprāpte : śuśāva śuśavitha śiśvāya śiśvayitha .
(P_1,1.44.8) KA_I,109.4-110.8 Ro_I,340-341 {23/34} vibhāṣā saṅghuṣāsvanām : sampūrvāt ghuṣeḥ prāpte aprāpte ubhayatra vā iti sandehaḥ .
(P_1,1.44.8) KA_I,109.4-110.8 Ro_I,340-341 {24/34} katham ca prāpte katham vā aprāpte katham vā ubhayatra .
(P_1,1.44.8) KA_I,109.4-110.8 Ro_I,340-341 {25/34} ghuṣiḥ aviśabdane iti vā nitye prāpte anyatra vā aprāpte ubhayatra vā iti .
(P_1,1.44.8) KA_I,109.4-110.8 Ro_I,340-341 {26/34} ubhayatra .
(P_1,1.44.8) KA_I,109.4-110.8 Ro_I,340-341 {27/34} prāpte tāvat : saṅghuṣṭā rajjuḥ , saṅghuṣitā rajjuḥ .
(P_1,1.44.8) KA_I,109.4-110.8 Ro_I,340-341 {28/34} aprāpte : saṅghuṣṭam vākyam , saṅghuṣitam vākyam .
(P_1,1.44.8) KA_I,109.4-110.8 Ro_I,340-341 {29/34} āṅpūrvāt svaneḥ prāpte aprāpte ubhayatra vā iti sandehaḥ .
(P_1,1.44.8) KA_I,109.4-110.8 Ro_I,340-341 {30/34} katham ca prāpte katham vā aprāpte katham vā ubhayatra .
(P_1,1.44.8) KA_I,109.4-110.8 Ro_I,340-341 {31/34} manasi iti vā nitye prāpte anyatra vā aprāpte ubhayatra vā iti .
(P_1,1.44.8) KA_I,109.4-110.8 Ro_I,340-341 {32/34} ubhayatra .
(P_1,1.44.8) KA_I,109.4-110.8 Ro_I,340-341 {33/34} prāpte tāvat : āsvāntam manaḥ , āsvanitam manaḥ .
(P_1,1.44.8) KA_I,109.4-110.8 Ro_I,340-341 {34/34} aprāpte : āsvāntaḥ devadattaḥ , āsvanitaḥ devadattaḥ iti .
(P_1,1.45) KA_I,111.2-112.17 Ro_I,342-346 {1/49} fkim iyam vākyasya samprasāraṇasañjñā kriyate : ik yaṇaḥ iti etat vākyam samprasāraṇasañjñam bhavati iti , āhosvit varṇasya : ik yaḥ yaṇaḥ sthāne saḥ samprasāraṇasañjñaḥ bhavati iti .
(P_1,1.45) KA_I,111.2-112.17 Ro_I,342-346 {2/49} kaḥ ca atra viśeṣaḥ .
(P_1,1.45) KA_I,111.2-112.17 Ro_I,342-346 {3/49} samprasāraṇasañjñāyām vākyasañjñā cet varṇavidhiḥ .
(P_1,1.45) KA_I,111.2-112.17 Ro_I,342-346 {4/49} samprasāraṇasañjñāyām vākyasañjñā cet varṇavidhiḥ na sidhyati : samprasāraṇāt paraḥ pūrvaḥ bhavati , samprasāraṇasya dīrghaḥ bhavati iti .
(P_1,1.45) KA_I,111.2-112.17 Ro_I,342-346 {5/49} na hi vākyasya samprasāraṇasañjñāyām satyām eṣaḥ nirdeśaḥ upapadyate na api etayoḥ kāryayoḥ sambhavaḥ asti .
(P_1,1.45) KA_I,111.2-112.17 Ro_I,342-346 {6/49} astu tarhi varṇasya .
(P_1,1.45) KA_I,111.2-112.17 Ro_I,342-346 {7/49} varṇasañjñā cet nirvṛttiḥ . varṇasañjñā cet nirvṛttiḥ na sidhyati : ṣyaṅaḥ samprasāraṇam iti .
(P_1,1.45) KA_I,111.2-112.17 Ro_I,342-346 {8/49} saḥ eva hi tāvat ik durlabhaḥ yasya sañjñā kriyate .
(P_1,1.45) KA_I,111.2-112.17 Ro_I,342-346 {9/49} atha api katham cit labhyeta kena asu yaṇaḥ sthāne syāt .
(P_1,1.45) KA_I,111.2-112.17 Ro_I,342-346 {10/49} anena eva hi asau vyavasthāpyate .
(P_1,1.45) KA_I,111.2-112.17 Ro_I,342-346 {11/49} tat etat itaretarāśrayam bhavati , itaretarāśrayāṇi ca kāryāṇi na prakalpante .
(P_1,1.45) KA_I,111.2-112.17 Ro_I,342-346 {12/49} vibhaktiviśeṣanirdeśaḥ tu jñāpakaḥ ubhayasañjñātvasya .
(P_1,1.45) KA_I,111.2-112.17 Ro_I,342-346 {13/49} yat ayam vibhaktiviśeṣaiḥ nirdeśam karoti samprasāraṇāt paraḥ pūrvaḥ bhavati samprasāraṇasya dīrghaḥ bhavati ṣyaṅaḥ samprasāraṇam iti tena jñāyate ubhayoḥ sañjñā bhavati iti .
(P_1,1.45) KA_I,111.2-112.17 Ro_I,342-346 {14/49} yat tāvat āha samprasāraṇāt paraḥ pūrvaḥ bhavati samprasāraṇasya dīrghaḥ bhavati iti tena jñāyate varṇasya bhavati iti .
(P_1,1.45) KA_I,111.2-112.17 Ro_I,342-346 {15/49} yat api āha ṣyaṅaḥ samprasāraṇam iti tena jñāyate vākyasya api sañjñā bhavati iti .
(P_1,1.45) KA_I,111.2-112.17 Ro_I,342-346 {16/49} atha vā punaḥ astu vākyasya eva .
(P_1,1.45) KA_I,111.2-112.17 Ro_I,342-346 {17/49} nanu ca uktam samprasāraṇasañjñāyām vākyasañjñā cet varṇavidhiḥ iti .
(P_1,1.45) KA_I,111.2-112.17 Ro_I,342-346 {18/49} na eṣaḥ doṣaḥ .
(P_1,1.45) KA_I,111.2-112.17 Ro_I,342-346 {19/49} yathā kākāt jātaḥ kākaḥ , śyenāt jātaḥ śyenaḥ evam samprasāraṇāt jātam samprasāraṇam .
(P_1,1.45) KA_I,111.2-112.17 Ro_I,342-346 {20/49} yat tat samprasāraṇāt jātam samprasāraṇam tasmāt paraḥ pūrvaḥ bhavati tasya dīrghaḥ bhavati iti .
(P_1,1.45) KA_I,111.2-112.17 Ro_I,342-346 {21/49} atha vā dṛśyante hi vākyeṣu vākyaikadeśān prayuñjānāḥ padeṣu ca padaikadeśān .
(P_1,1.45) KA_I,111.2-112.17 Ro_I,342-346 {22/49} vākyeṣu tāvat vākyaikadeśān : praviśa piṇḍīm , praviśa tarparṇam .
(P_1,1.45) KA_I,111.2-112.17 Ro_I,342-346 {23/49} padeṣu padaikadeśān : devadattaḥ dattaḥ , satyabhāmā bhāmā iti .
(P_1,1.45) KA_I,111.2-112.17 Ro_I,342-346 {24/49} evam iha api samprasāraṇanirvṛttāt samprasāraṇanirvṛttasya iti etasya vākyasya arthe samprasāraṇāt samprasāraṇasya iti vākyaikadeśaḥ prayujyate .
(P_1,1.45) KA_I,111.2-112.17 Ro_I,342-346 {25/49} tena nirvṛttasya vidhim vijñāsyāmaḥ .
(P_1,1.45) KA_I,111.2-112.17 Ro_I,342-346 {26/49} samprasāraṇanirvṛttāt samprasāraṇanirvṛttasya iti .
(P_1,1.45) KA_I,111.2-112.17 Ro_I,342-346 {27/49} atha vā āha ayam samprasāraṇāt paraḥ pūrvaḥ bhavati samprasāraṇasya dīrghaḥ bhavati iti .
(P_1,1.45) KA_I,111.2-112.17 Ro_I,342-346 {28/49} na ca vākyasya samprasāraṇasañjñāyām satyām eṣaḥ nirdeśaḥ upapadyate na api etayoḥ kāryayoḥ sambhavaḥ asti .
(P_1,1.45) KA_I,111.2-112.17 Ro_I,342-346 {29/49} tatra vacanāt bhaviṣyati .
(P_1,1.45) KA_I,111.2-112.17 Ro_I,342-346 {30/49} atha vā punaḥ astu varṇasya .
(P_1,1.45) KA_I,111.2-112.17 Ro_I,342-346 {31/49} nanu ca uktam varṇasañjñā cet nirvṛttiḥ iti .
(P_1,1.45) KA_I,111.2-112.17 Ro_I,342-346 {32/49} na eṣaḥ doṣaḥ .
(P_1,1.45) KA_I,111.2-112.17 Ro_I,342-346 {33/49} itaretarāśrayamātram etat coditam .
(P_1,1.45) KA_I,111.2-112.17 Ro_I,342-346 {34/49} sarvāṇi ca itaretarāśrayāṇi ekatvena parihṛtāni siddham tu nityaśabdatvāt iti .
(P_1,1.45) KA_I,111.2-112.17 Ro_I,342-346 {35/49} na idam tulyam anyaiḥ itaretarāśrayaiḥ .
(P_1,1.45) KA_I,111.2-112.17 Ro_I,342-346 {36/49} na hi tatra kim cit ucyate asya sthāne ye ākāraikāraukārāḥ bhāvyante te vṛddhisañjñāḥ bhavanti iti .
(P_1,1.45) KA_I,111.2-112.17 Ro_I,342-346 {37/49} iha punaḥ ucyate ik yaḥ yaṇaḥ sthāne saḥ samprasāraṇasañjñaḥ bhavati iti .
(P_1,1.45) KA_I,111.2-112.17 Ro_I,342-346 {38/49} evam tarhi bhāvinī iyam sañjñā vijñāsyate .
(P_1,1.45) KA_I,111.2-112.17 Ro_I,342-346 {39/49} tat yathā : kaḥ cit kam cit tantuvāyam āha : asya sūtrasya śāṭakam vaya iti .
(P_1,1.45) KA_I,111.2-112.17 Ro_I,342-346 {40/49} saḥ paśyati : yadi śāṭakaḥ na vātavyaḥ atha vātavyaḥ na śāṭakaḥ .
(P_1,1.45) KA_I,111.2-112.17 Ro_I,342-346 {41/49} śāṭakaḥ vātavyaḥ iti vipratiṣiddham .
(P_1,1.45) KA_I,111.2-112.17 Ro_I,342-346 {42/49} bhāvinī khalu asya sañjñā abhipretā .
(P_1,1.45) KA_I,111.2-112.17 Ro_I,342-346 {43/49} saḥ manye vātavyaḥ yasmin ute śāṭakaḥ iti etat bhavati iti .
(P_1,1.45) KA_I,111.2-112.17 Ro_I,342-346 {44/49} evam iha api saḥ yaṇaḥ sthāne bhavati yasya abhinirvṛttasya samprasāraṇam iti eṣā sañjñā bhaviṣyati .
(P_1,1.45) KA_I,111.2-112.17 Ro_I,342-346 {45/49} atha vā ijādiyajādipravṛttiḥ ca eva hi loke lakṣyate .
(P_1,1.45) KA_I,111.2-112.17 Ro_I,342-346 {46/49} yajādyupadeśāt tu ijādinivṛttiḥ prasaktā .
(P_1,1.45) KA_I,111.2-112.17 Ro_I,342-346 {47/49} prayuñjate ca punaḥ lokāḥ iṣṭam uptam iti .
(P_1,1.45) KA_I,111.2-112.17 Ro_I,342-346 {48/49} te manyāmahe : asya yaṇaḥ sthāne imam ikam prayuñjate iti .
(P_1,1.45) KA_I,111.2-112.17 Ro_I,342-346 {49/49} tatra tasya asādhvabhimatasya śāstreṇa sādhutvam avasthāpyate : kiti sādhuḥ bhavati ṅiti sādhuḥ bhavati iti .
(P_1,1.46.1) KA_I,112.19-22 Ro_I, 346 {1/8} samāsanirdeśaḥ ayam .
(P_1,1.46.1) KA_I,112.19-22 Ro_I, 346 {2/8} tatra na jñāyate kaḥ ādiḥ kaḥ antaḥ iti .
(P_1,1.46.1) KA_I,112.19-22 Ro_I, 346 {3/8} tat yathā : ajāvidhanau devadattayajñadattau iti ukte na jñāyate kasya ajāḥ dhanam kasya avayaḥ iti .
(P_1,1.46.1) KA_I,112.19-22 Ro_I, 346 {4/8} yadi api tāvat loke eṣaḥ dṛṣṭāntaḥ dṛṣṭāntasya api puruṣārambhaḥ nivartakaḥ bhavati .
(P_1,1.46.1) KA_I,112.19-22 Ro_I, 346 {5/8} asti ca iha kaḥ cit puruṣārambhaḥ .
(P_1,1.46.1) KA_I,112.19-22 Ro_I, 346 {6/8} asti iti āha .
(P_1,1.46.1) KA_I,112.19-22 Ro_I, 346 {7/8} kaḥ .
(P_1,1.46.1) KA_I,112.19-22 Ro_I, 346 {8/8} saṅkhyātanudeśaḥ nāma .
(P_1,1.46.2) KA_I,112.23-113.15 Ro_I,346-349 {1/35} kau punaḥ ṭakitau ādyantau bhavataḥ .
(P_1,1.46.2) KA_I,112.23-113.15 Ro_I,346-349 {2/35} āgamau iti āha .
(P_1,1.46.2) KA_I,112.23-113.15 Ro_I,346-349 {3/35} yuktam punaḥ yat nityeṣu nāma śabdeṣu āgamaśāsanam syāt na nityeṣu śabdeṣu kūṭasthaiḥ avicālibhiḥ varṇaiḥ bhavitavyam anapāyopajanavikāribhiḥ .
(P_1,1.46.2) KA_I,112.23-113.15 Ro_I,346-349 {4/35} āgamaḥ ca nāma apūrvaḥ śabdopajanaḥ .
(P_1,1.46.2) KA_I,112.23-113.15 Ro_I,346-349 {5/35} atha yuktam yat nityeṣu śabdeṣu ādeśāḥ syuḥ .
(P_1,1.46.2) KA_I,112.23-113.15 Ro_I,346-349 {6/35} bāḍham yuktam .
(P_1,1.46.2) KA_I,112.23-113.15 Ro_I,346-349 {7/35} śabdāntaraiḥ iha bhavitavyam .
(P_1,1.46.2) KA_I,112.23-113.15 Ro_I,346-349 {8/35} tatra śabdāntarāt śabdāntarasya pratipattiḥ yuktā .
(P_1,1.46.2) KA_I,112.23-113.15 Ro_I,346-349 {9/35} ādeśāḥ tarhi ime bhaviṣyanti anāgamakānām sāgamakāḥ .
(P_1,1.46.2) KA_I,112.23-113.15 Ro_I,346-349 {10/35} tat katham .
(P_1,1.46.2) KA_I,112.23-113.15 Ro_I,346-349 {11/35} sañjñādhikāraḥ ayam .
(P_1,1.46.2) KA_I,112.23-113.15 Ro_I,346-349 {12/35} ādyantau ca iha saṅkīrtyete .
(P_1,1.46.2) KA_I,112.23-113.15 Ro_I,346-349 {13/35} ṭakārkakārau itau udāhriyete .
(P_1,1.46.2) KA_I,112.23-113.15 Ro_I,346-349 {14/35} tatra ādyantayoḥ ṭakārakakārau itau sañjñe bhaviṣyataḥ .
(P_1,1.46.2) KA_I,112.23-113.15 Ro_I,346-349 {15/35} tatra ārdhadhātukasya iṭ valādeḥ iti upasthitam idam bhavati : ādiḥ iti .
(P_1,1.46.2) KA_I,112.23-113.15 Ro_I,346-349 {16/35} tena ikārādiḥ ādeśaḥ bhaviṣyati .
(P_1,1.46.2) KA_I,112.23-113.15 Ro_I,346-349 {17/35} etāvat iha sūtram iṭ iti .
(P_1,1.46.2) KA_I,112.23-113.15 Ro_I,346-349 {18/35} katham punaḥ iyatā sūtreṇa ikārādiḥ ādeśaḥ labhyaḥ .
(P_1,1.46.2) KA_I,112.23-113.15 Ro_I,346-349 {19/35} labhyaḥ iti āha .
(P_1,1.46.2) KA_I,112.23-113.15 Ro_I,346-349 {20/35} katham. bahuvrīhinirdeśāt .
(P_1,1.46.2) KA_I,112.23-113.15 Ro_I,346-349 {21/35} bahuvrīhinirdeśaḥ ayam : ikāraḥ ādiḥ asya iti .
(P_1,1.46.2) KA_I,112.23-113.15 Ro_I,346-349 {22/35} yadi api tāvat atra etat śakyate vakutm iha katham : luṅlaṅlṛṅkṣu aṭ udāttaḥ iti yatra aśakyam udāttagrahaṇena akāraḥ viśeṣayitum .
(P_1,1.46.2) KA_I,112.23-113.15 Ro_I,346-349 {23/35} tatra kaḥ doṣaḥ .
(P_1,1.46.2) KA_I,112.23-113.15 Ro_I,346-349 {24/35} aṅgasya udāttatvam prasajyeta .
(P_1,1.46.2) KA_I,112.23-113.15 Ro_I,346-349 {25/35} na eṣaḥ doṣaḥ .
(P_1,1.46.2) KA_I,112.23-113.15 Ro_I,346-349 {26/35} tripadaḥ ayam bahuvrīhiḥ .
(P_1,1.46.2) KA_I,112.23-113.15 Ro_I,346-349 {27/35} tatra vākye eva udāttagrahaṇena akāraḥ viśeṣyate : akāraḥ udāttaḥ ādiḥ asya iti .
(P_1,1.46.2) KA_I,112.23-113.15 Ro_I,346-349 {28/35} yatra tarhi anuvṛttyā etat bhavati : āṭ ajādīnām iti .
(P_1,1.46.2) KA_I,112.23-113.15 Ro_I,346-349 {29/35} vakṣyati etat : ajādīnām aṭā siddham iti .
(P_1,1.46.2) KA_I,112.23-113.15 Ro_I,346-349 {30/35} atha vā yat tāvat ayam sāmānyena śaknoti upadeṣṭum tat tāvat upadiśati prakṛtim tataḥ valādi ārdhadhātukam tataḥ paścāt ikāram .
(P_1,1.46.2) KA_I,112.23-113.15 Ro_I,346-349 {31/35} tena ayam viśeṣeṇa śabdāntaram samudāyam pratipadyate .
(P_1,1.46.2) KA_I,112.23-113.15 Ro_I,346-349 {32/35} tat yathā khadiraburburayoḥ : khadiraburburau gaurakāṇḍau sūkṣmaparṇau .
(P_1,1.46.2) KA_I,112.23-113.15 Ro_I,346-349 {33/35} tataḥ paścāt āha kaṇṭakavān khadiraḥ iti .
(P_1,1.46.2) KA_I,112.23-113.15 Ro_I,346-349 {34/35} tena asau viśeṣeṇa dravyāntaram samudāyam pratipadyate .
(P_1,1.46.2) KA_I,112.23-113.15 Ro_I,346-349 {35/35} atha vā etayā ānupūrvyā ayam śabdāntaram upadiśati : prakṛtim tataḥ valādi ārdhadhātukam tataḥ paścāt ikāram yasmin tasya āgamabuddhiḥ bhavati .
(P_1,1.46.3) KA_I,113.16-114.16 Ro_I,349-351 {1/44} ṭakitoḥ ādyantavidhāne pratyayapratiṣedhaḥ .
(P_1,1.46.3) KA_I,113.16-114.16 Ro_I,349-351 {2/44} ṭakitoḥ ādyantavidhāne pratyayasya pratiṣedhaḥ vaktavyaḥ .
(P_1,1.46.3) KA_I,113.16-114.16 Ro_I,349-351 {3/44} pratyayaḥ ādiḥ antaḥ vā mā bhūt : careḥ ṭaḥ ātaḥ anupasarge kaḥ iti .
(P_1,1.46.3) KA_I,113.16-114.16 Ro_I,349-351 {4/44} paravacanāt siddham .
(P_1,1.46.3) KA_I,113.16-114.16 Ro_I,349-351 {5/44} paravacanāt pratyayaḥ ādiḥ antaḥ vā na bhaviṣyati .
(P_1,1.46.3) KA_I,113.16-114.16 Ro_I,349-351 {6/44} paravacanāt siddham iti cet na apavādatvāt .
(P_1,1.46.3) KA_I,113.16-114.16 Ro_I,349-351 {7/44} paravacanāt siddham iti cet na .
(P_1,1.46.3) KA_I,113.16-114.16 Ro_I,349-351 {8/44} kim kāraṇam .
(P_1,1.46.3) KA_I,113.16-114.16 Ro_I,349-351 {9/44} apavādatvāt .
(P_1,1.46.3) KA_I,113.16-114.16 Ro_I,349-351 {10/44} apavādaḥ ayam yogaḥ .
(P_1,1.46.3) KA_I,113.16-114.16 Ro_I,349-351 {11/44} tat yathā mit acaḥ antyāt paraḥ iti eṣaḥ yogaḥ sthāneyogatvasya pratyayaparatvasya ca apavādaḥ .
(P_1,1.46.3) KA_I,113.16-114.16 Ro_I,349-351 {12/44} viṣamaḥ upanyāsaḥ .
(P_1,1.46.3) KA_I,113.16-114.16 Ro_I,349-351 {13/44} yuktam tatra yat anavakāśam mitkaraṇam sthāneyogatvam pratyayaparatvam ca bādhate .
(P_1,1.46.3) KA_I,113.16-114.16 Ro_I,349-351 {14/44} iha punaḥ ubhayam sāvakāsam .
(P_1,1.46.3) KA_I,113.16-114.16 Ro_I,349-351 {15/44} kaḥ avakāśaḥ .
(P_1,1.46.3) KA_I,113.16-114.16 Ro_I,349-351 {16/44} ṭitkaraṇasya avakāśaḥ : ṭitaḥ iti īkāraḥ yathā syāt .
(P_1,1.46.3) KA_I,113.16-114.16 Ro_I,349-351 {17/44} kitkaraṇasya avakāśaḥ : kiti iti ākāralopaḥ yathā syāt .
(P_1,1.46.3) KA_I,113.16-114.16 Ro_I,349-351 {18/44} prayojanam nāma tat vaktavyam yat niyogataḥ syāt .
(P_1,1.46.3) KA_I,113.16-114.16 Ro_I,349-351 {19/44} yadi ca ayam niyogataḥ paraḥ syāt tataḥ etat prayojanam syāt .
(P_1,1.46.3) KA_I,113.16-114.16 Ro_I,349-351 {20/44} kutaḥ nu khalu etat ṭitkaraṇāt ayam paraḥ bhaviṣyati na punaḥ ādiḥ iti kitkaraṇāt ca paraḥ bhaviṣyati na punaḥ antaḥ iti .
(P_1,1.46.3) KA_I,113.16-114.16 Ro_I,349-351 {21/44} ṭitaḥ khalu api eṣaḥ parihāraḥ yatra na asti sambhavaḥ yat paraḥ ca syāt ādiḥ ca .
(P_1,1.46.3) KA_I,113.16-114.16 Ro_I,349-351 {22/44} kitaḥ tu aparihāraḥ .
(P_1,1.46.3) KA_I,113.16-114.16 Ro_I,349-351 {23/44} asti hi sambhavaḥ yat paraḥ ca syāt antaḥ ca .
(P_1,1.46.3) KA_I,113.16-114.16 Ro_I,349-351 {24/44} tatra kaḥ doṣaḥ .
(P_1,1.46.3) KA_I,113.16-114.16 Ro_I,349-351 {25/44} upasarge ghoḥ kiḥ : ādhyoḥ , pradhyoḥ .
(P_1,1.46.3) KA_I,113.16-114.16 Ro_I,349-351 {26/44} noṅdhātvoḥ iti pratiṣedhaḥ prasajyeta .
(P_1,1.46.3) KA_I,113.16-114.16 Ro_I,349-351 {27/44} ṭitaḥ ca api aparihāraḥ .
(P_1,1.46.3) KA_I,113.16-114.16 Ro_I,349-351 {28/44} syāt eva hi ayam ṭitkaraṇāt ādiḥ na punaḥ paraḥ .
(P_1,1.46.3) KA_I,113.16-114.16 Ro_I,349-351 {29/44} kva tarhi idānīm idam syāt : ṭitaḥ īkāraḥ bhavati iti .
(P_1,1.46.3) KA_I,113.16-114.16 Ro_I,349-351 {30/44} yaḥ ubhayavān : gāpoḥ ṭak iti .
(P_1,1.46.3) KA_I,113.16-114.16 Ro_I,349-351 {31/44} siddham tu ṣaṣṭhyadhikāre vacanāt .
(P_1,1.46.3) KA_I,113.16-114.16 Ro_I,349-351 {32/44} siddham etat .
(P_1,1.46.3) KA_I,113.16-114.16 Ro_I,349-351 {33/44} katham .
(P_1,1.46.3) KA_I,113.16-114.16 Ro_I,349-351 {34/44} ṣaṣṭhyadhikāre ayam yogaḥ karatvyaḥ : ādyantau ṭakitau ṣaṣṭhīnirdiṣṭasya iti .
(P_1,1.46.3) KA_I,113.16-114.16 Ro_I,349-351 {35/44} ādyantayoḥ vā ṣaṣthyarthatvāt tadabhāve asampratyayaḥ .
(P_1,1.46.3) KA_I,113.16-114.16 Ro_I,349-351 {36/44} ādyantayoḥ vā ṣaṣthyarthatvāt ṣaṣṭhyāḥ abhāve asampratyayaḥ .
(P_1,1.46.3) KA_I,113.16-114.16 Ro_I,349-351 {37/44} ādiḥ antaḥ vā na bhaviṣyati .
(P_1,1.46.3) KA_I,113.16-114.16 Ro_I,349-351 {38/44} yuktam punaḥ yat śabdanimittakaḥ nāma arthaḥ syāt na arthanimittakena śabdena bhavitavyam .
(P_1,1.46.3) KA_I,113.16-114.16 Ro_I,349-351 {39/44} arthanimittakaḥ eva śabdaḥ .
(P_1,1.46.3) KA_I,113.16-114.16 Ro_I,349-351 {40/44} tat katham .
(P_1,1.46.3) KA_I,113.16-114.16 Ro_I,349-351 {41/44} ādyantau ṣaṣṭhyarthau .
(P_1,1.46.3) KA_I,113.16-114.16 Ro_I,349-351 {42/44} na ca atra ṣaṣṭhīm paśyāmaḥ .
(P_1,1.46.3) KA_I,113.16-114.16 Ro_I,349-351 {43/44} te manyāmahe : ādyantau eva atra na staḥ .
(P_1,1.46.3) KA_I,113.16-114.16 Ro_I,349-351 {44/44} tayoḥ abhāve ṣaṣṭhī api na bhavati iti .
(P_1,1.47.1) KA_I,114.18-115.4 Ro_I,352 {1/16} kimartham idam ucyate .
(P_1,1.47.1) KA_I,114.18-115.4 Ro_I,352 {2/16} mit acaḥ antyāt paraḥ iti sthānaparapratyayāpavādaḥ .
(P_1,1.47.1) KA_I,114.18-115.4 Ro_I,352 {3/16} mit acaḥ antyāt paraḥ iti ucyate sthāneyogatvasya pratyayaparatvasya ca apavādaḥ .
(P_1,1.47.1) KA_I,114.18-115.4 Ro_I,352 {4/16} sthāneyogatvasya tāvat : kuṇḍāni vanāni payāṃsi yaśāṃsi .
(P_1,1.47.1) KA_I,114.18-115.4 Ro_I,352 {5/16} pratyayaparatvasya : bhinatti chinatti .
(P_1,1.47.1) KA_I,114.18-115.4 Ro_I,352 {6/16} bhavet idam yuktam udāharaṇam kuṇḍāni vanāni yatra na asti sambhavaḥ yat ayam acaḥ anytāt paraḥ ca syāt sthāne ca iti .
(P_1,1.47.1) KA_I,114.18-115.4 Ro_I,352 {7/16} idam tu ayuktam payāṃsi yaśāṃsi .
(P_1,1.47.1) KA_I,114.18-115.4 Ro_I,352 {8/16} asti hi sambhavaḥ yat acaḥ anytāt paraḥ ca syāt sthāne ca .
(P_1,1.47.1) KA_I,114.18-115.4 Ro_I,352 {9/16} etat api yuktam .
(P_1,1.47.1) KA_I,114.18-115.4 Ro_I,352 {10/16} katham .
(P_1,1.47.1) KA_I,114.18-115.4 Ro_I,352 {11/16} na eva īśvaraḥ ājñāpayati na api dharmasūtrakārāḥ paṭhanti apavādaiḥ utsargāḥ bādhyantām iti .
(P_1,1.47.1) KA_I,114.18-115.4 Ro_I,352 {12/16} kim tarhi .
(P_1,1.47.1) KA_I,114.18-115.4 Ro_I,352 {13/16} laukikaḥ ayam dṛṣṭāntaḥ .
(P_1,1.47.1) KA_I,114.18-115.4 Ro_I,352 {14/16} loke hi sati api sambhave bādhanam bhavati .
(P_1,1.47.1) KA_I,114.18-115.4 Ro_I,352 {15/16} tat yathā : dadhi brāhmaṇebhyaḥ dīyatām takram kauṇḍinyāya iti sati api sambhave dadhidānasya takradānam nivartakam bhavati .
(P_1,1.47.1) KA_I,114.18-115.4 Ro_I,352 {16/16} evam iha api sati api sambhave acām antyāt paratvam ṣaṣṭhīsthāneyogatvam bādhiṣyate .
(P_1,1.47.2) KA_I,115.5-12 Ro_I,352-353 {1/15} antyāt pūrvaḥ masjeḥ anuṣaṅgasaṃyogādilopārtham .
(P_1,1.47.2) KA_I,115.5-12 Ro_I,352-353 {2/15} antyāt pūrvaḥ masjeḥ mit vaktavyaḥ .
(P_1,1.47.2) KA_I,115.5-12 Ro_I,352-353 {3/15} kim prayojanam .
(P_1,1.47.2) KA_I,115.5-12 Ro_I,352-353 {4/15} anuṣaṅgasaṃyogādilopārtham .
(P_1,1.47.2) KA_I,115.5-12 Ro_I,352-353 {5/15} anuṣaṅgalopārtham saṃyogādilopārtham ca .
(P_1,1.47.2) KA_I,115.5-12 Ro_I,352-353 {6/15} anuṣaṅgalopārtham tāvat : magnaḥ , magnavān .
(P_1,1.47.2) KA_I,115.5-12 Ro_I,352-353 {7/15} saṃyogādilopārtham maṅktā maṅktum , maṅktavyam .
(P_1,1.47.2) KA_I,115.5-12 Ro_I,352-353 {8/15} bharjimarcyoḥ ca .
(P_1,1.47.2) KA_I,115.5-12 Ro_I,352-353 {9/15} bharjimarcyoḥ ca antyāt pūrvaḥ mit vaktavyaḥ .
(P_1,1.47.2) KA_I,115.5-12 Ro_I,352-353 {10/15} bharūjā marīcayaḥ iti .
(P_1,1.47.2) KA_I,115.5-12 Ro_I,352-353 {11/15} saḥ tarhi vaktavyaḥ .
(P_1,1.47.2) KA_I,115.5-12 Ro_I,352-353 {12/15} na vaktavyaḥ .
(P_1,1.47.2) KA_I,115.5-12 Ro_I,352-353 {13/15} nipātanāt siddham .
(P_1,1.47.2) KA_I,115.5-12 Ro_I,352-353 {14/15} kim nipātanam .
(P_1,1.47.2) KA_I,115.5-12 Ro_I,352-353 {15/15} bharūjāśabdaḥ aṅgulyādiṣu paṭhyate marīciśabdaḥ bāhvādiṣu .
(P_1,1.47.3) KA_I,115.13-117.2 Ro_I,353-357 {1/76} kim punaḥ ayam pūrvāntaḥ āhosvit parādiḥ āhosvit abhaktaḥ .
(P_1,1.47.3) KA_I,115.13-117.2 Ro_I,353-357 {2/76} katham ca ayam pūrvāntaḥ syāt katham vā parādiḥ katham vā abhaktaḥ .
(P_1,1.47.3) KA_I,115.13-117.2 Ro_I,353-357 {3/76} yadi antaḥ iti vartate tataḥ pūrvāntaḥ .
(P_1,1.47.3) KA_I,115.13-117.2 Ro_I,353-357 {4/76} atha ādiḥ iti vartate tataḥ parādiḥ .
(P_1,1.47.3) KA_I,115.13-117.2 Ro_I,353-357 {5/76} atha ubhayam nivṛttam tataḥ abhaktaḥ .
(P_1,1.47.3) KA_I,115.13-117.2 Ro_I,353-357 {6/76} kaḥ ca atra viśeṣaḥ .
(P_1,1.47.3) KA_I,115.13-117.2 Ro_I,353-357 {7/76} abhakte dīrghanalopasvaraṇatvānusvāraśībhāvāḥ .
(P_1,1.47.3) KA_I,115.13-117.2 Ro_I,353-357 {8/76} yadi abhaktaḥ dīrghatvam na prāpnoti : kuṇḍāni vanāni .
(P_1,1.47.3) KA_I,115.13-117.2 Ro_I,353-357 {9/76} nopadhāyāḥ sarvanāmasthāne ca asambuddhau iti dīrghatvam na prāpnoti .
(P_1,1.47.3) KA_I,115.13-117.2 Ro_I,353-357 {10/76} dīrgha .
(P_1,1.47.3) KA_I,115.13-117.2 Ro_I,353-357 {11/76} nalopa : nalopaḥ ca na sidhyati : agne trī te vajinā trī sadhasthā , ta tā piṇḍānām .
(P_1,1.47.3) KA_I,115.13-117.2 Ro_I,353-357 {12/76} nalopaḥ prātipadikāntasya iti nalopaḥ na prāpnoti .
(P_1,1.47.3) KA_I,115.13-117.2 Ro_I,353-357 {13/76} nalopa .
(P_1,1.47.3) KA_I,115.13-117.2 Ro_I,353-357 {14/76} svara : svaraḥ ca na sidhyati : sarvāṇi jyotīṃṣi .
(P_1,1.47.3) KA_I,115.13-117.2 Ro_I,353-357 {15/76} sarvasya supi iti ādyudāttatvam na prāpnoti .
(P_1,1.47.3) KA_I,115.13-117.2 Ro_I,353-357 {16/76} svara .
(P_1,1.47.3) KA_I,115.13-117.2 Ro_I,353-357 {17/76} ṇatva : ṇatvam ca na sidhyati : māṣavāpāṇi vrīhivāpāṇi .
(P_1,1.47.3) KA_I,115.13-117.2 Ro_I,353-357 {18/76} pūrvānte prātipadikāntanakārasya iti siddham , parādau vibhaktinakārasya , abhakte numaḥ grahaṇam kartavyam .
(P_1,1.47.3) KA_I,115.13-117.2 Ro_I,353-357 {19/76} na kartavyam .
(P_1,1.47.3) KA_I,115.13-117.2 Ro_I,353-357 {20/76} kriyate nyāse eva : prātipadikāntanumvibhaktiṣu iti .
(P_1,1.47.3) KA_I,115.13-117.2 Ro_I,353-357 {21/76} ṇatva .
(P_1,1.47.3) KA_I,115.13-117.2 Ro_I,353-357 {22/76} anusvāra : anusvāraḥ ca na sidhyati : dviṣantapaḥ , parantapaḥ .
(P_1,1.47.3) KA_I,115.13-117.2 Ro_I,353-357 {23/76} maḥ anusvāraḥ hali iti anusvāraḥ na prāpnoti .
(P_1,1.47.3) KA_I,115.13-117.2 Ro_I,353-357 {24/76} mā bhūt evam .
(P_1,1.47.3) KA_I,115.13-117.2 Ro_I,353-357 {25/76} naḥ ca apadāntasya jhali iti evam bhaviṣyati .
(P_1,1.47.3) KA_I,115.13-117.2 Ro_I,353-357 {26/76} yaḥ tarhi na jhalparaḥ : vahaṃlihaḥ gauḥ , abhraṃlihaḥ vāyuḥ .
(P_1,1.47.3) KA_I,115.13-117.2 Ro_I,353-357 {27/76} anusvāra .
(P_1,1.47.3) KA_I,115.13-117.2 Ro_I,353-357 {28/76} śībhāva : śībhāvaḥ ca na sidhyati : trapuṇī jatunī tumburuṇī .
(P_1,1.47.3) KA_I,115.13-117.2 Ro_I,353-357 {29/76} napuṃsakāt uttarasya auṅaḥ śībhāvaḥ bhavati iti śībhāvaḥ na prāpnoti .
(P_1,1.47.3) KA_I,115.13-117.2 Ro_I,353-357 {30/76} śībhāva .
(P_1,1.47.3) KA_I,115.13-117.2 Ro_I,353-357 {31/76} evam tarhi parādiḥ kariṣyate .
(P_1,1.47.3) KA_I,115.13-117.2 Ro_I,353-357 {32/76} parādau guṇavṛddhyauttvadīrghanalopānusvāraśībhāvenakārapratiṣedhaḥ .
(P_1,1.47.3) KA_I,115.13-117.2 Ro_I,353-357 {33/76} yadi parādiḥ guṇaḥ pratiṣedhyaḥ : trapuṇe jatune tumburuṇe .
(P_1,1.47.3) KA_I,115.13-117.2 Ro_I,353-357 {34/76} gheḥ ṅiti iti guṇaḥ prāpnoti .
(P_1,1.47.3) KA_I,115.13-117.2 Ro_I,353-357 {35/76} guṇa .
(P_1,1.47.3) KA_I,115.13-117.2 Ro_I,353-357 {36/76} vṛddhi : vṛddhiḥ pratiṣedhyā : atisakhīni brāhmaṇakulāni .
(P_1,1.47.3) KA_I,115.13-117.2 Ro_I,353-357 {37/76} sakhyuḥ asambuddhau iti ṇittve acaḥ ñṇiti iti vṛddhiḥ prāpnoti .
(P_1,1.47.3) KA_I,115.13-117.2 Ro_I,353-357 {38/76} vṛddhi .
(P_1,1.47.3) KA_I,115.13-117.2 Ro_I,353-357 {39/76} auttva : auttvam ca pratiṣedhyam : trapuṇi jatuni tumburuṇi .
(P_1,1.47.3) KA_I,115.13-117.2 Ro_I,353-357 {40/76} idudbhyām aut at ca gheḥ iti auttvam prāpnoti .
(P_1,1.47.3) KA_I,115.13-117.2 Ro_I,353-357 {41/76} auttva .
(P_1,1.47.3) KA_I,115.13-117.2 Ro_I,353-357 {42/76} dīrgha : dīrghatvam ca na sidhyati : kuṇḍāni vanāni .
(P_1,1.47.3) KA_I,115.13-117.2 Ro_I,353-357 {43/76} nopadhāyāḥ sarvanāmasthāne ca asambuddhau iti dīrghatvam na prāpnoti .
(P_1,1.47.3) KA_I,115.13-117.2 Ro_I,353-357 {44/76} mā bhūt evam .
(P_1,1.47.3) KA_I,115.13-117.2 Ro_I,353-357 {45/76} ataḥ dīrghaḥ yañi supi ca iti evam bhaviṣyati .
(P_1,1.47.3) KA_I,115.13-117.2 Ro_I,353-357 {46/76} iha tarhi : asthīni dadhīni priyasakhīni brāhmaṇakulāni .
(P_1,1.47.3) KA_I,115.13-117.2 Ro_I,353-357 {47/76} dīrgha .
(P_1,1.47.3) KA_I,115.13-117.2 Ro_I,353-357 {48/76} nalopa : nalopaḥ ca na sidhyati : agne trī te vajinā trī sadhasthā , ta tā piṇḍānām .
(P_1,1.47.3) KA_I,115.13-117.2 Ro_I,353-357 {49/76} nalopaḥ prātipadikāntasya iti nalopaḥ na prāpnoti .
(P_1,1.47.3) KA_I,115.13-117.2 Ro_I,353-357 {50/76} nalopa .
(P_1,1.47.3) KA_I,115.13-117.2 Ro_I,353-357 {51/76} anusvāra : anusvāraḥ ca na sidhyati : dviṣantapaḥ , parantapaḥ .
(P_1,1.47.3) KA_I,115.13-117.2 Ro_I,353-357 {52/76} maḥ anusvāraḥ hali iti anusvāraḥ na prāpnoti .
(P_1,1.47.3) KA_I,115.13-117.2 Ro_I,353-357 {53/76} mā bhūt evam .
(P_1,1.47.3) KA_I,115.13-117.2 Ro_I,353-357 {54/76} naḥ ca apadāntasya jhali iti evam bhaviṣyati .
(P_1,1.47.3) KA_I,115.13-117.2 Ro_I,353-357 {55/76} yaḥ tarhi na jhalparaḥ : vahaṃlihaḥ gauḥ , abhraṃlihaḥ vāyuḥ .
(P_1,1.47.3) KA_I,115.13-117.2 Ro_I,353-357 {56/76} anusvāra .
(P_1,1.47.3) KA_I,115.13-117.2 Ro_I,353-357 {57/76} śībhāvenakārapratiṣedhaḥ : śībhāve nakārasya pratiṣedhaḥ vaktavyaḥ : trapuṇī jatunī tumburuṇī .
(P_1,1.47.3) KA_I,115.13-117.2 Ro_I,353-357 {58/76} sanumkasya śībhāvaḥ prāpnoti .
(P_1,1.47.3) KA_I,115.13-117.2 Ro_I,353-357 {59/76} na eṣaḥ doṣaḥ .
(P_1,1.47.3) KA_I,115.13-117.2 Ro_I,353-357 {60/76} nirdiśyamānasya ādeśāḥ bhavanti iti evam na bhaviṣyati .
(P_1,1.47.3) KA_I,115.13-117.2 Ro_I,353-357 {61/76} yaḥ tarhi nirdiśyate tasya na prāpnoti .
(P_1,1.47.3) KA_I,115.13-117.2 Ro_I,353-357 {62/76} kasmāt .
(P_1,1.47.3) KA_I,115.13-117.2 Ro_I,353-357 {63/76} numā vyavahitatvāt .
(P_1,1.47.3) KA_I,115.13-117.2 Ro_I,353-357 {64/76} evam tarhi pūrvāntaḥ kariṣyate .
(P_1,1.47.3) KA_I,115.13-117.2 Ro_I,353-357 {65/76} pūrvānte napuṃsakopasarjanahrasvatvam dvigusvaraḥ ca .
(P_1,1.47.3) KA_I,115.13-117.2 Ro_I,353-357 {66/76} yadi pūrvantaḥ kriyate napuṃsakopasarjanahrasvatvam dvigusvaraḥ ca na sidhyati .
(P_1,1.47.3) KA_I,115.13-117.2 Ro_I,353-357 {67/76} napuṃsakopasarjanahrasvatvam : ārāśastriṇī dhānāśaṣkulinī niṣkauśāmbinī nirvārāṇasinī .
(P_1,1.47.3) KA_I,115.13-117.2 Ro_I,353-357 {68/76} dvigusvara : pañcāratninī daśāratninī .
(P_1,1.47.3) KA_I,115.13-117.2 Ro_I,353-357 {69/76} numi kṛte anantyatvāt ete vidhayaḥ na prāpnunvanti .
(P_1,1.47.3) KA_I,115.13-117.2 Ro_I,353-357 {70/76} na vā bahiraṅgalakṣaṇatvāt .
Original text: Vyākaraṇamahābhāṣya · Edition: Franz Kielhorn (Bombay 1880-1885), revised by K.V. Abhyankar (Poona 1972-1996). · Data entry George Cardona · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0