Vyākaraṇamahābhāṣya · Part 201220
(P_1,2.18) KA_I,199.6-200.24 Ro_II,27-31 {59/68} ktvā ca vigrahāt .
(P_1,2.18) KA_I,199.6-200.24 Ro_II,27-31 {60/68} upariṣṭāt yogavibhāgaḥ kariṣyate : na seṭ niṣṭhā śīṅsvidimidikṣvididhṛṣaḥ .
(P_1,2.18) KA_I,199.6-200.24 Ro_II,27-31 {61/68} mṛṣaḥ titikṣāyām .
(P_1,2.18) KA_I,199.6-200.24 Ro_II,27-31 {62/68} udupadhāt bhāvādikarmaṇoḥ anyatarasyām .
(P_1,2.18) KA_I,199.6-200.24 Ro_II,27-31 {63/68} tataḥ pūṅaḥ .
(P_1,2.18) KA_I,199.6-200.24 Ro_II,27-31 {64/68} pūṅaḥ niṣṭhā seṭ na kit bhavati .
(P_1,2.18) KA_I,199.6-200.24 Ro_II,27-31 {65/68} tataḥ ktvā .
(P_1,2.18) KA_I,199.6-200.24 Ro_II,27-31 {66/68} ktvā ca seṭ na kit bhavati .
(P_1,2.18) KA_I,199.6-200.24 Ro_II,27-31 {67/68} pūṅ iti nivṛttam .
(P_1,2.18) KA_I,199.6-200.24 Ro_II,27-31 {68/68} na seṭ iti kṛte akittve niṣṭhāyām avadhāraṇāt | jñāpakāt na parokṣāyām sani jhalgrahaṇam viduḥ || ittvam kitsanniyogena reṇa tulyam sudhīvani | vasvartham kidatīdeśāt nigṛhītiḥ ktvā ca vigrahāt ||
(P_1,2.21) KA_I,201.2-4 Ro_II,31 {1/4} iha kasmāt na bhavati .
(P_1,2.21) KA_I,201.2-4 Ro_II,31 {2/4} gudhitaḥ gudhitavān iti .
(P_1,2.21) KA_I,201.2-4 Ro_II,31 {3/4} udupadhāt śapaḥ .
(P_1,2.21) KA_I,201.2-4 Ro_II,31 {4/4} śabvikaraṇebhyaḥ iṣyate .
(P_1,2.22) KA_I,201.6-19 Ro_II,31-32 {1/21} pūṅaḥ ktvāniṣṭhayoḥ iṭi vāprasaṅgaḥ seṭprakaraṇāt .
(P_1,2.22) KA_I,201.6-19 Ro_II,31-32 {2/21} pūṅaḥ ktvāniṣṭhayoḥ iṭi vibhāṣā prāpnoti .
(P_1,2.22) KA_I,201.6-19 Ro_II,31-32 {3/21} kim kāraṇam .
(P_1,2.22) KA_I,201.6-19 Ro_II,31-32 {4/21} seṭprakaraṇāt .
(P_1,2.22) KA_I,201.6-19 Ro_II,31-32 {5/21} seṭ iti vartate .
(P_1,2.22) KA_I,201.6-19 Ro_II,31-32 {6/21} na vā seṭtvasya akidāśrayatvāt aniṭi vā kittvam .
(P_1,2.22) KA_I,201.6-19 Ro_II,31-32 {7/21} na vā eṣaḥ doṣaḥ .
(P_1,2.22) KA_I,201.6-19 Ro_II,31-32 {8/21} kim kāraṇam .
(P_1,2.22) KA_I,201.6-19 Ro_II,31-32 {9/21} seṭtvasya akidāśrayatvāt .
(P_1,2.22) KA_I,201.6-19 Ro_II,31-32 {10/21} akidāśrayam seṭtvam .
(P_1,2.22) KA_I,201.6-19 Ro_II,31-32 {11/21} yadā akittvam tadā iṭā bhavitavyam .
(P_1,2.22) KA_I,201.6-19 Ro_II,31-32 {12/21} seṭtvasya akidāśrayatvāt aniṭi eva vibhāṣā kittvam bhaviṣyati .
(P_1,2.22) KA_I,201.6-19 Ro_II,31-32 {13/21} iḍvidhau pūṅaḥ grahaṇam kriyate .
(P_1,2.22) KA_I,201.6-19 Ro_II,31-32 {14/21} tena vacanāt iṭ seṭprakaraṇāt ca iṭi eva vibhāṣā kittvam prāpnoti .
(P_1,2.22) KA_I,201.6-19 Ro_II,31-32 {15/21} iḍvidhau hi agrahaṇam .
(P_1,2.22) KA_I,201.6-19 Ro_II,31-32 {16/21} iḍvidhau hi pūṅaḥ grahaṇam na kartavyam bhavati .
(P_1,2.22) KA_I,201.6-19 Ro_II,31-32 {17/21} bhāradvājīyāḥ paṭhanti : nityam akittvam iḍādyoḥ . ktvāgrahaṇam uttarārtham . nityam akittvam iḍādyoḥ siddham .
(P_1,2.22) KA_I,201.6-19 Ro_II,31-32 {18/21} katham. vibhāṣāmadhye ayam yogaḥ kriyate .
(P_1,2.22) KA_I,201.6-19 Ro_II,31-32 {19/21} vibhāṣāmadhye ca ye vidhayaḥ te nityāḥ bhavanti .
(P_1,2.22) KA_I,201.6-19 Ro_II,31-32 {20/21} kimartham tarhi ktvāgrahaṇam .
(P_1,2.22) KA_I,201.6-19 Ro_II,31-32 {21/21} ktvāgrahaṇam uttarārtham . uttarārtham ktvāgrahaṇam kriyate : nopadhāt thapāntāt vā vañciluñcyṛtaḥ ca iti .
(P_1,2.25) KA_I,201.21 Ro_II,33 {1/2} kāśyapagrahaṇam kimartham. kāśyapagrahaṇam pūjārtham .
(P_1,2.25) KA_I,201.21 Ro_II,33 {2/2} vā iti eva hi vartate .
(P_1,2.26) KA_I,202.2-7 Ro_II,33 {1/13} kim idam ralaḥ ktvāsanoḥ kittvam vidhīyate āhosvit pratiṣidhyate .
(P_1,2.26) KA_I,202.2-7 Ro_II,33 {2/13} kim ca ataḥ .
(P_1,2.26) KA_I,202.2-7 Ro_II,33 {3/13} yadi vidhīyate ktvāgrahaṇam anarthakam .
(P_1,2.26) KA_I,202.2-7 Ro_II,33 {4/13} kit eva hi ktvā .
(P_1,2.26) KA_I,202.2-7 Ro_II,33 {5/13} atha pratiṣidhyate sangrahaṇam anarthakam .
(P_1,2.26) KA_I,202.2-7 Ro_II,33 {6/13} akit eva hi san .
(P_1,2.26) KA_I,202.2-7 Ro_II,33 {7/13} ataḥ uttaram paṭhati : ralaḥ ktvāsanoḥ kittvam .
(P_1,2.26) KA_I,202.2-7 Ro_II,33 {8/13} ralaḥ ktvāsanoḥ kittvam vidhīyate .
(P_1,2.26) KA_I,202.2-7 Ro_II,33 {9/13} nanu ca uktam : ktvāgrahaṇam anarthakam .
(P_1,2.26) KA_I,202.2-7 Ro_II,33 {10/13} kit eva hi ktvā iti .
(P_1,2.26) KA_I,202.2-7 Ro_II,33 {11/13} na anarthakam .
(P_1,2.26) KA_I,202.2-7 Ro_II,33 {12/13} na ktvā seṭ iti pratiṣedhaḥ prāpnoti .
(P_1,2.26) KA_I,202.2-7 Ro_II,33 {13/13} tadbādhanārtham .
(P_1,2.27.1) KA_I,202.9-15 Ro_II,34 {1/14} ayuktaḥ ayam nirdeśaḥ .
(P_1,2.27.1) KA_I,202.9-15 Ro_II,34 {2/14} ū iti anena kālaḥ pratinirdiśyate ū iti ayam ca varṇaḥ .
(P_1,2.27.1) KA_I,202.9-15 Ro_II,34 {3/14} tatra ayuktam varṇasya kālena saha sāmanādhikaraṇyam .
(P_1,2.27.1) KA_I,202.9-15 Ro_II,34 {4/14} katham tarhi nirdeśaḥ kartavyaḥ .
(P_1,2.27.1) KA_I,202.9-15 Ro_II,34 {5/14} ūkālakālasya iti .
(P_1,2.27.1) KA_I,202.9-15 Ro_II,34 {6/14} kim idam ūkālakālasya iti .
(P_1,2.27.1) KA_I,202.9-15 Ro_II,34 {7/14} ū iti etasya kālaḥ ūkālaḥ .
(P_1,2.27.1) KA_I,202.9-15 Ro_II,34 {8/14} ūkālaḥ kālaḥ asya ūkālakālaḥ iti .
(P_1,2.27.1) KA_I,202.9-15 Ro_II,34 {9/14} saḥ tarhi tathā nirdeśaḥ kartavyaḥ .
(P_1,2.27.1) KA_I,202.9-15 Ro_II,34 {10/14} na kartavyaḥ .
(P_1,2.27.1) KA_I,202.9-15 Ro_II,34 {11/14} uttarapadalopaḥ atra draṣṭavyaḥ .
(P_1,2.27.1) KA_I,202.9-15 Ro_II,34 {12/14} tat yathā uṣṭramukham mukham asya uṣṭramukhaḥ , kharamukhaḥ evam ūkālakālaḥ ūkālaḥ iti .
(P_1,2.27.1) KA_I,202.9-15 Ro_II,34 {13/14} atha vā sāhacaryāt tācchabdyam bhaviṣyati .
(P_1,2.27.1) KA_I,202.9-15 Ro_II,34 {14/14} kālasahacaritaḥ varṇaḥ api kālaḥ eva .
(P_1,2.27.2) KA_I,202.16-204.24 Ro_II,34-40 {1/91} hrasvādiṣu samasaṅkhyāprasiddhiḥ nirdeśavaiṣamyāt .
(P_1,2.27.2) KA_I,202.16-204.24 Ro_II,34-40 {2/91} hrasvādiṣu samasaṅkhyatvasya aprasiddhiḥ .
(P_1,2.27.2) KA_I,202.16-204.24 Ro_II,34-40 {3/91} kim kāraṇam .
(P_1,2.27.2) KA_I,202.16-204.24 Ro_II,34-40 {4/91} nirdeśavaiṣamyāt .
(P_1,2.27.2) KA_I,202.16-204.24 Ro_II,34-40 {5/91} tisraḥ sañjñāḥ ekā sañjñī .
(P_1,2.27.2) KA_I,202.16-204.24 Ro_II,34-40 {6/91} vaiṣamyāt saṅkhyātānudeśaḥ na prāpnoti .
(P_1,2.27.2) KA_I,202.16-204.24 Ro_II,34-40 {7/91} siddham tu samasṅkhyatvāt .
(P_1,2.27.2) KA_I,202.16-204.24 Ro_II,34-40 {8/91} siddham etat .
(P_1,2.27.2) KA_I,202.16-204.24 Ro_II,34-40 {9/91} katham .
(P_1,2.27.2) KA_I,202.16-204.24 Ro_II,34-40 {10/91} samasaṅkhyatvāt .
(P_1,2.27.2) KA_I,202.16-204.24 Ro_II,34-40 {11/91} katham samasaṅkhyatvam .
(P_1,2.27.2) KA_I,202.16-204.24 Ro_II,34-40 {12/91} trayāṇām hi vikāranirdeśaḥ .
(P_1,2.27.2) KA_I,202.16-204.24 Ro_II,34-40 {13/91} trayāṇām ayam praśliṣṭanirdeśaḥ .
(P_1,2.27.2) KA_I,202.16-204.24 Ro_II,34-40 {14/91} katham punaḥ jñāyate trayāṇām ayam praśliṣṭanirdeśaḥ iti .
(P_1,2.27.2) KA_I,202.16-204.24 Ro_II,34-40 {15/91} tisṛṇām sañjñānām karaṇasāmarthyāt .
(P_1,2.27.2) KA_I,202.16-204.24 Ro_II,34-40 {16/91} yadi api tāvat tisṛṇām sañjñānām karaṇasāmarthyāt jñāyate trayāṇām ayam praśliṣṭanirdeśaḥ iti kutaḥ tu etat : etena ānupūrvyeṇa sanniviṣṭānām sañjñāḥ bhaviṣyanti iti .
(P_1,2.27.2) KA_I,202.16-204.24 Ro_II,34-40 {17/91} ādau mātrikaḥ tataḥ dvimātraḥ tataḥ trimātraḥ iti .
(P_1,2.27.2) KA_I,202.16-204.24 Ro_II,34-40 {18/91} na punaḥ mātrikaḥ madhye vā ante vā syāt tathā dvimātraḥ ādau vā ante vā syāt tathā trimātraḥ ādau vā madhye vā syāt .
(P_1,2.27.2) KA_I,202.16-204.24 Ro_II,34-40 {19/91} ayam tāvat trimātraḥ aśakyaḥ ādau vā madhye vā kartum .
(P_1,2.27.2) KA_I,202.16-204.24 Ro_II,34-40 {20/91} kutaḥ .
(P_1,2.27.2) KA_I,202.16-204.24 Ro_II,34-40 {21/91} plutāśrayaḥ hi prakṛtibhāvaḥ prasajyeta .
(P_1,2.27.2) KA_I,202.16-204.24 Ro_II,34-40 {22/91} mātrikadvimātrikayoḥ api ghyantam pūrvam nipatati iti mātrikasya pūrvanipātaḥ bhaviṣyati .
(P_1,2.27.2) KA_I,202.16-204.24 Ro_II,34-40 {23/91} yat tāvat ucyate ayam tāvat trimātraḥ aśakyaḥ ādau vā madhye vā kartum .
(P_1,2.27.2) KA_I,202.16-204.24 Ro_II,34-40 {24/91} plutāśrayaḥ hi prakṛtibhāvaḥ prasajyeta iti .
(P_1,2.27.2) KA_I,202.16-204.24 Ro_II,34-40 {25/91} plutāśrayaḥ prakṛtibhāvaḥ plutasañjñā ca anena eva .
(P_1,2.27.2) KA_I,202.16-204.24 Ro_II,34-40 {26/91} yadi ca trimātraḥ ādau vā madhye vā syāt plutasañjñā eva asya na syāt kutaḥ pratkṛtibhāvaḥ .
(P_1,2.27.2) KA_I,202.16-204.24 Ro_II,34-40 {27/91} yat api ucyate mātrikadvimātrikayoḥ api ghyantam pūrvam nipatati iti mātrikasya pūrvanipātaḥ bhaviṣyati iti .
(P_1,2.27.2) KA_I,202.16-204.24 Ro_II,34-40 {28/91} hrasvāśrayā hi ghisañjñā hrasvasañjñā ca anena eva. yadi ca mātrikaḥ madhye vā ante vā syāt hrasvasañjñā eva asya na syāt kutaḥ ghisañjñā kutaḥ pūrvanipātaḥ .
(P_1,2.27.2) KA_I,202.16-204.24 Ro_II,34-40 {29/91} evam eṣā vyavasthā na prakalpate .
(P_1,2.27.2) KA_I,202.16-204.24 Ro_II,34-40 {30/91} evam tarhi ācāryapravṛttiḥ jñāpayati na mātrikaḥ ante bhavati iti yat ayam vibhāṣā pṛṣṭaprativacane heḥ iti mātrikasya plutam śāsti .
(P_1,2.27.2) KA_I,202.16-204.24 Ro_II,34-40 {31/91} katham kṛtvā jñāpakam .
(P_1,2.27.2) KA_I,202.16-204.24 Ro_II,34-40 {32/91} yaḥ ante saḥ plutasañjñakaḥ .
(P_1,2.27.2) KA_I,202.16-204.24 Ro_II,34-40 {33/91} yadi ca mātrikaḥ ante syāt plutasañjñā asya syāt. tatra mātrākālasya mātrākālavacanam anarthakam syāt .
(P_1,2.27.2) KA_I,202.16-204.24 Ro_II,34-40 {34/91} madhye tarhi syāt iti .
(P_1,2.27.2) KA_I,202.16-204.24 Ro_II,34-40 {35/91} atra api ācāryapravṛttiḥ jñāpayati na mātrikaḥ madhye bhavati iti yat ayam ataḥ dīrghaḥ yañi supi ca it dīrghatvam śāsti .
(P_1,2.27.2) KA_I,202.16-204.24 Ro_II,34-40 {36/91} katham kṛtvā jñāpakam .
(P_1,2.27.2) KA_I,202.16-204.24 Ro_II,34-40 {37/91} yaḥ madhye saḥ dīrghasañjñakaḥ .
(P_1,2.27.2) KA_I,202.16-204.24 Ro_II,34-40 {38/91} yadi ca mātrikaḥ madhye syāt dīrghasañjñā asya syāt .
(P_1,2.27.2) KA_I,202.16-204.24 Ro_II,34-40 {39/91} tatra mātrākālasya mātrākālavacanam anarthakam syāt .
(P_1,2.27.2) KA_I,202.16-204.24 Ro_II,34-40 {40/91} dvimātraḥ tarhi ante syāt .
(P_1,2.27.2) KA_I,202.16-204.24 Ro_II,34-40 {41/91} atra api ācāryapravṛttiḥ jñāpayati na dvimātraḥ ante bhavati iti yat ayam om abhyādāne iti dvimātrikasya plutam śāsti .
(P_1,2.27.2) KA_I,202.16-204.24 Ro_II,34-40 {42/91} katham kṛtvā jñāpakam .
(P_1,2.27.2) KA_I,202.16-204.24 Ro_II,34-40 {43/91} yaḥ ante saḥ plutasañjñakaḥ .
(P_1,2.27.2) KA_I,202.16-204.24 Ro_II,34-40 {44/91} yadi ca dvimātrikaḥ ante syāt plutasañjñā asya syāt .
(P_1,2.27.2) KA_I,202.16-204.24 Ro_II,34-40 {45/91} tatra dvimātrakālasya dvimātrakālavacanam anarthakam syāt .
(P_1,2.27.2) KA_I,202.16-204.24 Ro_II,34-40 {46/91} mātrikeṇa ca asya pūrvanipātaḥ bādhitaḥ iti kṛtvā kva anyatra utsahate bhavitum anyat ataḥ madhyāt .
(P_1,2.27.2) KA_I,202.16-204.24 Ro_II,34-40 {47/91} evam eṣā vyavasthā prakḷptā .
(P_1,2.27.2) KA_I,202.16-204.24 Ro_II,34-40 {48/91} bhavet vyavasthā prakḷptā .
(P_1,2.27.2) KA_I,202.16-204.24 Ro_II,34-40 {49/91} dīrghaplutayoḥ tu pūrvasañjñāprasaṅgaḥ . dīrghaplutayoḥ api pūrvasañjñā prāpnoti .
(P_1,2.27.2) KA_I,202.16-204.24 Ro_II,34-40 {50/91} kā .
(P_1,2.27.2) KA_I,202.16-204.24 Ro_II,34-40 {51/91} hrasvasañjñā .
(P_1,2.27.2) KA_I,202.16-204.24 Ro_II,34-40 {52/91} kim kāraṇam .
(P_1,2.27.2) KA_I,202.16-204.24 Ro_II,34-40 {53/91} aṇ savarṇān gṛhṇāti iti .
(P_1,2.27.2) KA_I,202.16-204.24 Ro_II,34-40 {54/91} siddham tu taparanirdeśāt .
(P_1,2.27.2) KA_I,202.16-204.24 Ro_II,34-40 {55/91} siddham etat .
(P_1,2.27.2) KA_I,202.16-204.24 Ro_II,34-40 {56/91} katham .
(P_1,2.27.2) KA_I,202.16-204.24 Ro_II,34-40 {57/91} taparanirdeśaḥ kartavyaḥ : udūkālaḥ iti .
(P_1,2.27.2) KA_I,202.16-204.24 Ro_II,34-40 {58/91} yadi evam drutāyām taparakaraṇe madhyamavilambitayoḥ upasaṅkhyānam kālabhedāt .
(P_1,2.27.2) KA_I,202.16-204.24 Ro_II,34-40 {59/91} drutādiṣu ca uktam .
(P_1,2.27.2) KA_I,202.16-204.24 Ro_II,34-40 {60/91} kim utktam .
(P_1,2.27.2) KA_I,202.16-204.24 Ro_II,34-40 {61/91} siddham tu .
(P_1,2.27.2) KA_I,202.16-204.24 Ro_II,34-40 {62/91} avasthitāḥ varṇāḥ vaktuḥ cirāciravacanāt vṛttayaḥ viśiṣyante iti .
(P_1,2.27.2) KA_I,202.16-204.24 Ro_II,34-40 {63/91} saḥ tarhi taparanirdeśaḥ kartavyaḥ .
(P_1,2.27.2) KA_I,202.16-204.24 Ro_II,34-40 {64/91} na kartavyaḥ .
(P_1,2.27.2) KA_I,202.16-204.24 Ro_II,34-40 {65/91} iha kālagrahaṇam kriyate .
(P_1,2.27.2) KA_I,202.16-204.24 Ro_II,34-40 {66/91} yāvat ca taparakaraṇam tāvat kālagrahaṇam .
(P_1,2.27.2) KA_I,202.16-204.24 Ro_II,34-40 {67/91} pratyekam ca kālaśabdaḥ parisamāpyate : ukālaḥ ūkālaḥ ū3kālaḥ iti .
(P_1,2.27.2) KA_I,202.16-204.24 Ro_II,34-40 {68/91} atha vā ekasañjñādhikāre ayam yogaḥ kartavyaḥ .
(P_1,2.27.2) KA_I,202.16-204.24 Ro_II,34-40 {69/91} tatra ekā sañjñā bhavati yā parā anavakāśā ca iti evam hi dīrghaplutayoḥ pūrvasañjñā na bhaviṣyati .
(P_1,2.27.2) KA_I,202.16-204.24 Ro_II,34-40 {70/91} atha vā svam rūpam śabdasya aśabdasañjñā iti ayam yogaḥ pratyākhyāyate .
(P_1,2.27.2) KA_I,202.16-204.24 Ro_II,34-40 {71/91} tatra yat etat aśabdasañjñā iti etat yayā vibhaktyā nirdiśyamānam arthavat bhavati tayā nirdiṣṭam anuvartiṣyate : aṇudit savarṇasya ca apratyayaḥ aśabdasañjñāyām iti .
(P_1,2.27.2) KA_I,202.16-204.24 Ro_II,34-40 {72/91} atha vā hrasvasañjñāvacanasāmarthyāt dīrghaplutayoḥ pūrvasañjñā na bhaviṣyati .
(P_1,2.27.2) KA_I,202.16-204.24 Ro_II,34-40 {73/91} nanu ca idam prayojanam syāt : sañjñayā vidhāne niyamam vakṣyāmi iti .
(P_1,2.27.2) KA_I,202.16-204.24 Ro_II,34-40 {74/91} hrasvasañjñayā yat ucyate tat acaḥ sthāne yathā syāt iti .
(P_1,2.27.2) KA_I,202.16-204.24 Ro_II,34-40 {75/91} syāt etat prayojanam yadi kiñcitkarāṇi hrasvaśāsanāni syuḥ .
(P_1,2.27.2) KA_I,202.16-204.24 Ro_II,34-40 {76/91} yataḥ tu khalu yāvat ajgrahaṇam tāvat hrasvagrahaṇam ataḥ akiñcitkarāṇi hrasvaśāsanāni .
(P_1,2.27.2) KA_I,202.16-204.24 Ro_II,34-40 {77/91} idam tarhi prayojanam : ecaḥ ik hrasvādeśe iti vakṣyāmi iti .
(P_1,2.27.2) KA_I,202.16-204.24 Ro_II,34-40 {78/91} anucyamāne hi etasmin hrasvapradeśeṣu ecaḥ ik bhavati iti vaktavyam syāt .
(P_1,2.27.2) KA_I,202.16-204.24 Ro_II,34-40 {79/91} hrasvaḥ napuṃsake prātipadikasya ecaḥ ik bhavati iti .
(P_1,2.27.2) KA_I,202.16-204.24 Ro_II,34-40 {80/91} ṇau caṅi upadhāyāḥ hrasvaḥ ecaḥ ik bhavati iti .
(P_1,2.27.2) KA_I,202.16-204.24 Ro_II,34-40 {81/91} hrasvaḥ halādiḥ śeṣaḥ ecaḥ ik bhavati iti .
(P_1,2.27.2) KA_I,202.16-204.24 Ro_II,34-40 {82/91} sañjñā ca nāma yataḥ na laghīyaḥ .
(P_1,2.27.2) KA_I,202.16-204.24 Ro_II,34-40 {83/91} kutaḥ etat .
(P_1,2.27.2) KA_I,202.16-204.24 Ro_II,34-40 {84/91} laghvartham hi sañjñākaraṇam .
(P_1,2.27.2) KA_I,202.16-204.24 Ro_II,34-40 {85/91} laghīyaḥ ca triḥ hrasvapradeśeṣu ecaḥ ik bhavati iti na punaḥ sañjñākaraṇam .
(P_1,2.27.2) KA_I,202.16-204.24 Ro_II,34-40 {86/91} triḥ hrasvapradeśeṣu ecaḥ ik bhavati iti ṣaṭ grahaṇāni .
(P_1,2.27.2) KA_I,202.16-204.24 Ro_II,34-40 {87/91} sañjñākaraṇe punaḥ aṣṭau .
(P_1,2.27.2) KA_I,202.16-204.24 Ro_II,34-40 {88/91} hrasvasañjñā vaktavyā .
(P_1,2.27.2) KA_I,202.16-204.24 Ro_II,34-40 {89/91} triḥ hrasvapradeśeṣu hrasvagrahaṇam kartavyam hrasvaḥ hrasvaḥ hrasvaḥ iti .
(P_1,2.27.2) KA_I,202.16-204.24 Ro_II,34-40 {90/91} ecaḥ ik hrasvādeśe iti .
(P_1,2.27.2) KA_I,202.16-204.24 Ro_II,34-40 {91/91} saḥ ayam laghīyasā nyāsena siddhe sati yat garīyāṃsam yatnam ārabhate tasya etat prayojanam dīrghaplutayoḥ tu pūrvasañjñā mā bhūt iti .
(P_1,2.28.1) KA_I,204.26-206.2 Ro_II,40-41 {1/39} kim ayam alontyaśeṣaḥ āhosvit alontyāpavādaḥ .
(P_1,2.28.1) KA_I,204.26-206.2 Ro_II,40-41 {2/39} katham ca ayam taccheṣaḥ syāt katham vā tadapavādaḥ .
(P_1,2.28.1) KA_I,204.26-206.2 Ro_II,40-41 {3/39} yadi ekam vākyam tat ca idam ca : alaḥ antyasya vidhayaḥ bhavanti acaḥ hrasvadīrghaplutāḥ antyasya iti tataḥ ayam taccheśaḥ .
(P_1,2.28.1) KA_I,204.26-206.2 Ro_II,40-41 {4/39} atha nānā vākyam : alaḥ antyasya vidhayaḥ bhavanti , acaḥ hrasvadīrghaplutāḥ antyasya anantyasya ca iti tataḥ ayam tadapavādaḥ .
(P_1,2.28.1) KA_I,204.26-206.2 Ro_II,40-41 {5/39} kaḥ ca atra viśeṣaḥ .
(P_1,2.28.1) KA_I,204.26-206.2 Ro_II,40-41 {6/39} hrasvādividhiḥ alaḥ antyasya iti cet vacipracchiśamādiprabhṛtihanigamidīrgheṣu ajgrahaṇam .
(P_1,2.28.1) KA_I,204.26-206.2 Ro_II,40-41 {7/39} hrasvādividhiḥ alaḥ antyasya iti cet vacipracchiśamādiprabhṛtihanigamidīrgheṣu ajgrahaṇam kartavyam .
(P_1,2.28.1) KA_I,204.26-206.2 Ro_II,40-41 {8/39} vacipracchyoḥ dīrghaḥ acaḥ iti vaktavyam .
(P_1,2.28.1) KA_I,204.26-206.2 Ro_II,40-41 {9/39} anantyatvāt na prāpnoti .
(P_1,2.28.1) KA_I,204.26-206.2 Ro_II,40-41 {10/39} śamādīnām dīrghaḥ acaḥ iti vaktavyam .
(P_1,2.28.1) KA_I,204.26-206.2 Ro_II,40-41 {11/39} anantyatvāt na prāpnoti .
(P_1,2.28.1) KA_I,204.26-206.2 Ro_II,40-41 {12/39} hanigamyoḥ dīrghaḥ acaḥ iti vaktavyam .
(P_1,2.28.1) KA_I,204.26-206.2 Ro_II,40-41 {13/39} anantyatvāt na prāpnoti .
(P_1,2.28.1) KA_I,204.26-206.2 Ro_II,40-41 {14/39} astu tarhi tadapavādaḥ .
(P_1,2.28.1) KA_I,204.26-206.2 Ro_II,40-41 {15/39} acaḥ cet napuṃsakahrasvākṛtsārvadhātukanāmidīrgheṣu anantyapratiṣedhaḥ .
(P_1,2.28.1) KA_I,204.26-206.2 Ro_II,40-41 {16/39} acaḥ cet napuṃsakahrasvākṛtsārvadhātukanāmidīrgheṣu anantyapratiṣedhaḥ vaktavyaḥ .
(P_1,2.28.1) KA_I,204.26-206.2 Ro_II,40-41 {17/39} hrasvaḥ napuṃsake prātipadikasya : yathā iha bhavati : rai : atiri nau : atinau evam suvāk brāhmaṇakulam iti atra api prāpnoti .
(P_1,2.28.1) KA_I,204.26-206.2 Ro_II,40-41 {18/39} akṛtsārvadhātukayoḥ dīrghaḥ : yathā iha bhavati : cīyate stūyate evam bhidyate atra api prāpnoti .
(P_1,2.28.1) KA_I,204.26-206.2 Ro_II,40-41 {19/39} nāmi dīrghaḥ : yathā iha bhavati : agnīnām , vāyūnām evam atra api prāpnoti : ṣaṇṇām .
(P_1,2.28.1) KA_I,204.26-206.2 Ro_II,40-41 {20/39} na eṣaḥ doṣaḥ .
(P_1,2.28.1) KA_I,204.26-206.2 Ro_II,40-41 {21/39} nopadhyāyāḥ iti etat niyamārtham bhaviṣyati .
(P_1,2.28.1) KA_I,204.26-206.2 Ro_II,40-41 {22/39} prakṛtasya eṣaḥ niyamaḥ syāt. kim ca prakṛtam .
(P_1,2.28.1) KA_I,204.26-206.2 Ro_II,40-41 {23/39} nāmi iti .
(P_1,2.28.1) KA_I,204.26-206.2 Ro_II,40-41 {24/39} tena bhavet iha niyamāt na syāt : ṣaṇṇām .
(P_1,2.28.1) KA_I,204.26-206.2 Ro_II,40-41 {25/39} anyate tanyate atra api prāpnoti .
(P_1,2.28.1) KA_I,204.26-206.2 Ro_II,40-41 {26/39} atha api evam niyamaḥ syāt : nopadhāyāḥ nāmi eva iti evam api bhavet iha niyamāt na syāt : anyate tanyate .
(P_1,2.28.1) KA_I,204.26-206.2 Ro_II,40-41 {27/39} ṣaṇṇām iti atra prāpnoti .
(P_1,2.28.1) KA_I,204.26-206.2 Ro_II,40-41 {28/39} atha api ubhayataḥ niyamaḥ syāt : nopadhāyāḥ eva nāmi nāmi eva nopadadhyāyāḥ iti evam api bhidyate suvāk brāhmaṇakulam ita atra api prāpnoti .
(P_1,2.28.1) KA_I,204.26-206.2 Ro_II,40-41 {29/39} evam tarhi hrasvaḥ dīrghaḥ plutaḥ iti yatra brūyāt acaḥ iti etat tatra upasthitam draṣṭavyam .
(P_1,2.28.1) KA_I,204.26-206.2 Ro_II,40-41 {30/39} kim kṛtam bhavati .
(P_1,2.28.1) KA_I,204.26-206.2 Ro_II,40-41 {31/39} dvitīyā ṣaṣṭhī prāduḥ bhāvyate .
(P_1,2.28.1) KA_I,204.26-206.2 Ro_II,40-41 {32/39} tatra kāmacāraḥ : gṛhyamāṇena vā acam viśeṣayitum acā vā gṛhyamāṇaḥ .
(P_1,2.28.1) KA_I,204.26-206.2 Ro_II,40-41 {33/39} yāvatā kāmacāraḥ iha tāvat vacipracchiśamādiprabhṛtihanigamidīrgheṣu gṛhyamāṇena acam viśeṣayiṣyāmaḥ : eṣām acaḥ dīrghaḥ bhavati iti .
(P_1,2.28.1) KA_I,204.26-206.2 Ro_II,40-41 {34/39} iha idānīm napuṃsakahrasvākṛtsārvadhātukanāmidīrgheṣu acā gṛhyamāṇam viśeṣayiṣyāmaḥ : napuṃsakasya hrasvaḥ bhavati acaḥ .
(P_1,2.28.1) KA_I,204.26-206.2 Ro_II,40-41 {35/39} ajantasya iti .
(P_1,2.28.1) KA_I,204.26-206.2 Ro_II,40-41 {36/39} akṛtsārvadhātukayoḥ dīrghaḥ acaḥ .
(P_1,2.28.1) KA_I,204.26-206.2 Ro_II,40-41 {37/39} ajantasya iti .
(P_1,2.28.1) KA_I,204.26-206.2 Ro_II,40-41 {38/39} nāmi dīrghaḥ bhavati acaḥ .
(P_1,2.28.1) KA_I,204.26-206.2 Ro_II,40-41 {39/39} ajantasya iti .
(P_1,2.28.2) KA_I,206.3-12 Ro_II,41-43 {1/15} iha kasmāt na bhavati : dyauḥ , panthāḥ , saḥ iti .
(P_1,2.28.2) KA_I,206.3-12 Ro_II,41-43 {2/15} sañjñayā vidhāne niyamaḥ .
(P_1,2.28.2) KA_I,206.3-12 Ro_II,41-43 {3/15} sañjñayā ye vidhīyante teṣu niyamaḥ .
(P_1,2.28.2) KA_I,206.3-12 Ro_II,41-43 {4/15} kim vaktavyam etat .
(P_1,2.28.2) KA_I,206.3-12 Ro_II,41-43 {5/15} na hi .
(P_1,2.28.2) KA_I,206.3-12 Ro_II,41-43 {6/15} katham anucyamānam gaṃsyate .
(P_1,2.28.2) KA_I,206.3-12 Ro_II,41-43 {7/15} ac iti vartate .
(P_1,2.28.2) KA_I,206.3-12 Ro_II,41-43 {8/15} tatra evam abhisambandhaḥ kariṣyate : acaḥ ac bhavati hrasvaḥ dīrghaḥ plutaḥ iti evam bhāvyamanaḥ iti .
(P_1,2.28.2) KA_I,206.3-12 Ro_II,41-43 {9/15} atha pūrvasmin yoge ajgrahaṇe sati kim prayojanam .
(P_1,2.28.2) KA_I,206.3-12 Ro_II,41-43 {10/15} ajgrahaṇam saṃyogācsamudāyanivṛttyartham .
(P_1,2.28.2) KA_I,206.3-12 Ro_II,41-43 {11/15} ajgrahaṇam kriyate saṃyognivṛttyartham acsamudāyanivṛttyartham ca .
(P_1,2.28.2) KA_I,206.3-12 Ro_II,41-43 {12/15} saṃyognivṛttyartham tāvat : pratakṣya prarakṣya .
(P_1,2.28.2) KA_I,206.3-12 Ro_II,41-43 {13/15} hrasvasya piti kṛti tuk iti tuk mā bhūt iti .
(P_1,2.28.2) KA_I,206.3-12 Ro_II,41-43 {14/15} acsamudāyanivṛttyartham : titaucchatram , titaucchāyā .
(P_1,2.28.2) KA_I,206.3-12 Ro_II,41-43 {15/15} dīrghāt padāntāt vā iti vibhāṣā mā bhūt .
(P_1,2.29-30.1) KA_I,206.14-25 Ro_II,43-45 {1/23} kim ṣaṣṭhīnirdiṣṭam ajgrahaṇam anuvartate utāho na .
(P_1,2.29-30.1) KA_I,206.14-25 Ro_II,43-45 {2/23} kim ca ataḥ .
(P_1,2.29-30.1) KA_I,206.14-25 Ro_II,43-45 {3/23} yadi anuvartate halsvaraprāptau vyañjanam avidyamānavat iti paribhāṣā na prakalpate .
(P_1,2.29-30.1) KA_I,206.14-25 Ro_II,43-45 {4/23} katham halaḥ nāma svaraprāptiḥ syāt .
(P_1,2.29-30.1) KA_I,206.14-25 Ro_II,43-45 {5/23} evam tarhi nivṛttam .
(P_1,2.29-30.1) KA_I,206.14-25 Ro_II,43-45 {6/23} bahūni etasyāḥ paribhāṣāyāḥ prayojanāni .
(P_1,2.29-30.1) KA_I,206.14-25 Ro_II,43-45 {7/23} atha prathamānirdiṣṭam ajgrahaṇam anuvartate utāho na .
(P_1,2.29-30.1) KA_I,206.14-25 Ro_II,43-45 {8/23} kim ca arthaḥ anuvṛttyā .
(P_1,2.29-30.1) KA_I,206.14-25 Ro_II,43-45 {9/23} bāḍham arthaḥ yadi ete vyañjanasya api guṇāḥ lakṣyante .
(P_1,2.29-30.1) KA_I,206.14-25 Ro_II,43-45 {10/23} nanu ca pratyakṣam upalabhyante : iṣe tvā ūrje tvā .
(P_1,2.29-30.1) KA_I,206.14-25 Ro_II,43-45 {11/23} na ete vyañjanasya guṇāḥ .
(P_1,2.29-30.1) KA_I,206.14-25 Ro_II,43-45 {12/23} acaḥ ete guṇāḥ .
(P_1,2.29-30.1) KA_I,206.14-25 Ro_II,43-45 {13/23} tatsāmīpyāt tu vyañjanam api tadguṇam upalabhyate .
(P_1,2.29-30.1) KA_I,206.14-25 Ro_II,43-45 {14/23} tat yathā .
(P_1,2.29-30.1) KA_I,206.14-25 Ro_II,43-45 {15/23} dvayoḥ raktayoḥ vastrayoḥ madhye śuklam vastram tadguṇam upalabhyate badarapiṭake riktakaḥ lohakaṃsaḥ tadguṇaḥ upalabhyate .
(P_1,2.29-30.1) KA_I,206.14-25 Ro_II,43-45 {16/23} kutaḥ nu khalu etat acaḥ ete guṇāḥ .
(P_1,2.29-30.1) KA_I,206.14-25 Ro_II,43-45 {17/23} tatsāmīpyāt tu vyañjanam api tadguṇam upalabhyate iti .
(P_1,2.29-30.1) KA_I,206.14-25 Ro_II,43-45 {18/23} na punaḥ vyañjanasya ete guṇāḥ syuḥ .
(P_1,2.29-30.1) KA_I,206.14-25 Ro_II,43-45 {19/23} tatsāmīpyāt tu ac api tadguṇaḥ upalabhyate iti .
(P_1,2.29-30.1) KA_I,206.14-25 Ro_II,43-45 {20/23} antareṇa api vyañjanam acaḥ eva ete guṇāḥ lakṣyante .
(P_1,2.29-30.1) KA_I,206.14-25 Ro_II,43-45 {21/23} na punaḥ antareṇa acam vyañjanasya uccāraṇam api bhavati .
(P_1,2.29-30.1) KA_I,206.14-25 Ro_II,43-45 {22/23} anvartham khalu api nirvacanam : svayam rājante svarāḥ .
(P_1,2.29-30.1) KA_I,206.14-25 Ro_II,43-45 {23/23} anvak bhavati vyañjanam iti .
(P_1,2.29-30.2) KA_I,207.1-17 Ro_II,45-46 {1/28} uccanīcasya anavasthitatvāt sañjñāprasiddhiḥ .
(P_1,2.29-30.2) KA_I,207.1-17 Ro_II,45-46 {2/28} idam uccanīcam anavasthitapadarthakam .
(P_1,2.29-30.2) KA_I,207.1-17 Ro_II,45-46 {3/28} tat eva hi kam cit prati uccaiḥ bhavati kam cit prati nīcaiḥ .
(P_1,2.29-30.2) KA_I,207.1-17 Ro_II,45-46 {4/28} evam kam cit kaḥ cit adhīyānam āha : kim uccaiḥ rorūyase .
(P_1,2.29-30.2) KA_I,207.1-17 Ro_II,45-46 {5/28} atha nīcaiḥ vartatām iti .
(P_1,2.29-30.2) KA_I,207.1-17 Ro_II,45-46 {6/28} tam eva tathā adhīyānam aparaḥ āha : kim antardantakena adhīṣe .
(P_1,2.29-30.2) KA_I,207.1-17 Ro_II,45-46 {7/28} uccaiḥ vartatām iti .
(P_1,2.29-30.2) KA_I,207.1-17 Ro_II,45-46 {8/28} evam uccanīcam anavasthitapadarthakam .
(P_1,2.29-30.2) KA_I,207.1-17 Ro_II,45-46 {9/28} tasya anavasthānāt sañjñāyāḥ aprasiddhiḥ .
(P_1,2.29-30.2) KA_I,207.1-17 Ro_II,45-46 {10/28} evam tarhi lakṣaṇam kariṣyate : āyāmaḥ dāruṇyam aṇutā khasya iti uccaiḥkarāṇi śabdasya .
(P_1,2.29-30.2) KA_I,207.1-17 Ro_II,45-46 {11/28} āyāmaḥ gātrāṇām nigrahaḥ .
(P_1,2.29-30.2) KA_I,207.1-17 Ro_II,45-46 {12/28} dāruṇyam svarasya dāruṇatā rūkṣatā .
(P_1,2.29-30.2) KA_I,207.1-17 Ro_II,45-46 {13/28} aṇutā khasya kaṇṭhasya saṃvṛtatā .
(P_1,2.29-30.2) KA_I,207.1-17 Ro_II,45-46 {14/28} uccaiḥkarāṇi śabdasya .
(P_1,2.29-30.2) KA_I,207.1-17 Ro_II,45-46 {15/28} atha nīcaiḥkarāṇi śabdasya .
(P_1,2.29-30.2) KA_I,207.1-17 Ro_II,45-46 {16/28} anvavasargaḥ mārdavam urutā khasya iti nīcaiḥkarāṇi śabdasya .
(P_1,2.29-30.2) KA_I,207.1-17 Ro_II,45-46 {17/28} anvavasargaḥ gātrāṇām śithilatā .
(P_1,2.29-30.2) KA_I,207.1-17 Ro_II,45-46 {18/28} mārdavam svarasya mṛdutā snigdhatā .
(P_1,2.29-30.2) KA_I,207.1-17 Ro_II,45-46 {19/28} urutā khasya mahattā kaṇṭhasya .
(P_1,2.29-30.2) KA_I,207.1-17 Ro_II,45-46 {20/28} iti nīcaiḥkarāṇi śabdasya .
(P_1,2.29-30.2) KA_I,207.1-17 Ro_II,45-46 {21/28} etat api anaikāntikam .
(P_1,2.29-30.2) KA_I,207.1-17 Ro_II,45-46 {22/28} yat alpaprāṇasya sarvoccaiḥ tat mahāprāṇasya sarvanīcaiḥ .
(P_1,2.29-30.2) KA_I,207.1-17 Ro_II,45-46 {23/28} siddham tu samānaprakramavacanāt .
(P_1,2.29-30.2) KA_I,207.1-17 Ro_II,45-46 {24/28} siddham etat .
(P_1,2.29-30.2) KA_I,207.1-17 Ro_II,45-46 {25/28} katham .
(P_1,2.29-30.2) KA_I,207.1-17 Ro_II,45-46 {26/28} samāne prakrame iti vaktavyam .
(P_1,2.29-30.2) KA_I,207.1-17 Ro_II,45-46 {27/28} kaḥ punaḥ prakramaḥ .
(P_1,2.29-30.2) KA_I,207.1-17 Ro_II,45-46 {28/28} uraḥ kaṇṭhaḥ śiraḥ iti .
(P_1,2.31) KA_I,207.16-208.9 Ro_II,46-48 {1/37} samāhāraḥ svaritaḥ iti ucyate .
(P_1,2.31) KA_I,207.16-208.9 Ro_II,46-48 {2/37} kasya samāhāraḥ svaritasañjñaḥ bhavati .
(P_1,2.31) KA_I,207.16-208.9 Ro_II,46-48 {3/37} acoḥ iti āha .
(P_1,2.31) KA_I,207.16-208.9 Ro_II,46-48 {4/37} samāhāraḥ acoḥ cet na abhāvāt .
(P_1,2.31) KA_I,207.16-208.9 Ro_II,46-48 {5/37} samāhāraḥ acoḥ cet tat na .
(P_1,2.31) KA_I,207.16-208.9 Ro_II,46-48 {6/37} kim kāraṇam .
(P_1,2.31) KA_I,207.16-208.9 Ro_II,46-48 {7/37} abhāvāt .
(P_1,2.31) KA_I,207.16-208.9 Ro_II,46-48 {8/37} na hi acoḥ samāhāraḥ asti .
(P_1,2.31) KA_I,207.16-208.9 Ro_II,46-48 {9/37} nanu ayam asti gāṅgenūpe iti .
(P_1,2.31) KA_I,207.16-208.9 Ro_II,46-48 {10/37} na eṣaḥ acoḥ samāhāraḥ .
(P_1,2.31) KA_I,207.16-208.9 Ro_II,46-48 {11/37} anyaḥ ayam udāttānudāttayoḥ sthāne ekaḥ ādiśyate .
(P_1,2.31) KA_I,207.16-208.9 Ro_II,46-48 {12/37} evam tarhi guṇayoḥ .
(P_1,2.31) KA_I,207.16-208.9 Ro_II,46-48 {13/37} guṇayoḥ cet na acprakaraṇāt .
(P_1,2.31) KA_I,207.16-208.9 Ro_II,46-48 {14/37} guṇayoḥ samahāraḥ iti cet tat na .
(P_1,2.31) KA_I,207.16-208.9 Ro_II,46-48 {15/37} kim kāraṇam .
(P_1,2.31) KA_I,207.16-208.9 Ro_II,46-48 {16/37} acprakaraṇāt .
(P_1,2.31) KA_I,207.16-208.9 Ro_II,46-48 {17/37} ac iti vartate .
(P_1,2.31) KA_I,207.16-208.9 Ro_II,46-48 {18/37} siddham tu acsamudāyasya abhāvāt tadguṇe sampratyayaḥ .
(P_1,2.31) KA_I,207.16-208.9 Ro_II,46-48 {19/37} siddham etat .
(P_1,2.31) KA_I,207.16-208.9 Ro_II,46-48 {20/37} katham .
(P_1,2.31) KA_I,207.16-208.9 Ro_II,46-48 {21/37} acsamudāyaḥ na asti iti kṛtvā tadguṇasya acaḥ samāhāraguṇasya sampratyayaḥ bhaviṣyati .
(P_1,2.31) KA_I,207.16-208.9 Ro_II,46-48 {22/37} katham punaḥ samāhāraḥ iti anena ac śakyaḥ pratinirdeṣṭum .
(P_1,2.31) KA_I,207.16-208.9 Ro_II,46-48 {23/37} matublopaḥ atra draṣṭavyaḥ .
(P_1,2.31) KA_I,207.16-208.9 Ro_II,46-48 {24/37} tat yathā puṣpakāḥ eṣām te puṣpakāḥ , kālakāḥ eṣām te kālakāḥ iti evam samāhāravān samāhāraḥ .
(P_1,2.31) KA_I,207.16-208.9 Ro_II,46-48 {25/37} atha vā akāraḥ matvarthīyaḥ .
(P_1,2.31) KA_I,207.16-208.9 Ro_II,46-48 {26/37} tat yathā tundaḥ , ghāṭaḥ iti .
(P_1,2.31) KA_I,207.16-208.9 Ro_II,46-48 {27/37} yadi evam traisvaryam na prakalpate .
(P_1,2.31) KA_I,207.16-208.9 Ro_II,46-48 {28/37} tatra kaḥ doṣaḥ .
(P_1,2.31) KA_I,207.16-208.9 Ro_II,46-48 {29/37} traisvaryam adhīmahe iti etat na upapadyate .
(P_1,2.31) KA_I,207.16-208.9 Ro_II,46-48 {30/37} na etat guṇāpekṣam .
(P_1,2.31) KA_I,207.16-208.9 Ro_II,46-48 {31/37} kim tarhi .
(P_1,2.31) KA_I,207.16-208.9 Ro_II,46-48 {32/37} ajapekṣam .
(P_1,2.31) KA_I,207.16-208.9 Ro_II,46-48 {33/37} traisvaryam adhīmahe : triprakāraiḥ ajbhiḥ adhīmahe kaiḥ cit udāttaguṇaiḥ kaiḥ cit anudāttaguṇaiḥ kaiḥ cit ubhayaguṇaiḥ .
(P_1,2.31) KA_I,207.16-208.9 Ro_II,46-48 {34/37} tat yathā : śuklaguṇaḥ śuklaḥ kṛṣṇaguṇaḥ kṛṣṇaḥ .
(P_1,2.31) KA_I,207.16-208.9 Ro_II,46-48 {35/37} yaḥ idānīm ubhayaguṇaḥ saḥ tṛtīyām ākhyām labhate kalmāṣaḥ iti vā sāraṅgaḥ iti vā .
(P_1,2.31) KA_I,207.16-208.9 Ro_II,46-48 {36/37} evam iha api udāttaguṇaḥ udāttaḥ anudāttaguṇaḥ anudāttaḥ .
(P_1,2.31) KA_I,207.16-208.9 Ro_II,46-48 {37/37} yaḥ idānīm ubhayavān sa tṛtīyām ākhyām labhate svaritaḥ iti .
(P_1,2.32.1) KA_I,208.11-209.4 Ro_II,48-50 {1/34} ardhahrasvam iti ucyate .
(P_1,2.32.1) KA_I,208.11-209.4 Ro_II,48-50 {2/34} tatra dīrghaplutayoḥ na prāpnoti .
(P_1,2.32.1) KA_I,208.11-209.4 Ro_II,48-50 {3/34} kanyā śaktike3 śaktike .
(P_1,2.32.1) KA_I,208.11-209.4 Ro_II,48-50 {4/34} na eṣaḥ doṣaḥ .
(P_1,2.32.1) KA_I,208.11-209.4 Ro_II,48-50 {5/34} mātracaḥ atra lopaḥ draṣṭavyaḥ .
(P_1,2.32.1) KA_I,208.11-209.4 Ro_II,48-50 {6/34} ardhahrasvamātram ardhahrasvam iti .
(P_1,2.32.1) KA_I,208.11-209.4 Ro_II,48-50 {7/34} kimartham idam ucyate .
(P_1,2.32.1) KA_I,208.11-209.4 Ro_II,48-50 {8/34} āmiśrībhūtam iva idam bhavati .
(P_1,2.32.1) KA_I,208.11-209.4 Ro_II,48-50 {9/34} tat yathā : kṣīrodake sampṛkte* āmiśrībhūtatvāt na jñāyate : kiyat kṣīram kiyat udakam kasmin avakāśe kṣīram kasmin avakāśe udakam iti .
(P_1,2.32.1) KA_I,208.11-209.4 Ro_II,48-50 {10/34} evam iha api āmiśrībhūtatvāt na jñāyate : kiyat udāttam kiyat anudāttam kasmin avakāśe udāttam kasmin avakāśe anudāttam iti .
(P_1,2.32.1) KA_I,208.11-209.4 Ro_II,48-50 {11/34} tat ācāryaḥ suhṛt bhūtvā anvācaṣṭe : iyat udāttam iyat anudāttam asmin avakāśe udāttam asmin avakāśe anudāttam iti .
(P_1,2.32.1) KA_I,208.11-209.4 Ro_II,48-50 {12/34} yadi ayam evam suhṛt kim anyāni api evañjātīyakāni na upadiśati .
(P_1,2.32.1) KA_I,208.11-209.4 Ro_II,48-50 {13/34} kāni punaḥ tāni .
(P_1,2.32.1) KA_I,208.11-209.4 Ro_II,48-50 {14/34} sthānakaraṇānupradānāni .
(P_1,2.32.1) KA_I,208.11-209.4 Ro_II,48-50 {15/34} vyākaraṇam nāma iyam uttarā vidyā .
(P_1,2.32.1) KA_I,208.11-209.4 Ro_II,48-50 {16/34} saḥ asau chandaḥśāstreṣu abhivinītaḥ upalabdhyā avagantum utsahate .
(P_1,2.32.1) KA_I,208.11-209.4 Ro_II,48-50 {17/34} yadi evam na arthaḥ anena .
(P_1,2.32.1) KA_I,208.11-209.4 Ro_II,48-50 {18/34} idam api upalabdhyā gamiṣyati .
(P_1,2.32.1) KA_I,208.11-209.4 Ro_II,48-50 {19/34} sañjñākaraṇam tarhi idam : tasya svaritasya āditaḥ ardhahrasvam udāttasañjñam iti .
(P_1,2.32.1) KA_I,208.11-209.4 Ro_II,48-50 {20/34} kim kṛtam bhavati .
(P_1,2.32.1) KA_I,208.11-209.4 Ro_II,48-50 {21/34} triḥ udāttapradeśeṣu svaritagrahaṇam na kartavyam bhavati : udāttasvaritaparasya sannataraḥ , udāttasvaritayoḥ yaṇaḥ svaritaḥ anudāttasya na udāttasvaritodayam iti .
(P_1,2.32.1) KA_I,208.11-209.4 Ro_II,48-50 {22/34} sañjñākaraṇam hi nāma yataḥ na laghīyaḥ .
(P_1,2.32.1) KA_I,208.11-209.4 Ro_II,48-50 {23/34} kutaḥ etat .
(P_1,2.32.1) KA_I,208.11-209.4 Ro_II,48-50 {24/34} laghvartham hi sañjñākaraṇam .
(P_1,2.32.1) KA_I,208.11-209.4 Ro_II,48-50 {25/34} laghīyaḥ ca triḥ udāttapradeśeṣu svaritagrahaṇam na punaḥ sañjñākaraṇam .
(P_1,2.32.1) KA_I,208.11-209.4 Ro_II,48-50 {26/34} triḥ udāttapradeśeṣu svaritagrahaṇe nava akṣarāṇi sañjñākaraṇe punaḥ ekādaśa .
(P_1,2.32.1) KA_I,208.11-209.4 Ro_II,48-50 {27/34} evam tarhi ubhayam anena kriyate anvākhyānam ca sañjñā ca .
(P_1,2.32.1) KA_I,208.11-209.4 Ro_II,48-50 {28/34} katham punaḥ ekena yatnena ubhayam labhyam .
(P_1,2.32.1) KA_I,208.11-209.4 Ro_II,48-50 {29/34} labhyam iti āha .
(P_1,2.32.1) KA_I,208.11-209.4 Ro_II,48-50 {30/34} katham .
(P_1,2.32.1) KA_I,208.11-209.4 Ro_II,48-50 {31/34} anvarthagrahaṇam vijñāsyate : tasya svaritasya āditaḥ ardhahrasvram udāttasañjñam bhavati iti .
(P_1,2.32.1) KA_I,208.11-209.4 Ro_II,48-50 {32/34} ūrdhvam āttam iti ca ataḥ udāttam .
(P_1,2.32.1) KA_I,208.11-209.4 Ro_II,48-50 {33/34} yadi tarhi sañjñākaraṇam udāttādeḥ yat ucyate tat svaritādeḥ api prāpnoti .
(P_1,2.32.1) KA_I,208.11-209.4 Ro_II,48-50 {34/34} anvākhyānam eva tarhi idam mandabuddheḥ .
(P_1,2.32.2) KA_I,209.5-25 Ro_II,50-52 {1/29} svaritasyārdhahrasvodāttāt ā udāttasvaritaparasyasannatarāt ūrdhvam udāttādanudāttasyasvaritāt kāryam svaritāt iti siddhyartham .
(P_1,2.32.2) KA_I,209.5-25 Ro_II,50-52 {2/29} svaritasyārdhahrasvodāttāt ā udāttasvaritaparasyasannataraḥ iti etasmāt sūtrāt idam sūtrakāṇḍam ūrdhvam udāttāt anudāttasya svaritaḥ iti ataḥ kāryam .
(P_1,2.32.2) KA_I,209.5-25 Ro_II,50-52 {3/29} kim prayojanam .
(P_1,2.32.2) KA_I,209.5-25 Ro_II,50-52 {4/29} svaritāt iti siddhyartham .
(P_1,2.32.2) KA_I,209.5-25 Ro_II,50-52 {5/29} svaritāt iti siddhiḥ yathā syāt .
(P_1,2.32.2) KA_I,209.5-25 Ro_II,50-52 {6/29} svaritāt saṃhitāyām anudāttānām iti : imam me gaṅge yamune sarasvati śutudri .
(P_1,2.32.2) KA_I,209.5-25 Ro_II,50-52 {7/29} kva tarhi syāt .
(P_1,2.32.2) KA_I,209.5-25 Ro_II,50-52 {8/29} yaḥ siddhaḥ svaritaḥ : kāryam devadattayajñadattau .
(P_1,2.32.2) KA_I,209.5-25 Ro_II,50-52 {9/29} svaritodāttārtham ca .
(P_1,2.32.2) KA_I,209.5-25 Ro_II,50-52 {10/29} svaritodāttārtham ca tatra eva kartavyam .
(P_1,2.32.2) KA_I,209.5-25 Ro_II,50-52 {11/29} na subrahmaṇyāyām svaritasya tu udāttaḥ : indra agaccha .
(P_1,2.32.2) KA_I,209.5-25 Ro_II,50-52 {12/29} kva tarhi syāt .
(P_1,2.32.2) KA_I,209.5-25 Ro_II,50-52 {13/29} yaḥ siddhaḥ svaritaḥ : subrahmaṇyom indra agaccha .
(P_1,2.32.2) KA_I,209.5-25 Ro_II,50-52 {14/29} svaritodāttāt ca asvaritārtham .
(P_1,2.32.2) KA_I,209.5-25 Ro_II,50-52 {15/29} svaritodāttāt ca asvaritārtham tatra eva kartavyam .
(P_1,2.32.2) KA_I,209.5-25 Ro_II,50-52 {16/29} indra agaccha harivaḥ agaccha .
(P_1,2.32.2) KA_I,209.5-25 Ro_II,50-52 {17/29} svaritaparasannatarārtham ca .
(P_1,2.32.2) KA_I,209.5-25 Ro_II,50-52 {18/29} svaritaparasannatarārtham ca tatra eva kartavyam .
(P_1,2.32.2) KA_I,209.5-25 Ro_II,50-52 {19/29} udāttasvaritaparasya sannataraḥ : maṇavaka jaṭilakādhyāpaka nyaṅ .
(P_1,2.32.2) KA_I,209.5-25 Ro_II,50-52 {20/29} kva tarhi syāt .
(P_1,2.32.2) KA_I,209.5-25 Ro_II,50-52 {21/29} yaḥ siddhaḥ svaritaḥ : maṇavaka jaṭilakābhirūpaka kva .
(P_1,2.32.2) KA_I,209.5-25 Ro_II,50-52 {22/29} tat tarhi vaktavyam .
(P_1,2.32.2) KA_I,209.5-25 Ro_II,50-52 {23/29} na vaktavyam .
(P_1,2.32.2) KA_I,209.5-25 Ro_II,50-52 {24/29} devabrahmaṇoḥ anudāttavacanam jñāpakam svaritāt iti siddhatvasya .
(P_1,2.32.2) KA_I,209.5-25 Ro_II,50-52 {25/29} devabrahmaṇoḥ anudāttavacanam jñāpakam siddhaḥ iha svaritaḥ iti .
(P_1,2.32.2) KA_I,209.5-25 Ro_II,50-52 {26/29} yadi etat jñāpyate svaritodāttaparasya anudāttasya svaritatvam prāpnoti .
(P_1,2.32.2) KA_I,209.5-25 Ro_II,50-52 {27/29} na brūmaḥ devabrahmaṇoḥ anudāttavacanam jñāpakam siddhaḥ iha svaritaḥ iti .
(P_1,2.32.2) KA_I,209.5-25 Ro_II,50-52 {28/29} kim tarhi .
(P_1,2.32.2) KA_I,209.5-25 Ro_II,50-52 {29/29} param etat kāṇḍam iti .
(P_1,2.33.1) KA_I,210.2-4 RII.53 {1/5} kim idam pāribhāṣikyāḥ sambuddheḥ grahaṇam : ekavacanam sambuddhiḥ āhosvit anvarthagrahaṇam : sambodhanam sambuddhiḥ iti .
(P_1,2.33.1) KA_I,210.2-4 RII.53 {2/5} kim ca ataḥ .
(P_1,2.33.1) KA_I,210.2-4 RII.53 {3/5} yadi pāribhāṣikyāḥ devāḥ brahmāṇaḥ iti atra na prāpnoti .
(P_1,2.33.1) KA_I,210.2-4 RII.53 {4/5} atha anvarthagrahaṇam na doṣaḥ .
(P_1,2.33.1) KA_I,210.2-4 RII.53 {5/5} yathā na doṣaḥ tathā astu .
(P_1,2.33.2) KA_I,210.5-17 Ro_II,53-54 {1/30} kim punaḥ iyam ekaśrutiḥ udāttā āhosvit anudāttā .
(P_1,2.33.2) KA_I,210.5-17 Ro_II,53-54 {2/30} na udāttā .
(P_1,2.33.2) KA_I,210.5-17 Ro_II,53-54 {3/30} katham jñāyate .
(P_1,2.33.2) KA_I,210.5-17 Ro_II,53-54 {4/30} yat ayam uccaistarām vā vaṣaṭkāraḥ iti āha .
(P_1,2.33.2) KA_I,210.5-17 Ro_II,53-54 {5/30} katham kṛtvā jñāpakam .
(P_1,2.33.2) KA_I,210.5-17 Ro_II,53-54 {6/30} atantram taranirdeśaḥ .
(P_1,2.33.2) KA_I,210.5-17 Ro_II,53-54 {7/30} yāvat uccaiḥ tāvat uccaistarām iti .
(P_1,2.33.2) KA_I,210.5-17 Ro_II,53-54 {8/30} yadi tarhi na udāttā anudāttā .
(P_1,2.33.2) KA_I,210.5-17 Ro_II,53-54 {9/30} anudāttā ca na .
(P_1,2.33.2) KA_I,210.5-17 Ro_II,53-54 {10/30} katham jñāyate .
(P_1,2.33.2) KA_I,210.5-17 Ro_II,53-54 {11/30} yat ayam udāttasvaritaparasya sannataraḥ iti āha .
(P_1,2.33.2) KA_I,210.5-17 Ro_II,53-54 {12/30} katham kṛtvā jñāpakam .
(P_1,2.33.2) KA_I,210.5-17 Ro_II,53-54 {13/30} atantram taranirdeśaḥ .
(P_1,2.33.2) KA_I,210.5-17 Ro_II,53-54 {14/30} yāvat sannaḥ tāvat sannataraḥ iti .
(P_1,2.33.2) KA_I,210.5-17 Ro_II,53-54 {15/30} sā eṣā jñāpakābhyām udāttānudāttayoḥ madhyam ekaśrutiḥ antarālam hriyate .
(P_1,2.33.2) KA_I,210.5-17 Ro_II,53-54 {16/30} aparaḥ āha : kim punaḥ iyam ekaśrutiḥ udāttā uta anudāttā .
(P_1,2.33.2) KA_I,210.5-17 Ro_II,53-54 {17/30} udāttā .
(P_1,2.33.2) KA_I,210.5-17 Ro_II,53-54 {18/30} katham jñāyate .
(P_1,2.33.2) KA_I,210.5-17 Ro_II,53-54 {19/30} yat ayam uccaistarām vā vaṣaṭkāraḥ iti āha .
(P_1,2.33.2) KA_I,210.5-17 Ro_II,53-54 {20/30} katham kṛtvā jñāpakam .
(P_1,2.33.2) KA_I,210.5-17 Ro_II,53-54 {21/30} tantram taranirdeśaḥ .
(P_1,2.33.2) KA_I,210.5-17 Ro_II,53-54 {22/30} uccaiḥ dṛṣṭvā uccaistarām iti etat bhavati .
(P_1,2.33.2) KA_I,210.5-17 Ro_II,53-54 {23/30} yadi tarhi udāttā na anudāttā .
(P_1,2.33.2) KA_I,210.5-17 Ro_II,53-54 {24/30} anudāttā ca .
(P_1,2.33.2) KA_I,210.5-17 Ro_II,53-54 {25/30} katham jñāyate .
(P_1,2.33.2) KA_I,210.5-17 Ro_II,53-54 {26/30} yat ayam udāttasvaritaparasya sannataraḥ iti āha .
(P_1,2.33.2) KA_I,210.5-17 Ro_II,53-54 {27/30} katham kṛtvā jñāpakam .
(P_1,2.33.2) KA_I,210.5-17 Ro_II,53-54 {28/30} tantram taranirdeśaḥ .
(P_1,2.33.2) KA_I,210.5-17 Ro_II,53-54 {29/30} sannam dṛṣṭvā sannataraḥ iti etat bhavati .
(P_1,2.33.2) KA_I,210.5-17 Ro_II,53-54 {30/30} te ete tantre taranirdeśe sapta svarāḥ bhavanti : udāttaḥ , udāttataraḥ , anudāttaḥ , anudāttaraḥ , svaritaḥ , svarite yaḥ udāttaḥ saḥ anyena viśiṣtaḥ , ekaśrutiḥ saptamaḥ .
(P_1,2.37) KA_I,210.19-211.14 Ro_II,55-56 {1/23} subrahmaṇyāyam okāraḥ udāttaḥ .
(P_1,2.37) KA_I,210.19-211.14 Ro_II,55-56 {2/23} subrahmaṇyāyam okāraḥ udāttaḥ bhavati : subrahmaṇyom .
(P_1,2.37) KA_I,210.19-211.14 Ro_II,55-56 {3/23} ākāraḥ ākhyāte parādiḥ ca .
(P_1,2.37) KA_I,210.19-211.14 Ro_II,55-56 {4/23} ākāraḥ ākhyāte parādiḥ ca udāttaḥ bhavati : indra agaccha .
(P_1,2.37) KA_I,210.19-211.14 Ro_II,55-56 {5/23} harivaḥ agaccha .
(P_1,2.37) KA_I,210.19-211.14 Ro_II,55-56 {6/23} vākyādau ca dve dve .
(P_1,2.37) KA_I,210.19-211.14 Ro_II,55-56 {7/23} vākyādau ca dve dve udātte bhavataḥ : indra agaccha .
(P_1,2.37) KA_I,210.19-211.14 Ro_II,55-56 {8/23} harivaḥ agaccha .
(P_1,2.37) KA_I,210.19-211.14 Ro_II,55-56 {9/23} maghavanvarjam . agaccha maghavan .
(P_1,2.37) KA_I,210.19-211.14 Ro_II,55-56 {10/23} sutyāparāṇām antaḥ .
(P_1,2.37) KA_I,210.19-211.14 Ro_II,55-56 {11/23} sutyāparāṇām antaḥ udāttaḥ bhavati : dvyahe sutyam .
(P_1,2.37) KA_I,210.19-211.14 Ro_II,55-56 {12/23} tryahe sutyam .
(P_1,2.37) KA_I,210.19-211.14 Ro_II,55-56 {13/23} asau iti antaḥ .
(P_1,2.37) KA_I,210.19-211.14 Ro_II,55-56 {14/23} asau iti antaḥ udāttaḥ bhavati : gārgyaḥ yajate .
(P_1,2.37) KA_I,210.19-211.14 Ro_II,55-56 {15/23} vātsyaḥ yajate .
(P_1,2.37) KA_I,210.19-211.14 Ro_II,55-56 {16/23} amuṣya iti antaḥ . amuṣya iti antaḥ : dākṣeḥ pita yajate .
(P_1,2.37) KA_I,210.19-211.14 Ro_II,55-56 {17/23} syāntasya upottamam ca .
(P_1,2.37) KA_I,210.19-211.14 Ro_II,55-56 {18/23} syāntasya upottamam udāttam bhavati antaḥ ca .
(P_1,2.37) KA_I,210.19-211.14 Ro_II,55-56 {19/23} gārgyasya pita yajate .
(P_1,2.37) KA_I,210.19-211.14 Ro_II,55-56 {20/23} vātsyasya pita yajate .
(P_1,2.37) KA_I,210.19-211.14 Ro_II,55-56 {21/23} vā nāmadheyasya .
(P_1,2.37) KA_I,210.19-211.14 Ro_II,55-56 {22/23} vā nāmadheyasya syāntasya upottamam udāttam bhavati : devadattasya pita yajate .
(P_1,2.37) KA_I,210.19-211.14 Ro_II,55-56 {23/23} devadattasya pita yajate .
(P_1,2.38) KA_I,211.16-17 Ro_II,56-57 {1/3} devabrahmaṇoḥ anudāttatvam eke .
(P_1,2.38) KA_I,211.16-17 Ro_II,56-57 {2/3} devabrahmaṇoḥ anudāttatvam eke icchanti : devāḥ brahmāṇaḥ .
(P_1,2.38) KA_I,211.16-17 Ro_II,56-57 {3/3} devāḥ brahmāṇaḥ .
(P_1,2.39) KA_I,211.19-212.17 Ro_II,57-59 {1/31} svaritāt saṃhitāyām anudāttānām iti cet dvyekayoḥ aikaśrutyavacanam .
(P_1,2.39) KA_I,211.19-212.17 Ro_II,57-59 {2/31} svaritāt saṃhitāyām anudāttānām iti cet dvyekayoḥ aikaśrutyam vaktavyam : agniveśyaḥ pacati .
(P_1,2.39) KA_I,211.19-212.17 Ro_II,57-59 {3/31} kim punaḥ kāraṇam na sidhyati .
(P_1,2.39) KA_I,211.19-212.17 Ro_II,57-59 {4/31} bahuvacanena nirdeśaḥ kriyate .
(P_1,2.39) KA_I,211.19-212.17 Ro_II,57-59 {5/31} tena bahūnām aikaśrutyam syāt dvyekayoḥ na syāt .
(P_1,2.39) KA_I,211.19-212.17 Ro_II,57-59 {6/31} na eṣaḥ doṣaḥ .
(P_1,2.39) KA_I,211.19-212.17 Ro_II,57-59 {7/31} na atra nirdeśaḥ tantram .
(P_1,2.39) KA_I,211.19-212.17 Ro_II,57-59 {8/31} katham punaḥ tena eva nirdeśaḥ kriyate tat ca atantram syāt .
(P_1,2.39) KA_I,211.19-212.17 Ro_II,57-59 {9/31} tatkārī ca bhavān taddveṣī ca .
(P_1,2.39) KA_I,211.19-212.17 Ro_II,57-59 {10/31} nāntarīyakatvāt atra bahuvacanena nirdeśaḥ kriyate : avaśyam kayā cit vibhaktyā kena cit vacanena nirdeśaḥ kartavyaḥ iti .
(P_1,2.39) KA_I,211.19-212.17 Ro_II,57-59 {11/31} tat yathā : kaḥ cit annārthī śālikalāpam sapalālam satuṣam āharati nāntayīyakatvāt .
(P_1,2.39) KA_I,211.19-212.17 Ro_II,57-59 {12/31} saḥ yāvat ādeyam tāvat ādāya tuṣapalālāni utsṛjati .
(P_1,2.39) KA_I,211.19-212.17 Ro_II,57-59 {13/31} tathā kaḥ cit māṃsārthī matsyān sakaṇṭakān saśakalān āharati nāntayīyakatvāt .
(P_1,2.39) KA_I,211.19-212.17 Ro_II,57-59 {14/31} saḥ yāvat ādeyam tāvat ādāya śakalakaṇṭakān utsṛjati .
(P_1,2.39) KA_I,211.19-212.17 Ro_II,57-59 {15/31} evam iha api nāntarīyakatvāt bahuvacanena nirdeśaḥ kriyate .
(P_1,2.39) KA_I,211.19-212.17 Ro_II,57-59 {16/31} aviśeṣeṇa aikaśrutyam .
(P_1,2.39) KA_I,211.19-212.17 Ro_II,57-59 {17/31} aviśeṣeṇa aikaśrutyam iti cet vyavahitānām aprasiddhiḥ .
(P_1,2.39) KA_I,211.19-212.17 Ro_II,57-59 {18/31} aviśeṣeṇa aikaśrutyam iti cet vyavahitānām aikaśrutyam na prāpnoti : imam me gaṅge yamune sarasvati śutudri .
(P_1,2.39) KA_I,211.19-212.17 Ro_II,57-59 {19/31} anekam api iti tu vacanāt siddham .
(P_1,2.39) KA_I,211.19-212.17 Ro_II,57-59 {20/31} anekam api ekam api svaritāt param saṃhitāyām ekaśruti bhavati iti vaktavyam .
(P_1,2.39) KA_I,211.19-212.17 Ro_II,57-59 {21/31} sidhyati .
(P_1,2.39) KA_I,211.19-212.17 Ro_II,57-59 {22/31} sūtram tarhi bhidyate .
(P_1,2.39) KA_I,211.19-212.17 Ro_II,57-59 {23/31} yathānyāsam eva astu .
(P_1,2.39) KA_I,211.19-212.17 Ro_II,57-59 {24/31} nanu ca uktam : svaritāt saṃhitāyām anudāttānām iti cet dvyekayoḥ aikaśrutyavacanam .
(P_1,2.39) KA_I,211.19-212.17 Ro_II,57-59 {25/31} aviśeṣeṇa aikaśrutyam vyavahitānām aprasiddhiḥ iti .
(P_1,2.39) KA_I,211.19-212.17 Ro_II,57-59 {26/31} na eṣaḥ doṣaḥ .
(P_1,2.39) KA_I,211.19-212.17 Ro_II,57-59 {27/31} katham .
(P_1,2.39) KA_I,211.19-212.17 Ro_II,57-59 {28/31} ekaśeṣanirdeśaḥ ayam anudāttasya ca : anudāttayoḥ ca anudāttānām ca anudāttānām iti .
(P_1,2.39) KA_I,211.19-212.17 Ro_II,57-59 {29/31} evam api ṣaṭprabhṛtīnām eva prāpnoti .
(P_1,2.39) KA_I,211.19-212.17 Ro_II,57-59 {30/31} ṣaṭprabhṛtiṣu ekaśeṣaḥ parisamāpyate .
(P_1,2.39) KA_I,211.19-212.17 Ro_II,57-59 {31/31} pratyekam vākyaparisamāptiḥ dṛṣṭā iti dvyekayoḥ api bhaviṣyati .
(P_1,2.41) KA_I,212.19-213.24 Ro_II,59-62 {1/53} apṛktasañjñāyām halgrahaṇam svādilope halaḥ agrahaṇārtham .
(P_1,2.41) KA_I,212.19-213.24 Ro_II,59-62 {2/53} apṛktasañjñāyām halgrahaṇam kartavyam .
(P_1,2.41) KA_I,212.19-213.24 Ro_II,59-62 {3/53} ekahal pratyayaḥ apṛktasañjñaḥ bhavati iti vaktavyam .
(P_1,2.41) KA_I,212.19-213.24 Ro_II,59-62 {4/53} kim prayojanam .
(P_1,2.41) KA_I,212.19-213.24 Ro_II,59-62 {5/53} svādilope halaḥ agrahaṇārtham .
(P_1,2.41) KA_I,212.19-213.24 Ro_II,59-62 {6/53} svādilope halaḥ grahaṇam na kartavyam bhavati : halṅyābbhyaḥ dīrghāt sutisi apṛktam hal iti apṛktasya iti eva siddham .
(P_1,2.41) KA_I,212.19-213.24 Ro_II,59-62 {7/53} aṇiñoḥ lugartham algrahaṇam .
(P_1,2.41) KA_I,212.19-213.24 Ro_II,59-62 {8/53} aṇiñoḥ lugartham algrahaṇam kartavyam .
(P_1,2.41) KA_I,212.19-213.24 Ro_II,59-62 {9/53} kim prayojanam .
(P_1,2.41) KA_I,212.19-213.24 Ro_II,59-62 {10/53} aṇiñoḥ luki grahaṇam na kartavyam bhavati : ṇyakṣatriyārṣañitaḥ yūni luk aṇiñoḥ iti apṛktasya iti eva siddham .
(P_1,2.41) KA_I,212.19-213.24 Ro_II,59-62 {11/53} aṇiñoḥ lugartham iti cet ṇe atiprasaṅgaḥ .
(P_1,2.41) KA_I,212.19-213.24 Ro_II,59-62 {12/53} aṇiñoḥ lugartham iti cet ṇe atiprasaṅgaḥ bhavati .
(P_1,2.41) KA_I,212.19-213.24 Ro_II,59-62 {13/53} iha api prāpnoti : phāṇṭāhṛteḥ apatyam māṇavakaḥ pḥāṇṭāhṛtaḥ iti .
(P_1,2.41) KA_I,212.19-213.24 Ro_II,59-62 {14/53} ṇavacanasāmārthyāt na bhaviṣyati .
(P_1,2.41) KA_I,212.19-213.24 Ro_II,59-62 {15/53} vacanaprāmāṇyāt iti cet phagnivṛttyartham vacanam .
(P_1,2.41) KA_I,212.19-213.24 Ro_II,59-62 {16/53} vacanaprāmāṇyāt iti cet phagnivṛttyartham etat syāt : phak ataḥ mā bhūt iti .
(P_1,2.41) KA_I,212.19-213.24 Ro_II,59-62 {17/53} pailādiṣu vacanāt siddham .
(P_1,2.41) KA_I,212.19-213.24 Ro_II,59-62 {18/53} yadi etāvat prayojanam syāt pailādiṣu eva pāṭham kurvīta .
(P_1,2.41) KA_I,212.19-213.24 Ro_II,59-62 {19/53} tatra pāṭhāt anyeṣām api phakaḥ nivṛttiḥ bhavati .
(P_1,2.41) KA_I,212.19-213.24 Ro_II,59-62 {20/53} evam siddhe sati yat ayam ṇam śāsti tat jñāpayati ācāryaḥ na asya luk bhavati iti .
(P_1,2.41) KA_I,212.19-213.24 Ro_II,59-62 {21/53} tāni etāni trīṇi grahaṇāni bhavanti .
(P_1,2.41) KA_I,212.19-213.24 Ro_II,59-62 {22/53} apṛktasañjñāyām halgrahaṇam kartavyam .
(P_1,2.41) KA_I,212.19-213.24 Ro_II,59-62 {23/53} svādilope halaḥ grahaṇam na kartavyam .
(P_1,2.41) KA_I,212.19-213.24 Ro_II,59-62 {24/53} aṇiñoḥ luki grahaṇam kartavyam .
(P_1,2.41) KA_I,212.19-213.24 Ro_II,59-62 {25/53} algrahaṇe api vai kriyamāṇe tāni eva trīṇi grahaṇāni bhavanti .
(P_1,2.41) KA_I,212.19-213.24 Ro_II,59-62 {26/53} apṛktasañjñāyām algrahaṇam kartavyam .
(P_1,2.41) KA_I,212.19-213.24 Ro_II,59-62 {27/53} svādilope halaḥ grahaṇam kartavyam .
(P_1,2.41) KA_I,212.19-213.24 Ro_II,59-62 {28/53} aṇiñoḥ luki grahaṇam na kartavyam bhavati .
(P_1,2.41) KA_I,212.19-213.24 Ro_II,59-62 {29/53} apṛktagrahaṇam kartavyam .
(P_1,2.41) KA_I,212.19-213.24 Ro_II,59-62 {30/53} tatra na asti lāghavakṛtaḥ viśeṣaḥ .
(P_1,2.41) KA_I,212.19-213.24 Ro_II,59-62 {31/53} ayam asti viśeṣaḥ : algrahaṇe kriyamāṇe ekagrahaṇam na kariṣyate .
(P_1,2.41) KA_I,212.19-213.24 Ro_II,59-62 {32/53} kasmāt na bhavati darviḥ , jāgṛviḥ .
(P_1,2.41) KA_I,212.19-213.24 Ro_II,59-62 {33/53} al eva yaḥ pratyayaḥ .
(P_1,2.41) KA_I,212.19-213.24 Ro_II,59-62 {34/53} kim vaktavyam etat .
(P_1,2.41) KA_I,212.19-213.24 Ro_II,59-62 {35/53} na hi .
(P_1,2.41) KA_I,212.19-213.24 Ro_II,59-62 {36/53} katham anucyamānam gaṃsyate .
(P_1,2.41) KA_I,212.19-213.24 Ro_II,59-62 {37/53} algrahaṇasāmarthyāt .
(P_1,2.41) KA_I,212.19-213.24 Ro_II,59-62 {38/53} yadi yaḥ al ca anyaḥ ca tatra syāt algrahaṇam anarthakam syāt .
(P_1,2.41) KA_I,212.19-213.24 Ro_II,59-62 {39/53} halgrahaṇe api kriyamāṇe ekagrahaṇam na kariṣyate .
(P_1,2.41) KA_I,212.19-213.24 Ro_II,59-62 {40/53} kasmāt na bhavati darviḥ jāgṛviḥ .
(P_1,2.41) KA_I,212.19-213.24 Ro_II,59-62 {41/53} hal eva yaḥ pratyayaḥ .
(P_1,2.41) KA_I,212.19-213.24 Ro_II,59-62 {42/53} kim vaktavyam etat .
(P_1,2.41) KA_I,212.19-213.24 Ro_II,59-62 {43/53} na hi .
(P_1,2.41) KA_I,212.19-213.24 Ro_II,59-62 {44/53} katham anucyamānam gaṃsyate .
(P_1,2.41) KA_I,212.19-213.24 Ro_II,59-62 {45/53} halgrahaṇasāmarthyāt .
(P_1,2.41) KA_I,212.19-213.24 Ro_II,59-62 {46/53} yadi yaḥ hal ca anyaḥ ca tatra syāt halgrahaṇam anarthakam syāt .
(P_1,2.41) KA_I,212.19-213.24 Ro_II,59-62 {47/53} asti anyat halgrahaṇasya prayojanam .
(P_1,2.41) KA_I,212.19-213.24 Ro_II,59-62 {48/53} kim .
(P_1,2.41) KA_I,212.19-213.24 Ro_II,59-62 {49/53} halantasya yathā syāt alantasya mā bhūt iti .
(P_1,2.41) KA_I,212.19-213.24 Ro_II,59-62 {50/53} evam tarhi siddhe sati yat algrahaṇe kriyamāṇe ekagrahaṇam karoti tat jñāpayati ācāryaḥ anyatra varṇagrahaṇe jātigrahaṇam bhavati iti .
(P_1,2.41) KA_I,212.19-213.24 Ro_II,59-62 {51/53} kim etasya jñāpane prayojanam .
(P_1,2.41) KA_I,212.19-213.24 Ro_II,59-62 {52/53} dambheḥ halgrahaṇasya jātivācakatvāt siddham iti uktam .
(P_1,2.41) KA_I,212.19-213.24 Ro_II,59-62 {53/53} tat upapannam bhavati .
(P_1,2.42) KA_I,214.2-11 Ro_II,62-63 {1/15} tatpuruṣaḥ samānādhikaraṇaḥ karmadhārayaḥ iti cet samāsaikārthatvāt aprasiddhiḥ .
(P_1,2.42) KA_I,214.2-11 Ro_II,62-63 {2/15} tatpuruṣaḥ samānādhikaraṇaḥ karmadhārayaḥ iti cet samāsasya ekārthatvāt sañjñāyāḥ aprasiddhiḥ .
(P_1,2.42) KA_I,214.2-11 Ro_II,62-63 {3/15} ekaḥ ayam arthaḥ tatpuruṣaḥ nāma anekārthāśrayam ca sāmānādhikaraṇyam .
(P_1,2.42) KA_I,214.2-11 Ro_II,62-63 {4/15} siddham tu padasāmānādhikaraṇyāt .
(P_1,2.42) KA_I,214.2-11 Ro_II,62-63 {5/15} siddham etat .
(P_1,2.42) KA_I,214.2-11 Ro_II,62-63 {6/15} katham .
(P_1,2.42) KA_I,214.2-11 Ro_II,62-63 {7/15} tatpuruṣaḥ samānādhikaraṇapadaḥ karmadhārayasañjñaḥ bhavati iti vaktavyam .
(P_1,2.42) KA_I,214.2-11 Ro_II,62-63 {8/15} sidhyati .
(P_1,2.42) KA_I,214.2-11 Ro_II,62-63 {9/15} sūtram tarhi bhidyate .
(P_1,2.42) KA_I,214.2-11 Ro_II,62-63 {10/15} yathānyāsam eva astu .
(P_1,2.42) KA_I,214.2-11 Ro_II,62-63 {11/15} nanu ca uktam tatpuruṣaḥ samānādhikaraṇaḥ karmadhārayaḥ iti cet samāsaikārthatvāt aprasiddhiḥ iti .
(P_1,2.42) KA_I,214.2-11 Ro_II,62-63 {12/15} na eṣaḥ doṣaḥ .
(P_1,2.42) KA_I,214.2-11 Ro_II,62-63 {13/15} ayam tatpuruṣaḥ asti prāthamakalpikaḥ yasmin aikapadyam aikasvaryam ekavibhaktikatvam ca .
(P_1,2.42) KA_I,214.2-11 Ro_II,62-63 {14/15} asti tādarthyāt tācchabdyam ; tatpuruṣārthāni padāni tatpuruṣaḥ iti .
(P_1,2.42) KA_I,214.2-11 Ro_II,62-63 {15/15} tat yaḥ tādarthyāt tācchabdyam tasya iha grahaṇam .
(P_1,2.43.1) KA_I,214.13-22 Ro_II,63-64 {1/11} prathamānirdiṣṭam samāse upasajanam iti cet anirdeśāt prathamāyāḥ samāse sañjñāprasiddhiḥ .prathamānirdiṣṭam samāse upasajanam iti cet anirdeśāt prathamāyāḥ samāse sañjñāyāḥ aprasiddhiḥ .
(P_1,2.43.1) KA_I,214.13-22 Ro_II,63-64 {2/11} na hi kaṣṭādīnām samāse prathamām paśyāmaḥ .
(P_1,2.43.1) KA_I,214.13-22 Ro_II,63-64 {3/11} siddham tu samāsavidhāne vacanāt .
(P_1,2.43.1) KA_I,214.13-22 Ro_II,63-64 {4/11} siddham etat .
(P_1,2.43.1) KA_I,214.13-22 Ro_II,63-64 {5/11} katham .
(P_1,2.43.1) KA_I,214.13-22 Ro_II,63-64 {6/11} samāsavidhāne prathamānirdiṣṭam upasarjanasañjñam bhavati iti vaktavyam .
(P_1,2.43.1) KA_I,214.13-22 Ro_II,63-64 {7/11} tat tarhi vaktavyam .
(P_1,2.43.1) KA_I,214.13-22 Ro_II,63-64 {8/11} na vā tādarthyāt tācchabdyam .
(P_1,2.43.1) KA_I,214.13-22 Ro_II,63-64 {9/11} na vā vaktavyam .
(P_1,2.43.1) KA_I,214.13-22 Ro_II,63-64 {10/11} kim kāraṇam .
(P_1,2.43.1) KA_I,214.13-22 Ro_II,63-64 {11/11} tādarthyāt tācchabdyam bhavati. samāsārtham śāstram samāsaḥ iti .
(P_1,2.43.2) KA_I,215.1-21 Ro_II,64-67 {1/31} yasya vidhau prathamānirdeśaḥ tataḥ anyatra api upasarjanasañjñāprasaṅgaḥ .
(P_1,2.43.2) KA_I,215.1-21 Ro_II,64-67 {2/31} yasya vidhau prathamānirdeśaḥ kriyate tataḥ anyatra api tasya upasarjanasañjñā prāpnoti : rajñaḥ kumārīm rājakumārīm śritaḥ .
(P_1,2.43.2) KA_I,215.1-21 Ro_II,64-67 {3/31} śritādisamāse dvitīyāntam prathamānirdiṣṭam .
(P_1,2.43.2) KA_I,215.1-21 Ro_II,64-67 {4/31} tasya ṣaṣṭhīsamāse api upasarjanasañjñā prāpnoti .
(P_1,2.43.2) KA_I,215.1-21 Ro_II,64-67 {5/31} siddham tu yasya vidhau tam prati iti vacanāt .
(P_1,2.43.2) KA_I,215.1-21 Ro_II,64-67 {6/31} siddham etat .
(P_1,2.43.2) KA_I,215.1-21 Ro_II,64-67 {7/31} katham .
(P_1,2.43.2) KA_I,215.1-21 Ro_II,64-67 {8/31} yasya vidhau yat prathamānirdiṣṭam tam prati tat upasarjanasañjñam bhavati iti vaktavyam .
(P_1,2.43.2) KA_I,215.1-21 Ro_II,64-67 {9/31} tat tarhi vaktavyam .
(P_1,2.43.2) KA_I,215.1-21 Ro_II,64-67 {10/31} na vaktavyam .
(P_1,2.43.2) KA_I,215.1-21 Ro_II,64-67 {11/31} upasarjanam iti mahatī sañjñā kriyate .
(P_1,2.43.2) KA_I,215.1-21 Ro_II,64-67 {12/31} sañjñā ca nāma yataḥ na laghīyaḥ .
(P_1,2.43.2) KA_I,215.1-21 Ro_II,64-67 {13/31} kutaḥ etat .
(P_1,2.43.2) KA_I,215.1-21 Ro_II,64-67 {14/31} laghvartham hi sañjñākaraṇam .
(P_1,2.43.2) KA_I,215.1-21 Ro_II,64-67 {15/31} tatra mahatyāḥ sañjñāyāḥ karaṇe etat prayojanam anvarthasañjñā yathā vijñāyeta .
(P_1,2.43.2) KA_I,215.1-21 Ro_II,64-67 {16/31} apradhānam upasarjanam iti .
(P_1,2.43.2) KA_I,215.1-21 Ro_II,64-67 {17/31} pradhānam upasarjanam iti ca sambandhiśabdau etau .
(P_1,2.43.2) KA_I,215.1-21 Ro_II,64-67 {18/31} tatra sambandhāt etat gantavyam : yam prati yat apradhānam tam prati tat upasarjanasñjñam bhavati iti .
(P_1,2.43.2) KA_I,215.1-21 Ro_II,64-67 {19/31} atha yatra dve ṣaṣṭhyante kasmāt tatra pradhānasya upasarjanasañjñā na bhavati : rājñaḥ puruṣasya rājapuruṣasya iti .
(P_1,2.43.2) KA_I,215.1-21 Ro_II,64-67 {20/31} ṣaṣṭhyantayoḥ upasarjanatve uktam .
(P_1,2.43.2) KA_I,215.1-21 Ro_II,64-67 {21/31} kim uktam .
(P_1,2.43.2) KA_I,215.1-21 Ro_II,64-67 {22/31} ṣaṣṭhyantayoḥ samāse arthābhedāt pradhānasya apūrvanipātaḥ iti .
(P_1,2.43.2) KA_I,215.1-21 Ro_II,64-67 {23/31} evam na ca idam akṛtam bhavet upsarjanam pūrvam iti arthaḥ ca abhinnaḥ iti kṛtvā pradhānasya pūrvanipātaḥ na bhaviṣyati .
(P_1,2.43.2) KA_I,215.1-21 Ro_II,64-67 {24/31} yadi api tāvat etat upasarjanakāryam parihṛtam idam aparam prāpnoti .
(P_1,2.43.2) KA_I,215.1-21 Ro_II,64-67 {25/31} rājñaḥ kumāryāḥ rājakumāryāḥ .
(P_1,2.43.2) KA_I,215.1-21 Ro_II,64-67 {26/31} gostriyoḥ upasarjanasya iti hrasvatvam prāpnoti .
(P_1,2.43.2) KA_I,215.1-21 Ro_II,64-67 {27/31} uktam vā .
(P_1,2.43.2) KA_I,215.1-21 Ro_II,64-67 {28/31} kim uktam .
(P_1,2.43.2) KA_I,215.1-21 Ro_II,64-67 {29/31} paravat liṅgam iti śabdaśabdārthau iti .
(P_1,2.43.2) KA_I,215.1-21 Ro_II,64-67 {30/31} tatra aupadeśikasya hrasvatvam .
(P_1,2.43.2) KA_I,215.1-21 Ro_II,64-67 {31/31} ātideśikasya śravaṇam bhaviṣyati .
(P_1,2.44.1) KA_I,215 23-216.5 Ro_II,67-68 {1/15} dvitīyādīnām api anena upasarjanasañjñā prāpnoti .
(P_1,2.44.1) KA_I,215 23-216.5 Ro_II,67-68 {2/15} tatra kaḥ doṣaḥ .
(P_1,2.44.1) KA_I,215 23-216.5 Ro_II,67-68 {3/15} tatra apūrvanipāte iti pratiṣedhaḥ prasajyeta .
(P_1,2.44.1) KA_I,215 23-216.5 Ro_II,67-68 {4/15} na apratiṣedhāt .
(P_1,2.44.1) KA_I,215 23-216.5 Ro_II,67-68 {5/15} na ayam prasajyapratiṣedhaḥ : pūrvanipāte na iti .
(P_1,2.44.1) KA_I,215 23-216.5 Ro_II,67-68 {6/15} kim tarhi .
(P_1,2.44.1) KA_I,215 23-216.5 Ro_II,67-68 {7/15} paryudāsaḥ ayam : yat anyat pūrvanipātāt iti .
(P_1,2.44.1) KA_I,215 23-216.5 Ro_II,67-68 {8/15} pūrvanipāte avyāpāraḥ .
(P_1,2.44.1) KA_I,215 23-216.5 Ro_II,67-68 {9/15} yadi kena cit prāpnoti tena bhaviṣyati .
(P_1,2.44.1) KA_I,215 23-216.5 Ro_II,67-68 {10/15} pūrveṇa ca prāpnoti .
(P_1,2.44.1) KA_I,215 23-216.5 Ro_II,67-68 {11/15} tena bhaviṣyati .
(P_1,2.44.1) KA_I,215 23-216.5 Ro_II,67-68 {12/15} aprāpteḥ vā .
(P_1,2.44.1) KA_I,215 23-216.5 Ro_II,67-68 {13/15} atha vā anantarā yā prāptiḥ sā pratiṣidhyate .
(P_1,2.44.1) KA_I,215 23-216.5 Ro_II,67-68 {14/15} kutaḥ etat .
(P_1,2.44.1) KA_I,215 23-216.5 Ro_II,67-68 {15/15} anantarasya vidhiḥ vā bhavati pratiṣedhaḥ vā iti
(P_1,2.44.2) KA_I,216.6-11 Ro_II,68 {1/8} ekavibhaktau aṣaṣṭhyantavacanam .
(P_1,2.44.2) KA_I,216.6-11 Ro_II,68 {2/8} ekavibhaktau aṣaṣṭhyantānām iti vaktavyam .
(P_1,2.44.2) KA_I,216.6-11 Ro_II,68 {3/8} iha mā bhūt : ardham pippalyāḥ ardhapippalī iti .
(P_1,2.44.2) KA_I,216.6-11 Ro_II,68 {4/8} uktam vā .
(P_1,2.44.2) KA_I,216.6-11 Ro_II,68 {5/8} kim uktam .
(P_1,2.44.2) KA_I,216.6-11 Ro_II,68 {6/8} paravat liṅgam iti śabdaśardārthau iti .
(P_1,2.44.2) KA_I,216.6-11 Ro_II,68 {7/8} tatra aupadeśikasya hrasvatvam .
(P_1,2.44.2) KA_I,216.6-11 Ro_II,68 {8/8} ātideśikasya śravaṇam bhaviṣyati .
(P_1,2.44.3) KA_I,216.12-16 Ro_II,68 {1/7} kāni punaḥ asya yogasya prayojanāni .
(P_1,2.44.3) KA_I,216.12-16 Ro_II,68 {2/7} prayojanam dviguprāptāpannālampūrvopasargāḥ ktārthe .
(P_1,2.44.3) KA_I,216.12-16 Ro_II,68 {3/7} dviguḥ : pañcabhiḥ gobhiḥ krītaḥ pañcaguḥ .
(P_1,2.44.3) KA_I,216.12-16 Ro_II,68 {4/7} prāptāpanna : prāptaḥ jivikām prāptajīvikaḥ .
(P_1,2.44.3) KA_I,216.12-16 Ro_II,68 {5/7} āpannaḥ jīvikām āpannajīvikaḥ .
(P_1,2.44.3) KA_I,216.12-16 Ro_II,68 {6/7} alampūrva : alam kumāryai alaṅkumāriḥ .
(P_1,2.44.3) KA_I,216.12-16 Ro_II,68 {7/7} upasargāḥ ktārthe : niṣkauśāmbiḥ nirvārāṇasiḥ .
(P_1,2.45.1) KA_I,217.2-10 Ro_II,69-71 {1/15} arthavat iti vyapadeśāya : varṇānām ca mā bhūt iti .
(P_1,2.45.1) KA_I,217.2-10 Ro_II,69-71 {2/15} kim ca syāt .
(P_1,2.45.1) KA_I,217.2-10 Ro_II,69-71 {3/15} vanam , dhanam iti nalopaḥ prātipadikāntasya iti nalopaḥ prasajyeta .
(P_1,2.45.1) KA_I,217.2-10 Ro_II,69-71 {4/15} adhātuḥ iti kimartham .
(P_1,2.45.1) KA_I,217.2-10 Ro_II,69-71 {5/15} ahan vṛtram iti .
(P_1,2.45.1) KA_I,217.2-10 Ro_II,69-71 {6/15} adhātuḥ iti śakyam akartum .
(P_1,2.45.1) KA_I,217.2-10 Ro_II,69-71 {7/15} kasmāt na bhavati ahan vṛtram iti .
(P_1,2.45.1) KA_I,217.2-10 Ro_II,69-71 {8/15} ācāryapravṛttiḥ jñāpayati na dhātoḥ prātipadikasañjñā bhavati iti yat ayam supaḥ dhātuprātipadikayoḥ iti dhātugrahaṇam karoti .
(P_1,2.45.1) KA_I,217.2-10 Ro_II,69-71 {9/15} na etat asti jñāpakam .
(P_1,2.45.1) KA_I,217.2-10 Ro_II,69-71 {10/15} pratiṣiddhārtham etat syāt : api kākaḥ śyenāyate iti .
(P_1,2.45.1) KA_I,217.2-10 Ro_II,69-71 {11/15} apratyayaḥ iti kimartham .
(P_1,2.45.1) KA_I,217.2-10 Ro_II,69-71 {12/15} kāṇḍe kuḍye .
(P_1,2.45.1) KA_I,217.2-10 Ro_II,69-71 {13/15} apratyayaḥ iti śakyam akartum .
(P_1,2.45.1) KA_I,217.2-10 Ro_II,69-71 {14/15} kasmāt na bhavati kāṇḍe kuḍye* iti .
(P_1,2.45.1) KA_I,217.2-10 Ro_II,69-71 {15/15} kṛttaddhitagrahaṇam niyamārtham bhaviṣyati : kṛttaddhitāntasya eva pratyayāntasya prātipadikasañjñā bhavati na anyasya iti .
(P_1,2.45.2) KA_I,217.11-219.9 Ro_II,71-77 {1/66} arthavati anekapadaprasaṅgaḥ .
(P_1,2.45.2) KA_I,217.11-219.9 Ro_II,71-77 {2/66} arthavati prātipadikasañjñāyām anekasya api padasya prātipadikasañjñā prāpnoti : daśa dāḍimāni ṣaṭ apūpāḥ kuṇḍam ajājinam palalapiṇḍaḥ adhorukam etat kumāryāḥ sphaiyakṛtasya pitā pratiśīnaḥ iti .
(P_1,2.45.2) KA_I,217.11-219.9 Ro_II,71-77 {3/66} samudāyaḥ anarthakaḥ .
(P_1,2.45.2) KA_I,217.11-219.9 Ro_II,71-77 {4/66} samudāyaḥ anarthakaḥ iti cet avayavārthavattvāt samudāyārthavattvam yathā loke .
(P_1,2.45.2) KA_I,217.11-219.9 Ro_II,71-77 {5/66} samudāyaḥ anarthakaḥ iti cet avayavaiḥ arthavadbhiḥ samudāyāḥ api arthavantaḥ bhavanti yathā loke .
(P_1,2.45.2) KA_I,217.11-219.9 Ro_II,71-77 {6/66} tat yathā loke āḍhyam idam nagaram , gomat idam nagaram iti ucyate na ca tatra sarve āḍhyāḥ bhavanti sarve vā gomantaḥ .
(P_1,2.45.2) KA_I,217.11-219.9 Ro_II,71-77 {7/66} yathā loke iti ucyate loke ca avayavāḥ eva arthavantaḥ na samudāyaḥ .
(P_1,2.45.2) KA_I,217.11-219.9 Ro_II,71-77 {8/66} ātaḥ ca avayavāḥ eva arthavantaḥ na samudāyaḥ .
(P_1,2.45.2) KA_I,217.11-219.9 Ro_II,71-77 {9/66} yasya hi tat dravyam bhavati saḥ tena kāryam karoti yasya ca gāvaḥ santi saḥ tāsām kṣīram ghṛtam ca upabhuṅkte .
(P_1,2.45.2) KA_I,217.11-219.9 Ro_II,71-77 {10/66} anyaiḥ etat draṣṭum api aśakyam .
(P_1,2.45.2) KA_I,217.11-219.9 Ro_II,71-77 {11/66} kā tarhi iyam vācoyuktiḥ : āḍhyam idam nagaram , gomat idam iti .
(P_1,2.45.2) KA_I,217.11-219.9 Ro_II,71-77 {12/66} eṣā eṣā vācoyuktiḥ : iha tāvat āḍhyam idam nagaram iti akāraḥ matvarthīyaḥ : āḍhyāḥ asmin santi iti tat idam āḍhyam iti .
(P_1,2.45.2) KA_I,217.11-219.9 Ro_II,71-77 {13/66} gomat idam iti matvantāt matvarthīyaḥ lupyate .
(P_1,2.45.2) KA_I,217.11-219.9 Ro_II,71-77 {14/66} evam api vākyapratiṣedhaḥ arthavattvāt .
(P_1,2.45.2) KA_I,217.11-219.9 Ro_II,71-77 {15/66} vākyasya prātipadikasñjñāyāḥ pratiṣedhaḥ vaktavyaḥ : devadatta gām abhyāja śuklām .
(P_1,2.45.2) KA_I,217.11-219.9 Ro_II,71-77 {16/66} devadatta gām abhyāja kṛṣṇām iti .
(P_1,2.45.2) KA_I,217.11-219.9 Ro_II,71-77 {17/66} kim kāraṇam .
(P_1,2.45.2) KA_I,217.11-219.9 Ro_II,71-77 {18/66} arthavattvāt .
(P_1,2.45.2) KA_I,217.11-219.9 Ro_II,71-77 {19/66} arthavat hi etat vākyam bhavati .
(P_1,2.45.2) KA_I,217.11-219.9 Ro_II,71-77 {20/66} na vai padārthāt anyasya arthasya upalabdhiḥ bhavati vākye .
(P_1,2.45.2) KA_I,217.11-219.9 Ro_II,71-77 {21/66} padārthāt anyasya anupalabdhiḥ iti cet padārthābhisambandhasya upalabdhiḥ .
(P_1,2.45.2) KA_I,217.11-219.9 Ro_II,71-77 {22/66} padārthāt anyasya anupalabdhiḥ iti cet evam ucyate : padārthābhisambandhasya upalabdhiḥ bhavati vākye .
(P_1,2.45.2) KA_I,217.11-219.9 Ro_II,71-77 {23/66} iha devadatta iti ukte kartā nirdiṣṭaḥ karma kriyāguṇau ca anirdiṣṭau .
(P_1,2.45.2) KA_I,217.11-219.9 Ro_II,71-77 {24/66} gām iti ukte karma nirdiṣṭam kartā kriyāguṇau ca anirdiṣṭau .
(P_1,2.45.2) KA_I,217.11-219.9 Ro_II,71-77 {25/66} abhyāja iti ukte kriyā nirdiṣṭā kartṛkarmaṇī guṇaḥ ca anirdiṣṭaḥ .
(P_1,2.45.2) KA_I,217.11-219.9 Ro_II,71-77 {26/66} śuklām iti ukte guṇaḥ nirdiṣṭaḥ kartṛkarmaṇī kriyā ca anirdiṣṭā .
(P_1,2.45.2) KA_I,217.11-219.9 Ro_II,71-77 {27/66} iha idānīm devadatta gām abhyāja śuklām iti ukte sarvam nirdiṣṭam bhavati : devadattaḥ eva kartā na anyaḥ .
(P_1,2.45.2) KA_I,217.11-219.9 Ro_II,71-77 {28/66} gauḥ eva karma na anyat .
(P_1,2.45.2) KA_I,217.11-219.9 Ro_II,71-77 {29/66} abhyājiḥ eva kriyā na anyā .
(P_1,2.45.2) KA_I,217.11-219.9 Ro_II,71-77 {30/66} śuklām eva na kṛṣṇām iti .
(P_1,2.45.2) KA_I,217.11-219.9 Ro_II,71-77 {31/66} eteṣām padānām sāmānye vartamānānām yadviśeṣe avasthānam saḥ vākyārthaḥ .
(P_1,2.45.2) KA_I,217.11-219.9 Ro_II,71-77 {32/66} tasmāt pratiṣedhaḥ .
(P_1,2.45.2) KA_I,217.11-219.9 Ro_II,71-77 {33/66} tasmāt pratiṣedhaḥ vaktavyaḥ .
(P_1,2.45.2) KA_I,217.11-219.9 Ro_II,71-77 {34/66} na vaktavyaḥ .
(P_1,2.45.2) KA_I,217.11-219.9 Ro_II,71-77 {35/66} arthavatsamudāyānām samāsagrahaṇam niyamārtham .
(P_1,2.45.2) KA_I,217.11-219.9 Ro_II,71-77 {36/66} arthavatsamudāyānām samāsagrahaṇam niyamārtham bhaviṣyati : samāsaḥ eva arthavatām samudāyāyānām prātipadikasañjñaḥ bhavati na anyaḥ iti .
(P_1,2.45.2) KA_I,217.11-219.9 Ro_II,71-77 {37/66} yadi niyamaḥ kriyate prakṛtipratyayasamudāyasya prātipadikasañjñā na prāpnoti : bahupaṭavaḥ , uccakaiḥ iti .
(P_1,2.45.2) KA_I,217.11-219.9 Ro_II,71-77 {38/66} kim punaḥ atra prātipadikasañjñayā prārthyate .
(P_1,2.45.2) KA_I,217.11-219.9 Ro_II,71-77 {39/66} prātipadikāt iti svādyutpattiḥ yathā syāt .
(P_1,2.45.2) KA_I,217.11-219.9 Ro_II,71-77 {40/66} na eṣaḥ doṣaḥ .
(P_1,2.45.2) KA_I,217.11-219.9 Ro_II,71-77 {41/66} yathā eva atra aprātipadikatvāt svādyutpattiḥ na bhavati evam luk api na bhaviṣyati .
(P_1,2.45.2) KA_I,217.11-219.9 Ro_II,71-77 {42/66} tatra yā eva antarvartinī vibhaktiḥ tasyāḥ eva śravaṇam bhaviṣyati .
(P_1,2.45.2) KA_I,217.11-219.9 Ro_II,71-77 {43/66} na evam śakyam .
(P_1,2.45.2) KA_I,217.11-219.9 Ro_II,71-77 {44/66} svare hi doṣaḥ syāt .
(P_1,2.45.2) KA_I,217.11-219.9 Ro_II,71-77 {45/66} bahupaṭavaḥ iti evam svaraḥ prasajyeta bahupaṭavaḥ iti ca iṣyate .
(P_1,2.45.2) KA_I,217.11-219.9 Ro_II,71-77 {46/66} paṭhiṣyati hi ācāryaḥ : citaḥ saprakṛteḥ bahvakajartham iti .
(P_1,2.45.2) KA_I,217.11-219.9 Ro_II,71-77 {47/66} tasyām punaḥ luptāyam yā anyā vibhaktiḥ utpadyate tasyāḥ prakṛtyanekadeśatvāt antodāttatvam na bhaviṣyati .
(P_1,2.45.2) KA_I,217.11-219.9 Ro_II,71-77 {48/66} evam tarhi ācāryapravṛttiḥ jñāpayati bhavati prakṛtipratyayasamudāyasya prātipadikasañjñā iti yat ayam aprayayaḥ iti pratiṣedham śāsti .
(P_1,2.45.2) KA_I,217.11-219.9 Ro_II,71-77 {49/66} saḥ ca tadantapratiṣedhaḥ .
(P_1,2.45.2) KA_I,217.11-219.9 Ro_II,71-77 {50/66} saḥ tarhi jñāpakārthaḥ pratyayapratiṣedhaḥ vaktavyaḥ .
(P_1,2.45.2) KA_I,217.11-219.9 Ro_II,71-77 {51/66} nanu ca ayam prāptyarthaḥ api vaktavyaḥ .
(P_1,2.45.2) KA_I,217.11-219.9 Ro_II,71-77 {52/66} na arthaḥ prāptyarthena .
(P_1,2.45.2) KA_I,217.11-219.9 Ro_II,71-77 {53/66} kṛttaddhitagrahaṇam niyamārtham bhaviṣyati : kṛttaddhitāntasya eva pratyayāntasya prātipadikasañjñā bhaviṣyati na anyasya pratyayāntasya iti .
(P_1,2.45.2) KA_I,217.11-219.9 Ro_II,71-77 {54/66} saḥ eṣaḥ ananyārthaḥ pratyayapratiṣedhaḥ vaktavyaḥ prakṛtipratyayasamudāyasya vā prātipadikasañjñā vaktavyā .
(P_1,2.45.2) KA_I,217.11-219.9 Ro_II,71-77 {55/66} ubhayam na vaktavyam .
(P_1,2.45.2) KA_I,217.11-219.9 Ro_II,71-77 {56/66} tulyajātīyasya niyamaḥ .
(P_1,2.45.2) KA_I,217.11-219.9 Ro_II,71-77 {57/66} kaḥ ca tulyajātīyaḥ .
(P_1,2.45.2) KA_I,217.11-219.9 Ro_II,71-77 {58/66} yathājātīyakānām samāsaḥ .
(P_1,2.45.2) KA_I,217.11-219.9 Ro_II,71-77 {59/66} kathañjātīyakānām samāsaḥ .
(P_1,2.45.2) KA_I,217.11-219.9 Ro_II,71-77 {60/66} subantānām .
(P_1,2.45.2) KA_I,217.11-219.9 Ro_II,71-77 {61/66} suptiṅsamudāyasya tarhi prātipadikasañjñā prāpnoti .
(P_1,2.45.2) KA_I,217.11-219.9 Ro_II,71-77 {62/66} suptiṅsamudāyasya prātipadikasañjñā ārabhyate : jahi karmaṇā bahulam ābhīkṣṇye kartāram ca abhidadhāti iti .
(P_1,2.45.2) KA_I,217.11-219.9 Ro_II,71-77 {63/66} tat niyamārtham bhaviṣyati : etasya eva suptiṅsamudāyasya prātipadikasañjñā bhavati na anyasya iti .
(P_1,2.45.2) KA_I,217.11-219.9 Ro_II,71-77 {64/66} tiṅsamudāyasya tarhi prātipadikasañjñā prāpnoti .
(P_1,2.45.2) KA_I,217.11-219.9 Ro_II,71-77 {65/66} tiṅsamudāyasya api prātipadikasañjñā ārabhyate : ākhyātam ākhyātena kriyāsātatye iti .
(P_1,2.45.2) KA_I,217.11-219.9 Ro_II,71-77 {66/66} tat niyamārtham bhaviṣyati : etasya eva tiṅsamudāyasya prātipadikasañjñā bhavati na anyasya iti .
(P_1,2.45.3) KA_I,219.10-220.8 Ro_II,77-79 {1/40} arthavattā na upapadyate kevalena avacanāt .
(P_1,2.45.3) KA_I,219.10-220.8 Ro_II,77-79 {2/40} arthavattā na upapadyate vṛkṣaśabdasya .
(P_1,2.45.3) KA_I,219.10-220.8 Ro_II,77-79 {3/40} kim kāraṇam .
(P_1,2.45.3) KA_I,219.10-220.8 Ro_II,77-79 {4/40} kevalena avacanāt .
(P_1,2.45.3) KA_I,219.10-220.8 Ro_II,77-79 {5/40} na kevalena vṛkṣaśabdena arthaḥ gamyate .
(P_1,2.45.3) KA_I,219.10-220.8 Ro_II,77-79 {6/40} kena tarhi .
(P_1,2.45.3) KA_I,219.10-220.8 Ro_II,77-79 {7/40} sapratyayakena .
(P_1,2.45.3) KA_I,219.10-220.8 Ro_II,77-79 {8/40} na vā pratyayena nityasambandhāt kevalasya aprayogaḥ .
(P_1,2.45.3) KA_I,219.10-220.8 Ro_II,77-79 {9/40} na vā eṣaḥ doṣaḥ .
(P_1,2.45.3) KA_I,219.10-220.8 Ro_II,77-79 {10/40} kim kāraṇam .
(P_1,2.45.3) KA_I,219.10-220.8 Ro_II,77-79 {11/40} pratyayena nityasambandhāt .
(P_1,2.45.3) KA_I,219.10-220.8 Ro_II,77-79 {12/40} nityasambandhau etau arthau prakṛtiḥ pratyayaḥ iti .
(P_1,2.45.3) KA_I,219.10-220.8 Ro_II,77-79 {13/40} pratyayena nityasambandhāt kevalasya aprayogaḥ na bhaviṣyati .
(P_1,2.45.3) KA_I,219.10-220.8 Ro_II,77-79 {14/40} anyat bhavān pṛṣṭaḥ anyat ācaṣṭe .
(P_1,2.45.3) KA_I,219.10-220.8 Ro_II,77-79 {15/40} āmrān pṛṣṭaḥ kovidārān ācaṣṭe .
(P_1,2.45.3) KA_I,219.10-220.8 Ro_II,77-79 {16/40} arthavattā na upapadyate kevalena avacanāt iti bhavān asmābhiḥ coditaḥ kevalasya aprayoge hetum āha .
(P_1,2.45.3) KA_I,219.10-220.8 Ro_II,77-79 {17/40} evam ca kila nāma kṛtvā codyate : samudāyasya arthe prayogāt avayavānām aprasiddhiḥ iti .
(P_1,2.45.3) KA_I,219.10-220.8 Ro_II,77-79 {18/40} siddham tu anvayavyatirekābhyām .
(P_1,2.45.3) KA_I,219.10-220.8 Ro_II,77-79 {19/40} siddham etat .
(P_1,2.45.3) KA_I,219.10-220.8 Ro_II,77-79 {20/40} katham .
(P_1,2.45.3) KA_I,219.10-220.8 Ro_II,77-79 {21/40} anvayāt vyatirekāt ca .
(P_1,2.45.3) KA_I,219.10-220.8 Ro_II,77-79 {22/40} kaḥ asau anvayaḥ vyatirekaḥ vā .
(P_1,2.45.3) KA_I,219.10-220.8 Ro_II,77-79 {23/40} iha vṛkṣaḥ iti ukte kaḥ cit śabdaḥ śrūyate : vṛkṣaśabdaḥ akārāntaḥ sakārāntaḥ ca pratyayaḥ .
(P_1,2.45.3) KA_I,219.10-220.8 Ro_II,77-79 {24/40} arthaḥ api kaḥ cit gamyate : mūlaskandhaphalapalāśavān ekatvam ca .
(P_1,2.45.3) KA_I,219.10-220.8 Ro_II,77-79 {25/40} vṛkṣau iti ukte kaḥ cit śabdaḥ hīyate kaḥ cit upajāyate kaḥ cit anvayī : sakāraḥ hīyate , aukāraḥ upajāyate vṛkṣaśabdaḥ akārāntaḥ anvayī .
(P_1,2.45.3) KA_I,219.10-220.8 Ro_II,77-79 {26/40} arthaḥ api kaḥ cit hīyate kaḥ cit upajāyate kaḥ cit anvayī : ekatvam hīyate dvitvam upajāyate mūlaskandhaphalapalāśavān anvayī .
(P_1,2.45.3) KA_I,219.10-220.8 Ro_II,77-79 {27/40} te manyāmahe : yaḥ śabdaḥ hīyate tasya asau arthaḥ yaḥ arthaḥ hīyate .
(P_1,2.45.3) KA_I,219.10-220.8 Ro_II,77-79 {28/40} yaḥ śabdaḥ upajāyate tasya asau arthaḥ yaḥ arthaḥ upajāyate .
(P_1,2.45.3) KA_I,219.10-220.8 Ro_II,77-79 {29/40} yaḥ śabdaḥ anvayī tasya asau arthaḥ yaḥ arthaḥ anvayī. viṣamaḥ upanyāsaḥ .
(P_1,2.45.3) KA_I,219.10-220.8 Ro_II,77-79 {30/40} bahavaḥ hi śabdāḥ ekārthāḥ bhavanti .
(P_1,2.45.3) KA_I,219.10-220.8 Ro_II,77-79 {31/40} tat yathā : indraḥ śakraḥ puruhūtaḥ purandaraḥ , kanduḥ koṣṭhaḥ kuśūlaḥ iti .
(P_1,2.45.3) KA_I,219.10-220.8 Ro_II,77-79 {32/40} ekaḥ ca śabdaḥ bahvarthaḥ .
(P_1,2.45.3) KA_I,219.10-220.8 Ro_II,77-79 {33/40} tat yathā : akṣāḥ pādāḥ māṣāḥ iti .
(P_1,2.45.3) KA_I,219.10-220.8 Ro_II,77-79 {34/40} ataḥ kim na sādhīyaḥ arthavattā siddhā bhavati .
(P_1,2.45.3) KA_I,219.10-220.8 Ro_II,77-79 {35/40} na brūmaḥ arthavattā na sidhyati iti .varṇitā arthavattā anvayavyatirekābhyām eva .
(P_1,2.45.3) KA_I,219.10-220.8 Ro_II,77-79 {36/40} tatra kutaḥ etat : ayam prakṛtyarthaḥ ayam pratyayārthaḥ iti na punaḥ prakṛtiḥ eva ubhau arthau brūyāt pratyayaḥ eva vā .
(P_1,2.45.3) KA_I,219.10-220.8 Ro_II,77-79 {37/40} sāmānyaśabdāḥ ete evam syuḥ .
(P_1,2.45.3) KA_I,219.10-220.8 Ro_II,77-79 {38/40} sāmānyaśabdāḥ ca na antareṇa viśeṣam prakaraṇam vā viśeṣeṣu avatiṣṭhante .
(P_1,2.45.3) KA_I,219.10-220.8 Ro_II,77-79 {39/40} yataḥ tu niyogataḥ vṛkṣaḥ iti ukte svabhāvataḥ kasmin cid arthe pratītiḥ upajāyate ataḥ manyāmahe na ime sāmānyaśabdāḥ iti .
(P_1,2.45.3) KA_I,219.10-220.8 Ro_II,77-79 {40/40} na cet sāmānyaśabdāḥ prakṛtiḥ prakṛtyarthe vartate pratyayaḥ pratyayārthe .
(P_1,2.45.4) KA_I,220.9-24 Ro_II,79-80 {1/23} kim punaḥ ime varṇāḥ arthavantaḥ āhosvit anarthakāḥ .
(P_1,2.45.4) KA_I,220.9-24 Ro_II,79-80 {2/23} varṇasya arthavadanarthakatve uktam .
(P_1,2.45.4) KA_I,220.9-24 Ro_II,79-80 {3/23} kim uktam .
(P_1,2.45.4) KA_I,220.9-24 Ro_II,79-80 {4/23} arthavantaḥ varṇāḥ dhātuprātipadikapratyayanipātānām ekavarṇānām arthadarśanāt .
(P_1,2.45.4) KA_I,220.9-24 Ro_II,79-80 {5/23} varṇavyatyaye ca arthāntaragamanāt .
(P_1,2.45.4) KA_I,220.9-24 Ro_II,79-80 {6/23} varṇānupalabdhau ca anarthagateḥ .
(P_1,2.45.4) KA_I,220.9-24 Ro_II,79-80 {7/23} saṅghātārthavattvāt ca .
(P_1,2.45.4) KA_I,220.9-24 Ro_II,79-80 {8/23} saṅghātasya aikārthyāt subabhāvaḥ varṇāt .
(P_1,2.45.4) KA_I,220.9-24 Ro_II,79-80 {9/23} anarthakāḥ tu prativarṇam arthānupalabdheḥ .
(P_1,2.45.4) KA_I,220.9-24 Ro_II,79-80 {10/23} varṇavyatyayāpāyopajanavikāreṣu arthadarśanāt iti .
(P_1,2.45.4) KA_I,220.9-24 Ro_II,79-80 {11/23} tatra idam aparihṛtam : saṅghātārthavattvāt ca iti .
(P_1,2.45.4) KA_I,220.9-24 Ro_II,79-80 {12/23} tasya parihāraḥ .
(P_1,2.45.4) KA_I,220.9-24 Ro_II,79-80 {13/23} saṅghātārthavattvāt ca iti cet dṛṣṭaḥ hiatadarthena guṇena guṇinaḥ arthabhāvaḥ .
(P_1,2.45.4) KA_I,220.9-24 Ro_II,79-80 {14/23} saṅghātārthavattvāt ca iti cet dṛśyate hi punaḥ atadarthena guṇena guṇinaḥ arthabhāvaḥ .
(P_1,2.45.4) KA_I,220.9-24 Ro_II,79-80 {15/23} tat yathā .
(P_1,2.45.4) KA_I,220.9-24 Ro_II,79-80 {16/23} ekaḥ tantuḥ tvaktrāṇe asamarthaḥ tatsamudāyaḥ ca kambalaḥ samarthaḥ .
(P_1,2.45.4) KA_I,220.9-24 Ro_II,79-80 {17/23} ekaḥ taṇḍulaḥ kṣutpratighāte asamarthaḥ tatsamudāyaḥ ca vardhatikam samarthaḥ .
(P_1,2.45.4) KA_I,220.9-24 Ro_II,79-80 {18/23} ekaḥ ca balvajaḥ bandhane asamarthaḥ tatsamudāyaḥ ca rajjuḥ samarthā bhavati .
(P_1,2.45.4) KA_I,220.9-24 Ro_II,79-80 {19/23} viṣamaḥ upanyāsaḥ .
(P_1,2.45.4) KA_I,220.9-24 Ro_II,79-80 {20/23} bhavati hi tatra yā ca yāvatī ca arthamātrā .
(P_1,2.45.4) KA_I,220.9-24 Ro_II,79-80 {21/23} bhavati hi kim cit prati ekaḥ tantuḥ tvaktrāṇe samarthaḥ ekaḥ ca taṇḍulaḥ kṣutpratighāte samarthaḥ ekaḥ ca balvajaḥ bandhane samarthaḥ .
(P_1,2.45.4) KA_I,220.9-24 Ro_II,79-80 {22/23} ime punaḥ varṇāḥ atyantāya eva anarthakāḥ .
(P_1,2.45.4) KA_I,220.9-24 Ro_II,79-80 {23/23} yathā tarhi rathāṅgāni vihṛtāni pratyekam vrajikriyām prati asamarthāni bhavanti tatsamudāyaḥ ca rathaḥ samarthaḥ evam eṣām varṇānām samudāyāḥ arthavantaḥ avayavāḥ anarthakāḥ iti .
(P_1,2.45.5) KA_I,220.25-221.10 Ro_II,81-82 {1/21} nipātasya anarthakasya prātipadikatvam .
(P_1,2.45.5) KA_I,220.25-221.10 Ro_II,81-82 {2/21} nipātasya anarthakasya prātipadikasañjñā vaktavyā .
(P_1,2.45.5) KA_I,220.25-221.10 Ro_II,81-82 {3/21} khañjati nikhañjati lambate pralambate .
(P_1,2.45.5) KA_I,220.25-221.10 Ro_II,81-82 {4/21} kim punaḥ atra prātipadikasañjñayā prārthyate .
(P_1,2.45.5) KA_I,220.25-221.10 Ro_II,81-82 {5/21} prātipadikāt iti svādyutpattiḥ , subantam padam iti padasañjñā , padasya padāt iti nighātaḥ yathā syāt .
(P_1,2.45.5) KA_I,220.25-221.10 Ro_II,81-82 {6/21} na etat asti prayojanam .
(P_1,2.45.5) KA_I,220.25-221.10 Ro_II,81-82 {7/21} satyām api prātipadikasañjñāyām svādyutpattiḥ na prāpnoti .
(P_1,2.45.5) KA_I,220.25-221.10 Ro_II,81-82 {8/21} kim kāraṇam .
(P_1,2.45.5) KA_I,220.25-221.10 Ro_II,81-82 {9/21} na hi prātipadikasañjñāyām eva svādyutpattiḥ pratibaddhā .
(P_1,2.45.5) KA_I,220.25-221.10 Ro_II,81-82 {10/21} kim tarhi .
(P_1,2.45.5) KA_I,220.25-221.10 Ro_II,81-82 {11/21} ekatvādiṣu artheṣu svādayaḥ vidhīyante na ca eṣām ekatvādayaḥ santi .
(P_1,2.45.5) KA_I,220.25-221.10 Ro_II,81-82 {12/21} na eṣaḥ doṣaḥ .
(P_1,2.45.5) KA_I,220.25-221.10 Ro_II,81-82 {13/21} aviśeṣeṇa utpadyante .
(P_1,2.45.5) KA_I,220.25-221.10 Ro_II,81-82 {14/21} utpannānām niyamaḥ kriyate .
(P_1,2.45.5) KA_I,220.25-221.10 Ro_II,81-82 {15/21} atha vā prakṛtārthān apekṣya niyamaḥ .
(P_1,2.45.5) KA_I,220.25-221.10 Ro_II,81-82 {16/21} ke ca prakṛtāḥ .
(P_1,2.45.5) KA_I,220.25-221.10 Ro_II,81-82 {17/21} ekatvādayaḥ .
(P_1,2.45.5) KA_I,220.25-221.10 Ro_II,81-82 {18/21} ekasmin eva arthe ekavacanam na dvayoḥ na bahuṣu .
(P_1,2.45.5) KA_I,220.25-221.10 Ro_II,81-82 {19/21} dvayoḥ eva dvivacanam na ekasmin na bahuṣu .
(P_1,2.45.5) KA_I,220.25-221.10 Ro_II,81-82 {20/21} bahuṣu eva artheṣu bahuvacanam na ekasmin na dvayoḥ iti .
(P_1,2.45.5) KA_I,220.25-221.10 Ro_II,81-82 {21/21} atha vā ācāryapravṛttiḥ jñāpayati anarthakānām api eteṣām bhavati arthavatkṛtam iti yat ayam adhiparī* anarthakau iti anarthakayoḥ gatyupasargasañjābādhikām karmapravacanīyasañjñām śāsti
(P_1,2.45.6) KA_I,221.11-222.7 Ro_II,82-85 {1/34} kim punaḥ ayam paryudāsaḥ : yat anyat pratyayāt āhosvit prasajya ayam pratiṣedhaḥ : pratyayaḥ na iti .
(P_1,2.45.6) KA_I,221.11-222.7 Ro_II,82-85 {2/34} kaḥ ca atra viśeṣaḥ .
(P_1,2.45.6) KA_I,221.11-222.7 Ro_II,82-85 {3/34} apratyayaḥ iti cet tibekādeśe pratiṣedhaḥ antavattvāt .
(P_1,2.45.6) KA_I,221.11-222.7 Ro_II,82-85 {4/34} apratyayaḥ iti cet tibekādeśe pratiṣedhaḥ vaktavyaḥ : kāṇḍe kuḍye .
(P_1,2.45.6) KA_I,221.11-222.7 Ro_II,82-85 {5/34} kim kāraṇam .
(P_1,2.45.6) KA_I,221.11-222.7 Ro_II,82-85 {6/34} antavattvāt .
(P_1,2.45.6) KA_I,221.11-222.7 Ro_II,82-85 {7/34} tibatipoḥ ekādeśaḥ atipaḥ antavat syāt .
(P_1,2.45.6) KA_I,221.11-222.7 Ro_II,82-85 {8/34} asti anyat tipaḥ iti kṛtvā prātipadikasañjñā prāpnoti .
(P_1,2.45.6) KA_I,221.11-222.7 Ro_II,82-85 {9/34} astu tarhi prasajyapratiṣedhaḥ : pratyayaḥ na iti .
(P_1,2.45.6) KA_I,221.11-222.7 Ro_II,82-85 {10/34} na pratyayaḥ iti cet ūṅekādeśe pratiṣedhaḥ ādivattvāt .
(P_1,2.45.6) KA_I,221.11-222.7 Ro_II,82-85 {11/34} na pratyayaḥ iti cet ūṅekādeśe pratiṣedhaḥ prāpnoti : brahmabandhūḥ .
(P_1,2.45.6) KA_I,221.11-222.7 Ro_II,82-85 {12/34} kim kāraṇam .
(P_1,2.45.6) KA_I,221.11-222.7 Ro_II,82-85 {13/34} ādivattvāt .
(P_1,2.45.6) KA_I,221.11-222.7 Ro_II,82-85 {14/34} pratyayāpratyayayoḥ pratyayasya ādivat syāt .
(P_1,2.45.6) KA_I,221.11-222.7 Ro_II,82-85 {15/34} tatra pratyayaḥ na iti pratiṣedhaḥ prāpnoti .
(P_1,2.45.6) KA_I,221.11-222.7 Ro_II,82-85 {16/34} na eṣaḥ doṣaḥ .
(P_1,2.45.6) KA_I,221.11-222.7 Ro_II,82-85 {17/34} ācāryapravṛttiḥ jñāpayati utpadyante ūṅantāt svādayaḥ iti yat ayam na ūṅdhātvoḥ iti vibhaktisvarasya pratiṣedham śāśti .
(P_1,2.45.6) KA_I,221.11-222.7 Ro_II,82-85 {18/34} atha vā dve hi atra prātipadikasañjñe : avayavasya api samudāyasya api .
(P_1,2.45.6) KA_I,221.11-222.7 Ro_II,82-85 {19/34} tatra avayavasya yā prātipadikasañjñā tayā antavadbhāvāt svādyutpattiḥ bhaviṣyati .
(P_1,2.45.6) KA_I,221.11-222.7 Ro_II,82-85 {20/34} sublope ca pratyayalakṣaṇatvāt .
(P_1,2.45.6) KA_I,221.11-222.7 Ro_II,82-85 {21/34} sublope ca pratyayalakṣaṇena pratiṣedhaḥ prāpnoti : rājā takṣā .
(P_1,2.45.6) KA_I,221.11-222.7 Ro_II,82-85 {22/34} pratyayalakṣaṇena pratyayaḥ na iti pratiṣedhaḥ prāpnoti .
(P_1,2.45.6) KA_I,221.11-222.7 Ro_II,82-85 {23/34} na eṣaḥ doṣaḥ .
(P_1,2.45.6) KA_I,221.11-222.7 Ro_II,82-85 {24/34} ācāryapravṛttiḥ jñāpayati na pratyayalakṣaṇena pratiṣedhaḥ bhavati iti yat ayam na ṅisambuddhyoḥ iti pratiṣedham śāsti .
(P_1,2.45.6) KA_I,221.11-222.7 Ro_II,82-85 {25/34} atha vā punaḥ astu paryudāsaḥ .
(P_1,2.45.6) KA_I,221.11-222.7 Ro_II,82-85 {26/34} nanu ca uktam : apratyayaḥ iti cet tibekādeśe pratiṣedhaḥ antavattvāt iti .
(P_1,2.45.6) KA_I,221.11-222.7 Ro_II,82-85 {27/34} prasajyapratiṣedhe api eṣaḥ doṣaḥ .
(P_1,2.45.6) KA_I,221.11-222.7 Ro_II,82-85 {28/34} dve hi atra prātipadikasañjñe : avayavasya api samudāyasya api .
(P_1,2.45.6) KA_I,221.11-222.7 Ro_II,82-85 {29/34} gṛhyate ca prātipadikāprātipadikayoḥ ekādeśaḥ prātipadikagrahaṇena .
(P_1,2.45.6) KA_I,221.11-222.7 Ro_II,82-85 {30/34} tasmāt ubhābhyām api vaktavyam syāt : hrasvaḥ napuṃsake yat tasya iti .
(P_1,2.45.6) KA_I,221.11-222.7 Ro_II,82-85 {31/34} kim ca napuṃsake .
(P_1,2.45.6) KA_I,221.11-222.7 Ro_II,82-85 {32/34} napuṃsakam yasya guṇaḥ .
(P_1,2.45.6) KA_I,221.11-222.7 Ro_II,82-85 {33/34} kasya ca napuṃsakam guṇaḥ .
(P_1,2.45.6) KA_I,221.11-222.7 Ro_II,82-85 {34/34} prātipadikasya .
(P_1,2.46) KA_I,222.9-11 Ro_II,85 {1/4} samāsagrahaṇam kimartham .
(P_1,2.46) KA_I,222.9-11 Ro_II,85 {2/4} samāsagrahaṇe uktam .
(P_1,2.46) KA_I,222.9-11 Ro_II,85 {3/4} kim uktam .
(P_1,2.46) KA_I,222.9-11 Ro_II,85 {4/4} arthavatsamudāyānām samāsagrahaṇam niyamārtham iti .
(P_1,2.47.1) KA_I,222.13-223.11 Ro_II,85-88 {1/34} prātipadikagrahaṇam kimartham .
(P_1,2.47.1) KA_I,222.13-223.11 Ro_II,85-88 {2/34} napuṃsakahrasvatve prātipadikagrahaṇam tibnivṛttyartham . napuṃsakahrasvatve prātipadikagrahaṇam kriyate tibnivṛttyartham .
(P_1,2.47.1) KA_I,222.13-223.11 Ro_II,85-88 {3/34} tibantasya hrasvatvam mā bhūt : kāṇḍe kuḍye .
(P_1,2.47.1) KA_I,222.13-223.11 Ro_II,85-88 {4/34} ramate brāhmaṇakulam .
(P_1,2.47.1) KA_I,222.13-223.11 Ro_II,85-88 {5/34} avyayapratiṣedhaḥ .
Original text: Vyākaraṇamahābhāṣya · Edition: Franz Kielhorn (Bombay 1880-1885), revised by K.V. Abhyankar (Poona 1972-1996). · Data entry George Cardona · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0