વ્યાકરણમહાભાષ્ય · ભાગ 201220

(પ્_1,2.18) ક_ઇ,199.6-200.24 રો_ઇઇ,27-31 {59।68} ક્ત્વા ચ વિગ્રહાત્ .
(પ્_1,2.18) ક_ઇ,199.6-200.24 રો_ઇઇ,27-31 {60।68} ઉપરિષ્ટાત્ યોગવિભાગઃ કરિષ્યતે : ન સેટ્ નિષ્ઠા શીઙ્સ્વિદિમિદિક્ષ્વિદિધૃષઃ .
(પ્_1,2.18) ક_ઇ,199.6-200.24 રો_ઇઇ,27-31 {61।68} મૃષઃ તિતિક્ષાયામ્ .
(પ્_1,2.18) ક_ઇ,199.6-200.24 રો_ઇઇ,27-31 {62।68} ઉદુપધાત્ ભાવાદિકર્મણોઃ અન્યતરસ્યામ્ .
(પ્_1,2.18) ક_ઇ,199.6-200.24 રો_ઇઇ,27-31 {63।68} તતઃ પૂઙઃ .
(પ્_1,2.18) ક_ઇ,199.6-200.24 રો_ઇઇ,27-31 {64।68} પૂઙઃ નિષ્ઠા સેટ્ ન કિત્ ભવતિ .
(પ્_1,2.18) ક_ઇ,199.6-200.24 રો_ઇઇ,27-31 {65।68} તતઃ ક્ત્વા .
(પ્_1,2.18) ક_ઇ,199.6-200.24 રો_ઇઇ,27-31 {66।68} ક્ત્વા ચ સેટ્ ન કિત્ ભવતિ .
(પ્_1,2.18) ક_ઇ,199.6-200.24 રો_ઇઇ,27-31 {67।68} પૂઙ્ ઇતિ નિવૃત્તમ્ .
(પ્_1,2.18) ક_ઇ,199.6-200.24 રો_ઇઇ,27-31 {68।68} ન સેટ્ ઇતિ કૃતે અકિત્ત્વે નિષ્ઠાયામ્ અવધારણાત્ । જ્ઞાપકાત્ ન પરોક્ષાયામ્ સનિ ઝલ્ગ્રહણમ્ વિદુઃ ॥ ઇત્ત્વમ્ કિત્સન્નિયોગેન રેણ તુલ્યમ્ સુધીવનિ । વસ્વર્થમ્ કિદતીદેશાત્ નિગૃહીતિઃ ક્ત્વા ચ વિગ્રહાત્ ॥
(પ્_1,2.21) ક_ઇ,201.2-4 રો_ઇઇ,31 {1।4} ઇહ કસ્માત્ ન ભવતિ .
(પ્_1,2.21) ક_ઇ,201.2-4 રો_ઇઇ,31 {2।4} ગુધિતઃ ગુધિતવાન્ ઇતિ .
(પ્_1,2.21) ક_ઇ,201.2-4 રો_ઇઇ,31 {3।4} ઉદુપધાત્ શપઃ .
(પ્_1,2.21) ક_ઇ,201.2-4 રો_ઇઇ,31 {4।4} શબ્વિકરણેભ્યઃ ઇષ્યતે .
(પ્_1,2.22) ક_ઇ,201.6-19 રો_ઇઇ,31-32 {1।21} પૂઙઃ ક્ત્વાનિષ્ઠયોઃ ઇટિ વાપ્રસઙ્ગઃ સેટ્પ્રકરણાત્ .
(પ્_1,2.22) ક_ઇ,201.6-19 રો_ઇઇ,31-32 {2।21} પૂઙઃ ક્ત્વાનિષ્ઠયોઃ ઇટિ વિભાષા પ્રાપ્નોતિ .
(પ્_1,2.22) ક_ઇ,201.6-19 રો_ઇઇ,31-32 {3।21} કિમ્ કારણમ્ .
(પ્_1,2.22) ક_ઇ,201.6-19 રો_ઇઇ,31-32 {4।21} સેટ્પ્રકરણાત્ .
(પ્_1,2.22) ક_ઇ,201.6-19 રો_ઇઇ,31-32 {5।21} સેટ્ ઇતિ વર્તતે .
(પ્_1,2.22) ક_ઇ,201.6-19 રો_ઇઇ,31-32 {6।21} ન વા સેટ્ત્વસ્ય અકિદાશ્રયત્વાત્ અનિટિ વા કિત્ત્વમ્ .
(પ્_1,2.22) ક_ઇ,201.6-19 રો_ઇઇ,31-32 {7।21} ન વા એષઃ દોષઃ .
(પ્_1,2.22) ક_ઇ,201.6-19 રો_ઇઇ,31-32 {8।21} કિમ્ કારણમ્ .
(પ્_1,2.22) ક_ઇ,201.6-19 રો_ઇઇ,31-32 {9।21} સેટ્ત્વસ્ય અકિદાશ્રયત્વાત્ .
(પ્_1,2.22) ક_ઇ,201.6-19 રો_ઇઇ,31-32 {10।21} અકિદાશ્રયમ્ સેટ્ત્વમ્ .
(પ્_1,2.22) ક_ઇ,201.6-19 રો_ઇઇ,31-32 {11।21} યદા અકિત્ત્વમ્ તદા ઇટા ભવિતવ્યમ્ .
(પ્_1,2.22) ક_ઇ,201.6-19 રો_ઇઇ,31-32 {12।21} સેટ્ત્વસ્ય અકિદાશ્રયત્વાત્ અનિટિ એવ વિભાષા કિત્ત્વમ્ ભવિષ્યતિ .
(પ્_1,2.22) ક_ઇ,201.6-19 રો_ઇઇ,31-32 {13।21} ઇડ્વિધૌ પૂઙઃ ગ્રહણમ્ ક્રિયતે .
(પ્_1,2.22) ક_ઇ,201.6-19 રો_ઇઇ,31-32 {14।21} તેન વચનાત્ ઇટ્ સેટ્પ્રકરણાત્ ચ ઇટિ એવ વિભાષા કિત્ત્વમ્ પ્રાપ્નોતિ .
(પ્_1,2.22) ક_ઇ,201.6-19 રો_ઇઇ,31-32 {15।21} ઇડ્વિધૌ હિ અગ્રહણમ્ .
(પ્_1,2.22) ક_ઇ,201.6-19 રો_ઇઇ,31-32 {16।21} ઇડ્વિધૌ હિ પૂઙઃ ગ્રહણમ્ ન કર્તવ્યમ્ ભવતિ .
(પ્_1,2.22) ક_ઇ,201.6-19 રો_ઇઇ,31-32 {17।21} ભારદ્વાજીયાઃ પઠન્તિ : નિત્યમ્ અકિત્ત્વમ્ ઇડાદ્યોઃ . ક્ત્વાગ્રહણમ્ ઉત્તરાર્થમ્ . નિત્યમ્ અકિત્ત્વમ્ ઇડાદ્યોઃ સિદ્ધમ્ .
(પ્_1,2.22) ક_ઇ,201.6-19 રો_ઇઇ,31-32 {18।21} કથમ્. વિભાષામધ્યે અયમ્ યોગઃ ક્રિયતે .
(પ્_1,2.22) ક_ઇ,201.6-19 રો_ઇઇ,31-32 {19।21} વિભાષામધ્યે ચ યે વિધયઃ તે નિત્યાઃ ભવન્તિ .
(પ્_1,2.22) ક_ઇ,201.6-19 રો_ઇઇ,31-32 {20।21} કિમર્થમ્ તર્હિ ક્ત્વાગ્રહણમ્ .
(પ્_1,2.22) ક_ઇ,201.6-19 રો_ઇઇ,31-32 {21।21} ક્ત્વાગ્રહણમ્ ઉત્તરાર્થમ્ . ઉત્તરાર્થમ્ ક્ત્વાગ્રહણમ્ ક્રિયતે : નોપધાત્ થપાન્તાત્ વા વઞ્ચિલુઞ્ચ્યૃતઃ ચ ઇતિ .
(પ્_1,2.25) ક_ઇ,201.21 રો_ઇઇ,33 {1।2} કાશ્યપગ્રહણમ્ કિમર્થમ્. કાશ્યપગ્રહણમ્ પૂજાર્થમ્ .
(પ્_1,2.25) ક_ઇ,201.21 રો_ઇઇ,33 {2।2} વા ઇતિ એવ હિ વર્તતે .
(પ્_1,2.26) ક_ઇ,202.2-7 રો_ઇઇ,33 {1।13} કિમ્ ઇદમ્ રલઃ ક્ત્વાસનોઃ કિત્ત્વમ્ વિધીયતે આહોસ્વિત્ પ્રતિષિધ્યતે .
(પ્_1,2.26) ક_ઇ,202.2-7 રો_ઇઇ,33 {2।13} કિમ્ ચ અતઃ .
(પ્_1,2.26) ક_ઇ,202.2-7 રો_ઇઇ,33 {3।13} યદિ વિધીયતે ક્ત્વાગ્રહણમ્ અનર્થકમ્ .

(પ્_1,2.26) ક_ઇ,202.2-7 રો_ઇઇ,33 {4।13} કિત્ એવ હિ ક્ત્વા .
(પ્_1,2.26) ક_ઇ,202.2-7 રો_ઇઇ,33 {5।13} અથ પ્રતિષિધ્યતે સન્ગ્રહણમ્ અનર્થકમ્ .
(પ્_1,2.26) ક_ઇ,202.2-7 રો_ઇઇ,33 {6।13} અકિત્ એવ હિ સન્ .
(પ્_1,2.26) ક_ઇ,202.2-7 રો_ઇઇ,33 {7।13} અતઃ ઉત્તરમ્ પઠતિ : રલઃ ક્ત્વાસનોઃ કિત્ત્વમ્ .
(પ્_1,2.26) ક_ઇ,202.2-7 રો_ઇઇ,33 {8।13} રલઃ ક્ત્વાસનોઃ કિત્ત્વમ્ વિધીયતે .
(પ્_1,2.26) ક_ઇ,202.2-7 રો_ઇઇ,33 {9।13} નનુ ચ ઉક્તમ્ : ક્ત્વાગ્રહણમ્ અનર્થકમ્ .
(પ્_1,2.26) ક_ઇ,202.2-7 રો_ઇઇ,33 {10।13} કિત્ એવ હિ ક્ત્વા ઇતિ .
(પ્_1,2.26) ક_ઇ,202.2-7 રો_ઇઇ,33 {11।13} ન અનર્થકમ્ .
(પ્_1,2.26) ક_ઇ,202.2-7 રો_ઇઇ,33 {12।13} ન ક્ત્વા સેટ્ ઇતિ પ્રતિષેધઃ પ્રાપ્નોતિ .
(પ્_1,2.26) ક_ઇ,202.2-7 રો_ઇઇ,33 {13।13} તદ્બાધનાર્થમ્ .
(પ્_1,2.27.1) ક_ઇ,202.9-15 રો_ઇઇ,34 {1।14} અયુક્તઃ અયમ્ નિર્દેશઃ .
(પ્_1,2.27.1) ક_ઇ,202.9-15 રો_ઇઇ,34 {2।14} ઊ ઇતિ અનેન કાલઃ પ્રતિનિર્દિશ્યતે ઊ ઇતિ અયમ્ ચ વર્ણઃ .
(પ્_1,2.27.1) ક_ઇ,202.9-15 રો_ઇઇ,34 {3।14} તત્ર અયુક્તમ્ વર્ણસ્ય કાલેન સહ સામનાધિકરણ્યમ્ .
(પ્_1,2.27.1) ક_ઇ,202.9-15 રો_ઇઇ,34 {4।14} કથમ્ તર્હિ નિર્દેશઃ કર્તવ્યઃ .
(પ્_1,2.27.1) ક_ઇ,202.9-15 રો_ઇઇ,34 {5।14} ઊકાલકાલસ્ય ઇતિ .
(પ્_1,2.27.1) ક_ઇ,202.9-15 રો_ઇઇ,34 {6।14} કિમ્ ઇદમ્ ઊકાલકાલસ્ય ઇતિ .
(પ્_1,2.27.1) ક_ઇ,202.9-15 રો_ઇઇ,34 {7।14} ઊ ઇતિ એતસ્ય કાલઃ ઊકાલઃ .
(પ્_1,2.27.1) ક_ઇ,202.9-15 રો_ઇઇ,34 {8।14} ઊકાલઃ કાલઃ અસ્ય ઊકાલકાલઃ ઇતિ .
(પ્_1,2.27.1) ક_ઇ,202.9-15 રો_ઇઇ,34 {9।14} સઃ તર્હિ તથા નિર્દેશઃ કર્તવ્યઃ .
(પ્_1,2.27.1) ક_ઇ,202.9-15 રો_ઇઇ,34 {10।14} ન કર્તવ્યઃ .
(પ્_1,2.27.1) ક_ઇ,202.9-15 રો_ઇઇ,34 {11।14} ઉત્તરપદલોપઃ અત્ર દ્રષ્ટવ્યઃ .
(પ્_1,2.27.1) ક_ઇ,202.9-15 રો_ઇઇ,34 {12।14} તત્ યથા ઉષ્ટ્રમુખમ્ મુખમ્ અસ્ય ઉષ્ટ્રમુખઃ , ખરમુખઃ એવમ્ ઊકાલકાલઃ ઊકાલઃ ઇતિ .
(પ્_1,2.27.1) ક_ઇ,202.9-15 રો_ઇઇ,34 {13।14} અથ વા સાહચર્યાત્ તાચ્છબ્દ્યમ્ ભવિષ્યતિ .
(પ્_1,2.27.1) ક_ઇ,202.9-15 રો_ઇઇ,34 {14।14} કાલસહચરિતઃ વર્ણઃ અપિ કાલઃ એવ .
(પ્_1,2.27.2) ક_ઇ,202.16-204.24 રો_ઇઇ,34-40 {1।91} હ્રસ્વાદિષુ સમસઙ્ખ્યાપ્રસિદ્ધિઃ નિર્દેશવૈષમ્યાત્ .
(પ્_1,2.27.2) ક_ઇ,202.16-204.24 રો_ઇઇ,34-40 {2।91} હ્રસ્વાદિષુ સમસઙ્ખ્યત્વસ્ય અપ્રસિદ્ધિઃ .
(પ્_1,2.27.2) ક_ઇ,202.16-204.24 રો_ઇઇ,34-40 {3।91} કિમ્ કારણમ્ .
(પ્_1,2.27.2) ક_ઇ,202.16-204.24 રો_ઇઇ,34-40 {4।91} નિર્દેશવૈષમ્યાત્ .
(પ્_1,2.27.2) ક_ઇ,202.16-204.24 રો_ઇઇ,34-40 {5।91} તિસ્રઃ સઞ્જ્ઞાઃ એકા સઞ્જ્ઞી .
(પ્_1,2.27.2) ક_ઇ,202.16-204.24 રો_ઇઇ,34-40 {6।91} વૈષમ્યાત્ સઙ્ખ્યાતાનુદેશઃ ન પ્રાપ્નોતિ .
(પ્_1,2.27.2) ક_ઇ,202.16-204.24 રો_ઇઇ,34-40 {7।91} સિદ્ધમ્ તુ સમસ્ઙ્ખ્યત્વાત્ .
(પ્_1,2.27.2) ક_ઇ,202.16-204.24 રો_ઇઇ,34-40 {8।91} સિદ્ધમ્ એતત્ .
(પ્_1,2.27.2) ક_ઇ,202.16-204.24 રો_ઇઇ,34-40 {9।91} કથમ્ .
(પ્_1,2.27.2) ક_ઇ,202.16-204.24 રો_ઇઇ,34-40 {10।91} સમસઙ્ખ્યત્વાત્ .
(પ્_1,2.27.2) ક_ઇ,202.16-204.24 રો_ઇઇ,34-40 {11।91} કથમ્ સમસઙ્ખ્યત્વમ્ .
(પ્_1,2.27.2) ક_ઇ,202.16-204.24 રો_ઇઇ,34-40 {12।91} ત્રયાણામ્ હિ વિકારનિર્દેશઃ .
(પ્_1,2.27.2) ક_ઇ,202.16-204.24 રો_ઇઇ,34-40 {13।91} ત્રયાણામ્ અયમ્ પ્રશ્લિષ્ટનિર્દેશઃ .
(પ્_1,2.27.2) ક_ઇ,202.16-204.24 રો_ઇઇ,34-40 {14।91} કથમ્ પુનઃ જ્ઞાયતે ત્રયાણામ્ અયમ્ પ્રશ્લિષ્ટનિર્દેશઃ ઇતિ .
(પ્_1,2.27.2) ક_ઇ,202.16-204.24 રો_ઇઇ,34-40 {15।91} તિસૃણામ્ સઞ્જ્ઞાનામ્ કરણસામર્થ્યાત્ .
(પ્_1,2.27.2) ક_ઇ,202.16-204.24 રો_ઇઇ,34-40 {16।91} યદિ અપિ તાવત્ તિસૃણામ્ સઞ્જ્ઞાનામ્ કરણસામર્થ્યાત્ જ્ઞાયતે ત્રયાણામ્ અયમ્ પ્રશ્લિષ્ટનિર્દેશઃ ઇતિ કુતઃ તુ એતત્ : એતેન આનુપૂર્વ્યેણ સન્નિવિષ્ટાનામ્ સઞ્જ્ઞાઃ ભવિષ્યન્તિ ઇતિ .

(પ્_1,2.27.2) ક_ઇ,202.16-204.24 રો_ઇઇ,34-40 {17।91} આદૌ માત્રિકઃ તતઃ દ્વિમાત્રઃ તતઃ ત્રિમાત્રઃ ઇતિ .
(પ્_1,2.27.2) ક_ઇ,202.16-204.24 રો_ઇઇ,34-40 {18।91} ન પુનઃ માત્રિકઃ મધ્યે વા અન્તે વા સ્યાત્ તથા દ્વિમાત્રઃ આદૌ વા અન્તે વા સ્યાત્ તથા ત્રિમાત્રઃ આદૌ વા મધ્યે વા સ્યાત્ .
(પ્_1,2.27.2) ક_ઇ,202.16-204.24 રો_ઇઇ,34-40 {19।91} અયમ્ તાવત્ ત્રિમાત્રઃ અશક્યઃ આદૌ વા મધ્યે વા કર્તુમ્ .
(પ્_1,2.27.2) ક_ઇ,202.16-204.24 રો_ઇઇ,34-40 {20।91} કુતઃ .
(પ્_1,2.27.2) ક_ઇ,202.16-204.24 રો_ઇઇ,34-40 {21।91} પ્લુતાશ્રયઃ હિ પ્રકૃતિભાવઃ પ્રસજ્યેત .
(પ્_1,2.27.2) ક_ઇ,202.16-204.24 રો_ઇઇ,34-40 {22।91} માત્રિકદ્વિમાત્રિકયોઃ અપિ ઘ્યન્તમ્ પૂર્વમ્ નિપતતિ ઇતિ માત્રિકસ્ય પૂર્વનિપાતઃ ભવિષ્યતિ .
(પ્_1,2.27.2) ક_ઇ,202.16-204.24 રો_ઇઇ,34-40 {23।91} યત્ તાવત્ ઉચ્યતે અયમ્ તાવત્ ત્રિમાત્રઃ અશક્યઃ આદૌ વા મધ્યે વા કર્તુમ્ .
(પ્_1,2.27.2) ક_ઇ,202.16-204.24 રો_ઇઇ,34-40 {24।91} પ્લુતાશ્રયઃ હિ પ્રકૃતિભાવઃ પ્રસજ્યેત ઇતિ .
(પ્_1,2.27.2) ક_ઇ,202.16-204.24 રો_ઇઇ,34-40 {25।91} પ્લુતાશ્રયઃ પ્રકૃતિભાવઃ પ્લુતસઞ્જ્ઞા ચ અનેન એવ .
(પ્_1,2.27.2) ક_ઇ,202.16-204.24 રો_ઇઇ,34-40 {26।91} યદિ ચ ત્રિમાત્રઃ આદૌ વા મધ્યે વા સ્યાત્ પ્લુતસઞ્જ્ઞા એવ અસ્ય ન સ્યાત્ કુતઃ પ્રત્કૃતિભાવઃ .
(પ્_1,2.27.2) ક_ઇ,202.16-204.24 રો_ઇઇ,34-40 {27।91} યત્ અપિ ઉચ્યતે માત્રિકદ્વિમાત્રિકયોઃ અપિ ઘ્યન્તમ્ પૂર્વમ્ નિપતતિ ઇતિ માત્રિકસ્ય પૂર્વનિપાતઃ ભવિષ્યતિ ઇતિ .
(પ્_1,2.27.2) ક_ઇ,202.16-204.24 રો_ઇઇ,34-40 {28।91} હ્રસ્વાશ્રયા હિ ઘિસઞ્જ્ઞા હ્રસ્વસઞ્જ્ઞા ચ અનેન એવ. યદિ ચ માત્રિકઃ મધ્યે વા અન્તે વા સ્યાત્ હ્રસ્વસઞ્જ્ઞા એવ અસ્ય ન સ્યાત્ કુતઃ ઘિસઞ્જ્ઞા કુતઃ પૂર્વનિપાતઃ .
(પ્_1,2.27.2) ક_ઇ,202.16-204.24 રો_ઇઇ,34-40 {29।91} એવમ્ એષા વ્યવસ્થા ન પ્રકલ્પતે .
(પ્_1,2.27.2) ક_ઇ,202.16-204.24 રો_ઇઇ,34-40 {30।91} એવમ્ તર્હિ આચાર્યપ્રવૃત્તિઃ જ્ઞાપયતિ ન માત્રિકઃ અન્તે ભવતિ ઇતિ યત્ અયમ્ વિભાષા પૃષ્ટપ્રતિવચને હેઃ ઇતિ માત્રિકસ્ય પ્લુતમ્ શાસ્તિ .
(પ્_1,2.27.2) ક_ઇ,202.16-204.24 રો_ઇઇ,34-40 {31।91} કથમ્ કૃત્વા જ્ઞાપકમ્ .
(પ્_1,2.27.2) ક_ઇ,202.16-204.24 રો_ઇઇ,34-40 {32।91} યઃ અન્તે સઃ પ્લુતસઞ્જ્ઞકઃ .
(પ્_1,2.27.2) ક_ઇ,202.16-204.24 રો_ઇઇ,34-40 {33।91} યદિ ચ માત્રિકઃ અન્તે સ્યાત્ પ્લુતસઞ્જ્ઞા અસ્ય સ્યાત્. તત્ર માત્રાકાલસ્ય માત્રાકાલવચનમ્ અનર્થકમ્ સ્યાત્ .
(પ્_1,2.27.2) ક_ઇ,202.16-204.24 રો_ઇઇ,34-40 {34।91} મધ્યે તર્હિ સ્યાત્ ઇતિ .
(પ્_1,2.27.2) ક_ઇ,202.16-204.24 રો_ઇઇ,34-40 {35।91} અત્ર અપિ આચાર્યપ્રવૃત્તિઃ જ્ઞાપયતિ ન માત્રિકઃ મધ્યે ભવતિ ઇતિ યત્ અયમ્ અતઃ દીર્ઘઃ યઞિ સુપિ ચ ઇત્ દીર્ઘત્વમ્ શાસ્તિ .
(પ્_1,2.27.2) ક_ઇ,202.16-204.24 રો_ઇઇ,34-40 {36।91} કથમ્ કૃત્વા જ્ઞાપકમ્ .
(પ્_1,2.27.2) ક_ઇ,202.16-204.24 રો_ઇઇ,34-40 {37।91} યઃ મધ્યે સઃ દીર્ઘસઞ્જ્ઞકઃ .
(પ્_1,2.27.2) ક_ઇ,202.16-204.24 રો_ઇઇ,34-40 {38।91} યદિ ચ માત્રિકઃ મધ્યે સ્યાત્ દીર્ઘસઞ્જ્ઞા અસ્ય સ્યાત્ .
(પ્_1,2.27.2) ક_ઇ,202.16-204.24 રો_ઇઇ,34-40 {39।91} તત્ર માત્રાકાલસ્ય માત્રાકાલવચનમ્ અનર્થકમ્ સ્યાત્ .
(પ્_1,2.27.2) ક_ઇ,202.16-204.24 રો_ઇઇ,34-40 {40।91} દ્વિમાત્રઃ તર્હિ અન્તે સ્યાત્ .
(પ્_1,2.27.2) ક_ઇ,202.16-204.24 રો_ઇઇ,34-40 {41।91} અત્ર અપિ આચાર્યપ્રવૃત્તિઃ જ્ઞાપયતિ ન દ્વિમાત્રઃ અન્તે ભવતિ ઇતિ યત્ અયમ્ ઓમ્ અભ્યાદાને ઇતિ દ્વિમાત્રિકસ્ય પ્લુતમ્ શાસ્તિ .
(પ્_1,2.27.2) ક_ઇ,202.16-204.24 રો_ઇઇ,34-40 {42।91} કથમ્ કૃત્વા જ્ઞાપકમ્ .
(પ્_1,2.27.2) ક_ઇ,202.16-204.24 રો_ઇઇ,34-40 {43।91} યઃ અન્તે સઃ પ્લુતસઞ્જ્ઞકઃ .
(પ્_1,2.27.2) ક_ઇ,202.16-204.24 રો_ઇઇ,34-40 {44।91} યદિ ચ દ્વિમાત્રિકઃ અન્તે સ્યાત્ પ્લુતસઞ્જ્ઞા અસ્ય સ્યાત્ .
(પ્_1,2.27.2) ક_ઇ,202.16-204.24 રો_ઇઇ,34-40 {45।91} તત્ર દ્વિમાત્રકાલસ્ય દ્વિમાત્રકાલવચનમ્ અનર્થકમ્ સ્યાત્ .
(પ્_1,2.27.2) ક_ઇ,202.16-204.24 રો_ઇઇ,34-40 {46।91} માત્રિકેણ ચ અસ્ય પૂર્વનિપાતઃ બાધિતઃ ઇતિ કૃત્વા ક્વ અન્યત્ર ઉત્સહતે ભવિતુમ્ અન્યત્ અતઃ મધ્યાત્ .
(પ્_1,2.27.2) ક_ઇ,202.16-204.24 રો_ઇઇ,34-40 {47।91} એવમ્ એષા વ્યવસ્થા પ્રકૢપ્તા .
(પ્_1,2.27.2) ક_ઇ,202.16-204.24 રો_ઇઇ,34-40 {48।91} ભવેત્ વ્યવસ્થા પ્રકૢપ્તા .
(પ્_1,2.27.2) ક_ઇ,202.16-204.24 રો_ઇઇ,34-40 {49।91} દીર્ઘપ્લુતયોઃ તુ પૂર્વસઞ્જ્ઞાપ્રસઙ્ગઃ . દીર્ઘપ્લુતયોઃ અપિ પૂર્વસઞ્જ્ઞા પ્રાપ્નોતિ .
(પ્_1,2.27.2) ક_ઇ,202.16-204.24 રો_ઇઇ,34-40 {50।91} કા .
(પ્_1,2.27.2) ક_ઇ,202.16-204.24 રો_ઇઇ,34-40 {51।91} હ્રસ્વસઞ્જ્ઞા .
(પ્_1,2.27.2) ક_ઇ,202.16-204.24 રો_ઇઇ,34-40 {52।91} કિમ્ કારણમ્ .
(પ્_1,2.27.2) ક_ઇ,202.16-204.24 રો_ઇઇ,34-40 {53।91} અણ્ સવર્ણાન્ ગૃહ્ણાતિ ઇતિ .
(પ્_1,2.27.2) ક_ઇ,202.16-204.24 રો_ઇઇ,34-40 {54।91} સિદ્ધમ્ તુ તપરનિર્દેશાત્ .
(પ્_1,2.27.2) ક_ઇ,202.16-204.24 રો_ઇઇ,34-40 {55।91} સિદ્ધમ્ એતત્ .
(પ્_1,2.27.2) ક_ઇ,202.16-204.24 રો_ઇઇ,34-40 {56।91} કથમ્ .

(પ્_1,2.27.2) ક_ઇ,202.16-204.24 રો_ઇઇ,34-40 {57।91} તપરનિર્દેશઃ કર્તવ્યઃ : ઉદૂકાલઃ ઇતિ .
(પ્_1,2.27.2) ક_ઇ,202.16-204.24 રો_ઇઇ,34-40 {58।91} યદિ એવમ્ દ્રુતાયામ્ તપરકરણે મધ્યમવિલમ્બિતયોઃ ઉપસઙ્ખ્યાનમ્ કાલભેદાત્ .
(પ્_1,2.27.2) ક_ઇ,202.16-204.24 રો_ઇઇ,34-40 {59।91} દ્રુતાદિષુ ચ ઉક્તમ્ .
(પ્_1,2.27.2) ક_ઇ,202.16-204.24 રો_ઇઇ,34-40 {60।91} કિમ્ ઉત્ક્તમ્ .
(પ્_1,2.27.2) ક_ઇ,202.16-204.24 રો_ઇઇ,34-40 {61।91} સિદ્ધમ્ તુ .
(પ્_1,2.27.2) ક_ઇ,202.16-204.24 રો_ઇઇ,34-40 {62।91} અવસ્થિતાઃ વર્ણાઃ વક્તુઃ ચિરાચિરવચનાત્ વૃત્તયઃ વિશિષ્યન્તે ઇતિ .
(પ્_1,2.27.2) ક_ઇ,202.16-204.24 રો_ઇઇ,34-40 {63।91} સઃ તર્હિ તપરનિર્દેશઃ કર્તવ્યઃ .
(પ્_1,2.27.2) ક_ઇ,202.16-204.24 રો_ઇઇ,34-40 {64।91} ન કર્તવ્યઃ .
(પ્_1,2.27.2) ક_ઇ,202.16-204.24 રો_ઇઇ,34-40 {65।91} ઇહ કાલગ્રહણમ્ ક્રિયતે .
(પ્_1,2.27.2) ક_ઇ,202.16-204.24 રો_ઇઇ,34-40 {66।91} યાવત્ ચ તપરકરણમ્ તાવત્ કાલગ્રહણમ્ .
(પ્_1,2.27.2) ક_ઇ,202.16-204.24 રો_ઇઇ,34-40 {67।91} પ્રત્યેકમ્ ચ કાલશબ્દઃ પરિસમાપ્યતે : ઉકાલઃ ઊકાલઃ ઊ3કાલઃ ઇતિ .
(પ્_1,2.27.2) ક_ઇ,202.16-204.24 રો_ઇઇ,34-40 {68।91} અથ વા એકસઞ્જ્ઞાધિકારે અયમ્ યોગઃ કર્તવ્યઃ .
(પ્_1,2.27.2) ક_ઇ,202.16-204.24 રો_ઇઇ,34-40 {69।91} તત્ર એકા સઞ્જ્ઞા ભવતિ યા પરા અનવકાશા ચ ઇતિ એવમ્ હિ દીર્ઘપ્લુતયોઃ પૂર્વસઞ્જ્ઞા ન ભવિષ્યતિ .
(પ્_1,2.27.2) ક_ઇ,202.16-204.24 રો_ઇઇ,34-40 {70।91} અથ વા સ્વમ્ રૂપમ્ શબ્દસ્ય અશબ્દસઞ્જ્ઞા ઇતિ અયમ્ યોગઃ પ્રત્યાખ્યાયતે .
(પ્_1,2.27.2) ક_ઇ,202.16-204.24 રો_ઇઇ,34-40 {71।91} તત્ર યત્ એતત્ અશબ્દસઞ્જ્ઞા ઇતિ એતત્ યયા વિભક્ત્યા નિર્દિશ્યમાનમ્ અર્થવત્ ભવતિ તયા નિર્દિષ્ટમ્ અનુવર્તિષ્યતે : અણુદિત્ સવર્ણસ્ય ચ અપ્રત્યયઃ અશબ્દસઞ્જ્ઞાયામ્ ઇતિ .
(પ્_1,2.27.2) ક_ઇ,202.16-204.24 રો_ઇઇ,34-40 {72।91} અથ વા હ્રસ્વસઞ્જ્ઞાવચનસામર્થ્યાત્ દીર્ઘપ્લુતયોઃ પૂર્વસઞ્જ્ઞા ન ભવિષ્યતિ .
(પ્_1,2.27.2) ક_ઇ,202.16-204.24 રો_ઇઇ,34-40 {73।91} નનુ ચ ઇદમ્ પ્રયોજનમ્ સ્યાત્ : સઞ્જ્ઞયા વિધાને નિયમમ્ વક્ષ્યામિ ઇતિ .
(પ્_1,2.27.2) ક_ઇ,202.16-204.24 રો_ઇઇ,34-40 {74।91} હ્રસ્વસઞ્જ્ઞયા યત્ ઉચ્યતે તત્ અચઃ સ્થાને યથા સ્યાત્ ઇતિ .
(પ્_1,2.27.2) ક_ઇ,202.16-204.24 રો_ઇઇ,34-40 {75।91} સ્યાત્ એતત્ પ્રયોજનમ્ યદિ કિઞ્ચિત્કરાણિ હ્રસ્વશાસનાનિ સ્યુઃ .
(પ્_1,2.27.2) ક_ઇ,202.16-204.24 રો_ઇઇ,34-40 {76।91} યતઃ તુ ખલુ યાવત્ અજ્ગ્રહણમ્ તાવત્ હ્રસ્વગ્રહણમ્ અતઃ અકિઞ્ચિત્કરાણિ હ્રસ્વશાસનાનિ .
(પ્_1,2.27.2) ક_ઇ,202.16-204.24 રો_ઇઇ,34-40 {77।91} ઇદમ્ તર્હિ પ્રયોજનમ્ : એચઃ ઇક્ હ્રસ્વાદેશે ઇતિ વક્ષ્યામિ ઇતિ .
(પ્_1,2.27.2) ક_ઇ,202.16-204.24 રો_ઇઇ,34-40 {78।91} અનુચ્યમાને હિ એતસ્મિન્ હ્રસ્વપ્રદેશેષુ એચઃ ઇક્ ભવતિ ઇતિ વક્તવ્યમ્ સ્યાત્ .
(પ્_1,2.27.2) ક_ઇ,202.16-204.24 રો_ઇઇ,34-40 {79।91} હ્રસ્વઃ નપુંસકે પ્રાતિપદિકસ્ય એચઃ ઇક્ ભવતિ ઇતિ .
(પ્_1,2.27.2) ક_ઇ,202.16-204.24 રો_ઇઇ,34-40 {80।91} ણૌ ચઙિ ઉપધાયાઃ હ્રસ્વઃ એચઃ ઇક્ ભવતિ ઇતિ .
(પ્_1,2.27.2) ક_ઇ,202.16-204.24 રો_ઇઇ,34-40 {81।91} હ્રસ્વઃ હલાદિઃ શેષઃ એચઃ ઇક્ ભવતિ ઇતિ .
(પ્_1,2.27.2) ક_ઇ,202.16-204.24 રો_ઇઇ,34-40 {82।91} સઞ્જ્ઞા ચ નામ યતઃ ન લઘીયઃ .
(પ્_1,2.27.2) ક_ઇ,202.16-204.24 રો_ઇઇ,34-40 {83।91} કુતઃ એતત્ .
(પ્_1,2.27.2) ક_ઇ,202.16-204.24 રો_ઇઇ,34-40 {84।91} લઘ્વર્થમ્ હિ સઞ્જ્ઞાકરણમ્ .
(પ્_1,2.27.2) ક_ઇ,202.16-204.24 રો_ઇઇ,34-40 {85।91} લઘીયઃ ચ ત્રિઃ હ્રસ્વપ્રદેશેષુ એચઃ ઇક્ ભવતિ ઇતિ ન પુનઃ સઞ્જ્ઞાકરણમ્ .
(પ્_1,2.27.2) ક_ઇ,202.16-204.24 રો_ઇઇ,34-40 {86।91} ત્રિઃ હ્રસ્વપ્રદેશેષુ એચઃ ઇક્ ભવતિ ઇતિ ષટ્ ગ્રહણાનિ .
(પ્_1,2.27.2) ક_ઇ,202.16-204.24 રો_ઇઇ,34-40 {87।91} સઞ્જ્ઞાકરણે પુનઃ અષ્ટૌ .
(પ્_1,2.27.2) ક_ઇ,202.16-204.24 રો_ઇઇ,34-40 {88।91} હ્રસ્વસઞ્જ્ઞા વક્તવ્યા .
(પ્_1,2.27.2) ક_ઇ,202.16-204.24 રો_ઇઇ,34-40 {89।91} ત્રિઃ હ્રસ્વપ્રદેશેષુ હ્રસ્વગ્રહણમ્ કર્તવ્યમ્ હ્રસ્વઃ હ્રસ્વઃ હ્રસ્વઃ ઇતિ .
(પ્_1,2.27.2) ક_ઇ,202.16-204.24 રો_ઇઇ,34-40 {90।91} એચઃ ઇક્ હ્રસ્વાદેશે ઇતિ .
(પ્_1,2.27.2) ક_ઇ,202.16-204.24 રો_ઇઇ,34-40 {91।91} સઃ અયમ્ લઘીયસા ન્યાસેન સિદ્ધે સતિ યત્ ગરીયાંસમ્ યત્નમ્ આરભતે તસ્ય એતત્ પ્રયોજનમ્ દીર્ઘપ્લુતયોઃ તુ પૂર્વસઞ્જ્ઞા મા ભૂત્ ઇતિ .
(પ્_1,2.28.1) ક_ઇ,204.26-206.2 રો_ઇઇ,40-41 {1।39} કિમ્ અયમ્ અલોન્ત્યશેષઃ આહોસ્વિત્ અલોન્ત્યાપવાદઃ .
(પ્_1,2.28.1) ક_ઇ,204.26-206.2 રો_ઇઇ,40-41 {2।39} કથમ્ ચ અયમ્ તચ્છેષઃ સ્યાત્ કથમ્ વા તદપવાદઃ .
(પ્_1,2.28.1) ક_ઇ,204.26-206.2 રો_ઇઇ,40-41 {3।39} યદિ એકમ્ વાક્યમ્ તત્ ચ ઇદમ્ ચ : અલઃ અન્ત્યસ્ય વિધયઃ ભવન્તિ અચઃ હ્રસ્વદીર્ઘપ્લુતાઃ અન્ત્યસ્ય ઇતિ તતઃ અયમ્ તચ્છેશઃ .
(પ્_1,2.28.1) ક_ઇ,204.26-206.2 રો_ઇઇ,40-41 {4।39} અથ નાના વાક્યમ્ : અલઃ અન્ત્યસ્ય વિધયઃ ભવન્તિ , અચઃ હ્રસ્વદીર્ઘપ્લુતાઃ અન્ત્યસ્ય અનન્ત્યસ્ય ચ ઇતિ તતઃ અયમ્ તદપવાદઃ .
(પ્_1,2.28.1) ક_ઇ,204.26-206.2 રો_ઇઇ,40-41 {5।39} કઃ ચ અત્ર વિશેષઃ .

(પ્_1,2.28.1) ક_ઇ,204.26-206.2 રો_ઇઇ,40-41 {6।39} હ્રસ્વાદિવિધિઃ અલઃ અન્ત્યસ્ય ઇતિ ચેત્ વચિપ્રચ્છિશમાદિપ્રભૃતિહનિગમિદીર્ઘેષુ અજ્ગ્રહણમ્ .
(પ્_1,2.28.1) ક_ઇ,204.26-206.2 રો_ઇઇ,40-41 {7।39} હ્રસ્વાદિવિધિઃ અલઃ અન્ત્યસ્ય ઇતિ ચેત્ વચિપ્રચ્છિશમાદિપ્રભૃતિહનિગમિદીર્ઘેષુ અજ્ગ્રહણમ્ કર્તવ્યમ્ .
(પ્_1,2.28.1) ક_ઇ,204.26-206.2 રો_ઇઇ,40-41 {8।39} વચિપ્રચ્છ્યોઃ દીર્ઘઃ અચઃ ઇતિ વક્તવ્યમ્ .
(પ્_1,2.28.1) ક_ઇ,204.26-206.2 રો_ઇઇ,40-41 {9।39} અનન્ત્યત્વાત્ ન પ્રાપ્નોતિ .
(પ્_1,2.28.1) ક_ઇ,204.26-206.2 રો_ઇઇ,40-41 {10।39} શમાદીનામ્ દીર્ઘઃ અચઃ ઇતિ વક્તવ્યમ્ .
(પ્_1,2.28.1) ક_ઇ,204.26-206.2 રો_ઇઇ,40-41 {11।39} અનન્ત્યત્વાત્ ન પ્રાપ્નોતિ .
(પ્_1,2.28.1) ક_ઇ,204.26-206.2 રો_ઇઇ,40-41 {12।39} હનિગમ્યોઃ દીર્ઘઃ અચઃ ઇતિ વક્તવ્યમ્ .
(પ્_1,2.28.1) ક_ઇ,204.26-206.2 રો_ઇઇ,40-41 {13।39} અનન્ત્યત્વાત્ ન પ્રાપ્નોતિ .
(પ્_1,2.28.1) ક_ઇ,204.26-206.2 રો_ઇઇ,40-41 {14।39} અસ્તુ તર્હિ તદપવાદઃ .
(પ્_1,2.28.1) ક_ઇ,204.26-206.2 રો_ઇઇ,40-41 {15।39} અચઃ ચેત્ નપુંસકહ્રસ્વાકૃત્સાર્વધાતુકનામિદીર્ઘેષુ અનન્ત્યપ્રતિષેધઃ .
(પ્_1,2.28.1) ક_ઇ,204.26-206.2 રો_ઇઇ,40-41 {16।39} અચઃ ચેત્ નપુંસકહ્રસ્વાકૃત્સાર્વધાતુકનામિદીર્ઘેષુ અનન્ત્યપ્રતિષેધઃ વક્તવ્યઃ .
(પ્_1,2.28.1) ક_ઇ,204.26-206.2 રો_ઇઇ,40-41 {17।39} હ્રસ્વઃ નપુંસકે પ્રાતિપદિકસ્ય : યથા ઇહ ભવતિ : રૈ : અતિરિ નૌ : અતિનૌ એવમ્ સુવાક્ બ્રાહ્મણકુલમ્ ઇતિ અત્ર અપિ પ્રાપ્નોતિ .
(પ્_1,2.28.1) ક_ઇ,204.26-206.2 રો_ઇઇ,40-41 {18।39} અકૃત્સાર્વધાતુકયોઃ દીર્ઘઃ : યથા ઇહ ભવતિ : ચીયતે સ્તૂયતે એવમ્ ભિદ્યતે અત્ર અપિ પ્રાપ્નોતિ .
(પ્_1,2.28.1) ક_ઇ,204.26-206.2 રો_ઇઇ,40-41 {19।39} નામિ દીર્ઘઃ : યથા ઇહ ભવતિ : અગ્નીનામ્ , વાયૂનામ્ એવમ્ અત્ર અપિ પ્રાપ્નોતિ : ષણ્ણામ્ .
(પ્_1,2.28.1) ક_ઇ,204.26-206.2 રો_ઇઇ,40-41 {20।39} ન એષઃ દોષઃ .
(પ્_1,2.28.1) ક_ઇ,204.26-206.2 રો_ઇઇ,40-41 {21।39} નોપધ્યાયાઃ ઇતિ એતત્ નિયમાર્થમ્ ભવિષ્યતિ .
(પ્_1,2.28.1) ક_ઇ,204.26-206.2 રો_ઇઇ,40-41 {22।39} પ્રકૃતસ્ય એષઃ નિયમઃ સ્યાત્. કિમ્ ચ પ્રકૃતમ્ .
(પ્_1,2.28.1) ક_ઇ,204.26-206.2 રો_ઇઇ,40-41 {23।39} નામિ ઇતિ .
(પ્_1,2.28.1) ક_ઇ,204.26-206.2 રો_ઇઇ,40-41 {24।39} તેન ભવેત્ ઇહ નિયમાત્ ન સ્યાત્ : ષણ્ણામ્ .
(પ્_1,2.28.1) ક_ઇ,204.26-206.2 રો_ઇઇ,40-41 {25।39} અન્યતે તન્યતે અત્ર અપિ પ્રાપ્નોતિ .
(પ્_1,2.28.1) ક_ઇ,204.26-206.2 રો_ઇઇ,40-41 {26।39} અથ અપિ એવમ્ નિયમઃ સ્યાત્ : નોપધાયાઃ નામિ એવ ઇતિ એવમ્ અપિ ભવેત્ ઇહ નિયમાત્ ન સ્યાત્ : અન્યતે તન્યતે .
(પ્_1,2.28.1) ક_ઇ,204.26-206.2 રો_ઇઇ,40-41 {27।39} ષણ્ણામ્ ઇતિ અત્ર પ્રાપ્નોતિ .
(પ્_1,2.28.1) ક_ઇ,204.26-206.2 રો_ઇઇ,40-41 {28।39} અથ અપિ ઉભયતઃ નિયમઃ સ્યાત્ : નોપધાયાઃ એવ નામિ નામિ એવ નોપદધ્યાયાઃ ઇતિ એવમ્ અપિ ભિદ્યતે સુવાક્ બ્રાહ્મણકુલમ્ ઇત અત્ર અપિ પ્રાપ્નોતિ .
(પ્_1,2.28.1) ક_ઇ,204.26-206.2 રો_ઇઇ,40-41 {29।39} એવમ્ તર્હિ હ્રસ્વઃ દીર્ઘઃ પ્લુતઃ ઇતિ યત્ર બ્રૂયાત્ અચઃ ઇતિ એતત્ તત્ર ઉપસ્થિતમ્ દ્રષ્ટવ્યમ્ .
(પ્_1,2.28.1) ક_ઇ,204.26-206.2 રો_ઇઇ,40-41 {30।39} કિમ્ કૃતમ્ ભવતિ .
(પ્_1,2.28.1) ક_ઇ,204.26-206.2 રો_ઇઇ,40-41 {31।39} દ્વિતીયા ષષ્ઠી પ્રાદુઃ ભાવ્યતે .
(પ્_1,2.28.1) ક_ઇ,204.26-206.2 રો_ઇઇ,40-41 {32।39} તત્ર કામચારઃ : ગૃહ્યમાણેન વા અચમ્ વિશેષયિતુમ્ અચા વા ગૃહ્યમાણઃ .
(પ્_1,2.28.1) ક_ઇ,204.26-206.2 રો_ઇઇ,40-41 {33।39} યાવતા કામચારઃ ઇહ તાવત્ વચિપ્રચ્છિશમાદિપ્રભૃતિહનિગમિદીર્ઘેષુ ગૃહ્યમાણેન અચમ્ વિશેષયિષ્યામઃ : એષામ્ અચઃ દીર્ઘઃ ભવતિ ઇતિ .
(પ્_1,2.28.1) ક_ઇ,204.26-206.2 રો_ઇઇ,40-41 {34।39} ઇહ ઇદાનીમ્ નપુંસકહ્રસ્વાકૃત્સાર્વધાતુકનામિદીર્ઘેષુ અચા ગૃહ્યમાણમ્ વિશેષયિષ્યામઃ : નપુંસકસ્ય હ્રસ્વઃ ભવતિ અચઃ .
(પ્_1,2.28.1) ક_ઇ,204.26-206.2 રો_ઇઇ,40-41 {35।39} અજન્તસ્ય ઇતિ .
(પ્_1,2.28.1) ક_ઇ,204.26-206.2 રો_ઇઇ,40-41 {36।39} અકૃત્સાર્વધાતુકયોઃ દીર્ઘઃ અચઃ .
(પ્_1,2.28.1) ક_ઇ,204.26-206.2 રો_ઇઇ,40-41 {37।39} અજન્તસ્ય ઇતિ .
(પ્_1,2.28.1) ક_ઇ,204.26-206.2 રો_ઇઇ,40-41 {38।39} નામિ દીર્ઘઃ ભવતિ અચઃ .
(પ્_1,2.28.1) ક_ઇ,204.26-206.2 રો_ઇઇ,40-41 {39।39} અજન્તસ્ય ઇતિ .
(પ્_1,2.28.2) ક_ઇ,206.3-12 રો_ઇઇ,41-43 {1।15} ઇહ કસ્માત્ ન ભવતિ : દ્યૌઃ , પન્થાઃ , સઃ ઇતિ .
(પ્_1,2.28.2) ક_ઇ,206.3-12 રો_ઇઇ,41-43 {2।15} સઞ્જ્ઞયા વિધાને નિયમઃ .
(પ્_1,2.28.2) ક_ઇ,206.3-12 રો_ઇઇ,41-43 {3।15} સઞ્જ્ઞયા યે વિધીયન્તે તેષુ નિયમઃ .
(પ્_1,2.28.2) ક_ઇ,206.3-12 રો_ઇઇ,41-43 {4।15} કિમ્ વક્તવ્યમ્ એતત્ .
(પ્_1,2.28.2) ક_ઇ,206.3-12 રો_ઇઇ,41-43 {5।15} ન હિ .
(પ્_1,2.28.2) ક_ઇ,206.3-12 રો_ઇઇ,41-43 {6।15} કથમ્ અનુચ્યમાનમ્ ગંસ્યતે .

(પ્_1,2.28.2) ક_ઇ,206.3-12 રો_ઇઇ,41-43 {7।15} અચ્ ઇતિ વર્તતે .
(પ્_1,2.28.2) ક_ઇ,206.3-12 રો_ઇઇ,41-43 {8।15} તત્ર એવમ્ અભિસમ્બન્ધઃ કરિષ્યતે : અચઃ અચ્ ભવતિ હ્રસ્વઃ દીર્ઘઃ પ્લુતઃ ઇતિ એવમ્ ભાવ્યમનઃ ઇતિ .
(પ્_1,2.28.2) ક_ઇ,206.3-12 રો_ઇઇ,41-43 {9।15} અથ પૂર્વસ્મિન્ યોગે અજ્ગ્રહણે સતિ કિમ્ પ્રયોજનમ્ .
(પ્_1,2.28.2) ક_ઇ,206.3-12 રો_ઇઇ,41-43 {10।15} અજ્ગ્રહણમ્ સંયોગાચ્સમુદાયનિવૃત્ત્યર્થમ્ .
(પ્_1,2.28.2) ક_ઇ,206.3-12 રો_ઇઇ,41-43 {11।15} અજ્ગ્રહણમ્ ક્રિયતે સંયોગ્નિવૃત્ત્યર્થમ્ અચ્સમુદાયનિવૃત્ત્યર્થમ્ ચ .
(પ્_1,2.28.2) ક_ઇ,206.3-12 રો_ઇઇ,41-43 {12।15} સંયોગ્નિવૃત્ત્યર્થમ્ તાવત્ : પ્રતક્ષ્ય પ્રરક્ષ્ય .
(પ્_1,2.28.2) ક_ઇ,206.3-12 રો_ઇઇ,41-43 {13।15} હ્રસ્વસ્ય પિતિ કૃતિ તુક્ ઇતિ તુક્ મા ભૂત્ ઇતિ .
(પ્_1,2.28.2) ક_ઇ,206.3-12 રો_ઇઇ,41-43 {14।15} અચ્સમુદાયનિવૃત્ત્યર્થમ્ : તિતૌચ્છત્રમ્ , તિતૌચ્છાયા .
(પ્_1,2.28.2) ક_ઇ,206.3-12 રો_ઇઇ,41-43 {15।15} દીર્ઘાત્ પદાન્તાત્ વા ઇતિ વિભાષા મા ભૂત્ .
(પ્_1,2.29-30.1) ક_ઇ,206.14-25 રો_ઇઇ,43-45 {1।23} કિમ્ ષષ્ઠીનિર્દિષ્ટમ્ અજ્ગ્રહણમ્ અનુવર્તતે ઉતાહો ન .
(પ્_1,2.29-30.1) ક_ઇ,206.14-25 રો_ઇઇ,43-45 {2।23} કિમ્ ચ અતઃ .
(પ્_1,2.29-30.1) ક_ઇ,206.14-25 રો_ઇઇ,43-45 {3।23} યદિ અનુવર્તતે હલ્સ્વરપ્રાપ્તૌ વ્યઞ્જનમ્ અવિદ્યમાનવત્ ઇતિ પરિભાષા ન પ્રકલ્પતે .
(પ્_1,2.29-30.1) ક_ઇ,206.14-25 રો_ઇઇ,43-45 {4।23} કથમ્ હલઃ નામ સ્વરપ્રાપ્તિઃ સ્યાત્ .
(પ્_1,2.29-30.1) ક_ઇ,206.14-25 રો_ઇઇ,43-45 {5।23} એવમ્ તર્હિ નિવૃત્તમ્ .
(પ્_1,2.29-30.1) ક_ઇ,206.14-25 રો_ઇઇ,43-45 {6।23} બહૂનિ એતસ્યાઃ પરિભાષાયાઃ પ્રયોજનાનિ .
(પ્_1,2.29-30.1) ક_ઇ,206.14-25 રો_ઇઇ,43-45 {7।23} અથ પ્રથમાનિર્દિષ્ટમ્ અજ્ગ્રહણમ્ અનુવર્તતે ઉતાહો ન .
(પ્_1,2.29-30.1) ક_ઇ,206.14-25 રો_ઇઇ,43-45 {8।23} કિમ્ ચ અર્થઃ અનુવૃત્ત્યા .
(પ્_1,2.29-30.1) ક_ઇ,206.14-25 રો_ઇઇ,43-45 {9।23} બાઢમ્ અર્થઃ યદિ એતે વ્યઞ્જનસ્ય અપિ ગુણાઃ લક્ષ્યન્તે .
(પ્_1,2.29-30.1) ક_ઇ,206.14-25 રો_ઇઇ,43-45 {10।23} નનુ ચ પ્રત્યક્ષમ્ ઉપલભ્યન્તે : ઇષે ત્વા ઊર્જે ત્વા .
(પ્_1,2.29-30.1) ક_ઇ,206.14-25 રો_ઇઇ,43-45 {11।23} ન એતે વ્યઞ્જનસ્ય ગુણાઃ .
(પ્_1,2.29-30.1) ક_ઇ,206.14-25 રો_ઇઇ,43-45 {12।23} અચઃ એતે ગુણાઃ .
(પ્_1,2.29-30.1) ક_ઇ,206.14-25 રો_ઇઇ,43-45 {13।23} તત્સામીપ્યાત્ તુ વ્યઞ્જનમ્ અપિ તદ્ગુણમ્ ઉપલભ્યતે .
(પ્_1,2.29-30.1) ક_ઇ,206.14-25 રો_ઇઇ,43-45 {14।23} તત્ યથા .
(પ્_1,2.29-30.1) ક_ઇ,206.14-25 રો_ઇઇ,43-45 {15।23} દ્વયોઃ રક્તયોઃ વસ્ત્રયોઃ મધ્યે શુક્લમ્ વસ્ત્રમ્ તદ્ગુણમ્ ઉપલભ્યતે બદરપિટકે રિક્તકઃ લોહકંસઃ તદ્ગુણઃ ઉપલભ્યતે .
(પ્_1,2.29-30.1) ક_ઇ,206.14-25 રો_ઇઇ,43-45 {16।23} કુતઃ નુ ખલુ એતત્ અચઃ એતે ગુણાઃ .
(પ્_1,2.29-30.1) ક_ઇ,206.14-25 રો_ઇઇ,43-45 {17।23} તત્સામીપ્યાત્ તુ વ્યઞ્જનમ્ અપિ તદ્ગુણમ્ ઉપલભ્યતે ઇતિ .
(પ્_1,2.29-30.1) ક_ઇ,206.14-25 રો_ઇઇ,43-45 {18।23} ન પુનઃ વ્યઞ્જનસ્ય એતે ગુણાઃ સ્યુઃ .
(પ્_1,2.29-30.1) ક_ઇ,206.14-25 રો_ઇઇ,43-45 {19।23} તત્સામીપ્યાત્ તુ અચ્ અપિ તદ્ગુણઃ ઉપલભ્યતે ઇતિ .
(પ્_1,2.29-30.1) ક_ઇ,206.14-25 રો_ઇઇ,43-45 {20।23} અન્તરેણ અપિ વ્યઞ્જનમ્ અચઃ એવ એતે ગુણાઃ લક્ષ્યન્તે .
(પ્_1,2.29-30.1) ક_ઇ,206.14-25 રો_ઇઇ,43-45 {21।23} ન પુનઃ અન્તરેણ અચમ્ વ્યઞ્જનસ્ય ઉચ્ચારણમ્ અપિ ભવતિ .
(પ્_1,2.29-30.1) ક_ઇ,206.14-25 રો_ઇઇ,43-45 {22।23} અન્વર્થમ્ ખલુ અપિ નિર્વચનમ્ : સ્વયમ્ રાજન્તે સ્વરાઃ .
(પ્_1,2.29-30.1) ક_ઇ,206.14-25 રો_ઇઇ,43-45 {23।23} અન્વક્ ભવતિ વ્યઞ્જનમ્ ઇતિ .
(પ્_1,2.29-30.2) ક_ઇ,207.1-17 રો_ઇઇ,45-46 {1।28} ઉચ્ચનીચસ્ય અનવસ્થિતત્વાત્ સઞ્જ્ઞાપ્રસિદ્ધિઃ .
(પ્_1,2.29-30.2) ક_ઇ,207.1-17 રો_ઇઇ,45-46 {2।28} ઇદમ્ ઉચ્ચનીચમ્ અનવસ્થિતપદર્થકમ્ .
(પ્_1,2.29-30.2) ક_ઇ,207.1-17 રો_ઇઇ,45-46 {3।28} તત્ એવ હિ કમ્ ચિત્ પ્રતિ ઉચ્ચૈઃ ભવતિ કમ્ ચિત્ પ્રતિ નીચૈઃ .
(પ્_1,2.29-30.2) ક_ઇ,207.1-17 રો_ઇઇ,45-46 {4।28} એવમ્ કમ્ ચિત્ કઃ ચિત્ અધીયાનમ્ આહ : કિમ્ ઉચ્ચૈઃ રોરૂયસે .
(પ્_1,2.29-30.2) ક_ઇ,207.1-17 રો_ઇઇ,45-46 {5।28} અથ નીચૈઃ વર્તતામ્ ઇતિ .
(પ્_1,2.29-30.2) ક_ઇ,207.1-17 રો_ઇઇ,45-46 {6।28} તમ્ એવ તથા અધીયાનમ્ અપરઃ આહ : કિમ્ અન્તર્દન્તકેન અધીષે .
(પ્_1,2.29-30.2) ક_ઇ,207.1-17 રો_ઇઇ,45-46 {7।28} ઉચ્ચૈઃ વર્તતામ્ ઇતિ .
(પ્_1,2.29-30.2) ક_ઇ,207.1-17 રો_ઇઇ,45-46 {8।28} એવમ્ ઉચ્ચનીચમ્ અનવસ્થિતપદર્થકમ્ .

(પ્_1,2.29-30.2) ક_ઇ,207.1-17 રો_ઇઇ,45-46 {9।28} તસ્ય અનવસ્થાનાત્ સઞ્જ્ઞાયાઃ અપ્રસિદ્ધિઃ .
(પ્_1,2.29-30.2) ક_ઇ,207.1-17 રો_ઇઇ,45-46 {10।28} એવમ્ તર્હિ લક્ષણમ્ કરિષ્યતે : આયામઃ દારુણ્યમ્ અણુતા ખસ્ય ઇતિ ઉચ્ચૈઃકરાણિ શબ્દસ્ય .
(પ્_1,2.29-30.2) ક_ઇ,207.1-17 રો_ઇઇ,45-46 {11।28} આયામઃ ગાત્રાણામ્ નિગ્રહઃ .
(પ્_1,2.29-30.2) ક_ઇ,207.1-17 રો_ઇઇ,45-46 {12।28} દારુણ્યમ્ સ્વરસ્ય દારુણતા રૂક્ષતા .
(પ્_1,2.29-30.2) ક_ઇ,207.1-17 રો_ઇઇ,45-46 {13।28} અણુતા ખસ્ય કણ્ઠસ્ય સંવૃતતા .
(પ્_1,2.29-30.2) ક_ઇ,207.1-17 રો_ઇઇ,45-46 {14।28} ઉચ્ચૈઃકરાણિ શબ્દસ્ય .
(પ્_1,2.29-30.2) ક_ઇ,207.1-17 રો_ઇઇ,45-46 {15।28} અથ નીચૈઃકરાણિ શબ્દસ્ય .
(પ્_1,2.29-30.2) ક_ઇ,207.1-17 રો_ઇઇ,45-46 {16।28} અન્વવસર્ગઃ માર્દવમ્ ઉરુતા ખસ્ય ઇતિ નીચૈઃકરાણિ શબ્દસ્ય .
(પ્_1,2.29-30.2) ક_ઇ,207.1-17 રો_ઇઇ,45-46 {17।28} અન્વવસર્ગઃ ગાત્રાણામ્ શિથિલતા .
(પ્_1,2.29-30.2) ક_ઇ,207.1-17 રો_ઇઇ,45-46 {18।28} માર્દવમ્ સ્વરસ્ય મૃદુતા સ્નિગ્ધતા .
(પ્_1,2.29-30.2) ક_ઇ,207.1-17 રો_ઇઇ,45-46 {19।28} ઉરુતા ખસ્ય મહત્તા કણ્ઠસ્ય .
(પ્_1,2.29-30.2) ક_ઇ,207.1-17 રો_ઇઇ,45-46 {20।28} ઇતિ નીચૈઃકરાણિ શબ્દસ્ય .
(પ્_1,2.29-30.2) ક_ઇ,207.1-17 રો_ઇઇ,45-46 {21।28} એતત્ અપિ અનૈકાન્તિકમ્ .
(પ્_1,2.29-30.2) ક_ઇ,207.1-17 રો_ઇઇ,45-46 {22।28} યત્ અલ્પપ્રાણસ્ય સર્વોચ્ચૈઃ તત્ મહાપ્રાણસ્ય સર્વનીચૈઃ .
(પ્_1,2.29-30.2) ક_ઇ,207.1-17 રો_ઇઇ,45-46 {23।28} સિદ્ધમ્ તુ સમાનપ્રક્રમવચનાત્ .
(પ્_1,2.29-30.2) ક_ઇ,207.1-17 રો_ઇઇ,45-46 {24।28} સિદ્ધમ્ એતત્ .
(પ્_1,2.29-30.2) ક_ઇ,207.1-17 રો_ઇઇ,45-46 {25।28} કથમ્ .
(પ્_1,2.29-30.2) ક_ઇ,207.1-17 રો_ઇઇ,45-46 {26।28} સમાને પ્રક્રમે ઇતિ વક્તવ્યમ્ .
(પ્_1,2.29-30.2) ક_ઇ,207.1-17 રો_ઇઇ,45-46 {27।28} કઃ પુનઃ પ્રક્રમઃ .
(પ્_1,2.29-30.2) ક_ઇ,207.1-17 રો_ઇઇ,45-46 {28।28} ઉરઃ કણ્ઠઃ શિરઃ ઇતિ .
(પ્_1,2.31) ક_ઇ,207.16-208.9 રો_ઇઇ,46-48 {1।37} સમાહારઃ સ્વરિતઃ ઇતિ ઉચ્યતે .
(પ્_1,2.31) ક_ઇ,207.16-208.9 રો_ઇઇ,46-48 {2।37} કસ્ય સમાહારઃ સ્વરિતસઞ્જ્ઞઃ ભવતિ .
(પ્_1,2.31) ક_ઇ,207.16-208.9 રો_ઇઇ,46-48 {3।37} અચોઃ ઇતિ આહ .
(પ્_1,2.31) ક_ઇ,207.16-208.9 રો_ઇઇ,46-48 {4।37} સમાહારઃ અચોઃ ચેત્ ન અભાવાત્ .
(પ્_1,2.31) ક_ઇ,207.16-208.9 રો_ઇઇ,46-48 {5।37} સમાહારઃ અચોઃ ચેત્ તત્ ન .
(પ્_1,2.31) ક_ઇ,207.16-208.9 રો_ઇઇ,46-48 {6।37} કિમ્ કારણમ્ .
(પ્_1,2.31) ક_ઇ,207.16-208.9 રો_ઇઇ,46-48 {7।37} અભાવાત્ .
(પ્_1,2.31) ક_ઇ,207.16-208.9 રો_ઇઇ,46-48 {8।37} ન હિ અચોઃ સમાહારઃ અસ્તિ .
(પ્_1,2.31) ક_ઇ,207.16-208.9 રો_ઇઇ,46-48 {9।37} નનુ અયમ્ અસ્તિ ગાઙ્ગેનૂપે ઇતિ .
(પ્_1,2.31) ક_ઇ,207.16-208.9 રો_ઇઇ,46-48 {10।37} ન એષઃ અચોઃ સમાહારઃ .
(પ્_1,2.31) ક_ઇ,207.16-208.9 રો_ઇઇ,46-48 {11।37} અન્યઃ અયમ્ ઉદાત્તાનુદાત્તયોઃ સ્થાને એકઃ આદિશ્યતે .
(પ્_1,2.31) ક_ઇ,207.16-208.9 રો_ઇઇ,46-48 {12।37} એવમ્ તર્હિ ગુણયોઃ .
(પ્_1,2.31) ક_ઇ,207.16-208.9 રો_ઇઇ,46-48 {13।37} ગુણયોઃ ચેત્ ન અચ્પ્રકરણાત્ .
(પ્_1,2.31) ક_ઇ,207.16-208.9 રો_ઇઇ,46-48 {14।37} ગુણયોઃ સમહારઃ ઇતિ ચેત્ તત્ ન .
(પ્_1,2.31) ક_ઇ,207.16-208.9 રો_ઇઇ,46-48 {15।37} કિમ્ કારણમ્ .
(પ્_1,2.31) ક_ઇ,207.16-208.9 રો_ઇઇ,46-48 {16।37} અચ્પ્રકરણાત્ .
(પ્_1,2.31) ક_ઇ,207.16-208.9 રો_ઇઇ,46-48 {17।37} અચ્ ઇતિ વર્તતે .
(પ્_1,2.31) ક_ઇ,207.16-208.9 રો_ઇઇ,46-48 {18।37} સિદ્ધમ્ તુ અચ્સમુદાયસ્ય અભાવાત્ તદ્ગુણે સમ્પ્રત્યયઃ .
(પ્_1,2.31) ક_ઇ,207.16-208.9 રો_ઇઇ,46-48 {19।37} સિદ્ધમ્ એતત્ .
(પ્_1,2.31) ક_ઇ,207.16-208.9 રો_ઇઇ,46-48 {20।37} કથમ્ .

(પ્_1,2.31) ક_ઇ,207.16-208.9 રો_ઇઇ,46-48 {21।37} અચ્સમુદાયઃ ન અસ્તિ ઇતિ કૃત્વા તદ્ગુણસ્ય અચઃ સમાહારગુણસ્ય સમ્પ્રત્યયઃ ભવિષ્યતિ .
(પ્_1,2.31) ક_ઇ,207.16-208.9 રો_ઇઇ,46-48 {22।37} કથમ્ પુનઃ સમાહારઃ ઇતિ અનેન અચ્ શક્યઃ પ્રતિનિર્દેષ્ટુમ્ .
(પ્_1,2.31) ક_ઇ,207.16-208.9 રો_ઇઇ,46-48 {23।37} મતુબ્લોપઃ અત્ર દ્રષ્ટવ્યઃ .
(પ્_1,2.31) ક_ઇ,207.16-208.9 રો_ઇઇ,46-48 {24।37} તત્ યથા પુષ્પકાઃ એષામ્ તે પુષ્પકાઃ , કાલકાઃ એષામ્ તે કાલકાઃ ઇતિ એવમ્ સમાહારવાન્ સમાહારઃ .
(પ્_1,2.31) ક_ઇ,207.16-208.9 રો_ઇઇ,46-48 {25।37} અથ વા અકારઃ મત્વર્થીયઃ .
(પ્_1,2.31) ક_ઇ,207.16-208.9 રો_ઇઇ,46-48 {26।37} તત્ યથા તુન્દઃ , ઘાટઃ ઇતિ .
(પ્_1,2.31) ક_ઇ,207.16-208.9 રો_ઇઇ,46-48 {27।37} યદિ એવમ્ ત્રૈસ્વર્યમ્ ન પ્રકલ્પતે .
(પ્_1,2.31) ક_ઇ,207.16-208.9 રો_ઇઇ,46-48 {28।37} તત્ર કઃ દોષઃ .
(પ્_1,2.31) ક_ઇ,207.16-208.9 રો_ઇઇ,46-48 {29।37} ત્રૈસ્વર્યમ્ અધીમહે ઇતિ એતત્ ન ઉપપદ્યતે .
(પ્_1,2.31) ક_ઇ,207.16-208.9 રો_ઇઇ,46-48 {30।37} ન એતત્ ગુણાપેક્ષમ્ .
(પ્_1,2.31) ક_ઇ,207.16-208.9 રો_ઇઇ,46-48 {31।37} કિમ્ તર્હિ .
(પ્_1,2.31) ક_ઇ,207.16-208.9 રો_ઇઇ,46-48 {32।37} અજપેક્ષમ્ .
(પ્_1,2.31) ક_ઇ,207.16-208.9 રો_ઇઇ,46-48 {33।37} ત્રૈસ્વર્યમ્ અધીમહે : ત્રિપ્રકારૈઃ અજ્ભિઃ અધીમહે કૈઃ ચિત્ ઉદાત્તગુણૈઃ કૈઃ ચિત્ અનુદાત્તગુણૈઃ કૈઃ ચિત્ ઉભયગુણૈઃ .
(પ્_1,2.31) ક_ઇ,207.16-208.9 રો_ઇઇ,46-48 {34।37} તત્ યથા : શુક્લગુણઃ શુક્લઃ કૃષ્ણગુણઃ કૃષ્ણઃ .
(પ્_1,2.31) ક_ઇ,207.16-208.9 રો_ઇઇ,46-48 {35।37} યઃ ઇદાનીમ્ ઉભયગુણઃ સઃ તૃતીયામ્ આખ્યામ્ લભતે કલ્માષઃ ઇતિ વા સારઙ્ગઃ ઇતિ વા .
(પ્_1,2.31) ક_ઇ,207.16-208.9 રો_ઇઇ,46-48 {36।37} એવમ્ ઇહ અપિ ઉદાત્તગુણઃ ઉદાત્તઃ અનુદાત્તગુણઃ અનુદાત્તઃ .
(પ્_1,2.31) ક_ઇ,207.16-208.9 રો_ઇઇ,46-48 {37।37} યઃ ઇદાનીમ્ ઉભયવાન્ સ તૃતીયામ્ આખ્યામ્ લભતે સ્વરિતઃ ઇતિ .
(પ્_1,2.32.1) ક_ઇ,208.11-209.4 રો_ઇઇ,48-50 {1।34} અર્ધહ્રસ્વમ્ ઇતિ ઉચ્યતે .
(પ્_1,2.32.1) ક_ઇ,208.11-209.4 રો_ઇઇ,48-50 {2।34} તત્ર દીર્ઘપ્લુતયોઃ ન પ્રાપ્નોતિ .
(પ્_1,2.32.1) ક_ઇ,208.11-209.4 રો_ઇઇ,48-50 {3।34} કન્યા શક્તિકે3 શક્તિકે .
(પ્_1,2.32.1) ક_ઇ,208.11-209.4 રો_ઇઇ,48-50 {4।34} ન એષઃ દોષઃ .
(પ્_1,2.32.1) ક_ઇ,208.11-209.4 રો_ઇઇ,48-50 {5।34} માત્રચઃ અત્ર લોપઃ દ્રષ્ટવ્યઃ .
(પ્_1,2.32.1) ક_ઇ,208.11-209.4 રો_ઇઇ,48-50 {6।34} અર્ધહ્રસ્વમાત્રમ્ અર્ધહ્રસ્વમ્ ઇતિ .
(પ્_1,2.32.1) ક_ઇ,208.11-209.4 રો_ઇઇ,48-50 {7।34} કિમર્થમ્ ઇદમ્ ઉચ્યતે .
(પ્_1,2.32.1) ક_ઇ,208.11-209.4 રો_ઇઇ,48-50 {8।34} આમિશ્રીભૂતમ્ ઇવ ઇદમ્ ભવતિ .
(પ્_1,2.32.1) ક_ઇ,208.11-209.4 રો_ઇઇ,48-50 {9।34} તત્ યથા : ક્ષીરોદકે સમ્પૃક્તે* આમિશ્રીભૂતત્વાત્ ન જ્ઞાયતે : કિયત્ ક્ષીરમ્ કિયત્ ઉદકમ્ કસ્મિન્ અવકાશે ક્ષીરમ્ કસ્મિન્ અવકાશે ઉદકમ્ ઇતિ .
(પ્_1,2.32.1) ક_ઇ,208.11-209.4 રો_ઇઇ,48-50 {10।34} એવમ્ ઇહ અપિ આમિશ્રીભૂતત્વાત્ ન જ્ઞાયતે : કિયત્ ઉદાત્તમ્ કિયત્ અનુદાત્તમ્ કસ્મિન્ અવકાશે ઉદાત્તમ્ કસ્મિન્ અવકાશે અનુદાત્તમ્ ઇતિ .
(પ્_1,2.32.1) ક_ઇ,208.11-209.4 રો_ઇઇ,48-50 {11।34} તત્ આચાર્યઃ સુહૃત્ ભૂત્વા અન્વાચષ્ટે : ઇયત્ ઉદાત્તમ્ ઇયત્ અનુદાત્તમ્ અસ્મિન્ અવકાશે ઉદાત્તમ્ અસ્મિન્ અવકાશે અનુદાત્તમ્ ઇતિ .
(પ્_1,2.32.1) ક_ઇ,208.11-209.4 રો_ઇઇ,48-50 {12।34} યદિ અયમ્ એવમ્ સુહૃત્ કિમ્ અન્યાનિ અપિ એવઞ્જાતીયકાનિ ન ઉપદિશતિ .
(પ્_1,2.32.1) ક_ઇ,208.11-209.4 રો_ઇઇ,48-50 {13।34} કાનિ પુનઃ તાનિ .
(પ્_1,2.32.1) ક_ઇ,208.11-209.4 રો_ઇઇ,48-50 {14।34} સ્થાનકરણાનુપ્રદાનાનિ .
(પ્_1,2.32.1) ક_ઇ,208.11-209.4 રો_ઇઇ,48-50 {15।34} વ્યાકરણમ્ નામ ઇયમ્ ઉત્તરા વિદ્યા .
(પ્_1,2.32.1) ક_ઇ,208.11-209.4 રો_ઇઇ,48-50 {16।34} સઃ અસૌ છન્દઃશાસ્ત્રેષુ અભિવિનીતઃ ઉપલબ્ધ્યા અવગન્તુમ્ ઉત્સહતે .
(પ્_1,2.32.1) ક_ઇ,208.11-209.4 રો_ઇઇ,48-50 {17।34} યદિ એવમ્ ન અર્થઃ અનેન .
(પ્_1,2.32.1) ક_ઇ,208.11-209.4 રો_ઇઇ,48-50 {18।34} ઇદમ્ અપિ ઉપલબ્ધ્યા ગમિષ્યતિ .
(પ્_1,2.32.1) ક_ઇ,208.11-209.4 રો_ઇઇ,48-50 {19।34} સઞ્જ્ઞાકરણમ્ તર્હિ ઇદમ્ : તસ્ય સ્વરિતસ્ય આદિતઃ અર્ધહ્રસ્વમ્ ઉદાત્તસઞ્જ્ઞમ્ ઇતિ .
(પ્_1,2.32.1) ક_ઇ,208.11-209.4 રો_ઇઇ,48-50 {20।34} કિમ્ કૃતમ્ ભવતિ .
(પ્_1,2.32.1) ક_ઇ,208.11-209.4 રો_ઇઇ,48-50 {21।34} ત્રિઃ ઉદાત્તપ્રદેશેષુ સ્વરિતગ્રહણમ્ ન કર્તવ્યમ્ ભવતિ : ઉદાત્તસ્વરિતપરસ્ય સન્નતરઃ , ઉદાત્તસ્વરિતયોઃ યણઃ સ્વરિતઃ અનુદાત્તસ્ય ન ઉદાત્તસ્વરિતોદયમ્ ઇતિ .
(પ્_1,2.32.1) ક_ઇ,208.11-209.4 રો_ઇઇ,48-50 {22।34} સઞ્જ્ઞાકરણમ્ હિ નામ યતઃ ન લઘીયઃ .
(પ્_1,2.32.1) ક_ઇ,208.11-209.4 રો_ઇઇ,48-50 {23।34} કુતઃ એતત્ .

(પ્_1,2.32.1) ક_ઇ,208.11-209.4 રો_ઇઇ,48-50 {24।34} લઘ્વર્થમ્ હિ સઞ્જ્ઞાકરણમ્ .
(પ્_1,2.32.1) ક_ઇ,208.11-209.4 રો_ઇઇ,48-50 {25।34} લઘીયઃ ચ ત્રિઃ ઉદાત્તપ્રદેશેષુ સ્વરિતગ્રહણમ્ ન પુનઃ સઞ્જ્ઞાકરણમ્ .
(પ્_1,2.32.1) ક_ઇ,208.11-209.4 રો_ઇઇ,48-50 {26।34} ત્રિઃ ઉદાત્તપ્રદેશેષુ સ્વરિતગ્રહણે નવ અક્ષરાણિ સઞ્જ્ઞાકરણે પુનઃ એકાદશ .
(પ્_1,2.32.1) ક_ઇ,208.11-209.4 રો_ઇઇ,48-50 {27।34} એવમ્ તર્હિ ઉભયમ્ અનેન ક્રિયતે અન્વાખ્યાનમ્ ચ સઞ્જ્ઞા ચ .
(પ્_1,2.32.1) ક_ઇ,208.11-209.4 રો_ઇઇ,48-50 {28।34} કથમ્ પુનઃ એકેન યત્નેન ઉભયમ્ લભ્યમ્ .
(પ્_1,2.32.1) ક_ઇ,208.11-209.4 રો_ઇઇ,48-50 {29।34} લભ્યમ્ ઇતિ આહ .
(પ્_1,2.32.1) ક_ઇ,208.11-209.4 રો_ઇઇ,48-50 {30।34} કથમ્ .
(પ્_1,2.32.1) ક_ઇ,208.11-209.4 રો_ઇઇ,48-50 {31।34} અન્વર્થગ્રહણમ્ વિજ્ઞાસ્યતે : તસ્ય સ્વરિતસ્ય આદિતઃ અર્ધહ્રસ્વ્રમ્ ઉદાત્તસઞ્જ્ઞમ્ ભવતિ ઇતિ .
(પ્_1,2.32.1) ક_ઇ,208.11-209.4 રો_ઇઇ,48-50 {32।34} ઊર્ધ્વમ્ આત્તમ્ ઇતિ ચ અતઃ ઉદાત્તમ્ .
(પ્_1,2.32.1) ક_ઇ,208.11-209.4 રો_ઇઇ,48-50 {33।34} યદિ તર્હિ સઞ્જ્ઞાકરણમ્ ઉદાત્તાદેઃ યત્ ઉચ્યતે તત્ સ્વરિતાદેઃ અપિ પ્રાપ્નોતિ .
(પ્_1,2.32.1) ક_ઇ,208.11-209.4 રો_ઇઇ,48-50 {34।34} અન્વાખ્યાનમ્ એવ તર્હિ ઇદમ્ મન્દબુદ્ધેઃ .
(પ્_1,2.32.2) ક_ઇ,209.5-25 રો_ઇઇ,50-52 {1।29} સ્વરિતસ્યાર્ધહ્રસ્વોદાત્તાત્ આ ઉદાત્તસ્વરિતપરસ્યસન્નતરાત્ ઊર્ધ્વમ્ ઉદાત્તાદનુદાત્તસ્યસ્વરિતાત્ કાર્યમ્ સ્વરિતાત્ ઇતિ સિદ્ધ્યર્થમ્ .
(પ્_1,2.32.2) ક_ઇ,209.5-25 રો_ઇઇ,50-52 {2।29} સ્વરિતસ્યાર્ધહ્રસ્વોદાત્તાત્ આ ઉદાત્તસ્વરિતપરસ્યસન્નતરઃ ઇતિ એતસ્માત્ સૂત્રાત્ ઇદમ્ સૂત્રકાણ્ડમ્ ઊર્ધ્વમ્ ઉદાત્તાત્ અનુદાત્તસ્ય સ્વરિતઃ ઇતિ અતઃ કાર્યમ્ .
(પ્_1,2.32.2) ક_ઇ,209.5-25 રો_ઇઇ,50-52 {3।29} કિમ્ પ્રયોજનમ્ .
(પ્_1,2.32.2) ક_ઇ,209.5-25 રો_ઇઇ,50-52 {4।29} સ્વરિતાત્ ઇતિ સિદ્ધ્યર્થમ્ .
(પ્_1,2.32.2) ક_ઇ,209.5-25 રો_ઇઇ,50-52 {5।29} સ્વરિતાત્ ઇતિ સિદ્ધિઃ યથા સ્યાત્ .
(પ્_1,2.32.2) ક_ઇ,209.5-25 રો_ઇઇ,50-52 {6।29} સ્વરિતાત્ સંહિતાયામ્ અનુદાત્તાનામ્ ઇતિ : ઇમમ્ મે ગઙ્ગે યમુને સરસ્વતિ શુતુદ્રિ .
(પ્_1,2.32.2) ક_ઇ,209.5-25 રો_ઇઇ,50-52 {7।29} ક્વ તર્હિ સ્યાત્ .
(પ્_1,2.32.2) ક_ઇ,209.5-25 રો_ઇઇ,50-52 {8।29} યઃ સિદ્ધઃ સ્વરિતઃ : કાર્યમ્ દેવદત્તયજ્ઞદત્તૌ .
(પ્_1,2.32.2) ક_ઇ,209.5-25 રો_ઇઇ,50-52 {9।29} સ્વરિતોદાત્તાર્થમ્ ચ .
(પ્_1,2.32.2) ક_ઇ,209.5-25 રો_ઇઇ,50-52 {10।29} સ્વરિતોદાત્તાર્થમ્ ચ તત્ર એવ કર્તવ્યમ્ .
(પ્_1,2.32.2) ક_ઇ,209.5-25 રો_ઇઇ,50-52 {11।29} ન સુબ્રહ્મણ્યાયામ્ સ્વરિતસ્ય તુ ઉદાત્તઃ : ઇન્દ્ર અગચ્છ .
(પ્_1,2.32.2) ક_ઇ,209.5-25 રો_ઇઇ,50-52 {12।29} ક્વ તર્હિ સ્યાત્ .
(પ્_1,2.32.2) ક_ઇ,209.5-25 રો_ઇઇ,50-52 {13।29} યઃ સિદ્ધઃ સ્વરિતઃ : સુબ્રહ્મણ્યોમ્ ઇન્દ્ર અગચ્છ .
(પ્_1,2.32.2) ક_ઇ,209.5-25 રો_ઇઇ,50-52 {14।29} સ્વરિતોદાત્તાત્ ચ અસ્વરિતાર્થમ્ .
(પ્_1,2.32.2) ક_ઇ,209.5-25 રો_ઇઇ,50-52 {15।29} સ્વરિતોદાત્તાત્ ચ અસ્વરિતાર્થમ્ તત્ર એવ કર્તવ્યમ્ .
(પ્_1,2.32.2) ક_ઇ,209.5-25 રો_ઇઇ,50-52 {16।29} ઇન્દ્ર અગચ્છ હરિવઃ અગચ્છ .
(પ્_1,2.32.2) ક_ઇ,209.5-25 રો_ઇઇ,50-52 {17।29} સ્વરિતપરસન્નતરાર્થમ્ ચ .
(પ્_1,2.32.2) ક_ઇ,209.5-25 રો_ઇઇ,50-52 {18।29} સ્વરિતપરસન્નતરાર્થમ્ ચ તત્ર એવ કર્તવ્યમ્ .
(પ્_1,2.32.2) ક_ઇ,209.5-25 રો_ઇઇ,50-52 {19।29} ઉદાત્તસ્વરિતપરસ્ય સન્નતરઃ : મણવક જટિલકાધ્યાપક ન્યઙ્ .
(પ્_1,2.32.2) ક_ઇ,209.5-25 રો_ઇઇ,50-52 {20।29} ક્વ તર્હિ સ્યાત્ .
(પ્_1,2.32.2) ક_ઇ,209.5-25 રો_ઇઇ,50-52 {21।29} યઃ સિદ્ધઃ સ્વરિતઃ : મણવક જટિલકાભિરૂપક ક્વ .
(પ્_1,2.32.2) ક_ઇ,209.5-25 રો_ઇઇ,50-52 {22।29} તત્ તર્હિ વક્તવ્યમ્ .
(પ્_1,2.32.2) ક_ઇ,209.5-25 રો_ઇઇ,50-52 {23।29} ન વક્તવ્યમ્ .
(પ્_1,2.32.2) ક_ઇ,209.5-25 રો_ઇઇ,50-52 {24।29} દેવબ્રહ્મણોઃ અનુદાત્તવચનમ્ જ્ઞાપકમ્ સ્વરિતાત્ ઇતિ સિદ્ધત્વસ્ય .
(પ્_1,2.32.2) ક_ઇ,209.5-25 રો_ઇઇ,50-52 {25।29} દેવબ્રહ્મણોઃ અનુદાત્તવચનમ્ જ્ઞાપકમ્ સિદ્ધઃ ઇહ સ્વરિતઃ ઇતિ .
(પ્_1,2.32.2) ક_ઇ,209.5-25 રો_ઇઇ,50-52 {26।29} યદિ એતત્ જ્ઞાપ્યતે સ્વરિતોદાત્તપરસ્ય અનુદાત્તસ્ય સ્વરિતત્વમ્ પ્રાપ્નોતિ .
(પ્_1,2.32.2) ક_ઇ,209.5-25 રો_ઇઇ,50-52 {27।29} ન બ્રૂમઃ દેવબ્રહ્મણોઃ અનુદાત્તવચનમ્ જ્ઞાપકમ્ સિદ્ધઃ ઇહ સ્વરિતઃ ઇતિ .
(પ્_1,2.32.2) ક_ઇ,209.5-25 રો_ઇઇ,50-52 {28।29} કિમ્ તર્હિ .
(પ્_1,2.32.2) ક_ઇ,209.5-25 રો_ઇઇ,50-52 {29।29} પરમ્ એતત્ કાણ્ડમ્ ઇતિ .

(પ્_1,2.33.1) ક_ઇ,210.2-4 રિઇ.53 {1।5} કિમ્ ઇદમ્ પારિભાષિક્યાઃ સમ્બુદ્ધેઃ ગ્રહણમ્ : એકવચનમ્ સમ્બુદ્ધિઃ આહોસ્વિત્ અન્વર્થગ્રહણમ્ : સમ્બોધનમ્ સમ્બુદ્ધિઃ ઇતિ .
(પ્_1,2.33.1) ક_ઇ,210.2-4 રિઇ.53 {2।5} કિમ્ ચ અતઃ .
(પ્_1,2.33.1) ક_ઇ,210.2-4 રિઇ.53 {3।5} યદિ પારિભાષિક્યાઃ દેવાઃ બ્રહ્માણઃ ઇતિ અત્ર ન પ્રાપ્નોતિ .
(પ્_1,2.33.1) ક_ઇ,210.2-4 રિઇ.53 {4।5} અથ અન્વર્થગ્રહણમ્ ન દોષઃ .
(પ્_1,2.33.1) ક_ઇ,210.2-4 રિઇ.53 {5।5} યથા ન દોષઃ તથા અસ્તુ .
(પ્_1,2.33.2) ક_ઇ,210.5-17 રો_ઇઇ,53-54 {1।30} કિમ્ પુનઃ ઇયમ્ એકશ્રુતિઃ ઉદાત્તા આહોસ્વિત્ અનુદાત્તા .
(પ્_1,2.33.2) ક_ઇ,210.5-17 રો_ઇઇ,53-54 {2।30} ન ઉદાત્તા .
(પ્_1,2.33.2) ક_ઇ,210.5-17 રો_ઇઇ,53-54 {3।30} કથમ્ જ્ઞાયતે .
(પ્_1,2.33.2) ક_ઇ,210.5-17 રો_ઇઇ,53-54 {4।30} યત્ અયમ્ ઉચ્ચૈસ્તરામ્ વા વષટ્કારઃ ઇતિ આહ .
(પ્_1,2.33.2) ક_ઇ,210.5-17 રો_ઇઇ,53-54 {5।30} કથમ્ કૃત્વા જ્ઞાપકમ્ .
(પ્_1,2.33.2) ક_ઇ,210.5-17 રો_ઇઇ,53-54 {6।30} અતન્ત્રમ્ તરનિર્દેશઃ .
(પ્_1,2.33.2) ક_ઇ,210.5-17 રો_ઇઇ,53-54 {7।30} યાવત્ ઉચ્ચૈઃ તાવત્ ઉચ્ચૈસ્તરામ્ ઇતિ .
(પ્_1,2.33.2) ક_ઇ,210.5-17 રો_ઇઇ,53-54 {8।30} યદિ તર્હિ ન ઉદાત્તા અનુદાત્તા .
(પ્_1,2.33.2) ક_ઇ,210.5-17 રો_ઇઇ,53-54 {9।30} અનુદાત્તા ચ ન .
(પ્_1,2.33.2) ક_ઇ,210.5-17 રો_ઇઇ,53-54 {10।30} કથમ્ જ્ઞાયતે .
(પ્_1,2.33.2) ક_ઇ,210.5-17 રો_ઇઇ,53-54 {11।30} યત્ અયમ્ ઉદાત્તસ્વરિતપરસ્ય સન્નતરઃ ઇતિ આહ .
(પ્_1,2.33.2) ક_ઇ,210.5-17 રો_ઇઇ,53-54 {12।30} કથમ્ કૃત્વા જ્ઞાપકમ્ .
(પ્_1,2.33.2) ક_ઇ,210.5-17 રો_ઇઇ,53-54 {13।30} અતન્ત્રમ્ તરનિર્દેશઃ .
(પ્_1,2.33.2) ક_ઇ,210.5-17 રો_ઇઇ,53-54 {14।30} યાવત્ સન્નઃ તાવત્ સન્નતરઃ ઇતિ .
(પ્_1,2.33.2) ક_ઇ,210.5-17 રો_ઇઇ,53-54 {15।30} સા એષા જ્ઞાપકાભ્યામ્ ઉદાત્તાનુદાત્તયોઃ મધ્યમ્ એકશ્રુતિઃ અન્તરાલમ્ હ્રિયતે .
(પ્_1,2.33.2) ક_ઇ,210.5-17 રો_ઇઇ,53-54 {16।30} અપરઃ આહ : કિમ્ પુનઃ ઇયમ્ એકશ્રુતિઃ ઉદાત્તા ઉત અનુદાત્તા .
(પ્_1,2.33.2) ક_ઇ,210.5-17 રો_ઇઇ,53-54 {17।30} ઉદાત્તા .
(પ્_1,2.33.2) ક_ઇ,210.5-17 રો_ઇઇ,53-54 {18।30} કથમ્ જ્ઞાયતે .
(પ્_1,2.33.2) ક_ઇ,210.5-17 રો_ઇઇ,53-54 {19।30} યત્ અયમ્ ઉચ્ચૈસ્તરામ્ વા વષટ્કારઃ ઇતિ આહ .
(પ્_1,2.33.2) ક_ઇ,210.5-17 રો_ઇઇ,53-54 {20।30} કથમ્ કૃત્વા જ્ઞાપકમ્ .
(પ્_1,2.33.2) ક_ઇ,210.5-17 રો_ઇઇ,53-54 {21।30} તન્ત્રમ્ તરનિર્દેશઃ .
(પ્_1,2.33.2) ક_ઇ,210.5-17 રો_ઇઇ,53-54 {22।30} ઉચ્ચૈઃ દૃષ્ટ્વા ઉચ્ચૈસ્તરામ્ ઇતિ એતત્ ભવતિ .
(પ્_1,2.33.2) ક_ઇ,210.5-17 રો_ઇઇ,53-54 {23।30} યદિ તર્હિ ઉદાત્તા ન અનુદાત્તા .
(પ્_1,2.33.2) ક_ઇ,210.5-17 રો_ઇઇ,53-54 {24।30} અનુદાત્તા ચ .
(પ્_1,2.33.2) ક_ઇ,210.5-17 રો_ઇઇ,53-54 {25।30} કથમ્ જ્ઞાયતે .
(પ્_1,2.33.2) ક_ઇ,210.5-17 રો_ઇઇ,53-54 {26।30} યત્ અયમ્ ઉદાત્તસ્વરિતપરસ્ય સન્નતરઃ ઇતિ આહ .
(પ્_1,2.33.2) ક_ઇ,210.5-17 રો_ઇઇ,53-54 {27।30} કથમ્ કૃત્વા જ્ઞાપકમ્ .
(પ્_1,2.33.2) ક_ઇ,210.5-17 રો_ઇઇ,53-54 {28।30} તન્ત્રમ્ તરનિર્દેશઃ .
(પ્_1,2.33.2) ક_ઇ,210.5-17 રો_ઇઇ,53-54 {29।30} સન્નમ્ દૃષ્ટ્વા સન્નતરઃ ઇતિ એતત્ ભવતિ .
(પ્_1,2.33.2) ક_ઇ,210.5-17 રો_ઇઇ,53-54 {30।30} તે એતે તન્ત્રે તરનિર્દેશે સપ્ત સ્વરાઃ ભવન્તિ : ઉદાત્તઃ , ઉદાત્તતરઃ , અનુદાત્તઃ , અનુદાત્તરઃ , સ્વરિતઃ , સ્વરિતે યઃ ઉદાત્તઃ સઃ અન્યેન વિશિષ્તઃ , એકશ્રુતિઃ સપ્તમઃ .
(પ્_1,2.37) ક_ઇ,210.19-211.14 રો_ઇઇ,55-56 {1।23} સુબ્રહ્મણ્યાયમ્ ઓકારઃ ઉદાત્તઃ .
(પ્_1,2.37) ક_ઇ,210.19-211.14 રો_ઇઇ,55-56 {2।23} સુબ્રહ્મણ્યાયમ્ ઓકારઃ ઉદાત્તઃ ભવતિ : સુબ્રહ્મણ્યોમ્ .
(પ્_1,2.37) ક_ઇ,210.19-211.14 રો_ઇઇ,55-56 {3।23} આકારઃ આખ્યાતે પરાદિઃ ચ .
(પ્_1,2.37) ક_ઇ,210.19-211.14 રો_ઇઇ,55-56 {4।23} આકારઃ આખ્યાતે પરાદિઃ ચ ઉદાત્તઃ ભવતિ : ઇન્દ્ર અગચ્છ .
(પ્_1,2.37) ક_ઇ,210.19-211.14 રો_ઇઇ,55-56 {5।23} હરિવઃ અગચ્છ .

(પ્_1,2.37) ક_ઇ,210.19-211.14 રો_ઇઇ,55-56 {6।23} વાક્યાદૌ ચ દ્વે દ્વે .
(પ્_1,2.37) ક_ઇ,210.19-211.14 રો_ઇઇ,55-56 {7।23} વાક્યાદૌ ચ દ્વે દ્વે ઉદાત્તે ભવતઃ : ઇન્દ્ર અગચ્છ .
(પ્_1,2.37) ક_ઇ,210.19-211.14 રો_ઇઇ,55-56 {8।23} હરિવઃ અગચ્છ .
(પ્_1,2.37) ક_ઇ,210.19-211.14 રો_ઇઇ,55-56 {9।23} મઘવન્વર્જમ્ . અગચ્છ મઘવન્ .
(પ્_1,2.37) ક_ઇ,210.19-211.14 રો_ઇઇ,55-56 {10।23} સુત્યાપરાણામ્ અન્તઃ .
(પ્_1,2.37) ક_ઇ,210.19-211.14 રો_ઇઇ,55-56 {11।23} સુત્યાપરાણામ્ અન્તઃ ઉદાત્તઃ ભવતિ : દ્વ્યહે સુત્યમ્ .
(પ્_1,2.37) ક_ઇ,210.19-211.14 રો_ઇઇ,55-56 {12।23} ત્ર્યહે સુત્યમ્ .
(પ્_1,2.37) ક_ઇ,210.19-211.14 રો_ઇઇ,55-56 {13।23} અસૌ ઇતિ અન્તઃ .
(પ્_1,2.37) ક_ઇ,210.19-211.14 રો_ઇઇ,55-56 {14।23} અસૌ ઇતિ અન્તઃ ઉદાત્તઃ ભવતિ : ગાર્ગ્યઃ યજતે .
(પ્_1,2.37) ક_ઇ,210.19-211.14 રો_ઇઇ,55-56 {15।23} વાત્સ્યઃ યજતે .
(પ્_1,2.37) ક_ઇ,210.19-211.14 રો_ઇઇ,55-56 {16।23} અમુષ્ય ઇતિ અન્તઃ . અમુષ્ય ઇતિ અન્તઃ : દાક્ષેઃ પિત યજતે .
(પ્_1,2.37) ક_ઇ,210.19-211.14 રો_ઇઇ,55-56 {17।23} સ્યાન્તસ્ય ઉપોત્તમમ્ ચ .
(પ્_1,2.37) ક_ઇ,210.19-211.14 રો_ઇઇ,55-56 {18।23} સ્યાન્તસ્ય ઉપોત્તમમ્ ઉદાત્તમ્ ભવતિ અન્તઃ ચ .
(પ્_1,2.37) ક_ઇ,210.19-211.14 રો_ઇઇ,55-56 {19।23} ગાર્ગ્યસ્ય પિત યજતે .
(પ્_1,2.37) ક_ઇ,210.19-211.14 રો_ઇઇ,55-56 {20।23} વાત્સ્યસ્ય પિત યજતે .
(પ્_1,2.37) ક_ઇ,210.19-211.14 રો_ઇઇ,55-56 {21।23} વા નામધેયસ્ય .
(પ્_1,2.37) ક_ઇ,210.19-211.14 રો_ઇઇ,55-56 {22।23} વા નામધેયસ્ય સ્યાન્તસ્ય ઉપોત્તમમ્ ઉદાત્તમ્ ભવતિ : દેવદત્તસ્ય પિત યજતે .
(પ્_1,2.37) ક_ઇ,210.19-211.14 રો_ઇઇ,55-56 {23।23} દેવદત્તસ્ય પિત યજતે .
(પ્_1,2.38) ક_ઇ,211.16-17 રો_ઇઇ,56-57 {1।3} દેવબ્રહ્મણોઃ અનુદાત્તત્વમ્ એકે .
(પ્_1,2.38) ક_ઇ,211.16-17 રો_ઇઇ,56-57 {2।3} દેવબ્રહ્મણોઃ અનુદાત્તત્વમ્ એકે ઇચ્છન્તિ : દેવાઃ બ્રહ્માણઃ .
(પ્_1,2.38) ક_ઇ,211.16-17 રો_ઇઇ,56-57 {3।3} દેવાઃ બ્રહ્માણઃ .
(પ્_1,2.39) ક_ઇ,211.19-212.17 રો_ઇઇ,57-59 {1।31} સ્વરિતાત્ સંહિતાયામ્ અનુદાત્તાનામ્ ઇતિ ચેત્ દ્વ્યેકયોઃ ઐકશ્રુત્યવચનમ્ .
(પ્_1,2.39) ક_ઇ,211.19-212.17 રો_ઇઇ,57-59 {2।31} સ્વરિતાત્ સંહિતાયામ્ અનુદાત્તાનામ્ ઇતિ ચેત્ દ્વ્યેકયોઃ ઐકશ્રુત્યમ્ વક્તવ્યમ્ : અગ્નિવેશ્યઃ પચતિ .
(પ્_1,2.39) ક_ઇ,211.19-212.17 રો_ઇઇ,57-59 {3।31} કિમ્ પુનઃ કારણમ્ ન સિધ્યતિ .
(પ્_1,2.39) ક_ઇ,211.19-212.17 રો_ઇઇ,57-59 {4।31} બહુવચનેન નિર્દેશઃ ક્રિયતે .
(પ્_1,2.39) ક_ઇ,211.19-212.17 રો_ઇઇ,57-59 {5।31} તેન બહૂનામ્ ઐકશ્રુત્યમ્ સ્યાત્ દ્વ્યેકયોઃ ન સ્યાત્ .
(પ્_1,2.39) ક_ઇ,211.19-212.17 રો_ઇઇ,57-59 {6।31} ન એષઃ દોષઃ .
(પ્_1,2.39) ક_ઇ,211.19-212.17 રો_ઇઇ,57-59 {7।31} ન અત્ર નિર્દેશઃ તન્ત્રમ્ .
(પ્_1,2.39) ક_ઇ,211.19-212.17 રો_ઇઇ,57-59 {8।31} કથમ્ પુનઃ તેન એવ નિર્દેશઃ ક્રિયતે તત્ ચ અતન્ત્રમ્ સ્યાત્ .
(પ્_1,2.39) ક_ઇ,211.19-212.17 રો_ઇઇ,57-59 {9।31} તત્કારી ચ ભવાન્ તદ્દ્વેષી ચ .
(પ્_1,2.39) ક_ઇ,211.19-212.17 રો_ઇઇ,57-59 {10।31} નાન્તરીયકત્વાત્ અત્ર બહુવચનેન નિર્દેશઃ ક્રિયતે : અવશ્યમ્ કયા ચિત્ વિભક્ત્યા કેન ચિત્ વચનેન નિર્દેશઃ કર્તવ્યઃ ઇતિ .
(પ્_1,2.39) ક_ઇ,211.19-212.17 રો_ઇઇ,57-59 {11।31} તત્ યથા : કઃ ચિત્ અન્નાર્થી શાલિકલાપમ્ સપલાલમ્ સતુષમ્ આહરતિ નાન્તયીયકત્વાત્ .
(પ્_1,2.39) ક_ઇ,211.19-212.17 રો_ઇઇ,57-59 {12।31} સઃ યાવત્ આદેયમ્ તાવત્ આદાય તુષપલાલાનિ ઉત્સૃજતિ .
(પ્_1,2.39) ક_ઇ,211.19-212.17 રો_ઇઇ,57-59 {13।31} તથા કઃ ચિત્ માંસાર્થી મત્સ્યાન્ સકણ્ટકાન્ સશકલાન્ આહરતિ નાન્તયીયકત્વાત્ .
(પ્_1,2.39) ક_ઇ,211.19-212.17 રો_ઇઇ,57-59 {14।31} સઃ યાવત્ આદેયમ્ તાવત્ આદાય શકલકણ્ટકાન્ ઉત્સૃજતિ .
(પ્_1,2.39) ક_ઇ,211.19-212.17 રો_ઇઇ,57-59 {15।31} એવમ્ ઇહ અપિ નાન્તરીયકત્વાત્ બહુવચનેન નિર્દેશઃ ક્રિયતે .
(પ્_1,2.39) ક_ઇ,211.19-212.17 રો_ઇઇ,57-59 {16।31} અવિશેષેણ ઐકશ્રુત્યમ્ .
(પ્_1,2.39) ક_ઇ,211.19-212.17 રો_ઇઇ,57-59 {17।31} અવિશેષેણ ઐકશ્રુત્યમ્ ઇતિ ચેત્ વ્યવહિતાનામ્ અપ્રસિદ્ધિઃ .
(પ્_1,2.39) ક_ઇ,211.19-212.17 રો_ઇઇ,57-59 {18।31} અવિશેષેણ ઐકશ્રુત્યમ્ ઇતિ ચેત્ વ્યવહિતાનામ્ ઐકશ્રુત્યમ્ ન પ્રાપ્નોતિ : ઇમમ્ મે ગઙ્ગે યમુને સરસ્વતિ શુતુદ્રિ .
(પ્_1,2.39) ક_ઇ,211.19-212.17 રો_ઇઇ,57-59 {19।31} અનેકમ્ અપિ ઇતિ તુ વચનાત્ સિદ્ધમ્ .

(પ્_1,2.39) ક_ઇ,211.19-212.17 રો_ઇઇ,57-59 {20।31} અનેકમ્ અપિ એકમ્ અપિ સ્વરિતાત્ પરમ્ સંહિતાયામ્ એકશ્રુતિ ભવતિ ઇતિ વક્તવ્યમ્ .
(પ્_1,2.39) ક_ઇ,211.19-212.17 રો_ઇઇ,57-59 {21।31} સિધ્યતિ .
(પ્_1,2.39) ક_ઇ,211.19-212.17 રો_ઇઇ,57-59 {22।31} સૂત્રમ્ તર્હિ ભિદ્યતે .
(પ્_1,2.39) ક_ઇ,211.19-212.17 રો_ઇઇ,57-59 {23।31} યથાન્યાસમ્ એવ અસ્તુ .
(પ્_1,2.39) ક_ઇ,211.19-212.17 રો_ઇઇ,57-59 {24।31} નનુ ચ ઉક્તમ્ : સ્વરિતાત્ સંહિતાયામ્ અનુદાત્તાનામ્ ઇતિ ચેત્ દ્વ્યેકયોઃ ઐકશ્રુત્યવચનમ્ .
(પ્_1,2.39) ક_ઇ,211.19-212.17 રો_ઇઇ,57-59 {25।31} અવિશેષેણ ઐકશ્રુત્યમ્ વ્યવહિતાનામ્ અપ્રસિદ્ધિઃ ઇતિ .
(પ્_1,2.39) ક_ઇ,211.19-212.17 રો_ઇઇ,57-59 {26।31} ન એષઃ દોષઃ .
(પ્_1,2.39) ક_ઇ,211.19-212.17 રો_ઇઇ,57-59 {27।31} કથમ્ .
(પ્_1,2.39) ક_ઇ,211.19-212.17 રો_ઇઇ,57-59 {28।31} એકશેષનિર્દેશઃ અયમ્ અનુદાત્તસ્ય ચ : અનુદાત્તયોઃ ચ અનુદાત્તાનામ્ ચ અનુદાત્તાનામ્ ઇતિ .
(પ્_1,2.39) ક_ઇ,211.19-212.17 રો_ઇઇ,57-59 {29।31} એવમ્ અપિ ષટ્પ્રભૃતીનામ્ એવ પ્રાપ્નોતિ .
(પ્_1,2.39) ક_ઇ,211.19-212.17 રો_ઇઇ,57-59 {30।31} ષટ્પ્રભૃતિષુ એકશેષઃ પરિસમાપ્યતે .
(પ્_1,2.39) ક_ઇ,211.19-212.17 રો_ઇઇ,57-59 {31।31} પ્રત્યેકમ્ વાક્યપરિસમાપ્તિઃ દૃષ્ટા ઇતિ દ્વ્યેકયોઃ અપિ ભવિષ્યતિ .
(પ્_1,2.41) ક_ઇ,212.19-213.24 રો_ઇઇ,59-62 {1।53} અપૃક્તસઞ્જ્ઞાયામ્ હલ્ગ્રહણમ્ સ્વાદિલોપે હલઃ અગ્રહણાર્થમ્ .
(પ્_1,2.41) ક_ઇ,212.19-213.24 રો_ઇઇ,59-62 {2।53} અપૃક્તસઞ્જ્ઞાયામ્ હલ્ગ્રહણમ્ કર્તવ્યમ્ .
(પ્_1,2.41) ક_ઇ,212.19-213.24 રો_ઇઇ,59-62 {3।53} એકહલ્ પ્રત્યયઃ અપૃક્તસઞ્જ્ઞઃ ભવતિ ઇતિ વક્તવ્યમ્ .
(પ્_1,2.41) ક_ઇ,212.19-213.24 રો_ઇઇ,59-62 {4।53} કિમ્ પ્રયોજનમ્ .
(પ્_1,2.41) ક_ઇ,212.19-213.24 રો_ઇઇ,59-62 {5।53} સ્વાદિલોપે હલઃ અગ્રહણાર્થમ્ .
(પ્_1,2.41) ક_ઇ,212.19-213.24 રો_ઇઇ,59-62 {6।53} સ્વાદિલોપે હલઃ ગ્રહણમ્ ન કર્તવ્યમ્ ભવતિ : હલ્ઙ્યાબ્ભ્યઃ દીર્ઘાત્ સુતિસિ અપૃક્તમ્ હલ્ ઇતિ અપૃક્તસ્ય ઇતિ એવ સિદ્ધમ્ .
(પ્_1,2.41) ક_ઇ,212.19-213.24 રો_ઇઇ,59-62 {7।53} અણિઞોઃ લુગર્થમ્ અલ્ગ્રહણમ્ .
(પ્_1,2.41) ક_ઇ,212.19-213.24 રો_ઇઇ,59-62 {8।53} અણિઞોઃ લુગર્થમ્ અલ્ગ્રહણમ્ કર્તવ્યમ્ .
(પ્_1,2.41) ક_ઇ,212.19-213.24 રો_ઇઇ,59-62 {9।53} કિમ્ પ્રયોજનમ્ .
(પ્_1,2.41) ક_ઇ,212.19-213.24 રો_ઇઇ,59-62 {10।53} અણિઞોઃ લુકિ ગ્રહણમ્ ન કર્તવ્યમ્ ભવતિ : ણ્યક્ષત્રિયાર્ષઞિતઃ યૂનિ લુક્ અણિઞોઃ ઇતિ અપૃક્તસ્ય ઇતિ એવ સિદ્ધમ્ .
(પ્_1,2.41) ક_ઇ,212.19-213.24 રો_ઇઇ,59-62 {11।53} અણિઞોઃ લુગર્થમ્ ઇતિ ચેત્ ણે અતિપ્રસઙ્ગઃ .
(પ્_1,2.41) ક_ઇ,212.19-213.24 રો_ઇઇ,59-62 {12।53} અણિઞોઃ લુગર્થમ્ ઇતિ ચેત્ ણે અતિપ્રસઙ્ગઃ ભવતિ .
(પ્_1,2.41) ક_ઇ,212.19-213.24 રો_ઇઇ,59-62 {13।53} ઇહ અપિ પ્રાપ્નોતિ : ફાણ્ટાહૃતેઃ અપત્યમ્ માણવકઃ પ્ઃઆણ્ટાહૃતઃ ઇતિ .
(પ્_1,2.41) ક_ઇ,212.19-213.24 રો_ઇઇ,59-62 {14।53} ણવચનસામાર્થ્યાત્ ન ભવિષ્યતિ .
(પ્_1,2.41) ક_ઇ,212.19-213.24 રો_ઇઇ,59-62 {15।53} વચનપ્રામાણ્યાત્ ઇતિ ચેત્ ફગ્નિવૃત્ત્યર્થમ્ વચનમ્ .
(પ્_1,2.41) ક_ઇ,212.19-213.24 રો_ઇઇ,59-62 {16।53} વચનપ્રામાણ્યાત્ ઇતિ ચેત્ ફગ્નિવૃત્ત્યર્થમ્ એતત્ સ્યાત્ : ફક્ અતઃ મા ભૂત્ ઇતિ .
(પ્_1,2.41) ક_ઇ,212.19-213.24 રો_ઇઇ,59-62 {17।53} પૈલાદિષુ વચનાત્ સિદ્ધમ્ .
(પ્_1,2.41) ક_ઇ,212.19-213.24 રો_ઇઇ,59-62 {18।53} યદિ એતાવત્ પ્રયોજનમ્ સ્યાત્ પૈલાદિષુ એવ પાઠમ્ કુર્વીત .
(પ્_1,2.41) ક_ઇ,212.19-213.24 રો_ઇઇ,59-62 {19।53} તત્ર પાઠાત્ અન્યેષામ્ અપિ ફકઃ નિવૃત્તિઃ ભવતિ .
(પ્_1,2.41) ક_ઇ,212.19-213.24 રો_ઇઇ,59-62 {20।53} એવમ્ સિદ્ધે સતિ યત્ અયમ્ ણમ્ શાસ્તિ તત્ જ્ઞાપયતિ આચાર્યઃ ન અસ્ય લુક્ ભવતિ ઇતિ .
(પ્_1,2.41) ક_ઇ,212.19-213.24 રો_ઇઇ,59-62 {21।53} તાનિ એતાનિ ત્રીણિ ગ્રહણાનિ ભવન્તિ .
(પ્_1,2.41) ક_ઇ,212.19-213.24 રો_ઇઇ,59-62 {22।53} અપૃક્તસઞ્જ્ઞાયામ્ હલ્ગ્રહણમ્ કર્તવ્યમ્ .
(પ્_1,2.41) ક_ઇ,212.19-213.24 રો_ઇઇ,59-62 {23।53} સ્વાદિલોપે હલઃ ગ્રહણમ્ ન કર્તવ્યમ્ .
(પ્_1,2.41) ક_ઇ,212.19-213.24 રો_ઇઇ,59-62 {24।53} અણિઞોઃ લુકિ ગ્રહણમ્ કર્તવ્યમ્ .
(પ્_1,2.41) ક_ઇ,212.19-213.24 રો_ઇઇ,59-62 {25।53} અલ્ગ્રહણે અપિ વૈ ક્રિયમાણે તાનિ એવ ત્રીણિ ગ્રહણાનિ ભવન્તિ .
(પ્_1,2.41) ક_ઇ,212.19-213.24 રો_ઇઇ,59-62 {26।53} અપૃક્તસઞ્જ્ઞાયામ્ અલ્ગ્રહણમ્ કર્તવ્યમ્ .
(પ્_1,2.41) ક_ઇ,212.19-213.24 રો_ઇઇ,59-62 {27।53} સ્વાદિલોપે હલઃ ગ્રહણમ્ કર્તવ્યમ્ .
(પ્_1,2.41) ક_ઇ,212.19-213.24 રો_ઇઇ,59-62 {28।53} અણિઞોઃ લુકિ ગ્રહણમ્ ન કર્તવ્યમ્ ભવતિ .

(પ્_1,2.41) ક_ઇ,212.19-213.24 રો_ઇઇ,59-62 {29।53} અપૃક્તગ્રહણમ્ કર્તવ્યમ્ .
(પ્_1,2.41) ક_ઇ,212.19-213.24 રો_ઇઇ,59-62 {30।53} તત્ર ન અસ્તિ લાઘવકૃતઃ વિશેષઃ .
(પ્_1,2.41) ક_ઇ,212.19-213.24 રો_ઇઇ,59-62 {31।53} અયમ્ અસ્તિ વિશેષઃ : અલ્ગ્રહણે ક્રિયમાણે એકગ્રહણમ્ ન કરિષ્યતે .
(પ્_1,2.41) ક_ઇ,212.19-213.24 રો_ઇઇ,59-62 {32।53} કસ્માત્ ન ભવતિ દર્વિઃ , જાગૃવિઃ .
(પ્_1,2.41) ક_ઇ,212.19-213.24 રો_ઇઇ,59-62 {33।53} અલ્ એવ યઃ પ્રત્યયઃ .
(પ્_1,2.41) ક_ઇ,212.19-213.24 રો_ઇઇ,59-62 {34।53} કિમ્ વક્તવ્યમ્ એતત્ .
(પ્_1,2.41) ક_ઇ,212.19-213.24 રો_ઇઇ,59-62 {35।53} ન હિ .
(પ્_1,2.41) ક_ઇ,212.19-213.24 રો_ઇઇ,59-62 {36।53} કથમ્ અનુચ્યમાનમ્ ગંસ્યતે .
(પ્_1,2.41) ક_ઇ,212.19-213.24 રો_ઇઇ,59-62 {37।53} અલ્ગ્રહણસામર્થ્યાત્ .
(પ્_1,2.41) ક_ઇ,212.19-213.24 રો_ઇઇ,59-62 {38।53} યદિ યઃ અલ્ ચ અન્યઃ ચ તત્ર સ્યાત્ અલ્ગ્રહણમ્ અનર્થકમ્ સ્યાત્ .
(પ્_1,2.41) ક_ઇ,212.19-213.24 રો_ઇઇ,59-62 {39।53} હલ્ગ્રહણે અપિ ક્રિયમાણે એકગ્રહણમ્ ન કરિષ્યતે .
(પ્_1,2.41) ક_ઇ,212.19-213.24 રો_ઇઇ,59-62 {40।53} કસ્માત્ ન ભવતિ દર્વિઃ જાગૃવિઃ .
(પ્_1,2.41) ક_ઇ,212.19-213.24 રો_ઇઇ,59-62 {41।53} હલ્ એવ યઃ પ્રત્યયઃ .
(પ્_1,2.41) ક_ઇ,212.19-213.24 રો_ઇઇ,59-62 {42।53} કિમ્ વક્તવ્યમ્ એતત્ .
(પ્_1,2.41) ક_ઇ,212.19-213.24 રો_ઇઇ,59-62 {43।53} ન હિ .
(પ્_1,2.41) ક_ઇ,212.19-213.24 રો_ઇઇ,59-62 {44।53} કથમ્ અનુચ્યમાનમ્ ગંસ્યતે .
(પ્_1,2.41) ક_ઇ,212.19-213.24 રો_ઇઇ,59-62 {45।53} હલ્ગ્રહણસામર્થ્યાત્ .
(પ્_1,2.41) ક_ઇ,212.19-213.24 રો_ઇઇ,59-62 {46।53} યદિ યઃ હલ્ ચ અન્યઃ ચ તત્ર સ્યાત્ હલ્ગ્રહણમ્ અનર્થકમ્ સ્યાત્ .
(પ્_1,2.41) ક_ઇ,212.19-213.24 રો_ઇઇ,59-62 {47।53} અસ્તિ અન્યત્ હલ્ગ્રહણસ્ય પ્રયોજનમ્ .
(પ્_1,2.41) ક_ઇ,212.19-213.24 રો_ઇઇ,59-62 {48।53} કિમ્ .
(પ્_1,2.41) ક_ઇ,212.19-213.24 રો_ઇઇ,59-62 {49।53} હલન્તસ્ય યથા સ્યાત્ અલન્તસ્ય મા ભૂત્ ઇતિ .
(પ્_1,2.41) ક_ઇ,212.19-213.24 રો_ઇઇ,59-62 {50।53} એવમ્ તર્હિ સિદ્ધે સતિ યત્ અલ્ગ્રહણે ક્રિયમાણે એકગ્રહણમ્ કરોતિ તત્ જ્ઞાપયતિ આચાર્યઃ અન્યત્ર વર્ણગ્રહણે જાતિગ્રહણમ્ ભવતિ ઇતિ .
(પ્_1,2.41) ક_ઇ,212.19-213.24 રો_ઇઇ,59-62 {51।53} કિમ્ એતસ્ય જ્ઞાપને પ્રયોજનમ્ .
(પ્_1,2.41) ક_ઇ,212.19-213.24 રો_ઇઇ,59-62 {52।53} દમ્ભેઃ હલ્ગ્રહણસ્ય જાતિવાચકત્વાત્ સિદ્ધમ્ ઇતિ ઉક્તમ્ .
(પ્_1,2.41) ક_ઇ,212.19-213.24 રો_ઇઇ,59-62 {53।53} તત્ ઉપપન્નમ્ ભવતિ .
(પ્_1,2.42) ક_ઇ,214.2-11 રો_ઇઇ,62-63 {1।15} તત્પુરુષઃ સમાનાધિકરણઃ કર્મધારયઃ ઇતિ ચેત્ સમાસૈકાર્થત્વાત્ અપ્રસિદ્ધિઃ .
(પ્_1,2.42) ક_ઇ,214.2-11 રો_ઇઇ,62-63 {2।15} તત્પુરુષઃ સમાનાધિકરણઃ કર્મધારયઃ ઇતિ ચેત્ સમાસસ્ય એકાર્થત્વાત્ સઞ્જ્ઞાયાઃ અપ્રસિદ્ધિઃ .
(પ્_1,2.42) ક_ઇ,214.2-11 રો_ઇઇ,62-63 {3।15} એકઃ અયમ્ અર્થઃ તત્પુરુષઃ નામ અનેકાર્થાશ્રયમ્ ચ સામાનાધિકરણ્યમ્ .
(પ્_1,2.42) ક_ઇ,214.2-11 રો_ઇઇ,62-63 {4।15} સિદ્ધમ્ તુ પદસામાનાધિકરણ્યાત્ .
(પ્_1,2.42) ક_ઇ,214.2-11 રો_ઇઇ,62-63 {5।15} સિદ્ધમ્ એતત્ .
(પ્_1,2.42) ક_ઇ,214.2-11 રો_ઇઇ,62-63 {6।15} કથમ્ .
(પ્_1,2.42) ક_ઇ,214.2-11 રો_ઇઇ,62-63 {7।15} તત્પુરુષઃ સમાનાધિકરણપદઃ કર્મધારયસઞ્જ્ઞઃ ભવતિ ઇતિ વક્તવ્યમ્ .
(પ્_1,2.42) ક_ઇ,214.2-11 રો_ઇઇ,62-63 {8।15} સિધ્યતિ .
(પ્_1,2.42) ક_ઇ,214.2-11 રો_ઇઇ,62-63 {9।15} સૂત્રમ્ તર્હિ ભિદ્યતે .
(પ્_1,2.42) ક_ઇ,214.2-11 રો_ઇઇ,62-63 {10।15} યથાન્યાસમ્ એવ અસ્તુ .
(પ્_1,2.42) ક_ઇ,214.2-11 રો_ઇઇ,62-63 {11।15} નનુ ચ ઉક્તમ્ તત્પુરુષઃ સમાનાધિકરણઃ કર્મધારયઃ ઇતિ ચેત્ સમાસૈકાર્થત્વાત્ અપ્રસિદ્ધિઃ ઇતિ .
(પ્_1,2.42) ક_ઇ,214.2-11 રો_ઇઇ,62-63 {12।15} ન એષઃ દોષઃ .
(પ્_1,2.42) ક_ઇ,214.2-11 રો_ઇઇ,62-63 {13।15} અયમ્ તત્પુરુષઃ અસ્તિ પ્રાથમકલ્પિકઃ યસ્મિન્ ઐકપદ્યમ્ ઐકસ્વર્યમ્ એકવિભક્તિકત્વમ્ ચ .
(પ્_1,2.42) ક_ઇ,214.2-11 રો_ઇઇ,62-63 {14।15} અસ્તિ તાદર્થ્યાત્ તાચ્છબ્દ્યમ્ ; તત્પુરુષાર્થાનિ પદાનિ તત્પુરુષઃ ઇતિ .
(પ્_1,2.42) ક_ઇ,214.2-11 રો_ઇઇ,62-63 {15।15} તત્ યઃ તાદર્થ્યાત્ તાચ્છબ્દ્યમ્ તસ્ય ઇહ ગ્રહણમ્ .

(પ્_1,2.43.1) ક_ઇ,214.13-22 રો_ઇઇ,63-64 {1।11} પ્રથમાનિર્દિષ્ટમ્ સમાસે ઉપસજનમ્ ઇતિ ચેત્ અનિર્દેશાત્ પ્રથમાયાઃ સમાસે સઞ્જ્ઞાપ્રસિદ્ધિઃ .પ્રથમાનિર્દિષ્ટમ્ સમાસે ઉપસજનમ્ ઇતિ ચેત્ અનિર્દેશાત્ પ્રથમાયાઃ સમાસે સઞ્જ્ઞાયાઃ અપ્રસિદ્ધિઃ .
(પ્_1,2.43.1) ક_ઇ,214.13-22 રો_ઇઇ,63-64 {2।11} ન હિ કષ્ટાદીનામ્ સમાસે પ્રથમામ્ પશ્યામઃ .
(પ્_1,2.43.1) ક_ઇ,214.13-22 રો_ઇઇ,63-64 {3।11} સિદ્ધમ્ તુ સમાસવિધાને વચનાત્ .
(પ્_1,2.43.1) ક_ઇ,214.13-22 રો_ઇઇ,63-64 {4।11} સિદ્ધમ્ એતત્ .
(પ્_1,2.43.1) ક_ઇ,214.13-22 રો_ઇઇ,63-64 {5।11} કથમ્ .
(પ્_1,2.43.1) ક_ઇ,214.13-22 રો_ઇઇ,63-64 {6।11} સમાસવિધાને પ્રથમાનિર્દિષ્ટમ્ ઉપસર્જનસઞ્જ્ઞમ્ ભવતિ ઇતિ વક્તવ્યમ્ .
(પ્_1,2.43.1) ક_ઇ,214.13-22 રો_ઇઇ,63-64 {7।11} તત્ તર્હિ વક્તવ્યમ્ .
(પ્_1,2.43.1) ક_ઇ,214.13-22 રો_ઇઇ,63-64 {8।11} ન વા તાદર્થ્યાત્ તાચ્છબ્દ્યમ્ .
(પ્_1,2.43.1) ક_ઇ,214.13-22 રો_ઇઇ,63-64 {9।11} ન વા વક્તવ્યમ્ .
(પ્_1,2.43.1) ક_ઇ,214.13-22 રો_ઇઇ,63-64 {10।11} કિમ્ કારણમ્ .
(પ્_1,2.43.1) ક_ઇ,214.13-22 રો_ઇઇ,63-64 {11।11} તાદર્થ્યાત્ તાચ્છબ્દ્યમ્ ભવતિ. સમાસાર્થમ્ શાસ્ત્રમ્ સમાસઃ ઇતિ .
(પ્_1,2.43.2) ક_ઇ,215.1-21 રો_ઇઇ,64-67 {1।31} યસ્ય વિધૌ પ્રથમાનિર્દેશઃ તતઃ અન્યત્ર અપિ ઉપસર્જનસઞ્જ્ઞાપ્રસઙ્ગઃ .
(પ્_1,2.43.2) ક_ઇ,215.1-21 રો_ઇઇ,64-67 {2।31} યસ્ય વિધૌ પ્રથમાનિર્દેશઃ ક્રિયતે તતઃ અન્યત્ર અપિ તસ્ય ઉપસર્જનસઞ્જ્ઞા પ્રાપ્નોતિ : રજ્ઞઃ કુમારીમ્ રાજકુમારીમ્ શ્રિતઃ .
(પ્_1,2.43.2) ક_ઇ,215.1-21 રો_ઇઇ,64-67 {3।31} શ્રિતાદિસમાસે દ્વિતીયાન્તમ્ પ્રથમાનિર્દિષ્ટમ્ .
(પ્_1,2.43.2) ક_ઇ,215.1-21 રો_ઇઇ,64-67 {4।31} તસ્ય ષષ્ઠીસમાસે અપિ ઉપસર્જનસઞ્જ્ઞા પ્રાપ્નોતિ .
(પ્_1,2.43.2) ક_ઇ,215.1-21 રો_ઇઇ,64-67 {5।31} સિદ્ધમ્ તુ યસ્ય વિધૌ તમ્ પ્રતિ ઇતિ વચનાત્ .
(પ્_1,2.43.2) ક_ઇ,215.1-21 રો_ઇઇ,64-67 {6।31} સિદ્ધમ્ એતત્ .
(પ્_1,2.43.2) ક_ઇ,215.1-21 રો_ઇઇ,64-67 {7।31} કથમ્ .
(પ્_1,2.43.2) ક_ઇ,215.1-21 રો_ઇઇ,64-67 {8।31} યસ્ય વિધૌ યત્ પ્રથમાનિર્દિષ્ટમ્ તમ્ પ્રતિ તત્ ઉપસર્જનસઞ્જ્ઞમ્ ભવતિ ઇતિ વક્તવ્યમ્ .
(પ્_1,2.43.2) ક_ઇ,215.1-21 રો_ઇઇ,64-67 {9।31} તત્ તર્હિ વક્તવ્યમ્ .
(પ્_1,2.43.2) ક_ઇ,215.1-21 રો_ઇઇ,64-67 {10।31} ન વક્તવ્યમ્ .
(પ્_1,2.43.2) ક_ઇ,215.1-21 રો_ઇઇ,64-67 {11।31} ઉપસર્જનમ્ ઇતિ મહતી સઞ્જ્ઞા ક્રિયતે .
(પ્_1,2.43.2) ક_ઇ,215.1-21 રો_ઇઇ,64-67 {12।31} સઞ્જ્ઞા ચ નામ યતઃ ન લઘીયઃ .
(પ્_1,2.43.2) ક_ઇ,215.1-21 રો_ઇઇ,64-67 {13।31} કુતઃ એતત્ .
(પ્_1,2.43.2) ક_ઇ,215.1-21 રો_ઇઇ,64-67 {14।31} લઘ્વર્થમ્ હિ સઞ્જ્ઞાકરણમ્ .
(પ્_1,2.43.2) ક_ઇ,215.1-21 રો_ઇઇ,64-67 {15।31} તત્ર મહત્યાઃ સઞ્જ્ઞાયાઃ કરણે એતત્ પ્રયોજનમ્ અન્વર્થસઞ્જ્ઞા યથા વિજ્ઞાયેત .
(પ્_1,2.43.2) ક_ઇ,215.1-21 રો_ઇઇ,64-67 {16।31} અપ્રધાનમ્ ઉપસર્જનમ્ ઇતિ .
(પ્_1,2.43.2) ક_ઇ,215.1-21 રો_ઇઇ,64-67 {17।31} પ્રધાનમ્ ઉપસર્જનમ્ ઇતિ ચ સમ્બન્ધિશબ્દૌ એતૌ .
(પ્_1,2.43.2) ક_ઇ,215.1-21 રો_ઇઇ,64-67 {18।31} તત્ર સમ્બન્ધાત્ એતત્ ગન્તવ્યમ્ : યમ્ પ્રતિ યત્ અપ્રધાનમ્ તમ્ પ્રતિ તત્ ઉપસર્જનસ્ઞ્જ્ઞમ્ ભવતિ ઇતિ .
(પ્_1,2.43.2) ક_ઇ,215.1-21 રો_ઇઇ,64-67 {19।31} અથ યત્ર દ્વે ષષ્ઠ્યન્તે કસ્માત્ તત્ર પ્રધાનસ્ય ઉપસર્જનસઞ્જ્ઞા ન ભવતિ : રાજ્ઞઃ પુરુષસ્ય રાજપુરુષસ્ય ઇતિ .
(પ્_1,2.43.2) ક_ઇ,215.1-21 રો_ઇઇ,64-67 {20।31} ષષ્ઠ્યન્તયોઃ ઉપસર્જનત્વે ઉક્તમ્ .
(પ્_1,2.43.2) ક_ઇ,215.1-21 રો_ઇઇ,64-67 {21।31} કિમ્ ઉક્તમ્ .
(પ્_1,2.43.2) ક_ઇ,215.1-21 રો_ઇઇ,64-67 {22।31} ષષ્ઠ્યન્તયોઃ સમાસે અર્થાભેદાત્ પ્રધાનસ્ય અપૂર્વનિપાતઃ ઇતિ .
(પ્_1,2.43.2) ક_ઇ,215.1-21 રો_ઇઇ,64-67 {23।31} એવમ્ ન ચ ઇદમ્ અકૃતમ્ ભવેત્ ઉપ્સર્જનમ્ પૂર્વમ્ ઇતિ અર્થઃ ચ અભિન્નઃ ઇતિ કૃત્વા પ્રધાનસ્ય પૂર્વનિપાતઃ ન ભવિષ્યતિ .
(પ્_1,2.43.2) ક_ઇ,215.1-21 રો_ઇઇ,64-67 {24।31} યદિ અપિ તાવત્ એતત્ ઉપસર્જનકાર્યમ્ પરિહૃતમ્ ઇદમ્ અપરમ્ પ્રાપ્નોતિ .
(પ્_1,2.43.2) ક_ઇ,215.1-21 રો_ઇઇ,64-67 {25।31} રાજ્ઞઃ કુમાર્યાઃ રાજકુમાર્યાઃ .
(પ્_1,2.43.2) ક_ઇ,215.1-21 રો_ઇઇ,64-67 {26।31} ગોસ્ત્રિયોઃ ઉપસર્જનસ્ય ઇતિ હ્રસ્વત્વમ્ પ્રાપ્નોતિ .
(પ્_1,2.43.2) ક_ઇ,215.1-21 રો_ઇઇ,64-67 {27।31} ઉક્તમ્ વા .
(પ્_1,2.43.2) ક_ઇ,215.1-21 રો_ઇઇ,64-67 {28।31} કિમ્ ઉક્તમ્ .
(પ્_1,2.43.2) ક_ઇ,215.1-21 રો_ઇઇ,64-67 {29।31} પરવત્ લિઙ્ગમ્ ઇતિ શબ્દશબ્દાર્થૌ ઇતિ .

(પ્_1,2.43.2) ક_ઇ,215.1-21 રો_ઇઇ,64-67 {30।31} તત્ર ઔપદેશિકસ્ય હ્રસ્વત્વમ્ .
(પ્_1,2.43.2) ક_ઇ,215.1-21 રો_ઇઇ,64-67 {31।31} આતિદેશિકસ્ય શ્રવણમ્ ભવિષ્યતિ .
(પ્_1,2.44.1) ક_ઇ,215 23-216.5 રો_ઇઇ,67-68 {1।15} દ્વિતીયાદીનામ્ અપિ અનેન ઉપસર્જનસઞ્જ્ઞા પ્રાપ્નોતિ .
(પ્_1,2.44.1) ક_ઇ,215 23-216.5 રો_ઇઇ,67-68 {2।15} તત્ર કઃ દોષઃ .
(પ્_1,2.44.1) ક_ઇ,215 23-216.5 રો_ઇઇ,67-68 {3।15} તત્ર અપૂર્વનિપાતે ઇતિ પ્રતિષેધઃ પ્રસજ્યેત .
(પ્_1,2.44.1) ક_ઇ,215 23-216.5 રો_ઇઇ,67-68 {4।15} ન અપ્રતિષેધાત્ .
(પ્_1,2.44.1) ક_ઇ,215 23-216.5 રો_ઇઇ,67-68 {5।15} ન અયમ્ પ્રસજ્યપ્રતિષેધઃ : પૂર્વનિપાતે ન ઇતિ .
(પ્_1,2.44.1) ક_ઇ,215 23-216.5 રો_ઇઇ,67-68 {6।15} કિમ્ તર્હિ .
(પ્_1,2.44.1) ક_ઇ,215 23-216.5 રો_ઇઇ,67-68 {7।15} પર્યુદાસઃ અયમ્ : યત્ અન્યત્ પૂર્વનિપાતાત્ ઇતિ .
(પ્_1,2.44.1) ક_ઇ,215 23-216.5 રો_ઇઇ,67-68 {8।15} પૂર્વનિપાતે અવ્યાપારઃ .
(પ્_1,2.44.1) ક_ઇ,215 23-216.5 રો_ઇઇ,67-68 {9।15} યદિ કેન ચિત્ પ્રાપ્નોતિ તેન ભવિષ્યતિ .
(પ્_1,2.44.1) ક_ઇ,215 23-216.5 રો_ઇઇ,67-68 {10।15} પૂર્વેણ ચ પ્રાપ્નોતિ .
(પ્_1,2.44.1) ક_ઇ,215 23-216.5 રો_ઇઇ,67-68 {11।15} તેન ભવિષ્યતિ .
(પ્_1,2.44.1) ક_ઇ,215 23-216.5 રો_ઇઇ,67-68 {12।15} અપ્રાપ્તેઃ વા .
(પ્_1,2.44.1) ક_ઇ,215 23-216.5 રો_ઇઇ,67-68 {13।15} અથ વા અનન્તરા યા પ્રાપ્તિઃ સા પ્રતિષિધ્યતે .
(પ્_1,2.44.1) ક_ઇ,215 23-216.5 રો_ઇઇ,67-68 {14।15} કુતઃ એતત્ .
(પ્_1,2.44.1) ક_ઇ,215 23-216.5 રો_ઇઇ,67-68 {15।15} અનન્તરસ્ય વિધિઃ વા ભવતિ પ્રતિષેધઃ વા ઇતિ
(પ્_1,2.44.2) ક_ઇ,216.6-11 રો_ઇઇ,68 {1।8} એકવિભક્તૌ અષષ્ઠ્યન્તવચનમ્ .
(પ્_1,2.44.2) ક_ઇ,216.6-11 રો_ઇઇ,68 {2।8} એકવિભક્તૌ અષષ્ઠ્યન્તાનામ્ ઇતિ વક્તવ્યમ્ .
(પ્_1,2.44.2) ક_ઇ,216.6-11 રો_ઇઇ,68 {3।8} ઇહ મા ભૂત્ : અર્ધમ્ પિપ્પલ્યાઃ અર્ધપિપ્પલી ઇતિ .
(પ્_1,2.44.2) ક_ઇ,216.6-11 રો_ઇઇ,68 {4।8} ઉક્તમ્ વા .
(પ્_1,2.44.2) ક_ઇ,216.6-11 રો_ઇઇ,68 {5।8} કિમ્ ઉક્તમ્ .
(પ્_1,2.44.2) ક_ઇ,216.6-11 રો_ઇઇ,68 {6।8} પરવત્ લિઙ્ગમ્ ઇતિ શબ્દશર્દાર્થૌ ઇતિ .
(પ્_1,2.44.2) ક_ઇ,216.6-11 રો_ઇઇ,68 {7।8} તત્ર ઔપદેશિકસ્ય હ્રસ્વત્વમ્ .
(પ્_1,2.44.2) ક_ઇ,216.6-11 રો_ઇઇ,68 {8।8} આતિદેશિકસ્ય શ્રવણમ્ ભવિષ્યતિ .
(પ્_1,2.44.3) ક_ઇ,216.12-16 રો_ઇઇ,68 {1।7} કાનિ પુનઃ અસ્ય યોગસ્ય પ્રયોજનાનિ .
(પ્_1,2.44.3) ક_ઇ,216.12-16 રો_ઇઇ,68 {2।7} પ્રયોજનમ્ દ્વિગુપ્રાપ્તાપન્નાલમ્પૂર્વોપસર્ગાઃ ક્તાર્થે .
(પ્_1,2.44.3) ક_ઇ,216.12-16 રો_ઇઇ,68 {3।7} દ્વિગુઃ : પઞ્ચભિઃ ગોભિઃ ક્રીતઃ પઞ્ચગુઃ .
(પ્_1,2.44.3) ક_ઇ,216.12-16 રો_ઇઇ,68 {4।7} પ્રાપ્તાપન્ન : પ્રાપ્તઃ જિવિકામ્ પ્રાપ્તજીવિકઃ .
(પ્_1,2.44.3) ક_ઇ,216.12-16 રો_ઇઇ,68 {5।7} આપન્નઃ જીવિકામ્ આપન્નજીવિકઃ .
(પ્_1,2.44.3) ક_ઇ,216.12-16 રો_ઇઇ,68 {6।7} અલમ્પૂર્વ : અલમ્ કુમાર્યૈ અલઙ્કુમારિઃ .
(પ્_1,2.44.3) ક_ઇ,216.12-16 રો_ઇઇ,68 {7।7} ઉપસર્ગાઃ ક્તાર્થે : નિષ્કૌશામ્બિઃ નિર્વારાણસિઃ .
(પ્_1,2.45.1) ક_ઇ,217.2-10 રો_ઇઇ,69-71 {1।15} અર્થવત્ ઇતિ વ્યપદેશાય : વર્ણાનામ્ ચ મા ભૂત્ ઇતિ .
(પ્_1,2.45.1) ક_ઇ,217.2-10 રો_ઇઇ,69-71 {2।15} કિમ્ ચ સ્યાત્ .
(પ્_1,2.45.1) ક_ઇ,217.2-10 રો_ઇઇ,69-71 {3।15} વનમ્ , ધનમ્ ઇતિ નલોપઃ પ્રાતિપદિકાન્તસ્ય ઇતિ નલોપઃ પ્રસજ્યેત .
(પ્_1,2.45.1) ક_ઇ,217.2-10 રો_ઇઇ,69-71 {4।15} અધાતુઃ ઇતિ કિમર્થમ્ .
(પ્_1,2.45.1) ક_ઇ,217.2-10 રો_ઇઇ,69-71 {5।15} અહન્ વૃત્રમ્ ઇતિ .
(પ્_1,2.45.1) ક_ઇ,217.2-10 રો_ઇઇ,69-71 {6।15} અધાતુઃ ઇતિ શક્યમ્ અકર્તુમ્ .
(પ્_1,2.45.1) ક_ઇ,217.2-10 રો_ઇઇ,69-71 {7।15} કસ્માત્ ન ભવતિ અહન્ વૃત્રમ્ ઇતિ .
(પ્_1,2.45.1) ક_ઇ,217.2-10 રો_ઇઇ,69-71 {8।15} આચાર્યપ્રવૃત્તિઃ જ્ઞાપયતિ ન ધાતોઃ પ્રાતિપદિકસઞ્જ્ઞા ભવતિ ઇતિ યત્ અયમ્ સુપઃ ધાતુપ્રાતિપદિકયોઃ ઇતિ ધાતુગ્રહણમ્ કરોતિ .

(પ્_1,2.45.1) ક_ઇ,217.2-10 રો_ઇઇ,69-71 {9।15} ન એતત્ અસ્તિ જ્ઞાપકમ્ .
(પ્_1,2.45.1) ક_ઇ,217.2-10 રો_ઇઇ,69-71 {10।15} પ્રતિષિદ્ધાર્થમ્ એતત્ સ્યાત્ : અપિ કાકઃ શ્યેનાયતે ઇતિ .
(પ્_1,2.45.1) ક_ઇ,217.2-10 રો_ઇઇ,69-71 {11।15} અપ્રત્યયઃ ઇતિ કિમર્થમ્ .
(પ્_1,2.45.1) ક_ઇ,217.2-10 રો_ઇઇ,69-71 {12।15} કાણ્ડે કુડ્યે .
(પ્_1,2.45.1) ક_ઇ,217.2-10 રો_ઇઇ,69-71 {13।15} અપ્રત્યયઃ ઇતિ શક્યમ્ અકર્તુમ્ .
(પ્_1,2.45.1) ક_ઇ,217.2-10 રો_ઇઇ,69-71 {14।15} કસ્માત્ ન ભવતિ કાણ્ડે કુડ્યે* ઇતિ .
(પ્_1,2.45.1) ક_ઇ,217.2-10 રો_ઇઇ,69-71 {15।15} કૃત્તદ્ધિતગ્રહણમ્ નિયમાર્થમ્ ભવિષ્યતિ : કૃત્તદ્ધિતાન્તસ્ય એવ પ્રત્યયાન્તસ્ય પ્રાતિપદિકસઞ્જ્ઞા ભવતિ ન અન્યસ્ય ઇતિ .
(પ્_1,2.45.2) ક_ઇ,217.11-219.9 રો_ઇઇ,71-77 {1।66} અર્થવતિ અનેકપદપ્રસઙ્ગઃ .
(પ્_1,2.45.2) ક_ઇ,217.11-219.9 રો_ઇઇ,71-77 {2।66} અર્થવતિ પ્રાતિપદિકસઞ્જ્ઞાયામ્ અનેકસ્ય અપિ પદસ્ય પ્રાતિપદિકસઞ્જ્ઞા પ્રાપ્નોતિ : દશ દાડિમાનિ ષટ્ અપૂપાઃ કુણ્ડમ્ અજાજિનમ્ પલલપિણ્ડઃ અધોરુકમ્ એતત્ કુમાર્યાઃ સ્ફૈયકૃતસ્ય પિતા પ્રતિશીનઃ ઇતિ .
(પ્_1,2.45.2) ક_ઇ,217.11-219.9 રો_ઇઇ,71-77 {3।66} સમુદાયઃ અનર્થકઃ .
(પ્_1,2.45.2) ક_ઇ,217.11-219.9 રો_ઇઇ,71-77 {4।66} સમુદાયઃ અનર્થકઃ ઇતિ ચેત્ અવયવાર્થવત્ત્વાત્ સમુદાયાર્થવત્ત્વમ્ યથા લોકે .
(પ્_1,2.45.2) ક_ઇ,217.11-219.9 રો_ઇઇ,71-77 {5।66} સમુદાયઃ અનર્થકઃ ઇતિ ચેત્ અવયવૈઃ અર્થવદ્ભિઃ સમુદાયાઃ અપિ અર્થવન્તઃ ભવન્તિ યથા લોકે .
(પ્_1,2.45.2) ક_ઇ,217.11-219.9 રો_ઇઇ,71-77 {6।66} તત્ યથા લોકે આઢ્યમ્ ઇદમ્ નગરમ્ , ગોમત્ ઇદમ્ નગરમ્ ઇતિ ઉચ્યતે ન ચ તત્ર સર્વે આઢ્યાઃ ભવન્તિ સર્વે વા ગોમન્તઃ .
(પ્_1,2.45.2) ક_ઇ,217.11-219.9 રો_ઇઇ,71-77 {7।66} યથા લોકે ઇતિ ઉચ્યતે લોકે ચ અવયવાઃ એવ અર્થવન્તઃ ન સમુદાયઃ .
(પ્_1,2.45.2) ક_ઇ,217.11-219.9 રો_ઇઇ,71-77 {8।66} આતઃ ચ અવયવાઃ એવ અર્થવન્તઃ ન સમુદાયઃ .
(પ્_1,2.45.2) ક_ઇ,217.11-219.9 રો_ઇઇ,71-77 {9।66} યસ્ય હિ તત્ દ્રવ્યમ્ ભવતિ સઃ તેન કાર્યમ્ કરોતિ યસ્ય ચ ગાવઃ સન્તિ સઃ તાસામ્ ક્ષીરમ્ ઘૃતમ્ ચ ઉપભુઙ્ક્તે .
(પ્_1,2.45.2) ક_ઇ,217.11-219.9 રો_ઇઇ,71-77 {10।66} અન્યૈઃ એતત્ દ્રષ્ટુમ્ અપિ અશક્યમ્ .
(પ્_1,2.45.2) ક_ઇ,217.11-219.9 રો_ઇઇ,71-77 {11।66} કા તર્હિ ઇયમ્ વાચોયુક્તિઃ : આઢ્યમ્ ઇદમ્ નગરમ્ , ગોમત્ ઇદમ્ ઇતિ .
(પ્_1,2.45.2) ક_ઇ,217.11-219.9 રો_ઇઇ,71-77 {12।66} એષા એષા વાચોયુક્તિઃ : ઇહ તાવત્ આઢ્યમ્ ઇદમ્ નગરમ્ ઇતિ અકારઃ મત્વર્થીયઃ : આઢ્યાઃ અસ્મિન્ સન્તિ ઇતિ તત્ ઇદમ્ આઢ્યમ્ ઇતિ .
(પ્_1,2.45.2) ક_ઇ,217.11-219.9 રો_ઇઇ,71-77 {13।66} ગોમત્ ઇદમ્ ઇતિ મત્વન્તાત્ મત્વર્થીયઃ લુપ્યતે .
(પ્_1,2.45.2) ક_ઇ,217.11-219.9 રો_ઇઇ,71-77 {14।66} એવમ્ અપિ વાક્યપ્રતિષેધઃ અર્થવત્ત્વાત્ .
(પ્_1,2.45.2) ક_ઇ,217.11-219.9 રો_ઇઇ,71-77 {15।66} વાક્યસ્ય પ્રાતિપદિકસ્ઞ્જ્ઞાયાઃ પ્રતિષેધઃ વક્તવ્યઃ : દેવદત્ત ગામ્ અભ્યાજ શુક્લામ્ .
(પ્_1,2.45.2) ક_ઇ,217.11-219.9 રો_ઇઇ,71-77 {16।66} દેવદત્ત ગામ્ અભ્યાજ કૃષ્ણામ્ ઇતિ .
(પ્_1,2.45.2) ક_ઇ,217.11-219.9 રો_ઇઇ,71-77 {17।66} કિમ્ કારણમ્ .
(પ્_1,2.45.2) ક_ઇ,217.11-219.9 રો_ઇઇ,71-77 {18।66} અર્થવત્ત્વાત્ .
(પ્_1,2.45.2) ક_ઇ,217.11-219.9 રો_ઇઇ,71-77 {19।66} અર્થવત્ હિ એતત્ વાક્યમ્ ભવતિ .
(પ્_1,2.45.2) ક_ઇ,217.11-219.9 રો_ઇઇ,71-77 {20।66} ન વૈ પદાર્થાત્ અન્યસ્ય અર્થસ્ય ઉપલબ્ધિઃ ભવતિ વાક્યે .
(પ્_1,2.45.2) ક_ઇ,217.11-219.9 રો_ઇઇ,71-77 {21।66} પદાર્થાત્ અન્યસ્ય અનુપલબ્ધિઃ ઇતિ ચેત્ પદાર્થાભિસમ્બન્ધસ્ય ઉપલબ્ધિઃ .
(પ્_1,2.45.2) ક_ઇ,217.11-219.9 રો_ઇઇ,71-77 {22।66} પદાર્થાત્ અન્યસ્ય અનુપલબ્ધિઃ ઇતિ ચેત્ એવમ્ ઉચ્યતે : પદાર્થાભિસમ્બન્ધસ્ય ઉપલબ્ધિઃ ભવતિ વાક્યે .
(પ્_1,2.45.2) ક_ઇ,217.11-219.9 રો_ઇઇ,71-77 {23।66} ઇહ દેવદત્ત ઇતિ ઉક્તે કર્તા નિર્દિષ્ટઃ કર્મ ક્રિયાગુણૌ ચ અનિર્દિષ્ટૌ .
(પ્_1,2.45.2) ક_ઇ,217.11-219.9 રો_ઇઇ,71-77 {24।66} ગામ્ ઇતિ ઉક્તે કર્મ નિર્દિષ્ટમ્ કર્તા ક્રિયાગુણૌ ચ અનિર્દિષ્ટૌ .
(પ્_1,2.45.2) ક_ઇ,217.11-219.9 રો_ઇઇ,71-77 {25।66} અભ્યાજ ઇતિ ઉક્તે ક્રિયા નિર્દિષ્ટા કર્તૃકર્મણી ગુણઃ ચ અનિર્દિષ્ટઃ .
(પ્_1,2.45.2) ક_ઇ,217.11-219.9 રો_ઇઇ,71-77 {26।66} શુક્લામ્ ઇતિ ઉક્તે ગુણઃ નિર્દિષ્ટઃ કર્તૃકર્મણી ક્રિયા ચ અનિર્દિષ્ટા .
(પ્_1,2.45.2) ક_ઇ,217.11-219.9 રો_ઇઇ,71-77 {27।66} ઇહ ઇદાનીમ્ દેવદત્ત ગામ્ અભ્યાજ શુક્લામ્ ઇતિ ઉક્તે સર્વમ્ નિર્દિષ્ટમ્ ભવતિ : દેવદત્તઃ એવ કર્તા ન અન્યઃ .
(પ્_1,2.45.2) ક_ઇ,217.11-219.9 રો_ઇઇ,71-77 {28।66} ગૌઃ એવ કર્મ ન અન્યત્ .
(પ્_1,2.45.2) ક_ઇ,217.11-219.9 રો_ઇઇ,71-77 {29।66} અભ્યાજિઃ એવ ક્રિયા ન અન્યા .
(પ્_1,2.45.2) ક_ઇ,217.11-219.9 રો_ઇઇ,71-77 {30।66} શુક્લામ્ એવ ન કૃષ્ણામ્ ઇતિ .
(પ્_1,2.45.2) ક_ઇ,217.11-219.9 રો_ઇઇ,71-77 {31।66} એતેષામ્ પદાનામ્ સામાન્યે વર્તમાનાનામ્ યદ્વિશેષે અવસ્થાનમ્ સઃ વાક્યાર્થઃ .
(પ્_1,2.45.2) ક_ઇ,217.11-219.9 રો_ઇઇ,71-77 {32।66} તસ્માત્ પ્રતિષેધઃ .
(પ્_1,2.45.2) ક_ઇ,217.11-219.9 રો_ઇઇ,71-77 {33।66} તસ્માત્ પ્રતિષેધઃ વક્તવ્યઃ .

(પ્_1,2.45.2) ક_ઇ,217.11-219.9 રો_ઇઇ,71-77 {34।66} ન વક્તવ્યઃ .
(પ્_1,2.45.2) ક_ઇ,217.11-219.9 રો_ઇઇ,71-77 {35।66} અર્થવત્સમુદાયાનામ્ સમાસગ્રહણમ્ નિયમાર્થમ્ .
(પ્_1,2.45.2) ક_ઇ,217.11-219.9 રો_ઇઇ,71-77 {36।66} અર્થવત્સમુદાયાનામ્ સમાસગ્રહણમ્ નિયમાર્થમ્ ભવિષ્યતિ : સમાસઃ એવ અર્થવતામ્ સમુદાયાયાનામ્ પ્રાતિપદિકસઞ્જ્ઞઃ ભવતિ ન અન્યઃ ઇતિ .
(પ્_1,2.45.2) ક_ઇ,217.11-219.9 રો_ઇઇ,71-77 {37।66} યદિ નિયમઃ ક્રિયતે પ્રકૃતિપ્રત્યયસમુદાયસ્ય પ્રાતિપદિકસઞ્જ્ઞા ન પ્રાપ્નોતિ : બહુપટવઃ , ઉચ્ચકૈઃ ઇતિ .
(પ્_1,2.45.2) ક_ઇ,217.11-219.9 રો_ઇઇ,71-77 {38।66} કિમ્ પુનઃ અત્ર પ્રાતિપદિકસઞ્જ્ઞયા પ્રાર્થ્યતે .
(પ્_1,2.45.2) ક_ઇ,217.11-219.9 રો_ઇઇ,71-77 {39।66} પ્રાતિપદિકાત્ ઇતિ સ્વાદ્યુત્પત્તિઃ યથા સ્યાત્ .
(પ્_1,2.45.2) ક_ઇ,217.11-219.9 રો_ઇઇ,71-77 {40।66} ન એષઃ દોષઃ .
(પ્_1,2.45.2) ક_ઇ,217.11-219.9 રો_ઇઇ,71-77 {41।66} યથા એવ અત્ર અપ્રાતિપદિકત્વાત્ સ્વાદ્યુત્પત્તિઃ ન ભવતિ એવમ્ લુક્ અપિ ન ભવિષ્યતિ .
(પ્_1,2.45.2) ક_ઇ,217.11-219.9 રો_ઇઇ,71-77 {42।66} તત્ર યા એવ અન્તર્વર્તિની વિભક્તિઃ તસ્યાઃ એવ શ્રવણમ્ ભવિષ્યતિ .
(પ્_1,2.45.2) ક_ઇ,217.11-219.9 રો_ઇઇ,71-77 {43।66} ન એવમ્ શક્યમ્ .
(પ્_1,2.45.2) ક_ઇ,217.11-219.9 રો_ઇઇ,71-77 {44।66} સ્વરે હિ દોષઃ સ્યાત્ .
(પ્_1,2.45.2) ક_ઇ,217.11-219.9 રો_ઇઇ,71-77 {45।66} બહુપટવઃ ઇતિ એવમ્ સ્વરઃ પ્રસજ્યેત બહુપટવઃ ઇતિ ચ ઇષ્યતે .
(પ્_1,2.45.2) ક_ઇ,217.11-219.9 રો_ઇઇ,71-77 {46।66} પઠિષ્યતિ હિ આચાર્યઃ : ચિતઃ સપ્રકૃતેઃ બહ્વકજર્થમ્ ઇતિ .
(પ્_1,2.45.2) ક_ઇ,217.11-219.9 રો_ઇઇ,71-77 {47।66} તસ્યામ્ પુનઃ લુપ્તાયમ્ યા અન્યા વિભક્તિઃ ઉત્પદ્યતે તસ્યાઃ પ્રકૃત્યનેકદેશત્વાત્ અન્તોદાત્તત્વમ્ ન ભવિષ્યતિ .
(પ્_1,2.45.2) ક_ઇ,217.11-219.9 રો_ઇઇ,71-77 {48।66} એવમ્ તર્હિ આચાર્યપ્રવૃત્તિઃ જ્ઞાપયતિ ભવતિ પ્રકૃતિપ્રત્યયસમુદાયસ્ય પ્રાતિપદિકસઞ્જ્ઞા ઇતિ યત્ અયમ્ અપ્રયયઃ ઇતિ પ્રતિષેધમ્ શાસ્તિ .
(પ્_1,2.45.2) ક_ઇ,217.11-219.9 રો_ઇઇ,71-77 {49।66} સઃ ચ તદન્તપ્રતિષેધઃ .
(પ્_1,2.45.2) ક_ઇ,217.11-219.9 રો_ઇઇ,71-77 {50।66} સઃ તર્હિ જ્ઞાપકાર્થઃ પ્રત્યયપ્રતિષેધઃ વક્તવ્યઃ .
(પ્_1,2.45.2) ક_ઇ,217.11-219.9 રો_ઇઇ,71-77 {51।66} નનુ ચ અયમ્ પ્રાપ્ત્યર્થઃ અપિ વક્તવ્યઃ .
(પ્_1,2.45.2) ક_ઇ,217.11-219.9 રો_ઇઇ,71-77 {52।66} ન અર્થઃ પ્રાપ્ત્યર્થેન .
(પ્_1,2.45.2) ક_ઇ,217.11-219.9 રો_ઇઇ,71-77 {53।66} કૃત્તદ્ધિતગ્રહણમ્ નિયમાર્થમ્ ભવિષ્યતિ : કૃત્તદ્ધિતાન્તસ્ય એવ પ્રત્યયાન્તસ્ય પ્રાતિપદિકસઞ્જ્ઞા ભવિષ્યતિ ન અન્યસ્ય પ્રત્યયાન્તસ્ય ઇતિ .
(પ્_1,2.45.2) ક_ઇ,217.11-219.9 રો_ઇઇ,71-77 {54।66} સઃ એષઃ અનન્યાર્થઃ પ્રત્યયપ્રતિષેધઃ વક્તવ્યઃ પ્રકૃતિપ્રત્યયસમુદાયસ્ય વા પ્રાતિપદિકસઞ્જ્ઞા વક્તવ્યા .
(પ્_1,2.45.2) ક_ઇ,217.11-219.9 રો_ઇઇ,71-77 {55।66} ઉભયમ્ ન વક્તવ્યમ્ .
(પ્_1,2.45.2) ક_ઇ,217.11-219.9 રો_ઇઇ,71-77 {56।66} તુલ્યજાતીયસ્ય નિયમઃ .
(પ્_1,2.45.2) ક_ઇ,217.11-219.9 રો_ઇઇ,71-77 {57।66} કઃ ચ તુલ્યજાતીયઃ .
(પ્_1,2.45.2) ક_ઇ,217.11-219.9 રો_ઇઇ,71-77 {58।66} યથાજાતીયકાનામ્ સમાસઃ .
(પ્_1,2.45.2) ક_ઇ,217.11-219.9 રો_ઇઇ,71-77 {59।66} કથઞ્જાતીયકાનામ્ સમાસઃ .
(પ્_1,2.45.2) ક_ઇ,217.11-219.9 રો_ઇઇ,71-77 {60।66} સુબન્તાનામ્ .
(પ્_1,2.45.2) ક_ઇ,217.11-219.9 રો_ઇઇ,71-77 {61।66} સુપ્તિઙ્સમુદાયસ્ય તર્હિ પ્રાતિપદિકસઞ્જ્ઞા પ્રાપ્નોતિ .
(પ્_1,2.45.2) ક_ઇ,217.11-219.9 રો_ઇઇ,71-77 {62।66} સુપ્તિઙ્સમુદાયસ્ય પ્રાતિપદિકસઞ્જ્ઞા આરભ્યતે : જહિ કર્મણા બહુલમ્ આભીક્ષ્ણ્યે કર્તારમ્ ચ અભિદધાતિ ઇતિ .
(પ્_1,2.45.2) ક_ઇ,217.11-219.9 રો_ઇઇ,71-77 {63।66} તત્ નિયમાર્થમ્ ભવિષ્યતિ : એતસ્ય એવ સુપ્તિઙ્સમુદાયસ્ય પ્રાતિપદિકસઞ્જ્ઞા ભવતિ ન અન્યસ્ય ઇતિ .
(પ્_1,2.45.2) ક_ઇ,217.11-219.9 રો_ઇઇ,71-77 {64।66} તિઙ્સમુદાયસ્ય તર્હિ પ્રાતિપદિકસઞ્જ્ઞા પ્રાપ્નોતિ .
(પ્_1,2.45.2) ક_ઇ,217.11-219.9 રો_ઇઇ,71-77 {65।66} તિઙ્સમુદાયસ્ય અપિ પ્રાતિપદિકસઞ્જ્ઞા આરભ્યતે : આખ્યાતમ્ આખ્યાતેન ક્રિયાસાતત્યે ઇતિ .
(પ્_1,2.45.2) ક_ઇ,217.11-219.9 રો_ઇઇ,71-77 {66।66} તત્ નિયમાર્થમ્ ભવિષ્યતિ : એતસ્ય એવ તિઙ્સમુદાયસ્ય પ્રાતિપદિકસઞ્જ્ઞા ભવતિ ન અન્યસ્ય ઇતિ .
(પ્_1,2.45.3) ક_ઇ,219.10-220.8 રો_ઇઇ,77-79 {1।40} અર્થવત્તા ન ઉપપદ્યતે કેવલેન અવચનાત્ .
(પ્_1,2.45.3) ક_ઇ,219.10-220.8 રો_ઇઇ,77-79 {2।40} અર્થવત્તા ન ઉપપદ્યતે વૃક્ષશબ્દસ્ય .
(પ્_1,2.45.3) ક_ઇ,219.10-220.8 રો_ઇઇ,77-79 {3।40} કિમ્ કારણમ્ .
(પ્_1,2.45.3) ક_ઇ,219.10-220.8 રો_ઇઇ,77-79 {4।40} કેવલેન અવચનાત્ .
(પ્_1,2.45.3) ક_ઇ,219.10-220.8 રો_ઇઇ,77-79 {5।40} ન કેવલેન વૃક્ષશબ્દેન અર્થઃ ગમ્યતે .
(પ્_1,2.45.3) ક_ઇ,219.10-220.8 રો_ઇઇ,77-79 {6।40} કેન તર્હિ .
(પ્_1,2.45.3) ક_ઇ,219.10-220.8 રો_ઇઇ,77-79 {7।40} સપ્રત્યયકેન .

(પ્_1,2.45.3) ક_ઇ,219.10-220.8 રો_ઇઇ,77-79 {8।40} ન વા પ્રત્યયેન નિત્યસમ્બન્ધાત્ કેવલસ્ય અપ્રયોગઃ .
(પ્_1,2.45.3) ક_ઇ,219.10-220.8 રો_ઇઇ,77-79 {9।40} ન વા એષઃ દોષઃ .
(પ્_1,2.45.3) ક_ઇ,219.10-220.8 રો_ઇઇ,77-79 {10।40} કિમ્ કારણમ્ .
(પ્_1,2.45.3) ક_ઇ,219.10-220.8 રો_ઇઇ,77-79 {11।40} પ્રત્યયેન નિત્યસમ્બન્ધાત્ .
(પ્_1,2.45.3) ક_ઇ,219.10-220.8 રો_ઇઇ,77-79 {12।40} નિત્યસમ્બન્ધૌ એતૌ અર્થૌ પ્રકૃતિઃ પ્રત્યયઃ ઇતિ .
(પ્_1,2.45.3) ક_ઇ,219.10-220.8 રો_ઇઇ,77-79 {13।40} પ્રત્યયેન નિત્યસમ્બન્ધાત્ કેવલસ્ય અપ્રયોગઃ ન ભવિષ્યતિ .
(પ્_1,2.45.3) ક_ઇ,219.10-220.8 રો_ઇઇ,77-79 {14।40} અન્યત્ ભવાન્ પૃષ્ટઃ અન્યત્ આચષ્ટે .
(પ્_1,2.45.3) ક_ઇ,219.10-220.8 રો_ઇઇ,77-79 {15।40} આમ્રાન્ પૃષ્ટઃ કોવિદારાન્ આચષ્ટે .
(પ્_1,2.45.3) ક_ઇ,219.10-220.8 રો_ઇઇ,77-79 {16।40} અર્થવત્તા ન ઉપપદ્યતે કેવલેન અવચનાત્ ઇતિ ભવાન્ અસ્માભિઃ ચોદિતઃ કેવલસ્ય અપ્રયોગે હેતુમ્ આહ .
(પ્_1,2.45.3) ક_ઇ,219.10-220.8 રો_ઇઇ,77-79 {17।40} એવમ્ ચ કિલ નામ કૃત્વા ચોદ્યતે : સમુદાયસ્ય અર્થે પ્રયોગાત્ અવયવાનામ્ અપ્રસિદ્ધિઃ ઇતિ .
(પ્_1,2.45.3) ક_ઇ,219.10-220.8 રો_ઇઇ,77-79 {18।40} સિદ્ધમ્ તુ અન્વયવ્યતિરેકાભ્યામ્ .
(પ્_1,2.45.3) ક_ઇ,219.10-220.8 રો_ઇઇ,77-79 {19।40} સિદ્ધમ્ એતત્ .
(પ્_1,2.45.3) ક_ઇ,219.10-220.8 રો_ઇઇ,77-79 {20।40} કથમ્ .
(પ્_1,2.45.3) ક_ઇ,219.10-220.8 રો_ઇઇ,77-79 {21।40} અન્વયાત્ વ્યતિરેકાત્ ચ .
(પ્_1,2.45.3) ક_ઇ,219.10-220.8 રો_ઇઇ,77-79 {22।40} કઃ અસૌ અન્વયઃ વ્યતિરેકઃ વા .
(પ્_1,2.45.3) ક_ઇ,219.10-220.8 રો_ઇઇ,77-79 {23।40} ઇહ વૃક્ષઃ ઇતિ ઉક્તે કઃ ચિત્ શબ્દઃ શ્રૂયતે : વૃક્ષશબ્દઃ અકારાન્તઃ સકારાન્તઃ ચ પ્રત્યયઃ .
(પ્_1,2.45.3) ક_ઇ,219.10-220.8 રો_ઇઇ,77-79 {24।40} અર્થઃ અપિ કઃ ચિત્ ગમ્યતે : મૂલસ્કન્ધફલપલાશવાન્ એકત્વમ્ ચ .
(પ્_1,2.45.3) ક_ઇ,219.10-220.8 રો_ઇઇ,77-79 {25।40} વૃક્ષૌ ઇતિ ઉક્તે કઃ ચિત્ શબ્દઃ હીયતે કઃ ચિત્ ઉપજાયતે કઃ ચિત્ અન્વયી : સકારઃ હીયતે , ઔકારઃ ઉપજાયતે વૃક્ષશબ્દઃ અકારાન્તઃ અન્વયી .
(પ્_1,2.45.3) ક_ઇ,219.10-220.8 રો_ઇઇ,77-79 {26।40} અર્થઃ અપિ કઃ ચિત્ હીયતે કઃ ચિત્ ઉપજાયતે કઃ ચિત્ અન્વયી : એકત્વમ્ હીયતે દ્વિત્વમ્ ઉપજાયતે મૂલસ્કન્ધફલપલાશવાન્ અન્વયી .
(પ્_1,2.45.3) ક_ઇ,219.10-220.8 રો_ઇઇ,77-79 {27।40} તે મન્યામહે : યઃ શબ્દઃ હીયતે તસ્ય અસૌ અર્થઃ યઃ અર્થઃ હીયતે .
(પ્_1,2.45.3) ક_ઇ,219.10-220.8 રો_ઇઇ,77-79 {28।40} યઃ શબ્દઃ ઉપજાયતે તસ્ય અસૌ અર્થઃ યઃ અર્થઃ ઉપજાયતે .
(પ્_1,2.45.3) ક_ઇ,219.10-220.8 રો_ઇઇ,77-79 {29।40} યઃ શબ્દઃ અન્વયી તસ્ય અસૌ અર્થઃ યઃ અર્થઃ અન્વયી. વિષમઃ ઉપન્યાસઃ .
(પ્_1,2.45.3) ક_ઇ,219.10-220.8 રો_ઇઇ,77-79 {30।40} બહવઃ હિ શબ્દાઃ એકાર્થાઃ ભવન્તિ .
(પ્_1,2.45.3) ક_ઇ,219.10-220.8 રો_ઇઇ,77-79 {31।40} તત્ યથા : ઇન્દ્રઃ શક્રઃ પુરુહૂતઃ પુરન્દરઃ , કન્દુઃ કોષ્ઠઃ કુશૂલઃ ઇતિ .
(પ્_1,2.45.3) ક_ઇ,219.10-220.8 રો_ઇઇ,77-79 {32।40} એકઃ ચ શબ્દઃ બહ્વર્થઃ .
(પ્_1,2.45.3) ક_ઇ,219.10-220.8 રો_ઇઇ,77-79 {33।40} તત્ યથા : અક્ષાઃ પાદાઃ માષાઃ ઇતિ .
(પ્_1,2.45.3) ક_ઇ,219.10-220.8 રો_ઇઇ,77-79 {34।40} અતઃ કિમ્ ન સાધીયઃ અર્થવત્તા સિદ્ધા ભવતિ .
(પ્_1,2.45.3) ક_ઇ,219.10-220.8 રો_ઇઇ,77-79 {35।40} ન બ્રૂમઃ અર્થવત્તા ન સિધ્યતિ ઇતિ .વર્ણિતા અર્થવત્તા અન્વયવ્યતિરેકાભ્યામ્ એવ .
(પ્_1,2.45.3) ક_ઇ,219.10-220.8 રો_ઇઇ,77-79 {36।40} તત્ર કુતઃ એતત્ : અયમ્ પ્રકૃત્યર્થઃ અયમ્ પ્રત્યયાર્થઃ ઇતિ ન પુનઃ પ્રકૃતિઃ એવ ઉભૌ અર્થૌ બ્રૂયાત્ પ્રત્યયઃ એવ વા .
(પ્_1,2.45.3) ક_ઇ,219.10-220.8 રો_ઇઇ,77-79 {37।40} સામાન્યશબ્દાઃ એતે એવમ્ સ્યુઃ .
(પ્_1,2.45.3) ક_ઇ,219.10-220.8 રો_ઇઇ,77-79 {38।40} સામાન્યશબ્દાઃ ચ ન અન્તરેણ વિશેષમ્ પ્રકરણમ્ વા વિશેષેષુ અવતિષ્ઠન્તે .
(પ્_1,2.45.3) ક_ઇ,219.10-220.8 રો_ઇઇ,77-79 {39।40} યતઃ તુ નિયોગતઃ વૃક્ષઃ ઇતિ ઉક્તે સ્વભાવતઃ કસ્મિન્ ચિદ્ અર્થે પ્રતીતિઃ ઉપજાયતે અતઃ મન્યામહે ન ઇમે સામાન્યશબ્દાઃ ઇતિ .
(પ્_1,2.45.3) ક_ઇ,219.10-220.8 રો_ઇઇ,77-79 {40।40} ન ચેત્ સામાન્યશબ્દાઃ પ્રકૃતિઃ પ્રકૃત્યર્થે વર્તતે પ્રત્યયઃ પ્રત્યયાર્થે .
(પ્_1,2.45.4) ક_ઇ,220.9-24 રો_ઇઇ,79-80 {1।23} કિમ્ પુનઃ ઇમે વર્ણાઃ અર્થવન્તઃ આહોસ્વિત્ અનર્થકાઃ .
(પ્_1,2.45.4) ક_ઇ,220.9-24 રો_ઇઇ,79-80 {2।23} વર્ણસ્ય અર્થવદનર્થકત્વે ઉક્તમ્ .
(પ્_1,2.45.4) ક_ઇ,220.9-24 રો_ઇઇ,79-80 {3।23} કિમ્ ઉક્તમ્ .
(પ્_1,2.45.4) ક_ઇ,220.9-24 રો_ઇઇ,79-80 {4।23} અર્થવન્તઃ વર્ણાઃ ધાતુપ્રાતિપદિકપ્રત્યયનિપાતાનામ્ એકવર્ણાનામ્ અર્થદર્શનાત્ .
(પ્_1,2.45.4) ક_ઇ,220.9-24 રો_ઇઇ,79-80 {5।23} વર્ણવ્યત્યયે ચ અર્થાન્તરગમનાત્ .
(પ્_1,2.45.4) ક_ઇ,220.9-24 રો_ઇઇ,79-80 {6।23} વર્ણાનુપલબ્ધૌ ચ અનર્થગતેઃ .
(પ્_1,2.45.4) ક_ઇ,220.9-24 રો_ઇઇ,79-80 {7।23} સઙ્ઘાતાર્થવત્ત્વાત્ ચ .

(પ્_1,2.45.4) ક_ઇ,220.9-24 રો_ઇઇ,79-80 {8।23} સઙ્ઘાતસ્ય ઐકાર્થ્યાત્ સુબભાવઃ વર્ણાત્ .
(પ્_1,2.45.4) ક_ઇ,220.9-24 રો_ઇઇ,79-80 {9।23} અનર્થકાઃ તુ પ્રતિવર્ણમ્ અર્થાનુપલબ્ધેઃ .
(પ્_1,2.45.4) ક_ઇ,220.9-24 રો_ઇઇ,79-80 {10।23} વર્ણવ્યત્યયાપાયોપજનવિકારેષુ અર્થદર્શનાત્ ઇતિ .
(પ્_1,2.45.4) ક_ઇ,220.9-24 રો_ઇઇ,79-80 {11।23} તત્ર ઇદમ્ અપરિહૃતમ્ : સઙ્ઘાતાર્થવત્ત્વાત્ ચ ઇતિ .
(પ્_1,2.45.4) ક_ઇ,220.9-24 રો_ઇઇ,79-80 {12।23} તસ્ય પરિહારઃ .
(પ્_1,2.45.4) ક_ઇ,220.9-24 રો_ઇઇ,79-80 {13।23} સઙ્ઘાતાર્થવત્ત્વાત્ ચ ઇતિ ચેત્ દૃષ્ટઃ હિઅતદર્થેન ગુણેન ગુણિનઃ અર્થભાવઃ .
(પ્_1,2.45.4) ક_ઇ,220.9-24 રો_ઇઇ,79-80 {14।23} સઙ્ઘાતાર્થવત્ત્વાત્ ચ ઇતિ ચેત્ દૃશ્યતે હિ પુનઃ અતદર્થેન ગુણેન ગુણિનઃ અર્થભાવઃ .
(પ્_1,2.45.4) ક_ઇ,220.9-24 રો_ઇઇ,79-80 {15।23} તત્ યથા .
(પ્_1,2.45.4) ક_ઇ,220.9-24 રો_ઇઇ,79-80 {16।23} એકઃ તન્તુઃ ત્વક્ત્રાણે અસમર્થઃ તત્સમુદાયઃ ચ કમ્બલઃ સમર્થઃ .
(પ્_1,2.45.4) ક_ઇ,220.9-24 રો_ઇઇ,79-80 {17।23} એકઃ તણ્ડુલઃ ક્ષુત્પ્રતિઘાતે અસમર્થઃ તત્સમુદાયઃ ચ વર્ધતિકમ્ સમર્થઃ .
(પ્_1,2.45.4) ક_ઇ,220.9-24 રો_ઇઇ,79-80 {18।23} એકઃ ચ બલ્વજઃ બન્ધને અસમર્થઃ તત્સમુદાયઃ ચ રજ્જુઃ સમર્થા ભવતિ .
(પ્_1,2.45.4) ક_ઇ,220.9-24 રો_ઇઇ,79-80 {19।23} વિષમઃ ઉપન્યાસઃ .
(પ્_1,2.45.4) ક_ઇ,220.9-24 રો_ઇઇ,79-80 {20।23} ભવતિ હિ તત્ર યા ચ યાવતી ચ અર્થમાત્રા .
(પ્_1,2.45.4) ક_ઇ,220.9-24 રો_ઇઇ,79-80 {21।23} ભવતિ હિ કિમ્ ચિત્ પ્રતિ એકઃ તન્તુઃ ત્વક્ત્રાણે સમર્થઃ એકઃ ચ તણ્ડુલઃ ક્ષુત્પ્રતિઘાતે સમર્થઃ એકઃ ચ બલ્વજઃ બન્ધને સમર્થઃ .
(પ્_1,2.45.4) ક_ઇ,220.9-24 રો_ઇઇ,79-80 {22।23} ઇમે પુનઃ વર્ણાઃ અત્યન્તાય એવ અનર્થકાઃ .
(પ્_1,2.45.4) ક_ઇ,220.9-24 રો_ઇઇ,79-80 {23।23} યથા તર્હિ રથાઙ્ગાનિ વિહૃતાનિ પ્રત્યેકમ્ વ્રજિક્રિયામ્ પ્રતિ અસમર્થાનિ ભવન્તિ તત્સમુદાયઃ ચ રથઃ સમર્થઃ એવમ્ એષામ્ વર્ણાનામ્ સમુદાયાઃ અર્થવન્તઃ અવયવાઃ અનર્થકાઃ ઇતિ .
(પ્_1,2.45.5) ક_ઇ,220.25-221.10 રો_ઇઇ,81-82 {1।21} નિપાતસ્ય અનર્થકસ્ય પ્રાતિપદિકત્વમ્ .
(પ્_1,2.45.5) ક_ઇ,220.25-221.10 રો_ઇઇ,81-82 {2।21} નિપાતસ્ય અનર્થકસ્ય પ્રાતિપદિકસઞ્જ્ઞા વક્તવ્યા .
(પ્_1,2.45.5) ક_ઇ,220.25-221.10 રો_ઇઇ,81-82 {3।21} ખઞ્જતિ નિખઞ્જતિ લમ્બતે પ્રલમ્બતે .
(પ્_1,2.45.5) ક_ઇ,220.25-221.10 રો_ઇઇ,81-82 {4।21} કિમ્ પુનઃ અત્ર પ્રાતિપદિકસઞ્જ્ઞયા પ્રાર્થ્યતે .
(પ્_1,2.45.5) ક_ઇ,220.25-221.10 રો_ઇઇ,81-82 {5।21} પ્રાતિપદિકાત્ ઇતિ સ્વાદ્યુત્પત્તિઃ , સુબન્તમ્ પદમ્ ઇતિ પદસઞ્જ્ઞા , પદસ્ય પદાત્ ઇતિ નિઘાતઃ યથા સ્યાત્ .
(પ્_1,2.45.5) ક_ઇ,220.25-221.10 રો_ઇઇ,81-82 {6।21} ન એતત્ અસ્તિ પ્રયોજનમ્ .
(પ્_1,2.45.5) ક_ઇ,220.25-221.10 રો_ઇઇ,81-82 {7।21} સત્યામ્ અપિ પ્રાતિપદિકસઞ્જ્ઞાયામ્ સ્વાદ્યુત્પત્તિઃ ન પ્રાપ્નોતિ .
(પ્_1,2.45.5) ક_ઇ,220.25-221.10 રો_ઇઇ,81-82 {8।21} કિમ્ કારણમ્ .
(પ્_1,2.45.5) ક_ઇ,220.25-221.10 રો_ઇઇ,81-82 {9।21} ન હિ પ્રાતિપદિકસઞ્જ્ઞાયામ્ એવ સ્વાદ્યુત્પત્તિઃ પ્રતિબદ્ધા .
(પ્_1,2.45.5) ક_ઇ,220.25-221.10 રો_ઇઇ,81-82 {10।21} કિમ્ તર્હિ .
(પ્_1,2.45.5) ક_ઇ,220.25-221.10 રો_ઇઇ,81-82 {11।21} એકત્વાદિષુ અર્થેષુ સ્વાદયઃ વિધીયન્તે ન ચ એષામ્ એકત્વાદયઃ સન્તિ .
(પ્_1,2.45.5) ક_ઇ,220.25-221.10 રો_ઇઇ,81-82 {12।21} ન એષઃ દોષઃ .
(પ્_1,2.45.5) ક_ઇ,220.25-221.10 રો_ઇઇ,81-82 {13।21} અવિશેષેણ ઉત્પદ્યન્તે .
(પ્_1,2.45.5) ક_ઇ,220.25-221.10 રો_ઇઇ,81-82 {14।21} ઉત્પન્નાનામ્ નિયમઃ ક્રિયતે .
(પ્_1,2.45.5) ક_ઇ,220.25-221.10 રો_ઇઇ,81-82 {15।21} અથ વા પ્રકૃતાર્થાન્ અપેક્ષ્ય નિયમઃ .
(પ્_1,2.45.5) ક_ઇ,220.25-221.10 રો_ઇઇ,81-82 {16।21} કે ચ પ્રકૃતાઃ .
(પ્_1,2.45.5) ક_ઇ,220.25-221.10 રો_ઇઇ,81-82 {17।21} એકત્વાદયઃ .
(પ્_1,2.45.5) ક_ઇ,220.25-221.10 રો_ઇઇ,81-82 {18।21} એકસ્મિન્ એવ અર્થે એકવચનમ્ ન દ્વયોઃ ન બહુષુ .
(પ્_1,2.45.5) ક_ઇ,220.25-221.10 રો_ઇઇ,81-82 {19।21} દ્વયોઃ એવ દ્વિવચનમ્ ન એકસ્મિન્ ન બહુષુ .
(પ્_1,2.45.5) ક_ઇ,220.25-221.10 રો_ઇઇ,81-82 {20।21} બહુષુ એવ અર્થેષુ બહુવચનમ્ ન એકસ્મિન્ ન દ્વયોઃ ઇતિ .
(પ્_1,2.45.5) ક_ઇ,220.25-221.10 રો_ઇઇ,81-82 {21।21} અથ વા આચાર્યપ્રવૃત્તિઃ જ્ઞાપયતિ અનર્થકાનામ્ અપિ એતેષામ્ ભવતિ અર્થવત્કૃતમ્ ઇતિ યત્ અયમ્ અધિપરી* અનર્થકૌ ઇતિ અનર્થકયોઃ ગત્યુપસર્ગસઞ્જાબાધિકામ્ કર્મપ્રવચનીયસઞ્જ્ઞામ્ શાસ્તિ
(પ્_1,2.45.6) ક_ઇ,221.11-222.7 રો_ઇઇ,82-85 {1।34} કિમ્ પુનઃ અયમ્ પર્યુદાસઃ : યત્ અન્યત્ પ્રત્યયાત્ આહોસ્વિત્ પ્રસજ્ય અયમ્ પ્રતિષેધઃ : પ્રત્યયઃ ન ઇતિ .
(પ્_1,2.45.6) ક_ઇ,221.11-222.7 રો_ઇઇ,82-85 {2।34} કઃ ચ અત્ર વિશેષઃ .
(પ્_1,2.45.6) ક_ઇ,221.11-222.7 રો_ઇઇ,82-85 {3।34} અપ્રત્યયઃ ઇતિ ચેત્ તિબેકાદેશે પ્રતિષેધઃ અન્તવત્ત્વાત્ .

(પ્_1,2.45.6) ક_ઇ,221.11-222.7 રો_ઇઇ,82-85 {4।34} અપ્રત્યયઃ ઇતિ ચેત્ તિબેકાદેશે પ્રતિષેધઃ વક્તવ્યઃ : કાણ્ડે કુડ્યે .
(પ્_1,2.45.6) ક_ઇ,221.11-222.7 રો_ઇઇ,82-85 {5।34} કિમ્ કારણમ્ .
(પ્_1,2.45.6) ક_ઇ,221.11-222.7 રો_ઇઇ,82-85 {6।34} અન્તવત્ત્વાત્ .
(પ્_1,2.45.6) ક_ઇ,221.11-222.7 રો_ઇઇ,82-85 {7।34} તિબતિપોઃ એકાદેશઃ અતિપઃ અન્તવત્ સ્યાત્ .
(પ્_1,2.45.6) ક_ઇ,221.11-222.7 રો_ઇઇ,82-85 {8।34} અસ્તિ અન્યત્ તિપઃ ઇતિ કૃત્વા પ્રાતિપદિકસઞ્જ્ઞા પ્રાપ્નોતિ .
(પ્_1,2.45.6) ક_ઇ,221.11-222.7 રો_ઇઇ,82-85 {9।34} અસ્તુ તર્હિ પ્રસજ્યપ્રતિષેધઃ : પ્રત્યયઃ ન ઇતિ .
(પ્_1,2.45.6) ક_ઇ,221.11-222.7 રો_ઇઇ,82-85 {10।34} ન પ્રત્યયઃ ઇતિ ચેત્ ઊઙેકાદેશે પ્રતિષેધઃ આદિવત્ત્વાત્ .
(પ્_1,2.45.6) ક_ઇ,221.11-222.7 રો_ઇઇ,82-85 {11।34} ન પ્રત્યયઃ ઇતિ ચેત્ ઊઙેકાદેશે પ્રતિષેધઃ પ્રાપ્નોતિ : બ્રહ્મબન્ધૂઃ .
(પ્_1,2.45.6) ક_ઇ,221.11-222.7 રો_ઇઇ,82-85 {12।34} કિમ્ કારણમ્ .
(પ્_1,2.45.6) ક_ઇ,221.11-222.7 રો_ઇઇ,82-85 {13।34} આદિવત્ત્વાત્ .
(પ્_1,2.45.6) ક_ઇ,221.11-222.7 રો_ઇઇ,82-85 {14।34} પ્રત્યયાપ્રત્યયયોઃ પ્રત્યયસ્ય આદિવત્ સ્યાત્ .
(પ્_1,2.45.6) ક_ઇ,221.11-222.7 રો_ઇઇ,82-85 {15।34} તત્ર પ્રત્યયઃ ન ઇતિ પ્રતિષેધઃ પ્રાપ્નોતિ .
(પ્_1,2.45.6) ક_ઇ,221.11-222.7 રો_ઇઇ,82-85 {16।34} ન એષઃ દોષઃ .
(પ્_1,2.45.6) ક_ઇ,221.11-222.7 રો_ઇઇ,82-85 {17।34} આચાર્યપ્રવૃત્તિઃ જ્ઞાપયતિ ઉત્પદ્યન્તે ઊઙન્તાત્ સ્વાદયઃ ઇતિ યત્ અયમ્ ન ઊઙ્ધાત્વોઃ ઇતિ વિભક્તિસ્વરસ્ય પ્રતિષેધમ્ શાશ્તિ .
(પ્_1,2.45.6) ક_ઇ,221.11-222.7 રો_ઇઇ,82-85 {18।34} અથ વા દ્વે હિ અત્ર પ્રાતિપદિકસઞ્જ્ઞે : અવયવસ્ય અપિ સમુદાયસ્ય અપિ .
(પ્_1,2.45.6) ક_ઇ,221.11-222.7 રો_ઇઇ,82-85 {19।34} તત્ર અવયવસ્ય યા પ્રાતિપદિકસઞ્જ્ઞા તયા અન્તવદ્ભાવાત્ સ્વાદ્યુત્પત્તિઃ ભવિષ્યતિ .
(પ્_1,2.45.6) ક_ઇ,221.11-222.7 રો_ઇઇ,82-85 {20।34} સુબ્લોપે ચ પ્રત્યયલક્ષણત્વાત્ .
(પ્_1,2.45.6) ક_ઇ,221.11-222.7 રો_ઇઇ,82-85 {21।34} સુબ્લોપે ચ પ્રત્યયલક્ષણેન પ્રતિષેધઃ પ્રાપ્નોતિ : રાજા તક્ષા .
(પ્_1,2.45.6) ક_ઇ,221.11-222.7 રો_ઇઇ,82-85 {22।34} પ્રત્યયલક્ષણેન પ્રત્યયઃ ન ઇતિ પ્રતિષેધઃ પ્રાપ્નોતિ .
(પ્_1,2.45.6) ક_ઇ,221.11-222.7 રો_ઇઇ,82-85 {23।34} ન એષઃ દોષઃ .
(પ્_1,2.45.6) ક_ઇ,221.11-222.7 રો_ઇઇ,82-85 {24।34} આચાર્યપ્રવૃત્તિઃ જ્ઞાપયતિ ન પ્રત્યયલક્ષણેન પ્રતિષેધઃ ભવતિ ઇતિ યત્ અયમ્ ન ઙિસમ્બુદ્ધ્યોઃ ઇતિ પ્રતિષેધમ્ શાસ્તિ .
(પ્_1,2.45.6) ક_ઇ,221.11-222.7 રો_ઇઇ,82-85 {25।34} અથ વા પુનઃ અસ્તુ પર્યુદાસઃ .
(પ્_1,2.45.6) ક_ઇ,221.11-222.7 રો_ઇઇ,82-85 {26।34} નનુ ચ ઉક્તમ્ : અપ્રત્યયઃ ઇતિ ચેત્ તિબેકાદેશે પ્રતિષેધઃ અન્તવત્ત્વાત્ ઇતિ .
(પ્_1,2.45.6) ક_ઇ,221.11-222.7 રો_ઇઇ,82-85 {27।34} પ્રસજ્યપ્રતિષેધે અપિ એષઃ દોષઃ .
(પ્_1,2.45.6) ક_ઇ,221.11-222.7 રો_ઇઇ,82-85 {28।34} દ્વે હિ અત્ર પ્રાતિપદિકસઞ્જ્ઞે : અવયવસ્ય અપિ સમુદાયસ્ય અપિ .
(પ્_1,2.45.6) ક_ઇ,221.11-222.7 રો_ઇઇ,82-85 {29।34} ગૃહ્યતે ચ પ્રાતિપદિકાપ્રાતિપદિકયોઃ એકાદેશઃ પ્રાતિપદિકગ્રહણેન .
(પ્_1,2.45.6) ક_ઇ,221.11-222.7 રો_ઇઇ,82-85 {30।34} તસ્માત્ ઉભાભ્યામ્ અપિ વક્તવ્યમ્ સ્યાત્ : હ્રસ્વઃ નપુંસકે યત્ તસ્ય ઇતિ .
(પ્_1,2.45.6) ક_ઇ,221.11-222.7 રો_ઇઇ,82-85 {31।34} કિમ્ ચ નપુંસકે .
(પ્_1,2.45.6) ક_ઇ,221.11-222.7 રો_ઇઇ,82-85 {32।34} નપુંસકમ્ યસ્ય ગુણઃ .
(પ્_1,2.45.6) ક_ઇ,221.11-222.7 રો_ઇઇ,82-85 {33।34} કસ્ય ચ નપુંસકમ્ ગુણઃ .
(પ્_1,2.45.6) ક_ઇ,221.11-222.7 રો_ઇઇ,82-85 {34।34} પ્રાતિપદિકસ્ય .
(પ્_1,2.46) ક_ઇ,222.9-11 રો_ઇઇ,85 {1।4} સમાસગ્રહણમ્ કિમર્થમ્ .
(પ્_1,2.46) ક_ઇ,222.9-11 રો_ઇઇ,85 {2।4} સમાસગ્રહણે ઉક્તમ્ .
(પ્_1,2.46) ક_ઇ,222.9-11 રો_ઇઇ,85 {3।4} કિમ્ ઉક્તમ્ .
(પ્_1,2.46) ક_ઇ,222.9-11 રો_ઇઇ,85 {4।4} અર્થવત્સમુદાયાનામ્ સમાસગ્રહણમ્ નિયમાર્થમ્ ઇતિ .
(પ્_1,2.47.1) ક_ઇ,222.13-223.11 રો_ઇઇ,85-88 {1।34} પ્રાતિપદિકગ્રહણમ્ કિમર્થમ્ .
(પ્_1,2.47.1) ક_ઇ,222.13-223.11 રો_ઇઇ,85-88 {2।34} નપુંસકહ્રસ્વત્વે પ્રાતિપદિકગ્રહણમ્ તિબ્નિવૃત્ત્યર્થમ્ . નપુંસકહ્રસ્વત્વે પ્રાતિપદિકગ્રહણમ્ ક્રિયતે તિબ્નિવૃત્ત્યર્થમ્ .
(પ્_1,2.47.1) ક_ઇ,222.13-223.11 રો_ઇઇ,85-88 {3।34} તિબન્તસ્ય હ્રસ્વત્વમ્ મા ભૂત્ : કાણ્ડે કુડ્યે .
(પ્_1,2.47.1) ક_ઇ,222.13-223.11 રો_ઇઇ,85-88 {4।34} રમતે બ્રાહ્મણકુલમ્ .
(પ્_1,2.47.1) ક_ઇ,222.13-223.11 રો_ઇઇ,85-88 {5।34} અવ્યયપ્રતિષેધઃ .