Language

ENहिગુ
Scripture Library

Vyākaraṇamahābhāṣya · Part 161180

(P_1,1.59.3) KA_I,157.1-11 Ro_I,466-468 {15/17} mama api tarhi uttvam parārtham bhaviṣyati : utparasya ataḥ ti ca iti .
(P_1,1.59.3) KA_I,157.1-11 Ro_I,466-468 {16/17} ittvam api tvayā vaktavyam yat samānāśrayam tadartham : utpipaviṣate saṃyiyaviṣati iti evamartham .
(P_1,1.59.3) KA_I,157.1-11 Ro_I,466-468 {17/17} tasmāt sthānivat iti eṣaḥ eva pakṣaḥ jyāyān .
(P_1,1.60) KA_I,158.2-159.4 Ro_I,469-471 {1/50} arthasya sañjñā kartavyā śabdasya mā bhūt iti .
(P_1,1.60) KA_I,158.2-159.4 Ro_I,469-471 {2/50} itaretarāśrayam ca bhavati .
(P_1,1.60) KA_I,158.2-159.4 Ro_I,469-471 {3/50} kā itaretarāśrayatā .
(P_1,1.60) KA_I,158.2-159.4 Ro_I,469-471 {4/50} sataḥ adarśanasya sañjñayā bhavitavyam sañjñaya ca adarśanam bhāvyate .
(P_1,1.60) KA_I,158.2-159.4 Ro_I,469-471 {5/50} tat etat itaretarāśrayam bhavati .
(P_1,1.60) KA_I,158.2-159.4 Ro_I,469-471 {6/50} itaretarāśrayāṇi ca kāryāṇi na prakalpante .
(P_1,1.60) KA_I,158.2-159.4 Ro_I,469-471 {7/50} lopasañjñāyām arthasatoḥ uktam .
(P_1,1.60) KA_I,158.2-159.4 Ro_I,469-471 {8/50} kim uktam .
(P_1,1.60) KA_I,158.2-159.4 Ro_I,469-471 {9/50} arthasya tāvat uktam : itikaraṇaḥ arthanirdeśārthaḥ iti .
(P_1,1.60) KA_I,158.2-159.4 Ro_I,469-471 {10/50} sataḥ api uktam : siddham tu nityaśabdatvāt iti .
(P_1,1.60) KA_I,158.2-159.4 Ro_I,469-471 {11/50} nityāḥ śabdāḥ .
(P_1,1.60) KA_I,158.2-159.4 Ro_I,469-471 {12/50} nityeṣu ca śabdeṣu sataḥ adarśanasya sañjñā kriyate .
(P_1,1.60) KA_I,158.2-159.4 Ro_I,469-471 {13/50} na sañjñayā adarśanam bhāvyate .
(P_1,1.60) KA_I,158.2-159.4 Ro_I,469-471 {14/50} sarvaprasaṅgaḥ tu sarvasya anyatra adṛṣṭatvāt .
(P_1,1.60) KA_I,158.2-159.4 Ro_I,469-471 {15/50} sarvaprasaṅgaḥ tu bhavati .
(P_1,1.60) KA_I,158.2-159.4 Ro_I,469-471 {16/50} sarvasya adarśanasya lopasañjñā prāpnoti .
(P_1,1.60) KA_I,158.2-159.4 Ro_I,469-471 {17/50} kim kāraṇam .
(P_1,1.60) KA_I,158.2-159.4 Ro_I,469-471 {18/50} sarvasya anyatra adṛṣṭatvāt .
(P_1,1.60) KA_I,158.2-159.4 Ro_I,469-471 {19/50} sarvaḥ hi śabdaḥ yaḥ yasya prayogaviṣayaḥ saḥ tataḥ anyatra na dṛśyate .
(P_1,1.60) KA_I,158.2-159.4 Ro_I,469-471 {20/50} trapu jatu iti atra aṇaḥ adarśanam .
(P_1,1.60) KA_I,158.2-159.4 Ro_I,469-471 {21/50} tatra adarśanam lopaḥ iti lopasañjñā prāpnoti .
(P_1,1.60) KA_I,158.2-159.4 Ro_I,469-471 {22/50} tatra kaḥ doṣaḥ .
(P_1,1.60) KA_I,158.2-159.4 Ro_I,469-471 {23/50} tatra pratyayalakṣaṇapratiṣedhaḥ .
(P_1,1.60) KA_I,158.2-159.4 Ro_I,469-471 {24/50} tatra pratyayalakṣaṇam kāryam prāpnoti .
(P_1,1.60) KA_I,158.2-159.4 Ro_I,469-471 {25/50} tasya pratiṣedhaḥ vaktavyaḥ .
(P_1,1.60) KA_I,158.2-159.4 Ro_I,469-471 {26/50} acaḥ ñṇiti iti vṛddhiḥ prāpnoti .
(P_1,1.60) KA_I,158.2-159.4 Ro_I,469-471 {27/50} na eṣaḥ doṣaḥ .
(P_1,1.60) KA_I,158.2-159.4 Ro_I,469-471 {28/50} ñṇiti aṅgasya acaḥ vṛddhiḥ ucyate .
(P_1,1.60) KA_I,158.2-159.4 Ro_I,469-471 {29/50} yasmāt pratyayavidhiḥ tadādi pratyaye aṅgam bhavati .
(P_1,1.60) KA_I,158.2-159.4 Ro_I,469-471 {30/50} yasmāt ca atra pratyayavidhiḥ na tat pratyaye parataḥ yat ca pratyaye parataḥ na tasmāt pratyayavidhiḥ .
(P_1,1.60) KA_I,158.2-159.4 Ro_I,469-471 {31/50} kvipaḥ tarhi adarśanam .
(P_1,1.60) KA_I,158.2-159.4 Ro_I,469-471 {32/50} tatra adarśanam lopaḥ iti lopasañjñā prāpnoti .
(P_1,1.60) KA_I,158.2-159.4 Ro_I,469-471 {33/50} tatra kaḥ doṣaḥ .
(P_1,1.60) KA_I,158.2-159.4 Ro_I,469-471 {34/50} tatra pratyayalakṣaṇapratiṣedhaḥ .
(P_1,1.60) KA_I,158.2-159.4 Ro_I,469-471 {35/50} tatra pratyayalakṣaṇam kāryam prāpnoti .
(P_1,1.60) KA_I,158.2-159.4 Ro_I,469-471 {36/50} tasya pratiṣedhaḥ vaktavyaḥ .
(P_1,1.60) KA_I,158.2-159.4 Ro_I,469-471 {37/50} hrasvasya piti kṛti tuk bhavati iti tuk prāpnoti .

(P_1,1.60) KA_I,158.2-159.4 Ro_I,469-471 {38/50} siddham tu prasaktādarśanasya lopasañjñitvāt .
(P_1,1.60) KA_I,158.2-159.4 Ro_I,469-471 {39/50} siddham etat .
(P_1,1.60) KA_I,158.2-159.4 Ro_I,469-471 {40/50} katham .
(P_1,1.60) KA_I,158.2-159.4 Ro_I,469-471 {41/50} prasaktādarśanam lopasañjñam bhavati iti vaktavyam .
(P_1,1.60) KA_I,158.2-159.4 Ro_I,469-471 {42/50} yadi prasaktādarśanam lopasañjñam bhavati iti ucyate grāmaṇīḥ , senānīḥ : atra vṛddhiḥ prāpnoti .
(P_1,1.60) KA_I,158.2-159.4 Ro_I,469-471 {43/50} prasaktādarśanam lopasañjñam bhavati ṣaṣṭhīnirdiṣṭasya .
(P_1,1.60) KA_I,158.2-159.4 Ro_I,469-471 {44/50} yadi ṣaṣṭhīnirdiṣṭasya iti ucyate cāhalope eva iti avadhāraṇe cādilope vibhāṣā iti atra lopasañjñā na prāpnoti .
(P_1,1.60) KA_I,158.2-159.4 Ro_I,469-471 {45/50} atha prasaktādarśanam lopasañjñam bhavati iti ucyamāne katham iva etat sidhyati .
(P_1,1.60) KA_I,158.2-159.4 Ro_I,469-471 {46/50} kaḥ śabdasya prasaṅgaḥ .
(P_1,1.60) KA_I,158.2-159.4 Ro_I,469-471 {47/50} yatra gamyate ca arthaḥ na ca prayujyate .
(P_1,1.60) KA_I,158.2-159.4 Ro_I,469-471 {48/50} astu tarhi prasaktādarśanam lopasañjñam bhavati iti eva .
(P_1,1.60) KA_I,158.2-159.4 Ro_I,469-471 {49/50} katham grāmaṇīḥ , senānīḥ .
(P_1,1.60) KA_I,158.2-159.4 Ro_I,469-471 {50/50} yaḥ atra aṇaḥ prasaṅgaḥ kvipā asau bādhyate .
(P_1,1.61) KA_I,159.6-160.23 Ro_I,471-476 {1/56} pratyayagrahaṇam kimartham .
(P_1,1.61) KA_I,159.6-160.23 Ro_I,471-476 {2/56} lumati pratyayagrahaṇam apratyayasañjñāpratiṣedhārtham . lumati pratyayagrahaṇam kriyate apratyayasya etāḥ sañjñāḥ mā bhūvan iti .
(P_1,1.61) KA_I,159.6-160.23 Ro_I,471-476 {3/56} kim prayojanam .
(P_1,1.61) KA_I,159.6-160.23 Ro_I,471-476 {4/56} prayojanam taddhitaluki kaṃsīyaparaśavyayoḥ luki ca goprakṛtinivṛttyartham . taddhitaluki gonivṛttyartham kaṃsīyaparaśavyayoḥ ca luki prakṛtinivṛttyartham .
(P_1,1.61) KA_I,159.6-160.23 Ro_I,471-476 {5/56} luk taddhitaluki iti goḥ api luk prāpnoti .
(P_1,1.61) KA_I,159.6-160.23 Ro_I,471-476 {6/56} pratyayagrahaṇāt na bhavati .
(P_1,1.61) KA_I,159.6-160.23 Ro_I,471-476 {7/56} kaṃsīyaparaśavyayoḥ yañañau luk ca iti prakṛteḥ api luk prāpnoti .
(P_1,1.61) KA_I,159.6-160.23 Ro_I,471-476 {8/56} pratyayagrahaṇāt na bhavati .
(P_1,1.61) KA_I,159.6-160.23 Ro_I,471-476 {9/56} gonivṛttyarthena tāvat na arthaḥ .
(P_1,1.61) KA_I,159.6-160.23 Ro_I,471-476 {10/56} yogavibhāgāt siddham .
(P_1,1.61) KA_I,159.6-160.23 Ro_I,471-476 {11/56} yogavibhāgaḥ kariṣyate : goḥ upasarjanasya .
(P_1,1.61) KA_I,159.6-160.23 Ro_I,471-476 {12/56} gontasya prātipadikasya upasarjanasya hrasvaḥ bhavati .
(P_1,1.61) KA_I,159.6-160.23 Ro_I,471-476 {13/56} tataḥ striyāḥ .
(P_1,1.61) KA_I,159.6-160.23 Ro_I,471-476 {14/56} strīpratyayāntasya prātipadikasya upasarjanasya hrasvaḥ bhavati .
(P_1,1.61) KA_I,159.6-160.23 Ro_I,471-476 {15/56} tataḥ luk taddhitaluki iti .
(P_1,1.61) KA_I,159.6-160.23 Ro_I,471-476 {16/56} striyāḥ iti vartate .
(P_1,1.61) KA_I,159.6-160.23 Ro_I,471-476 {17/56} goḥ iti nivṛttam .
(P_1,1.61) KA_I,159.6-160.23 Ro_I,471-476 {18/56} kaṃsīyaparaśavyayoḥ viśiṣṭanirdeśāt siddham .
(P_1,1.61) KA_I,159.6-160.23 Ro_I,471-476 {19/56} kaṃsīyaparaśavyayoḥ api viśiṣṭanirdeśḥ kartavyaḥ : kaṃsīyaparaśavyayoḥ yañañau bhavataḥ chayatoḥ ca luk bhavati iti .
(P_1,1.61) KA_I,159.6-160.23 Ro_I,471-476 {20/56} saḥ ca avaśyam viśiṣṭanirdeśaḥ kartavyaḥ kriyamāṇe api vai pratyayagrahaṇe ukārasaśabdayoḥ mā bhūt iti : kameḥ saḥ kaṃsaḥ .
(P_1,1.61) KA_I,159.6-160.23 Ro_I,471-476 {21/56} parān śṛṇāti iti paraśuḥ iti .
(P_1,1.61) KA_I,159.6-160.23 Ro_I,471-476 {22/56} na eṣaḥ doṣaḥ .
(P_1,1.61) KA_I,159.6-160.23 Ro_I,471-476 {23/56} uṇādayaḥ avyutpannāni prātipadikāni .
(P_1,1.61) KA_I,159.6-160.23 Ro_I,471-476 {24/56} saḥ eṣaḥ ananyārthaḥ viśiṣṭanirdeśaḥ kartavyaḥ pratyayagrahaṇam vā kartavyam .
(P_1,1.61) KA_I,159.6-160.23 Ro_I,471-476 {25/56} uktam vā .
(P_1,1.61) KA_I,159.6-160.23 Ro_I,471-476 {26/56} kim uktam .
(P_1,1.61) KA_I,159.6-160.23 Ro_I,471-476 {27/56} ṅyāpprātipadikagrahaṇam āṅgabhapadasañjñārtham yacchayoḥ ca lugartham iti .

(P_1,1.61) KA_I,159.6-160.23 Ro_I,471-476 {28/56} ṣaṣṭhīnirdeśārtham tu .
(P_1,1.61) KA_I,159.6-160.23 Ro_I,471-476 {29/56} ṣaṣṭhīnirdeśārtham tarhi pratyayagrahaṇam kartavyam .
(P_1,1.61) KA_I,159.6-160.23 Ro_I,471-476 {30/56} anirdeśe hi ṣaṣṭhyarthāprasiddhiḥ .
(P_1,1.61) KA_I,159.6-160.23 Ro_I,471-476 {31/56} akriyamāṇe hi pratyayagrahaṇe ṣaṣṭhyarthasya aprasiddhiḥ syāt .
(P_1,1.61) KA_I,159.6-160.23 Ro_I,471-476 {32/56} kasya .
(P_1,1.61) KA_I,159.6-160.23 Ro_I,471-476 {33/56} sthāneyogatvasya .
(P_1,1.61) KA_I,159.6-160.23 Ro_I,471-476 {34/56} kva punaḥ iha ṣaṣṭhīnirdeśārthena arthaḥ pratyayagrahaṇena yāvatā sarvatra eva ṣaṣṭhī uccāryate : aṇiñoḥ tadrājasya yañañoḥ śapaḥ iti .
(P_1,1.61) KA_I,159.6-160.23 Ro_I,471-476 {35/56} iha na kā cit ṣaṣṭhī : janapade lup iti .
(P_1,1.61) KA_I,159.6-160.23 Ro_I,471-476 {36/56} atra api prakṛtam pratyayagrahaṇam anuvartate .
(P_1,1.61) KA_I,159.6-160.23 Ro_I,471-476 {37/56} kva prakṛtam .
(P_1,1.61) KA_I,159.6-160.23 Ro_I,471-476 {38/56} pratyayaḥ paraḥ ca iti .
(P_1,1.61) KA_I,159.6-160.23 Ro_I,471-476 {39/56} tat vai prathamānirdiṣṭam ṣaṣṭhīnirdiṣṭena ca iha arthaḥ .
(P_1,1.61) KA_I,159.6-160.23 Ro_I,471-476 {40/56} ṅyāpprātipadikāt iti eṣā pañcamī pratyayaḥ iti prathamāyāḥ ṣaṣṭhīm prakalpayiṣyati tasmāt iti uttarasya .
(P_1,1.61) KA_I,159.6-160.23 Ro_I,471-476 {41/56} pratyayavidhiḥ ayam .
(P_1,1.61) KA_I,159.6-160.23 Ro_I,471-476 {42/56} na ca pratyayavidhau pañcamyaḥ prakalpikāḥ bhavanti .
(P_1,1.61) KA_I,159.6-160.23 Ro_I,471-476 {43/56} na ayam pratyayavidhiḥ .
(P_1,1.61) KA_I,159.6-160.23 Ro_I,471-476 {44/56} vihitaḥ pratyayaḥ prakṛtaḥ ca anuvartate .
(P_1,1.61) KA_I,159.6-160.23 Ro_I,471-476 {45/56} sarvādeśārtham vā vacanaprāmāṇyāt .
(P_1,1.61) KA_I,159.6-160.23 Ro_I,471-476 {46/56} sarvādeśārtham tarhi pratyayagrahaṇam kartavyam .
(P_1,1.61) KA_I,159.6-160.23 Ro_I,471-476 {47/56} lukślulupaḥ sarvādeśāḥ yathā syuḥ .
(P_1,1.61) KA_I,159.6-160.23 Ro_I,471-476 {48/56} atha kriyamāṇe api pratyayagrahaṇe katham iva lukślulupaḥ sarvādeśāḥ labhyāḥ .
(P_1,1.61) KA_I,159.6-160.23 Ro_I,471-476 {49/56} vacanaprāmāṇyāt : pratyayagrahaṇasāmāṛthyāt .
(P_1,1.61) KA_I,159.6-160.23 Ro_I,471-476 {50/56} etat api na asti prayojanam .
(P_1,1.61) KA_I,159.6-160.23 Ro_I,471-476 {51/56} ācāryapravṛttiḥ jñāpayati lukślulupaḥ sarvādeśāḥ bhavanti iti yat ayam luk vā duhadihalihaguhām ātmanepade dantye iti lope kṛte lukam śāsti .
(P_1,1.61) KA_I,159.6-160.23 Ro_I,471-476 {52/56} uttarārtham tu .
(P_1,1.61) KA_I,159.6-160.23 Ro_I,471-476 {53/56} uttarārtham tarhi pratyayagrahaṇam kartavyam .
(P_1,1.61) KA_I,159.6-160.23 Ro_I,471-476 {54/56} na kartavyam. kriyate tatra eva : pratyayalope pratyayalakṣaṇam iti .
(P_1,1.61) KA_I,159.6-160.23 Ro_I,471-476 {55/56} dvitīyam kartavyam kṛtsnapratyayalope pratyayalakṣaṇam yathā syāt .
(P_1,1.61) KA_I,159.6-160.23 Ro_I,471-476 {56/56} ekadeśalope mā bhūt iti : āghnīta sam rāyaspoṣeṇa gmīya iti .
(P_1,1.62.1) KA_I,160.25-161.14. Ro_I,476-478 {1/23} pratyayagrahaṇam kimartham. lope pratyayalakṣaṇam iti iyati ucyamāne saurathī vahatī iti gurūpottamalakṣaṇaḥ ṣyaṅ prasajyeta .
(P_1,1.62.1) KA_I,160.25-161.14. Ro_I,476-478 {2/23} na eṣaḥ doṣaḥ .
(P_1,1.62.1) KA_I,160.25-161.14. Ro_I,476-478 {3/23} na evam vijñāyate : lope pratyayalakṣaṇam pratyayasya prādurbhāvaḥ iti .
(P_1,1.62.1) KA_I,160.25-161.14. Ro_I,476-478 {4/23} katham tarhi .
(P_1,1.62.1) KA_I,160.25-161.14. Ro_I,476-478 {5/23} pratyayaḥ lakṣaṇam yasya kāryasya tat lupte api bhavati iti .
(P_1,1.62.1) KA_I,160.25-161.14. Ro_I,476-478 {6/23} idam tarhi prayojanam : sati pratyaye yat prāpnoti tat pratyayalakṣanena yathā syāt .
(P_1,1.62.1) KA_I,160.25-161.14. Ro_I,476-478 {7/23} lopottarakālam yat prāpnoti tat pratyayalakṣaṇena mā bhūt iti .
(P_1,1.62.1) KA_I,160.25-161.14. Ro_I,476-478 {8/23} kim prayojanam .
(P_1,1.62.1) KA_I,160.25-161.14. Ro_I,476-478 {9/23} grāmaṇikulam , senānikulam : auttarapadike hrasvatve kṛte hrasvasya piti kṛti tuk bhavati iti tuk prāpnoti .
(P_1,1.62.1) KA_I,160.25-161.14. Ro_I,476-478 {10/23} saḥ mā bhūt iti .
(P_1,1.62.1) KA_I,160.25-161.14. Ro_I,476-478 {11/23} yadi tarhi yat sati pratyaye prāpnoti tat pratyayalakṣanena bhavati .

(P_1,1.62.1) KA_I,160.25-161.14. Ro_I,476-478 {12/23} lopottarakālam yat prāpnoti tat na bhavati jagat , janagat iti atra tuk na prāpnoti .
(P_1,1.62.1) KA_I,160.25-161.14. Ro_I,476-478 {13/23} lopottarakalaḥ hi atra tuk āgamaḥ .
(P_1,1.62.1) KA_I,160.25-161.14. Ro_I,476-478 {14/23} tasmāt na arthaḥ evamarthena pratyayagrahaṇena .
(P_1,1.62.1) KA_I,160.25-161.14. Ro_I,476-478 {15/23} kasmāt na bhavati grāmaṇikulam , senānikulam .
(P_1,1.62.1) KA_I,160.25-161.14. Ro_I,476-478 {16/23} bahiraṅgam hrasvatvam .
(P_1,1.62.1) KA_I,160.25-161.14. Ro_I,476-478 {17/23} antaraṅgaḥ tuk .
(P_1,1.62.1) KA_I,160.25-161.14. Ro_I,476-478 {18/23} asiddham bahiraṅgam antaraṅge .
(P_1,1.62.1) KA_I,160.25-161.14. Ro_I,476-478 {19/23} idam tarhi prayojanam : kṛtsnapratyayalope pratyayalakṣaṇam yathā syāt .
(P_1,1.62.1) KA_I,160.25-161.14. Ro_I,476-478 {20/23} ekadeśalope mā bhūt iti : āghnīta sam rāyaspoṣeṇa gmīya iti .
(P_1,1.62.1) KA_I,160.25-161.14. Ro_I,476-478 {21/23} pūrvasmin api yoge pratyayagrahaṇasya etat prayojanam uktam. anyatarat śakyam akartum .
(P_1,1.62.1) KA_I,160.25-161.14. Ro_I,476-478 {22/23} atha dvitīyam pratyayagrahaṇam kimartham .
(P_1,1.62.1) KA_I,160.25-161.14. Ro_I,476-478 {23/23} pratyayalakṣaṇam yathā syāt varṇalakṣaṇam mā bhūt iti : gave hitam gohitam , rāyaḥ kulam raikulam iti .
(P_1,1.62.2) KA_I,161.15-162.21 Ro_I,479-482 {1/48} kimartham punaḥ idam ucyate .
(P_1,1.62.2) KA_I,161.15-162.21 Ro_I,479-482 {2/48} pratyayalope pratyayalakṣaṇavacanam sadanvākhyānāt śāstrasya .
(P_1,1.62.2) KA_I,161.15-162.21 Ro_I,479-482 {3/48} pratyayalope pratyayalakṣaṇam iti ucyate sadanvākhyānāt śāstrasya .
(P_1,1.62.2) KA_I,161.15-162.21 Ro_I,479-482 {4/48} sat śāstreṇa anvākhyāyate sataḥ vā śāstram anvyākhāyakam bhavati .
(P_1,1.62.2) KA_I,161.15-162.21 Ro_I,479-482 {5/48} sadanvākhyānāt śāstrasya ugidacām sarvanāmasthāne adhātoḥ iti iha : eva syāt gomantau yavamantau .
(P_1,1.62.2) KA_I,161.15-162.21 Ro_I,479-482 {6/48} gomān yavamān iti atra na syāt .
(P_1,1.62.2) KA_I,161.15-162.21 Ro_I,479-482 {7/48} iṣyate ca syāt iti .
(P_1,1.62.2) KA_I,161.15-162.21 Ro_I,479-482 {8/48} tat ca antareṇa yatnam na sidhyati .
(P_1,1.62.2) KA_I,161.15-162.21 Ro_I,479-482 {9/48} ataḥ pratyayalope pratyayalakṣaṇavacanam .
(P_1,1.62.2) KA_I,161.15-162.21 Ro_I,479-482 {10/48} evamartham idam ucyate .
(P_1,1.62.2) KA_I,161.15-162.21 Ro_I,479-482 {11/48} asti prayojanam etat .
(P_1,1.62.2) KA_I,161.15-162.21 Ro_I,479-482 {12/48} kim tarhi iti. luki upasaṅkhyānam .
(P_1,1.62.2) KA_I,161.15-162.21 Ro_I,479-482 {13/48} luki upasaṅkhyānam kartavyam : pañca sapta .
(P_1,1.62.2) KA_I,161.15-162.21 Ro_I,479-482 {14/48} kim punaḥ kāraṇam na sidhyati .
(P_1,1.62.2) KA_I,161.15-162.21 Ro_I,479-482 {15/48} lope hi vidhānam .
(P_1,1.62.2) KA_I,161.15-162.21 Ro_I,479-482 {16/48} lope hi pratyayalakṣaṇam vidhīyate .
(P_1,1.62.2) KA_I,161.15-162.21 Ro_I,479-482 {17/48} tena luki na prāpnoti .
(P_1,1.62.2) KA_I,161.15-162.21 Ro_I,479-482 {18/48} na vā adarśanasya lopasañjñitvāt .
(P_1,1.62.2) KA_I,161.15-162.21 Ro_I,479-482 {19/48} na vā kartavyam .
(P_1,1.62.2) KA_I,161.15-162.21 Ro_I,479-482 {20/48} kim kāraṇam .
(P_1,1.62.2) KA_I,161.15-162.21 Ro_I,479-482 {21/48} adarśanasya lopasañjñitvāt .
(P_1,1.62.2) KA_I,161.15-162.21 Ro_I,479-482 {22/48} adarśanam lopasañjñam iti ucyate .
(P_1,1.62.2) KA_I,161.15-162.21 Ro_I,479-482 {23/48} lumatsañjñāḥ ca adarśanasya kriyante .
(P_1,1.62.2) KA_I,161.15-162.21 Ro_I,479-482 {24/48} tena luki api bhaviṣyati .
(P_1,1.62.2) KA_I,161.15-162.21 Ro_I,479-482 {25/48} yadi evam .
(P_1,1.62.2) KA_I,161.15-162.21 Ro_I,479-482 {26/48} pratyayādarśanam tu lumatsañjñam .
(P_1,1.62.2) KA_I,161.15-162.21 Ro_I,479-482 {27/48} pratyayādarśanam tu lumatsañjñam api prāpnoti .
(P_1,1.62.2) KA_I,161.15-162.21 Ro_I,479-482 {28/48} tatra kaḥ doṣaḥ .

(P_1,1.62.2) KA_I,161.15-162.21 Ro_I,479-482 {29/48} tatra luki śluvidhipratiṣedhaḥ .
(P_1,1.62.2) KA_I,161.15-162.21 Ro_I,479-482 {30/48} tatra luki śluvidhiḥ api prāpnoti .
(P_1,1.62.2) KA_I,161.15-162.21 Ro_I,479-482 {31/48} saḥ pratiṣedhyaḥ : atti hanti .
(P_1,1.62.2) KA_I,161.15-162.21 Ro_I,479-482 {32/48} ślau iti dvirvacanam prāpnoti .
(P_1,1.62.2) KA_I,161.15-162.21 Ro_I,479-482 {33/48} na vā pṛthaksañjñākaraṇāt .
(P_1,1.62.2) KA_I,161.15-162.21 Ro_I,479-482 {34/48} na vā eṣaḥ doṣaḥ .
(P_1,1.62.2) KA_I,161.15-162.21 Ro_I,479-482 {35/48} kim kāraṇam .
(P_1,1.62.2) KA_I,161.15-162.21 Ro_I,479-482 {36/48} pṛthaksañjñākaraṇāt .
(P_1,1.62.2) KA_I,161.15-162.21 Ro_I,479-482 {37/48} pṛthaksañjñākaraṇasāmarthyāt luki śluvidhiḥ na bhaviṣyati .
(P_1,1.62.2) KA_I,161.15-162.21 Ro_I,479-482 {38/48} tasmāt adarśanasāmānyāt lopasañjñā lumatsañjñāḥ avagāhate .
(P_1,1.62.2) KA_I,161.15-162.21 Ro_I,479-482 {39/48} yathā eva tarhi adarśanasāmānyāt lopasañjñā lumatsañjñāḥ avagāhate evam lumatsañjñāḥ api lopasañjñām avagāheran .
(P_1,1.62.2) KA_I,161.15-162.21 Ro_I,479-482 {40/48} tatra kaḥ doṣaḥ .
(P_1,1.62.2) KA_I,161.15-162.21 Ro_I,479-482 {41/48} agomatī gomatī sampannā gomatībhūtā : luk taddhitaluki iti ṅīpaḥ luk prasajyeta .
(P_1,1.62.2) KA_I,161.15-162.21 Ro_I,479-482 {42/48} nanu ca atra api pṛthaksañjñākaraṇāt iti eva siddham .
(P_1,1.62.2) KA_I,161.15-162.21 Ro_I,479-482 {43/48} yathā eva tarhi pṛthaksañjñākaraṇasāmarthyāt lumatsañjñāḥ lopasañjñām na avagāhante evam lopasañjñā api lumatsañjñāḥ na avagāheta .
(P_1,1.62.2) KA_I,161.15-162.21 Ro_I,479-482 {44/48} tatra saḥ eva doṣaḥ : luki upasaṅkhyānam iti .
(P_1,1.62.2) KA_I,161.15-162.21 Ro_I,479-482 {45/48} asti anyat lopasañjñāyāḥ pṛthaksañjñākaraṇe prayojanam .
(P_1,1.62.2) KA_I,161.15-162.21 Ro_I,479-482 {46/48} kim. lumatsañjñāsu yat ucyate tat lopamātre mā bhūt iti .
(P_1,1.62.2) KA_I,161.15-162.21 Ro_I,479-482 {47/48} lumati pratiṣedhāt vā .
(P_1,1.62.2) KA_I,161.15-162.21 Ro_I,479-482 {48/48} atha vā yat ayam na lumatā aṅgasya iti pratṣedham śāsti tat jñāpayati ācāryaḥ bhavati luki pratyayalakṣaṇam iti .
(P_1,1.62.3) KA_I,162.22-164.10 Ro_I,482-486 {1/65} sataḥ nimittābhāvāt padasañjñābhāvaḥ . san pratyayaḥ yeṣām kāryāṇām animittam : rājñaḥ puruṣaḥ iti saḥ luptaḥ api animittam syāt: rājapuruṣaḥ iti .
(P_1,1.62.3) KA_I,162.22-164.10 Ro_I,482-486 {2/65} astu tasyāḥ animittam yā svādau padam iti padasañjñā yā tu subantam padam iti padasañjñā sā bhaviṣyati .
(P_1,1.62.3) KA_I,162.22-164.10 Ro_I,482-486 {3/65} sati etatpratyaye āsīt : anayā bhaviṣyati anayā na bhaviṣyati iti .
(P_1,1.62.3) KA_I,162.22-164.10 Ro_I,482-486 {4/65} lupte idānīm pratyaye yāvataḥ eva avadheḥ svādau padam iti padasañjñā tāvataḥ eva avadheḥ subantam padam iti .
(P_1,1.62.3) KA_I,162.22-164.10 Ro_I,482-486 {5/65} asti ca pratyayalakṣaṇena yajādiparatā iti kṛtvā bhasañjñā prāpnoti .
(P_1,1.62.3) KA_I,162.22-164.10 Ro_I,482-486 {6/65} tugdīrghatvayoḥ ca vipratiṣedhānupapattiḥ ekayogalakṣaṇatvāt parivīḥ iti .
(P_1,1.62.3) KA_I,162.22-164.10 Ro_I,482-486 {7/65} tugdīrghatvayoḥ ca vipratiṣedhaḥ na upapadyate .
(P_1,1.62.3) KA_I,162.22-164.10 Ro_I,482-486 {8/65} kva .
(P_1,1.62.3) KA_I,162.22-164.10 Ro_I,482-486 {9/65} parivīḥ iti .
(P_1,1.62.3) KA_I,162.22-164.10 Ro_I,482-486 {10/65} kim kāraṇam .
(P_1,1.62.3) KA_I,162.22-164.10 Ro_I,482-486 {11/65} ekayogalakṣaṇatvāt .
(P_1,1.62.3) KA_I,162.22-164.10 Ro_I,482-486 {12/65} ekayogalakṣaṇe tugdīrghatve .
(P_1,1.62.3) KA_I,162.22-164.10 Ro_I,482-486 {13/65} iha lupte pratyaye sarvāṇi pratyayāśrayāṇi kāryāṇi paryavapannāni bhavanti .
(P_1,1.62.3) KA_I,162.22-164.10 Ro_I,482-486 {14/65} tāni etāni pratyutthāpyante .
(P_1,1.62.3) KA_I,162.22-164.10 Ro_I,482-486 {15/65} anena eva tuk anena eva ca dīrghatvam iti .
(P_1,1.62.3) KA_I,162.22-164.10 Ro_I,482-486 {16/65} tat etat ekayogalakṣaṇam bhavati .
(P_1,1.62.3) KA_I,162.22-164.10 Ro_I,482-486 {17/65} ekayogalakṣaṇāni ca na prakalpante .
(P_1,1.62.3) KA_I,162.22-164.10 Ro_I,482-486 {18/65} siddham tu sthānisañjñānudeśāt ānyabhāvyasya .
(P_1,1.62.3) KA_I,162.22-164.10 Ro_I,482-486 {19/65} siddham etat .
(P_1,1.62.3) KA_I,162.22-164.10 Ro_I,482-486 {20/65} katham .

(P_1,1.62.3) KA_I,162.22-164.10 Ro_I,482-486 {21/65} sthānisañjñā anyabhūtasya bhavati iti vaktavyam .
(P_1,1.62.3) KA_I,162.22-164.10 Ro_I,482-486 {22/65} kim kṛtam bhavati .
(P_1,1.62.3) KA_I,162.22-164.10 Ro_I,482-486 {23/65} sattāmātram anena kriyate .
(P_1,1.62.3) KA_I,162.22-164.10 Ro_I,482-486 {24/65} yathāprāpte tugdīrghatve bhaviṣyataḥ .
(P_1,1.62.3) KA_I,162.22-164.10 Ro_I,482-486 {25/65} tat vaktavyam bhavati .
(P_1,1.62.3) KA_I,162.22-164.10 Ro_I,482-486 {26/65} yadi api etat ucyate atha vā etarhi sthānivadbhāvaḥ na ārabhyate .
(P_1,1.62.3) KA_I,162.22-164.10 Ro_I,482-486 {27/65} sthānisañjñā anyabhūtasya analvidhau iti vakṣyāmi .
(P_1,1.62.3) KA_I,162.22-164.10 Ro_I,482-486 {28/65} yadi evam āṅaḥ yamahanaḥ ātmanepadam bhavati iti hanteḥ eva syāt vadheḥ na syāt .
(P_1,1.62.3) KA_I,162.22-164.10 Ro_I,482-486 {29/65} na hi kā cit hanteḥ sañjñā asti yā vadheḥ atidiśyeta .
(P_1,1.62.3) KA_I,162.22-164.10 Ro_I,482-486 {30/65} hanteḥ api sañjñā asti .
(P_1,1.62.3) KA_I,162.22-164.10 Ro_I,482-486 {31/65} kā .
(P_1,1.62.3) KA_I,162.22-164.10 Ro_I,482-486 {32/65} hantiḥ eva .
(P_1,1.62.3) KA_I,162.22-164.10 Ro_I,482-486 {33/65} katham .
(P_1,1.62.3) KA_I,162.22-164.10 Ro_I,482-486 {34/65} svam rūpam śabdasya aśabdasañjñā iti vacanāt svam rūpam śabdasya sañjñā bhavati iti hanteḥ api hantiḥ sañjñā bhaviṣyati .
(P_1,1.62.3) KA_I,162.22-164.10 Ro_I,482-486 {35/65} bhasañjñāṅīpṣphagorātveṣu ca siddham .
(P_1,1.62.3) KA_I,162.22-164.10 Ro_I,482-486 {36/65} bhasañjñāṅīpṣphagorātveṣu ca siddham bhavati .
(P_1,1.62.3) KA_I,162.22-164.10 Ro_I,482-486 {37/65} bhasañjñā : rājñaḥ puruṣaḥ rājapuruṣaḥ .
(P_1,1.62.3) KA_I,162.22-164.10 Ro_I,482-486 {38/65} pratyayalakṣaṇena yaci bham iti bhāsañjñā prāpnoti .
(P_1,1.62.3) KA_I,162.22-164.10 Ro_I,482-486 {39/65} sthānisañjñā anyabhūtasya analvidhau iti vacanāt na bhavati .
(P_1,1.62.3) KA_I,162.22-164.10 Ro_I,482-486 {40/65} ṅīp : citrāyām jātā citrā .
(P_1,1.62.3) KA_I,162.22-164.10 Ro_I,482-486 {41/65} pratyayalakṣaṇena aṇantāt īkāraḥ prāpnoti .
(P_1,1.62.3) KA_I,162.22-164.10 Ro_I,482-486 {42/65} sthānisañjñā anyabhūtasya analvidhau iti vacanāt na bhavati .
(P_1,1.62.3) KA_I,162.22-164.10 Ro_I,482-486 {43/65} ṣpha : vataṅḍī .
(P_1,1.62.3) KA_I,162.22-164.10 Ro_I,482-486 {44/65} pratyayalakṣaṇena yañantāt iti ṣphaḥ prāpnoti .
(P_1,1.62.3) KA_I,162.22-164.10 Ro_I,482-486 {45/65} sthānisañjñā anyabhūtasya analvidhau iti vacanāt na bhavati .
(P_1,1.62.3) KA_I,162.22-164.10 Ro_I,482-486 {46/65} goḥ ātvam .
(P_1,1.62.3) KA_I,162.22-164.10 Ro_I,482-486 {47/65} gām icchati gavyati .
(P_1,1.62.3) KA_I,162.22-164.10 Ro_I,482-486 {48/65} pratyayalakṣaṇena ami ā otaḥ amśasoḥ iti ātvam prāpnoti .
(P_1,1.62.3) KA_I,162.22-164.10 Ro_I,482-486 {49/65} sthānisañjñā anyabhūtasya analvidhau iti vacanāt na bhavati .
(P_1,1.62.3) KA_I,162.22-164.10 Ro_I,482-486 {50/65} tasya doṣaḥ ṅaunakāralopettvemvidhayaḥ . tasya etasya lakṣaṇasya doṣaḥ ṅaunakāralopaḥ .
(P_1,1.62.3) KA_I,162.22-164.10 Ro_I,482-486 {51/65} ārdre carman lohite carman .
(P_1,1.62.3) KA_I,162.22-164.10 Ro_I,482-486 {52/65} pratyayalakṣaṇena yaci bham iti bhasañjñā siddhā bhavati .
(P_1,1.62.3) KA_I,162.22-164.10 Ro_I,482-486 {53/65} sthānisañjñā anyabhūtasya analvidhau iti vacanāt na prāpnoti .
(P_1,1.62.3) KA_I,162.22-164.10 Ro_I,482-486 {54/65} ittvam : āśīḥ .
(P_1,1.62.3) KA_I,162.22-164.10 Ro_I,482-486 {55/65} pratyayalakṣaṇena hali iti itvam siddham bhavati .
(P_1,1.62.3) KA_I,162.22-164.10 Ro_I,482-486 {56/65} sthānisañjñā anyabhūtasya analvidhau iti vacanāt na prāpnoti .
(P_1,1.62.3) KA_I,162.22-164.10 Ro_I,482-486 {57/65} im : atṛṇet .
(P_1,1.62.3) KA_I,162.22-164.10 Ro_I,482-486 {58/65} pratyayalakṣaṇena hali iti ittvam siddham bhavati .
(P_1,1.62.3) KA_I,162.22-164.10 Ro_I,482-486 {59/65} sthānisañjñā anyabhūtasya analvidhau iti vacanāt na prāpnoti .
(P_1,1.62.3) KA_I,162.22-164.10 Ro_I,482-486 {60/65} sūtram ca bhidyate .

(P_1,1.62.3) KA_I,162.22-164.10 Ro_I,482-486 {61/65} yathānyāsam eva astu .
(P_1,1.62.3) KA_I,162.22-164.10 Ro_I,482-486 {62/65} nanu ca uktam sataḥ nimittābhāvāt padasañjñābhāvaḥ tugdīrghatvayoḥ ca vipratiṣedhānupapattiḥ ekayogalakṣaṇatvāt parivīḥ iti .
(P_1,1.62.3) KA_I,162.22-164.10 Ro_I,482-486 {63/65} na eṣaḥ doṣaḥ .
(P_1,1.62.3) KA_I,162.22-164.10 Ro_I,482-486 {64/65} vakṣyati atra parihāram .
(P_1,1.62.3) KA_I,162.22-164.10 Ro_I,482-486 {65/65} iha api parivīḥ iti śāstraparavipratiṣedhena paratvāt dīrghatvam bhaviṣyati .
(P_1,1.62.4) KA_I,164.11-165.13 Ro_I,486-490 {1/56} kāni punaḥ asya yogasya prayojanāni .
(P_1,1.62.4) KA_I,164.11-165.13 Ro_I,486-490 {2/56} prayojanam apṛktaśilope num amāmau guṇavṛddhidīrghatvemaḍāṭśnamvidhayaḥ .
(P_1,1.62.4) KA_I,164.11-165.13 Ro_I,486-490 {3/56} apṛktalope śilope ca kṛte num amāmau guṇavṛddhī dīrghatvam imaḍāṭau śnamvidhiḥ iti prayojanāni .
(P_1,1.62.4) KA_I,164.11-165.13 Ro_I,486-490 {4/56} num : agne trī te vajinā trī sadhasthā , ta tā piṇḍānām .
(P_1,1.62.4) KA_I,164.11-165.13 Ro_I,486-490 {5/56} num .
(P_1,1.62.4) KA_I,164.11-165.13 Ro_I,486-490 {6/56} amāmau : he anaḍvan , anaḍvān .
(P_1,1.62.4) KA_I,164.11-165.13 Ro_I,486-490 {7/56} guṇaḥ : adhok , aleṭ .
(P_1,1.62.4) KA_I,164.11-165.13 Ro_I,486-490 {8/56} vṛddhiḥ : ni amārṭ .
(P_1,1.62.4) KA_I,164.11-165.13 Ro_I,486-490 {9/56} dīrghatvam : agne trī te vajinā trī sadhasthā , ta tā piṇḍānām .
(P_1,1.62.4) KA_I,164.11-165.13 Ro_I,486-490 {10/56} im : atṛṇeṭ .
(P_1,1.62.4) KA_I,164.11-165.13 Ro_I,486-490 {11/56} aḍāṭau : adhok , aleṭ , aiyaḥ , aunaḥ .
(P_1,1.62.4) KA_I,164.11-165.13 Ro_I,486-490 {12/56} śnamvidhiḥ : abhinaḥ atra , acchinaḥ atra .
(P_1,1.62.4) KA_I,164.11-165.13 Ro_I,486-490 {13/56} apṛktaśilopayoḥ kṛtayoḥ ete vidhayaḥ na prāpnuvanti .
(P_1,1.62.4) KA_I,164.11-165.13 Ro_I,486-490 {14/56} pratyayalakṣaṇena bhavanti .
(P_1,1.62.4) KA_I,164.11-165.13 Ro_I,486-490 {15/56} na etāni santi prayojanāni .
(P_1,1.62.4) KA_I,164.11-165.13 Ro_I,486-490 {16/56} sthānivadbhāvena api etāni siddhāni .
(P_1,1.62.4) KA_I,164.11-165.13 Ro_I,486-490 {17/56} na sidhyanti .
(P_1,1.62.4) KA_I,164.11-165.13 Ro_I,486-490 {18/56} ādeśaḥ sthānivat iti ucyate .
(P_1,1.62.4) KA_I,164.11-165.13 Ro_I,486-490 {19/56} na ca lopaḥ ādeśaḥ .
(P_1,1.62.4) KA_I,164.11-165.13 Ro_I,486-490 {20/56} lopaḥ api ādeśaḥ .
(P_1,1.62.4) KA_I,164.11-165.13 Ro_I,486-490 {21/56} katham .
(P_1,1.62.4) KA_I,164.11-165.13 Ro_I,486-490 {22/56} ādiśyate yaḥ saḥ ādeśaḥ .
(P_1,1.62.4) KA_I,164.11-165.13 Ro_I,486-490 {23/56} lopaḥ api ādiśyate .
(P_1,1.62.4) KA_I,164.11-165.13 Ro_I,486-490 {24/56} doṣaḥ khalu api syāt yadi lopaḥ na ādeśaḥ syāt .
(P_1,1.62.4) KA_I,164.11-165.13 Ro_I,486-490 {25/56} iha acaḥ parasmin pūrvavidhau iti etasya bhūyiṣṭhāni lope udāharaṇāni tāni na syuḥ .
(P_1,1.62.4) KA_I,164.11-165.13 Ro_I,486-490 {26/56} yatra tarhi sthānivadbhāvaḥ na asti tadartham ayam yogaḥ vaktavyaḥ .
(P_1,1.62.4) KA_I,164.11-165.13 Ro_I,486-490 {27/56} kva ca sthānivadbhāvaḥ na asti .
(P_1,1.62.4) KA_I,164.11-165.13 Ro_I,486-490 {28/56} yaḥ alvidhiḥ .
(P_1,1.62.4) KA_I,164.11-165.13 Ro_I,486-490 {29/56} kim prayojanam .
(P_1,1.62.4) KA_I,164.11-165.13 Ro_I,486-490 {30/56} prayojanam ṅaunakārlopettvemvidhayaḥ .
(P_1,1.62.4) KA_I,164.11-165.13 Ro_I,486-490 {31/56} bhasañjñāṅīpṣphgorātveṣu doṣaḥ .
(P_1,1.62.4) KA_I,164.11-165.13 Ro_I,486-490 {32/56} bhasañjñāṅīpṣphgorātveṣu doṣaḥ bhavati. bhasañjñāyām tāvat na doṣaḥ .
(P_1,1.62.4) KA_I,164.11-165.13 Ro_I,486-490 {33/56} ācāryapravṛttiḥ jñāpayati na pratyayalakṣaṇena bhasañjñā bhavati iti yat ayam na ṅisambuddhyoḥ iti ṅau pratiṣedham śāsti .
(P_1,1.62.4) KA_I,164.11-165.13 Ro_I,486-490 {34/56} ṅīpi api : na evam vijñāyate : aṇantāt akārāntāt .
(P_1,1.62.4) KA_I,164.11-165.13 Ro_I,486-490 {35/56} katham tarhi .

(P_1,1.62.4) KA_I,164.11-165.13 Ro_I,486-490 {36/56} aṇ yaḥ akāraḥ iti .
(P_1,1.62.4) KA_I,164.11-165.13 Ro_I,486-490 {37/56} ṣphe api : na evam vijñāyate : yañantāt akārantāt iti .
(P_1,1.62.4) KA_I,164.11-165.13 Ro_I,486-490 {38/56} katham tarhi .
(P_1,1.62.4) KA_I,164.11-165.13 Ro_I,486-490 {39/56} yañ yaḥ akāraḥ iti .
(P_1,1.62.4) KA_I,164.11-165.13 Ro_I,486-490 {40/56} goḥ ātve api : na evam vijñāyate : ami aci iti .
(P_1,1.62.4) KA_I,164.11-165.13 Ro_I,486-490 {41/56} katham tarhi .
(P_1,1.62.4) KA_I,164.11-165.13 Ro_I,486-490 {42/56} aci ami iti .
(P_1,1.62.4) KA_I,164.11-165.13 Ro_I,486-490 {43/56} prayojanāni api tarhi tāni na santi .
(P_1,1.62.4) KA_I,164.11-165.13 Ro_I,486-490 {44/56} yat tāvat ucyate ṅaunakārlopaḥ iti kriyate etat nyāse eva : na ṅisambuddhyoḥ iti .
(P_1,1.62.4) KA_I,164.11-165.13 Ro_I,486-490 {45/56} ittvam api .
(P_1,1.62.4) KA_I,164.11-165.13 Ro_I,486-490 {46/56} vakṣyati etat : śāsaḥ ittve āśāsaḥ kvau iti .
(P_1,1.62.4) KA_I,164.11-165.13 Ro_I,486-490 {47/56} imvidhiḥ api : hali iti nivṛttam .
(P_1,1.62.4) KA_I,164.11-165.13 Ro_I,486-490 {48/56} yadi hali iti nivṛttam tṛṇahāni atra api prāpnoti .
(P_1,1.62.4) KA_I,164.11-165.13 Ro_I,486-490 {49/56} evam tarhi aci na iti api anuvartiṣyate .
(P_1,1.62.4) KA_I,164.11-165.13 Ro_I,486-490 {50/56} na tarhi idānīm ayam yogaḥ vaktavyaḥ .
(P_1,1.62.4) KA_I,164.11-165.13 Ro_I,486-490 {51/56} vaktavyaḥ ca .
(P_1,1.62.4) KA_I,164.11-165.13 Ro_I,486-490 {52/56} kim prayojanam .
(P_1,1.62.4) KA_I,164.11-165.13 Ro_I,486-490 {53/56} pratyayam gṛhītvā yat ucyate tat pratyayalakṣaṇena yathā syāt śabdam gṛhītvā yat ucyate tat pratyayalakṣaṇena mā bhūt iti .
(P_1,1.62.4) KA_I,164.11-165.13 Ro_I,486-490 {54/56} kim prayojanam .
(P_1,1.62.4) KA_I,164.11-165.13 Ro_I,486-490 {55/56} śobhanāḥ dṛṣadaḥ asya sudṛṣat brāhmaṇaḥ .
(P_1,1.62.4) KA_I,164.11-165.13 Ro_I,486-490 {56/56} soḥ manasī* alomoṣasī* iti eṣaḥ svaraḥ mā bhūt iti .
(P_1,1.63.1) KA_I,165.15-166.8 Ro_I,490-492 {1/20} lumati pratiṣedhe ekapadasvarasya upasaṅkhyānam .
(P_1,1.63.1) KA_I,165.15-166.8 Ro_I,490-492 {2/20} lumati pratiṣedhe ekapadasvarasya upasaṅkhyānam kartavyam. ekapadasvare ca lumatā lupte pratyayalakṣaṇam na bhavati iti vaktavyam .
(P_1,1.63.1) KA_I,165.15-166.8 Ro_I,490-492 {3/20} kim aviśeṣeṇa .
(P_1,1.63.1) KA_I,165.15-166.8 Ro_I,490-492 {4/20} na iti āha .
(P_1,1.63.1) KA_I,165.15-166.8 Ro_I,490-492 {5/20} sarvāmantritasijluksvaravarjam .
(P_1,1.63.1) KA_I,165.15-166.8 Ro_I,490-492 {6/20} sarvasvaram āmantritasvaravam sijluksvaram ca varjayitvā .
(P_1,1.63.1) KA_I,165.15-166.8 Ro_I,490-492 {7/20} sarvasvara : sarvastomaḥ , sarvapṛṣṭhaḥ : sarvasya supi iti ādyudāttatvam yathā syāt .
(P_1,1.63.1) KA_I,165.15-166.8 Ro_I,490-492 {8/20} āmantritasvara : sarpiḥ āgaccha , sapta āgacchata : āmantritasya ca iti ādyudāttatvam yathā syāt .
(P_1,1.63.1) KA_I,165.15-166.8 Ro_I,490-492 {9/20} sijluksvara : ma hi datām , ma hi dhatām : ādiḥ sicaḥ anyatarasyām iti eṣaḥ svaraḥ yathā syāt .
(P_1,1.63.1) KA_I,165.15-166.8 Ro_I,490-492 {10/20} kim prayojanam .
(P_1,1.63.1) KA_I,165.15-166.8 Ro_I,490-492 {11/20} prayojanam ñinikilluki svarāḥ .
(P_1,1.63.1) KA_I,165.15-166.8 Ro_I,490-492 {12/20} ñinikitsvarāḥ luki prayojayanti .
(P_1,1.63.1) KA_I,165.15-166.8 Ro_I,490-492 {13/20} gargaḥ , vatsaḥ , bidaḥ , urvaḥ , uṣṭragrīvaḥ , vāmarajjuḥ : ñniti iti ādyudāttatvam mā bhūt iti .
(P_1,1.63.1) KA_I,165.15-166.8 Ro_I,490-492 {14/20} iha ca : atrayaḥ : kitaḥ iti antodāttatvam mā bhūt iti .
(P_1,1.63.1) KA_I,165.15-166.8 Ro_I,490-492 {15/20} pathimathoḥ sarvanāmasthāne .
(P_1,1.63.1) KA_I,165.15-166.8 Ro_I,490-492 {16/20} pathimathoḥ sarvanāmasthāne luki prayojanam .
(P_1,1.63.1) KA_I,165.15-166.8 Ro_I,490-492 {17/20} pathipriyaḥ , mathipriyaḥ : pathimathoḥ sarvanāmasthāne iti eṣaḥ svaraḥ mā bhūt iti .
(P_1,1.63.1) KA_I,165.15-166.8 Ro_I,490-492 {18/20} ahnaḥ ravidhau .
(P_1,1.63.1) KA_I,165.15-166.8 Ro_I,490-492 {19/20} ahnaḥ ravidhau lumatā lupte pratyayalakṣaṇam na bhavati iti vaktavyam .

(P_1,1.63.1) KA_I,165.15-166.8 Ro_I,490-492 {20/20} ahaḥ dadati , ahaḥ bhuṅkte : raḥ asupi iti pratyayalakṣaṇena pratiṣedhaḥ mā bhūt iti .
(P_1,1.63.2) KA_I,166.9-167.28 Ro_I,493-498 {1/75} uttarapadatve ca apadādividhau . uttarapadatve ca apadādividhau lumatā lupte pratyayalakṣaṇam na bhavati iti vaktavyam .
(P_1,1.63.2) KA_I,166.9-167.28 Ro_I,493-498 {2/75} paramavācā paramavāce paramagoduhā paramagoduhe paramaśvalihā paramaśvalihe : padasya iti pratyayalakṣaṇena kutvādīni mā bhūvan iti .
(P_1,1.63.2) KA_I,166.9-167.28 Ro_I,493-498 {3/75} apadādividhau iti kimartham .
(P_1,1.63.2) KA_I,166.9-167.28 Ro_I,493-498 {4/75} dadhisecau dadhisecaḥ : sātpadādyoḥ iti pratiṣedhaḥ yathā syāt .
(P_1,1.63.2) KA_I,166.9-167.28 Ro_I,493-498 {5/75} yadi apadādividhau iti ucyate uttarapadādhikāraḥ na prakalpeta .
(P_1,1.63.2) KA_I,166.9-167.28 Ro_I,493-498 {6/75} tatra kaḥ doṣaḥ .
(P_1,1.63.2) KA_I,166.9-167.28 Ro_I,493-498 {7/75} karṇaḥ varṇalakṣaṇāt iti evamādiḥ vidhiḥ na sidhyati .
(P_1,1.63.2) KA_I,166.9-167.28 Ro_I,493-498 {8/75} yadi punaḥ nalopādividhau plutyante lumatā lupte pratyayalakṣaṇam na bhavati iti ucyeta .
(P_1,1.63.2) KA_I,166.9-167.28 Ro_I,493-498 {9/75} na evam śakyam .
(P_1,1.63.2) KA_I,166.9-167.28 Ro_I,493-498 {10/75} iha hi : rājakumāryau rājakumāryaḥ iti śākalam prasajyeta .
(P_1,1.63.2) KA_I,166.9-167.28 Ro_I,493-498 {11/75} na eṣaḥ doṣaḥ .
(P_1,1.63.2) KA_I,166.9-167.28 Ro_I,493-498 {12/75} yat etat siti śākalam na iti etat pratyaye śākalam na iti vakṣyāmi .
(P_1,1.63.2) KA_I,166.9-167.28 Ro_I,493-498 {13/75} yadi pratyaye śākalam na iti ucyate dadhi adhunā madhu adhunā : atra api na prasajyeta .
(P_1,1.63.2) KA_I,166.9-167.28 Ro_I,493-498 {14/75} pratyaye śākalam na bhavati .
(P_1,1.63.2) KA_I,166.9-167.28 Ro_I,493-498 {15/75} kasmin .
(P_1,1.63.2) KA_I,166.9-167.28 Ro_I,493-498 {16/75} yasmāt yaḥ pratyayaḥ vihitaḥ iti .
(P_1,1.63.2) KA_I,166.9-167.28 Ro_I,493-498 {17/75} iha tarhi paramadivā paramadive : diva ut iti uttvam prāpnoti iti. astu tarhi aviśeṣeṇa .
(P_1,1.63.2) KA_I,166.9-167.28 Ro_I,493-498 {18/75} nanu ca uktam uttarapadādhikāraḥ na prakalpeta iti .
(P_1,1.63.2) KA_I,166.9-167.28 Ro_I,493-498 {19/75} vacanāt uttarapadādhikāraḥ bhaviṣyati .
(P_1,1.63.2) KA_I,166.9-167.28 Ro_I,493-498 {20/75} tat tarhi vaktavyam .
(P_1,1.63.2) KA_I,166.9-167.28 Ro_I,493-498 {21/75} na vaktavyam .
(P_1,1.63.2) KA_I,166.9-167.28 Ro_I,493-498 {22/75} anuvṛttiḥ kariṣyate .
(P_1,1.63.2) KA_I,166.9-167.28 Ro_I,493-498 {23/75} idam asti : yasmāt pratayayavidhiḥ tadādi pratyaye aṅgam , suptiṅantam padam .
(P_1,1.63.2) KA_I,166.9-167.28 Ro_I,493-498 {24/75} yasmāt suptiṅvidhiḥ tadādi subantam ca .
(P_1,1.63.2) KA_I,166.9-167.28 Ro_I,493-498 {25/75} naḥ kye .
(P_1,1.63.2) KA_I,166.9-167.28 Ro_I,493-498 {26/75} nāntam kye padasañjñam bhavati yasmāt kyavidhiḥ subantam ca .
(P_1,1.63.2) KA_I,166.9-167.28 Ro_I,493-498 {27/75} siti ca .
(P_1,1.63.2) KA_I,166.9-167.28 Ro_I,493-498 {28/75} siti ca pūrvam padasañjñam bhavati yasmāt sidvidhiḥ tadādi subantam ca .
(P_1,1.63.2) KA_I,166.9-167.28 Ro_I,493-498 {29/75} svādiṣu asarvanāmasthāne .
(P_1,1.63.2) KA_I,166.9-167.28 Ro_I,493-498 {30/75} svādiṣu asarvanāmasthāne pūrvam padasañjñam bhavati yasmāt svādividhiḥ tadādi subantam ca .
(P_1,1.63.2) KA_I,166.9-167.28 Ro_I,493-498 {31/75} yaci bham .
(P_1,1.63.2) KA_I,166.9-167.28 Ro_I,493-498 {32/75} yajādipratyaye pūrvam padasañjñam bhavati yasmāt yajādividhiḥ tadādi subantam ca .
(P_1,1.63.2) KA_I,166.9-167.28 Ro_I,493-498 {33/75} iha tarhi : paramavāk : asarvanāmasthāne iti pratiṣedhaḥ prāpnoti .
(P_1,1.63.2) KA_I,166.9-167.28 Ro_I,493-498 {34/75} astu tasyāḥ pratiṣedhaḥ yā svādau padam iti padasañjñā yā tu subantam padam iti padasañjñā sā bhaviṣyati .
(P_1,1.63.2) KA_I,166.9-167.28 Ro_I,493-498 {35/75} sati etatpratyaye āsīt anayā bhaviṣyati anayā na bhaviṣyati iti .
(P_1,1.63.2) KA_I,166.9-167.28 Ro_I,493-498 {36/75} lupte idānīm pratyaye yāvataḥ eva avadheḥ svādau padam iti padasañjñā tāvataḥ eva avadheḥ subantam padam iti .
(P_1,1.63.2) KA_I,166.9-167.28 Ro_I,493-498 {37/75} asti ca pratyayalakṣaṇena sarvanāmasthānaparatā iti kṛtvā pratiṣedhāḥ ca balīyāṃsaḥ bhavanti iti pratiṣedhaḥ prāpnoti .
(P_1,1.63.2) KA_I,166.9-167.28 Ro_I,493-498 {38/75} na apratiṣedhāt .
(P_1,1.63.2) KA_I,166.9-167.28 Ro_I,493-498 {39/75} na ayam prasajyapratiṣedhaḥ : sarvanāmasthāne na iti .

(P_1,1.63.2) KA_I,166.9-167.28 Ro_I,493-498 {40/75} kim tarhi .
(P_1,1.63.2) KA_I,166.9-167.28 Ro_I,493-498 {41/75} paryudāsaḥ ayam : yat anyat sarvanāmasthānāt iti .
(P_1,1.63.2) KA_I,166.9-167.28 Ro_I,493-498 {42/75} sarvanāmasthāne avyāpāraḥ .
(P_1,1.63.2) KA_I,166.9-167.28 Ro_I,493-498 {43/75} yadi kena cit prāpnoti tena bhaviṣyati .
(P_1,1.63.2) KA_I,166.9-167.28 Ro_I,493-498 {44/75} pūrveṇa ca prāpnoti .
(P_1,1.63.2) KA_I,166.9-167.28 Ro_I,493-498 {45/75} aprāpteḥ vā .
(P_1,1.63.2) KA_I,166.9-167.28 Ro_I,493-498 {46/75} atha vā anantarā ya prāptiḥ sā pratiṣidhyate .
(P_1,1.63.2) KA_I,166.9-167.28 Ro_I,493-498 {47/75} kutaḥ etat .
(P_1,1.63.2) KA_I,166.9-167.28 Ro_I,493-498 {48/75} anantarasya vidhiḥ vā bhavati pratiṣedhaḥ vā iti .
(P_1,1.63.2) KA_I,166.9-167.28 Ro_I,493-498 {49/75} pūrvā prāptiḥ apratiṣiddhā tayā bhaviṣyati .
(P_1,1.63.2) KA_I,166.9-167.28 Ro_I,493-498 {50/75} nanu ca iyam prāptiḥ pūrvām prāptim bādhate .
(P_1,1.63.2) KA_I,166.9-167.28 Ro_I,493-498 {51/75} na utsahate pratiṣiddhā satī bādhitum .
(P_1,1.63.2) KA_I,166.9-167.28 Ro_I,493-498 {52/75} yadi evam paramavācau paramavācaḥ iti suptiṅantam padam iti padasañjñā prāpnoti .
(P_1,1.63.2) KA_I,166.9-167.28 Ro_I,493-498 {53/75} evam tarhi yogavibhāgaḥ kariṣyate .
(P_1,1.63.2) KA_I,166.9-167.28 Ro_I,493-498 {54/75} svādiṣu pūrvam padasañjñam bhavati .
(P_1,1.63.2) KA_I,166.9-167.28 Ro_I,493-498 {55/75} tataḥ sarvanāmasthāne ayaci pūrvam padasañjñam bhavati .
(P_1,1.63.2) KA_I,166.9-167.28 Ro_I,493-498 {56/75} tataḥ bham .
(P_1,1.63.2) KA_I,166.9-167.28 Ro_I,493-498 {57/75} bhasañjñam bhavati yajādau asarvanāmasthane iti .
(P_1,1.63.2) KA_I,166.9-167.28 Ro_I,493-498 {58/75} yadi tarhi sau api padam bhavati , ecaḥ plutādhikāre padāntagrahaṇam codayiṣyati iha mā bhūt : bhadram karoṣi gauḥ iti , tasmin kriyamāṇe api bhaviṣyati .
(P_1,1.63.2) KA_I,166.9-167.28 Ro_I,493-498 {59/75} vākyapadayoḥ antyasya iti evam tat .
(P_1,1.63.2) KA_I,166.9-167.28 Ro_I,493-498 {60/75} iha tarhi : dadhisecau dadhisecaḥ : sātpadādyoḥ iti padādilakṣaṇaḥ pratiṣedhaḥ na prāpnoti .
(P_1,1.63.2) KA_I,166.9-167.28 Ro_I,493-498 {61/75} mā bhūt evam : padasya ādiḥ padādiḥ , padādeḥ na iti .
(P_1,1.63.2) KA_I,166.9-167.28 Ro_I,493-498 {62/75} katham tarhi .
(P_1,1.63.2) KA_I,166.9-167.28 Ro_I,493-498 {63/75} padāt ādiḥ padādiḥ , padādeḥ na iti evam bhaviṣyati .
(P_1,1.63.2) KA_I,166.9-167.28 Ro_I,493-498 {64/75} na evam śakyam .
(P_1,1.63.2) KA_I,166.9-167.28 Ro_I,493-498 {65/75} iha api prasajyeta : ṛkṣu vākṣu tvakṣu kumārīṣu kiśorīṣu iti .
(P_1,1.63.2) KA_I,166.9-167.28 Ro_I,493-498 {66/75} sātpratiṣedhaḥ jñāpakaḥ svādiṣu padatvena yeṣām padasañjñā na tebhyaḥ pratiṣedhaḥ bhavati iti .
(P_1,1.63.2) KA_I,166.9-167.28 Ro_I,493-498 {67/75} iha tarhi : bahusecau , bahusecaḥ : bahuc ayam pratyayaḥ .
(P_1,1.63.2) KA_I,166.9-167.28 Ro_I,493-498 {68/75} atra padāt ādiḥ padādiḥ , padādeḥ na iti ucyamāne api na sidhyati .
(P_1,1.63.2) KA_I,166.9-167.28 Ro_I,493-498 {69/75} evam tarhi uttarapadatve ca padādividhau lumatā lupte pratyayalakṣaṇam bhavati iti vakṣyāmi .
(P_1,1.63.2) KA_I,166.9-167.28 Ro_I,493-498 {70/75} tat niyamārtham bhaviṣyati : padādividhau eva na padāntavidhau iti .
(P_1,1.63.2) KA_I,166.9-167.28 Ro_I,493-498 {71/75} katham bahusecau bahusecaḥ .
(P_1,1.63.2) KA_I,166.9-167.28 Ro_I,493-498 {72/75} bahucpūrvasya ca padādividhau na padāntavidhau iti .
(P_1,1.63.2) KA_I,166.9-167.28 Ro_I,493-498 {73/75} dvandve antyasya .
(P_1,1.63.2) KA_I,166.9-167.28 Ro_I,493-498 {74/75} dvandve antyasyalumatā lupte pratyayalakṣaṇam na bhavati iti vaktavyam .
(P_1,1.63.2) KA_I,166.9-167.28 Ro_I,493-498 {75/75} vāksraktvacam .
(P_1,1.63.3) KA_I,168.1-23 Ro_I,498-500 {1/33} iha abhūvan iti pratyayalakṣaṇena jusbhāvaḥ prāpnoti .
(P_1,1.63.3) KA_I,168.1-23 Ro_I,498-500 {2/33} sicaḥ usaḥ aprasaṅgaḥ ākāraprakaraṇāt .
(P_1,1.63.3) KA_I,168.1-23 Ro_I,498-500 {3/33} sicaḥ usaḥ aprasaṅgaḥ .
(P_1,1.63.3) KA_I,168.1-23 Ro_I,498-500 {4/33} kim kāraṇam .

(P_1,1.63.3) KA_I,168.1-23 Ro_I,498-500 {5/33} ākāraprakaraṇāt .
(P_1,1.63.3) KA_I,168.1-23 Ro_I,498-500 {6/33} ātaḥ iti etat niyamārtham bhaviṣyati : ātaḥ eva sijlugantāt na anyasmāt sijlugantāt iti .
(P_1,1.63.3) KA_I,168.1-23 Ro_I,498-500 {7/33} iha : iti yuṣmatputraḥ dadāti , iti asmatputraḥ dadāti iti atra yuṣmadasmadoḥ ṣaṣṭhīcaturthīdvitīyāsthayoḥ vāmnāvau iti vāmnāvādayaḥ prāpnuvanti .
(P_1,1.63.3) KA_I,168.1-23 Ro_I,498-500 {8/33} yuṣmadasmadoḥ sthagrahaṇāt .
(P_1,1.63.3) KA_I,168.1-23 Ro_I,498-500 {9/33} sthagrahaṇam tatra kriyate .
(P_1,1.63.3) KA_I,168.1-23 Ro_I,498-500 {10/33} tat śrūyamāṇavibhaktiviśeṣaṇam vijñāsyate .
(P_1,1.63.3) KA_I,168.1-23 Ro_I,498-500 {11/33} asti anyat sthagrahaṇasya prayojanam .
(P_1,1.63.3) KA_I,168.1-23 Ro_I,498-500 {12/33} kim .
(P_1,1.63.3) KA_I,168.1-23 Ro_I,498-500 {13/33} savibhaktikasya vāmnāvādayaḥ yathā syuḥ iti .
(P_1,1.63.3) KA_I,168.1-23 Ro_I,498-500 {14/33} na etat asti prayojanam .
(P_1,1.63.3) KA_I,168.1-23 Ro_I,498-500 {15/33} padasya iti vartate vibhaktyantam ca padam .
(P_1,1.63.3) KA_I,168.1-23 Ro_I,498-500 {16/33} tatra antareṇa api sthagrahaṇam savibhaktikasya eva grahaṇam bhaviṣyati .
(P_1,1.63.3) KA_I,168.1-23 Ro_I,498-500 {17/33} bhavet siddham yatra vibhaktyantam padam .
(P_1,1.63.3) KA_I,168.1-23 Ro_I,498-500 {18/33} yatra tu khalu vibhaktau padam tatra na sidhyati : grāmaḥ vām dīyate , grāmaḥ nau dīyate janapadaḥ vām dīyate , janapadaḥ nau dīyate .
(P_1,1.63.3) KA_I,168.1-23 Ro_I,498-500 {19/33} sarvagrahaṇam api prakṛtam anuvartate .
(P_1,1.63.3) KA_I,168.1-23 Ro_I,498-500 {20/33} tena savibhaktikasya eva bhaviṣyati .
(P_1,1.63.3) KA_I,168.1-23 Ro_I,498-500 {21/33} iha : cakṣuṣkāmam yājayām cakāra iti tiṅ atiṅaḥ iti .
(P_1,1.63.3) KA_I,168.1-23 Ro_I,498-500 {22/33} tasya ca nighātaḥ tasmāt ca anighātaḥ prāpnoti .
(P_1,1.63.3) KA_I,168.1-23 Ro_I,498-500 {23/33} āmi lilopāt tasya ca anighātaḥ tasmāt ca nighātaḥ .
(P_1,1.63.3) KA_I,168.1-23 Ro_I,498-500 {24/33} āmi lilopāt tasya ca anighātaḥ tasmāt ca nighātaḥ siddhaḥ bhaviṣyati .
(P_1,1.63.3) KA_I,168.1-23 Ro_I,498-500 {25/33} aṅgādhikāre iṭaḥ vidhipratiṣedhau .
(P_1,1.63.3) KA_I,168.1-23 Ro_I,498-500 {26/33} aṅgādhikāre iṭaḥ vidhipratiṣedhau na sidhyataḥ : jigamiṣa saṃvivṛtsa .
(P_1,1.63.3) KA_I,168.1-23 Ro_I,498-500 {27/33} aṅgasya iti iṭaḥ vidhipratiṣedhau na prāpnutaḥ .
(P_1,1.63.3) KA_I,168.1-23 Ro_I,498-500 {28/33} krameḥ dīrghatvam ca .
(P_1,1.63.3) KA_I,168.1-23 Ro_I,498-500 {29/33} kim ca .
(P_1,1.63.3) KA_I,168.1-23 Ro_I,498-500 {30/33} iṭaḥ ca vidhipratiṣedhau .
(P_1,1.63.3) KA_I,168.1-23 Ro_I,498-500 {31/33} na iti āha .
(P_1,1.63.3) KA_I,168.1-23 Ro_I,498-500 {32/33} adeśe ayam caḥ paṭhitaḥ .
(P_1,1.63.3) KA_I,168.1-23 Ro_I,498-500 {33/33} krameḥ ca dīrghatvam : utkrāma saṅkrāma iti .
(P_1,1.63.4) KA_I,168.24-169.14 Ro_I,500-502 {1/30} iha kim cit aṅgādhikāre lumatā lupte pratyayalakṣaṇena bhavati kim cit ca anyatra na bhavati .
(P_1,1.63.4) KA_I,168.24-169.14 Ro_I,500-502 {2/30} yadi punaḥ na lumatā tasmin iti ucyeta .
(P_1,1.63.4) KA_I,168.24-169.14 Ro_I,500-502 {3/30} atha na lumatā tasmin iti ucyamāne kim siddham etat bhavati iṭaḥ vidhipratiṣedhau krameḥ dīrghatvam ca .
(P_1,1.63.4) KA_I,168.24-169.14 Ro_I,500-502 {4/30} bāḍham siddham .
(P_1,1.63.4) KA_I,168.24-169.14 Ro_I,500-502 {5/30} na iṭaḥ ividhipratiṣedhau parasmaipadeṣu iti ucyate .
(P_1,1.63.4) KA_I,168.24-169.14 Ro_I,500-502 {6/30} katham tarhi .
(P_1,1.63.4) KA_I,168.24-169.14 Ro_I,500-502 {7/30} sakārādau iti .
(P_1,1.63.4) KA_I,168.24-169.14 Ro_I,500-502 {8/30} tadviśeṣaṇam parasmaipadagrahaṇam .
(P_1,1.63.4) KA_I,168.24-169.14 Ro_I,500-502 {9/30} na khalu api krameḥ dīrghatvam parasmaipadeṣu iti ucyate .
(P_1,1.63.4) KA_I,168.24-169.14 Ro_I,500-502 {10/30} katham tarhi .
(P_1,1.63.4) KA_I,168.24-169.14 Ro_I,500-502 {11/30} śiti iti .

(P_1,1.63.4) KA_I,168.24-169.14 Ro_I,500-502 {12/30} tadviśeṣaṇam parasmaipadagrahaṇam .
(P_1,1.63.4) KA_I,168.24-169.14 Ro_I,500-502 {13/30} na lumatā tasmin iti cet haniṇiṅādeśāḥ talope .
(P_1,1.63.4) KA_I,168.24-169.14 Ro_I,500-502 {14/30} na lumatā tasmin iti cet haniṇiṅādeśāḥ talope na sidhyanti : avadhi bhavatā dasyuḥ , agāyi bhavatā grāmaḥ , adhyagāyi bhavatā anuvākaḥ .
(P_1,1.63.4) KA_I,168.24-169.14 Ro_I,500-502 {15/30} talope kṛte luṅi iti haniṇiṅādeśāḥ na prāpnuvanti .
(P_1,1.63.4) KA_I,168.24-169.14 Ro_I,500-502 {16/30} na eṣaḥ doṣaḥ .
(P_1,1.63.4) KA_I,168.24-169.14 Ro_I,500-502 {17/30} na luṅi iti haniṇiṅādeśāḥ ucyante .
(P_1,1.63.4) KA_I,168.24-169.14 Ro_I,500-502 {18/30} kim tarhi .
(P_1,1.63.4) KA_I,168.24-169.14 Ro_I,500-502 {19/30} ārdhadhātuke iti .
(P_1,1.63.4) KA_I,168.24-169.14 Ro_I,500-502 {20/30} tadviśeṣaṇam luṅgrahaṇam .
(P_1,1.63.4) KA_I,168.24-169.14 Ro_I,500-502 {21/30} iha ca : sarvastomaḥ , sarvapṛṣṭhaḥ sarvasya supi iti ādyudāttatvam na prāpnoti .
(P_1,1.63.4) KA_I,168.24-169.14 Ro_I,500-502 {22/30} tat ca api vaktavyam .
(P_1,1.63.4) KA_I,168.24-169.14 Ro_I,500-502 {23/30} na vaktavyam .
(P_1,1.63.4) KA_I,168.24-169.14 Ro_I,500-502 {24/30} na lumatā aṅgasya iti eva siddham .
(P_1,1.63.4) KA_I,168.24-169.14 Ro_I,500-502 {25/30} katham .
(P_1,1.63.4) KA_I,168.24-169.14 Ro_I,500-502 {26/30} na lumatā lupte aṅgādhikāraḥ pratinirdiśyate .
(P_1,1.63.4) KA_I,168.24-169.14 Ro_I,500-502 {27/30} kim tarhi .
(P_1,1.63.4) KA_I,168.24-169.14 Ro_I,500-502 {28/30} yaḥ asau lumatā lupyate tasmin yat aṅgam tasya yat kāryam tat na bhavati .
(P_1,1.63.4) KA_I,168.24-169.14 Ro_I,500-502 {29/30} evam api sarvasvaraḥ na sidhyati .
(P_1,1.63.4) KA_I,168.24-169.14 Ro_I,500-502 {30/30} kartavyaḥ atra yatnaḥ .
(P_1,1.65.1) KA_I,169.16-25 Ro_I,502-503 {1/21} kim idam algrahaṇam antyaviśeṣaṇam .
(P_1,1.65.1) KA_I,169.16-25 Ro_I,502-503 {2/21} evam bhavitum arhati .
(P_1,1.65.1) KA_I,169.16-25 Ro_I,502-503 {3/21} upadhāsañjñāyām algrahaṇam antyanirdeśaḥ cet saṅghātapratiṣedhaḥ .
(P_1,1.65.1) KA_I,169.16-25 Ro_I,502-503 {4/21} upadhāsañjñāyām algrahaṇam antyanirdeśaḥ cet saṅghātasya pratiṣedhaḥ vaktavyaḥ .
(P_1,1.65.1) KA_I,169.16-25 Ro_I,502-503 {5/21} saṅghātasya upadhāsañjñā prāpnoti .
(P_1,1.65.1) KA_I,169.16-25 Ro_I,502-503 {6/21} tatra kaḥ doṣaḥ .
(P_1,1.65.1) KA_I,169.16-25 Ro_I,502-503 {7/21} śāsaḥ it aṅhaloḥ : śiṣṭvā śiṣṭaḥ : saṅghātasya ittvam prāpnoti .
(P_1,1.65.1) KA_I,169.16-25 Ro_I,502-503 {8/21} yadi punaḥ al antyāt iti ucyeta .
(P_1,1.65.1) KA_I,169.16-25 Ro_I,502-503 {9/21} evam api antyaḥ aviśeṣitaḥ bhavati .
(P_1,1.65.1) KA_I,169.16-25 Ro_I,502-503 {10/21} tatra kaḥ doṣaḥ .
(P_1,1.65.1) KA_I,169.16-25 Ro_I,502-503 {11/21} saṅghātāt api pūrvasya upadhāsañjñā prasajyeta .
(P_1,1.65.1) KA_I,169.16-25 Ro_I,502-503 {12/21} tatra kaḥ doṣaḥ .
(P_1,1.65.1) KA_I,169.16-25 Ro_I,502-503 {13/21} śāsaḥ it aṅhaloḥ : śiṣṭaḥ , śiṣṭavān : śakārasya ittvam prasajyeta .
(P_1,1.65.1) KA_I,169.16-25 Ro_I,502-503 {14/21} sūtram ca bhidyate .
(P_1,1.65.1) KA_I,169.16-25 Ro_I,502-503 {15/21} yathānyāsam eva astu .
(P_1,1.65.1) KA_I,169.16-25 Ro_I,502-503 {16/21} nanu ca uktam upadhāsañjñāyām algrahaṇam antyanirdeśaḥ cet saṅghātapratiṣedhaḥ iti .
(P_1,1.65.1) KA_I,169.16-25 Ro_I,502-503 {17/21} na eṣaḥ doṣaḥ .
(P_1,1.65.1) KA_I,169.16-25 Ro_I,502-503 {18/21} antyavijñānāt siddham .
(P_1,1.65.1) KA_I,169.16-25 Ro_I,502-503 {19/21} siddham etat .
(P_1,1.65.1) KA_I,169.16-25 Ro_I,502-503 {20/21} katham .
(P_1,1.65.1) KA_I,169.16-25 Ro_I,502-503 {21/21} alaḥ antyasya vidhayaḥ bhavanti iti antyasya bhaviṣyati .

(P_1,1.65.2) KA_I,170.1-171.9 Ro_I,503-506 {1/62} antyavijñānāt siddham iti cet na anarthake alontyavidhiḥ anabhyāsavikāre .
(P_1,1.65.2) KA_I,170.1-171.9 Ro_I,503-506 {2/62} antyavijñānāt siddham iti cet tat na .
(P_1,1.65.2) KA_I,170.1-171.9 Ro_I,503-506 {3/62} kim kāraṇam .
(P_1,1.65.2) KA_I,170.1-171.9 Ro_I,503-506 {4/62} na anarthake alontyavidhiḥ anabhyāsavikāre .
(P_1,1.65.2) KA_I,170.1-171.9 Ro_I,503-506 {5/62} anarthake alontyavidhiḥ na iti eṣā paribhāṣā kartavyā .
(P_1,1.65.2) KA_I,170.1-171.9 Ro_I,503-506 {6/62} kim aviśeṣeṇa .
(P_1,1.65.2) KA_I,170.1-171.9 Ro_I,503-506 {7/62} na iti āha .
(P_1,1.65.2) KA_I,170.1-171.9 Ro_I,503-506 {8/62} anabhyāsavikāre .
(P_1,1.65.2) KA_I,170.1-171.9 Ro_I,503-506 {9/62} abhyāsavikārān varjayitvā .
(P_1,1.65.2) KA_I,170.1-171.9 Ro_I,503-506 {10/62} bhṛñām it , artipipartyoḥ ca iti .
(P_1,1.65.2) KA_I,170.1-171.9 Ro_I,503-506 {11/62} kāni etasyāḥ paribhāṣāyāḥ prayojanāni .
(P_1,1.65.2) KA_I,170.1-171.9 Ro_I,503-506 {12/62} prayojanam avyaktānukaraṇasya ataḥ itau .
(P_1,1.65.2) KA_I,170.1-171.9 Ro_I,503-506 {13/62} antyasya prāpnoti .
(P_1,1.65.2) KA_I,170.1-171.9 Ro_I,503-506 {14/62} anarthake alontyavidhiḥ na bhavati iti na doṣaḥ bhavati .
(P_1,1.65.2) KA_I,170.1-171.9 Ro_I,503-506 {15/62} na etat asti prayojanam .
(P_1,1.65.2) KA_I,170.1-171.9 Ro_I,503-506 {16/62} ācāryapravṛttiḥ jñāpayati na antyasya pararūpam bhavati iti yat ayam na āmreḍitasya antyasya tu vā iti āha .
(P_1,1.65.2) KA_I,170.1-171.9 Ro_I,503-506 {17/62} ghvasoḥ et hau abhyāsalopaḥ ca .
(P_1,1.65.2) KA_I,170.1-171.9 Ro_I,503-506 {18/62} ghvasoḥ et hau abhyāsalopaḥ ca iti antyasya prāpnoti .
(P_1,1.65.2) KA_I,170.1-171.9 Ro_I,503-506 {19/62} anarthake alontyavidhiḥ na bhavati iti na doṣaḥ bhavati .
(P_1,1.65.2) KA_I,170.1-171.9 Ro_I,503-506 {20/62} etat api na asti prayojanam .
(P_1,1.65.2) KA_I,170.1-171.9 Ro_I,503-506 {21/62} punarlopavacanasāmarthyāt sarvasya bhaviṣyati .
(P_1,1.65.2) KA_I,170.1-171.9 Ro_I,503-506 {22/62} atha vā śit lopaḥ kariṣyate .
(P_1,1.65.2) KA_I,170.1-171.9 Ro_I,503-506 {23/62} saḥ śit sarvasya iti sarvādeśaḥ bhaviṣyati .
(P_1,1.65.2) KA_I,170.1-171.9 Ro_I,503-506 {24/62} saḥ tarhi śakāraḥ kartavyaḥ .
(P_1,1.65.2) KA_I,170.1-171.9 Ro_I,503-506 {25/62} na kartavyaḥ .
(P_1,1.65.2) KA_I,170.1-171.9 Ro_I,503-506 {26/62} kriyate nyāse eva .
(P_1,1.65.2) KA_I,170.1-171.9 Ro_I,503-506 {27/62} dviśakārakaḥ nirdeśaḥ : ghvasoḥ et hau abhyāsalopaśśca iti .
(P_1,1.65.2) KA_I,170.1-171.9 Ro_I,503-506 {28/62} āpi lopaḥ akaḥ anaci .
(P_1,1.65.2) KA_I,170.1-171.9 Ro_I,503-506 {29/62} tiṣṭhati sūtram .
(P_1,1.65.2) KA_I,170.1-171.9 Ro_I,503-506 {30/62} anyathā vyākhyāyate : āpi hali lopaḥ iti antyasya prāpnoti .
(P_1,1.65.2) KA_I,170.1-171.9 Ro_I,503-506 {31/62} anarthake alontyavidhiḥ na bhavati iti na doṣaḥ bhavati .
(P_1,1.65.2) KA_I,170.1-171.9 Ro_I,503-506 {32/62} etat api na asti prayojanam .
(P_1,1.65.2) KA_I,170.1-171.9 Ro_I,503-506 {33/62} anaḥ eva lopam vakṣyāmi .
(P_1,1.65.2) KA_I,170.1-171.9 Ro_I,503-506 {34/62} tat anaḥ grahaṇam kartavyam .
(P_1,1.65.2) KA_I,170.1-171.9 Ro_I,503-506 {35/62} na kartavyam .
(P_1,1.65.2) KA_I,170.1-171.9 Ro_I,503-506 {36/62} prakṛtam anuvartate .
(P_1,1.65.2) KA_I,170.1-171.9 Ro_I,503-506 {37/62} kva prakṛtam .
(P_1,1.65.2) KA_I,170.1-171.9 Ro_I,503-506 {38/62} an āpi akaḥ iti .
(P_1,1.65.2) KA_I,170.1-171.9 Ro_I,503-506 {39/62} tat vai prathamānirdiṣṭam .
(P_1,1.65.2) KA_I,170.1-171.9 Ro_I,503-506 {40/62} ṣaṣṭhīnirdiṣtena ca iha arthaḥ .

(P_1,1.65.2) KA_I,170.1-171.9 Ro_I,503-506 {41/62} hali iti eṣā saptamī an iti prathamāyāḥ ṣaṣṭhīm prakalpayiṣyati : tasmin iti nirdiṣṭe pūrvasya iti .
(P_1,1.65.2) KA_I,170.1-171.9 Ro_I,503-506 {42/62} atra lopaḥ abhyāsasya .
(P_1,1.65.2) KA_I,170.1-171.9 Ro_I,503-506 {43/62} atra lopaḥ abhyāsasya iti antyasya prāpnoti .
(P_1,1.65.2) KA_I,170.1-171.9 Ro_I,503-506 {44/62} anarthake alontyavidhiḥ na bhavati iti na doṣaḥ bhavati .
(P_1,1.65.2) KA_I,170.1-171.9 Ro_I,503-506 {45/62} etat api na asti prayojanam .
(P_1,1.65.2) KA_I,170.1-171.9 Ro_I,503-506 {46/62} atragrahaṇasāmarthyāt sarvasya bhaviṣyati .
(P_1,1.65.2) KA_I,170.1-171.9 Ro_I,503-506 {47/62} asti anyat atragrahaṇasya prayojanam .
(P_1,1.65.2) KA_I,170.1-171.9 Ro_I,503-506 {48/62} kim .
(P_1,1.65.2) KA_I,170.1-171.9 Ro_I,503-506 {49/62} sanadhikāraḥ apekṣyate , iha mā bhūt : dadhau dadau .
(P_1,1.65.2) KA_I,170.1-171.9 Ro_I,503-506 {50/62} antareṇa api atragrahaṇam sanadhikāram apekṣiṣyāmahe .
(P_1,1.65.2) KA_I,170.1-171.9 Ro_I,503-506 {51/62} san tarhi sakārādiḥ apekṣyate sani sakārādau iti , iha mā bhūt : jijñāpayiṣati .
(P_1,1.65.2) KA_I,170.1-171.9 Ro_I,503-506 {52/62} antareṇa api atragrahaṇam sanam sakārādim apekṣiṣyāmahe .
(P_1,1.65.2) KA_I,170.1-171.9 Ro_I,503-506 {53/62} prakṛtayaḥ tarhi apekṣyante .
(P_1,1.65.2) KA_I,170.1-171.9 Ro_I,503-506 {54/62} etāsām prakṛtīnām lopaḥ yathā syāt , iha mā bhūt : pipakṣati yiyakṣati .
(P_1,1.65.2) KA_I,170.1-171.9 Ro_I,503-506 {55/62} antareṇa api atragrahaṇam etāḥ prakṛtīḥ apekṣiṣyāmahe .
(P_1,1.65.2) KA_I,170.1-171.9 Ro_I,503-506 {56/62} viṣayaḥ tarhi apekṣyate .
(P_1,1.65.2) KA_I,170.1-171.9 Ro_I,503-506 {57/62} mucaḥ akarmakasya guṇaḥ vā iti iha mā bhūt : mumukṣati gām iti .
(P_1,1.65.2) KA_I,170.1-171.9 Ro_I,503-506 {58/62} antareṇa api atragrahaṇam viṣayam apekṣiṣyāmahe .
(P_1,1.65.2) KA_I,170.1-171.9 Ro_I,503-506 {59/62} katham .
(P_1,1.65.2) KA_I,170.1-171.9 Ro_I,503-506 {60/62} akarmakasya iti ucyate .
(P_1,1.65.2) KA_I,170.1-171.9 Ro_I,503-506 {61/62} tena yatra eva ayam muciḥ akarmakaḥ tatra eva bhaviṣyati .
(P_1,1.65.2) KA_I,170.1-171.9 Ro_I,503-506 {62/62} tasmāt na arthaḥ anayā paribhāṣayā .
(P_1,1.65.3) KA_I,171.10-16 Ro_I,506 {1/8} alaḥ antyāt pūrvaḥ al upadhā iti vā .
(P_1,1.65.3) KA_I,171.10-16 Ro_I,506 {2/8} atha vā vyaktam eva pathitavyam alaḥ antyāt pūrvaḥ al upadhāsañjñaḥ bhavati iti .
(P_1,1.65.3) KA_I,171.10-16 Ro_I,506 {3/8} tat tarhi vaktavyam .
(P_1,1.65.3) KA_I,171.10-16 Ro_I,506 {4/8} na vaktavyam .
(P_1,1.65.3) KA_I,171.10-16 Ro_I,506 {5/8} avacanāt lokavijñānāt siddham .
(P_1,1.65.3) KA_I,171.10-16 Ro_I,506 {6/8} antareṇa api vacanam lokavijñānāt siddham etat .
(P_1,1.65.3) KA_I,171.10-16 Ro_I,506 {7/8} katham .
(P_1,1.65.3) KA_I,171.10-16 Ro_I,506 {8/8} loke amīṣām brāhmaṇānām antyāt pūrvaḥ ānīyatām iti ukte yathājātīyakaḥ antyaḥ tathājātīyakaḥ antyāt pūrvaḥ ānīyate .
(P_1,1.66-67.1) KA_I,171.18-172.17 Ro_I,507-511 {1/42} kim udāharaṇam .
(P_1,1.66-67.1) KA_I,171.18-172.17 Ro_I,507-511 {2/42} iha tāvat : tasmin iti nirdiṣṭe pūrvasya iti : ikaḥ yaṇ aci : dadhi atra madhu atra .
(P_1,1.66-67.1) KA_I,171.18-172.17 Ro_I,507-511 {3/42} iha : tasmāt iti uttarasya iti : dvayantarupasargebhyaḥ apaḥ īt : dvīpam antarīpam samīpam .
(P_1,1.66-67.1) KA_I,171.18-172.17 Ro_I,507-511 {4/42} anyathājātīyakena śabdena nirdeśaḥ kriyate anyathājātīyakaḥ udāhriyate .
(P_1,1.66-67.1) KA_I,171.18-172.17 Ro_I,507-511 {5/42} kim punaḥ udāharaṇam .
(P_1,1.66-67.1) KA_I,171.18-172.17 Ro_I,507-511 {6/42} iha tāvat : tasmin iti nirdiṣṭe pūrvasya iti : tasmin aṇi ca yuṣmākāsmākau iti .
(P_1,1.66-67.1) KA_I,171.18-172.17 Ro_I,507-511 {7/42} tasmāt iti uttarasya iti : tasmāt śasaḥ naḥ puṃsi iti .
(P_1,1.66-67.1) KA_I,171.18-172.17 Ro_I,507-511 {8/42} idam ca api udāharaṇam : ikaḥ yaṇ aci dvyantarupasargebhyaḥ apaḥ īt iti .
(P_1,1.66-67.1) KA_I,171.18-172.17 Ro_I,507-511 {9/42} katham .
(P_1,1.66-67.1) KA_I,171.18-172.17 Ro_I,507-511 {10/42} sarvanāmnā ayam nirdeśaḥ kriyate sarvanāma ca sāmānyavāci .

(P_1,1.66-67.1) KA_I,171.18-172.17 Ro_I,507-511 {11/42} tatra sāmānye nirdiṣṭe viśeṣāḥ api udāharaṇāni bhavanti .
(P_1,1.66-67.1) KA_I,171.18-172.17 Ro_I,507-511 {12/42} kim punaḥ sāmānyam kaḥ vā viśeṣaḥ .
(P_1,1.66-67.1) KA_I,171.18-172.17 Ro_I,507-511 {13/42} gauḥ sāmānyam kṛṣṇaḥ viśeṣaḥ .
(P_1,1.66-67.1) KA_I,171.18-172.17 Ro_I,507-511 {14/42} na tarhi idānīm kṛṣṇaḥ sāmānyam bhavati gauḥ viśeṣaḥ bhavati .
(P_1,1.66-67.1) KA_I,171.18-172.17 Ro_I,507-511 {15/42} bhavati ca .
(P_1,1.66-67.1) KA_I,171.18-172.17 Ro_I,507-511 {16/42} yadi sāmānyam api viśeṣaḥ viśeṣaḥ api sāmānyam sāmānyaviśeṣau na prakalpete .
(P_1,1.66-67.1) KA_I,171.18-172.17 Ro_I,507-511 {17/42} prakalpete ca .
(P_1,1.66-67.1) KA_I,171.18-172.17 Ro_I,507-511 {18/42} katham .
(P_1,1.66-67.1) KA_I,171.18-172.17 Ro_I,507-511 {19/42} vivakṣātaḥ .
(P_1,1.66-67.1) KA_I,171.18-172.17 Ro_I,507-511 {20/42} yadā asya gauḥ sāmānyena vivakṣitaḥ bhavati kṛṣṇaḥ viśeṣatvena tadā gauḥ sāmānyam kṛṣṇaḥ viśeṣaḥ .
(P_1,1.66-67.1) KA_I,171.18-172.17 Ro_I,507-511 {21/42} yadā kṛṣṇaḥ sāmānyena vivakṣitaḥ bhavati gauḥ viśeṣatvena tadā kṛṣṇaḥ sāmānyam kṛṣṇaḥ viśeṣaḥ .
(P_1,1.66-67.1) KA_I,171.18-172.17 Ro_I,507-511 {22/42} aparaḥ āha : prakalpete ca .
(P_1,1.66-67.1) KA_I,171.18-172.17 Ro_I,507-511 {23/42} katham .
(P_1,1.66-67.1) KA_I,171.18-172.17 Ro_I,507-511 {24/42} pitāputravat .
(P_1,1.66-67.1) KA_I,171.18-172.17 Ro_I,507-511 {25/42} tat yathā saḥ eva kam cit prati pitā bhavati kam cit prati putraḥ bhavati evam iha api saḥ eva kam cit prati sāmānyam kam cit prati viśeṣaḥ .
(P_1,1.66-67.1) KA_I,171.18-172.17 Ro_I,507-511 {26/42} ete khalu api nairdeśikānām vārttatarakāḥ bhavanti ye sarvanāmnā nirdeśāḥ kriyante .
(P_1,1.66-67.1) KA_I,171.18-172.17 Ro_I,507-511 {27/42} etaiḥ hi bahutarakam vyāpyate .
(P_1,1.66-67.1) KA_I,171.18-172.17 Ro_I,507-511 {28/42} atha kimartham upasargeṇa nirdeśaḥ kriyate .
(P_1,1.66-67.1) KA_I,171.18-172.17 Ro_I,507-511 {29/42} śabde saptamyā nirdiṣṭe pūrvasya kāryam yathā syāt arthe mā bhūt : janapade atiśāyane iti .
(P_1,1.66-67.1) KA_I,171.18-172.17 Ro_I,507-511 {30/42} kim gatam etat upasargeṇa āhosvit śabdādhikyāt arthādhikyam .
(P_1,1.66-67.1) KA_I,171.18-172.17 Ro_I,507-511 {31/42} gatam iti āha .
(P_1,1.66-67.1) KA_I,171.18-172.17 Ro_I,507-511 {32/42} katham .
(P_1,1.66-67.1) KA_I,171.18-172.17 Ro_I,507-511 {33/42} niḥ ayam bahirbhāve vartate .
(P_1,1.66-67.1) KA_I,171.18-172.17 Ro_I,507-511 {34/42} tat yathā : niṣkrāntaḥ deśāt nirdeśaḥ .
(P_1,1.66-67.1) KA_I,171.18-172.17 Ro_I,507-511 {35/42} bahirdeśaḥ iti gamyate .
(P_1,1.66-67.1) KA_I,171.18-172.17 Ro_I,507-511 {36/42} śabdaḥ ca śabdāt bahirbhūtaḥ arthaḥ abahirbhūtaḥ .
(P_1,1.66-67.1) KA_I,171.18-172.17 Ro_I,507-511 {37/42} atha nirdiṣṭagrahaṇam kimartham .
(P_1,1.66-67.1) KA_I,171.18-172.17 Ro_I,507-511 {38/42} nirdiṣṭagrahaṇam ānantaryārtham .
(P_1,1.66-67.1) KA_I,171.18-172.17 Ro_I,507-511 {39/42} nirdiṣṭagrahaṇam kriyate ānantaryārtham .
(P_1,1.66-67.1) KA_I,171.18-172.17 Ro_I,507-511 {40/42} ānantaryamātre kāryam yathā syāt .
(P_1,1.66-67.1) KA_I,171.18-172.17 Ro_I,507-511 {41/42} ikaḥ yaṇ aci : dadhi atra madhu atra .
(P_1,1.66-67.1) KA_I,171.18-172.17 Ro_I,507-511 {42/42} iha mā bhūt :samidhau samidhaḥ , dṛṣadau dṛṣadaḥ .
(P_1,1.66-67.2) KA_I,172.19-174.5 Ro_I,511-515 {1/50} kimartham punaḥ idam ucyate .
(P_1,1.66-67.2) KA_I,172.19-174.5 Ro_I,511-515 {2/50} tasmin tasmāt iti pūrvottarayoḥ yogayoḥ aviśeṣāt niyamārtham vacanam dadhi udakam pacati odanam .
(P_1,1.66-67.2) KA_I,172.19-174.5 Ro_I,511-515 {3/50} tasmin tasmāt iti pūrvottarayoḥ yogayoḥ aviśeṣāt niyamārthaḥ ayam ārambhaḥ .
(P_1,1.66-67.2) KA_I,172.19-174.5 Ro_I,511-515 {4/50} grāme devadattaḥ .
(P_1,1.66-67.2) KA_I,172.19-174.5 Ro_I,511-515 {5/50} pūrvaḥ paraḥ iti sandehaḥ .
(P_1,1.66-67.2) KA_I,172.19-174.5 Ro_I,511-515 {6/50} grāmāt devadattaḥ .
(P_1,1.66-67.2) KA_I,172.19-174.5 Ro_I,511-515 {7/50} pūrvaḥ paraḥ iti sandehaḥ .
(P_1,1.66-67.2) KA_I,172.19-174.5 Ro_I,511-515 {8/50} evam iha api : ikaḥ yaṇ aci .

(P_1,1.66-67.2) KA_I,172.19-174.5 Ro_I,511-515 {9/50} dadhi udakam , pacati odanam .
(P_1,1.66-67.2) KA_I,172.19-174.5 Ro_I,511-515 {10/50} ubhau ikau ubhau acau .
(P_1,1.66-67.2) KA_I,172.19-174.5 Ro_I,511-515 {11/50} aci pūrvasya aci parasya iti sandehaḥ .
(P_1,1.66-67.2) KA_I,172.19-174.5 Ro_I,511-515 {12/50} tiṅ atiṅaḥ iti atiṅaḥ pūrvasya atiṅaḥ parasya iti sandehaḥ .
(P_1,1.66-67.2) KA_I,172.19-174.5 Ro_I,511-515 {13/50} iṣyate ca atra aci pūrvasya syāt , atiṅaḥ parasya iti .
(P_1,1.66-67.2) KA_I,172.19-174.5 Ro_I,511-515 {14/50} tat ca antareṇa yatnam na sidhyati iti niyamārtham vacanam .
(P_1,1.66-67.2) KA_I,172.19-174.5 Ro_I,511-515 {15/50} asti prayojanam etat .
(P_1,1.66-67.2) KA_I,172.19-174.5 Ro_I,511-515 {16/50} kim tarhi iti .
(P_1,1.66-67.2) KA_I,172.19-174.5 Ro_I,511-515 {17/50} atha yatra ubhayam nirdiśyate kim tatra pūrvasya kāryam bhavati āhosvit parasya iti .
(P_1,1.66-67.2) KA_I,172.19-174.5 Ro_I,511-515 {18/50} ubhayanirdeśe vipratiṣedhāt pañcamīnirdeśaḥ .
(P_1,1.66-67.2) KA_I,172.19-174.5 Ro_I,511-515 {19/50} ubhayanirdeśe vipratiṣedhāt pañcamīnirdeśaḥ bhaviṣyati .
(P_1,1.66-67.2) KA_I,172.19-174.5 Ro_I,511-515 {20/50} kim prayojanam .
(P_1,1.66-67.2) KA_I,172.19-174.5 Ro_I,511-515 {21/50} prayojanam ataḥ lasārvadhātukanudāttatve .
(P_1,1.66-67.2) KA_I,172.19-174.5 Ro_I,511-515 {22/50} vakṣyati tāsyādibhyaḥ anudāttatve saptamīnirdeśaḥ abhyastasijarthaḥ iti .
(P_1,1.66-67.2) KA_I,172.19-174.5 Ro_I,511-515 {23/50} tasmin kriyamāṇe tāsyādibhyaḥ parasya lasārvadhātukasya lasārvadhātuke parataḥ tāsyādīnām iti sandehaḥ .
(P_1,1.66-67.2) KA_I,172.19-174.5 Ro_I,511-515 {24/50} tāsyādibhyaḥ parasya lasārvadhātukasya .
(P_1,1.66-67.2) KA_I,172.19-174.5 Ro_I,511-515 {25/50} bahoḥ iṣṭhādīnām ādilopaḥ .
(P_1,1.66-67.2) KA_I,172.19-174.5 Ro_I,511-515 {26/50} bahoḥ uttareṣām iṣṭhemeyasām iṣṭhemayaḥsu parataḥ bahoḥ iti sandehaḥ .
(P_1,1.66-67.2) KA_I,172.19-174.5 Ro_I,511-515 {27/50} bahoḥ uttareṣām iṣṭhemeyasām .
(P_1,1.66-67.2) KA_I,172.19-174.5 Ro_I,511-515 {28/50} gotaḥ ṇit .
(P_1,1.66-67.2) KA_I,172.19-174.5 Ro_I,511-515 {29/50} gotaḥ parasya sarvanāmasthānasya sarvanāmasthāne parataḥ gotaḥ iti sandehaḥ .
(P_1,1.66-67.2) KA_I,172.19-174.5 Ro_I,511-515 {30/50} gotaḥ parasya sarvanāmasthānasya .
(P_1,1.66-67.2) KA_I,172.19-174.5 Ro_I,511-515 {31/50} rudādibhyaḥ sārvadhātuke .
(P_1,1.66-67.2) KA_I,172.19-174.5 Ro_I,511-515 {32/50} rudādibhyaḥ parasya sārvadhātukasya sārvadhātuke parataḥ rudādīnām iti sandehaḥ .
(P_1,1.66-67.2) KA_I,172.19-174.5 Ro_I,511-515 {33/50} rudādibhyaḥ parasya sārvadhātukasya .
(P_1,1.66-67.2) KA_I,172.19-174.5 Ro_I,511-515 {34/50} āne muk īt āsaḥ .
(P_1,1.66-67.2) KA_I,172.19-174.5 Ro_I,511-515 {35/50} āsaḥ uttarasya ānasya , āne parataḥ āsaḥ iti sandehaḥ .
(P_1,1.66-67.2) KA_I,172.19-174.5 Ro_I,511-515 {36/50} āsaḥ uttarasya ānasya .
(P_1,1.66-67.2) KA_I,172.19-174.5 Ro_I,511-515 {37/50} āmi sarvanāmnaḥ suṭ .
(P_1,1.66-67.2) KA_I,172.19-174.5 Ro_I,511-515 {38/50} sarvanāmnaḥ uttarasya āmaḥ āmi parataḥ sarvanāmnaḥ iti sandehaḥ .
(P_1,1.66-67.2) KA_I,172.19-174.5 Ro_I,511-515 {39/50} sarvanāmnaḥ uttarasya .
(P_1,1.66-67.2) KA_I,172.19-174.5 Ro_I,511-515 {40/50} gheḥ ṅiti āṭ nadyāḥ .
(P_1,1.66-67.2) KA_I,172.19-174.5 Ro_I,511-515 {41/50} nadyāḥ uttareṣām ṅitām ṅitsu parataḥ nadyāḥ iti sandehaḥ .
(P_1,1.66-67.2) KA_I,172.19-174.5 Ro_I,511-515 {42/50} nadyāḥ uttareṣām ṅitām .
(P_1,1.66-67.2) KA_I,172.19-174.5 Ro_I,511-515 {43/50} yāṭ āpaḥ .
(P_1,1.66-67.2) KA_I,172.19-174.5 Ro_I,511-515 {44/50} āpaḥ uttarasya ṅitaḥ ṅiti parataḥ āpaḥ iti sandehaḥ .
(P_1,1.66-67.2) KA_I,172.19-174.5 Ro_I,511-515 {45/50} āpaḥ uttarasya ṅitaḥ . ṅamaḥ hrasvāt aci ṅamuṭ nityam .
(P_1,1.66-67.2) KA_I,172.19-174.5 Ro_I,511-515 {46/50} ṅamaḥ uttarasya acaḥ aci parataḥ ṅamaḥ iti sandehaḥ .
(P_1,1.66-67.2) KA_I,172.19-174.5 Ro_I,511-515 {47/50} ṅamaḥ uttarasya acaḥ .
(P_1,1.66-67.2) KA_I,172.19-174.5 Ro_I,511-515 {48/50} vibhaktiviśeṣanirdeśānavakāśatvāt avipratiṣedhaḥ .

(P_1,1.66-67.2) KA_I,172.19-174.5 Ro_I,511-515 {49/50} vibhaktiviśeṣanirdeśasya anavakāśatvāt ayuktaḥ ayam vipratiṣedhaḥ .
(P_1,1.66-67.2) KA_I,172.19-174.5 Ro_I,511-515 {50/50} sarvatra eva atra kṛtasāmarthyā saptamī akṛtasāmārthyā pañcamī iti kṛtvā pañcamīnirdeśaḥ bhaviṣyati .
(P_1,1.66-67.3) KA_I,174.6-175.18 Ro_I,515-518 {1/62} yathārtham vā ṣaṣṭhīnirdeśaḥ .
(P_1,1.66-67.3) KA_I,174.6-175.18 Ro_I,515-518 {2/62} yathārtham vā ṣaṣṭhīnirdeśaḥ kartavyaḥ .
(P_1,1.66-67.3) KA_I,174.6-175.18 Ro_I,515-518 {3/62} yatra pūrvasya kāryam iṣyate tatra pūrvasya ṣaṣṭhī kartavyā .
(P_1,1.66-67.3) KA_I,174.6-175.18 Ro_I,515-518 {4/62} yatra parasya kāryam iṣyate tatra parasya ṣaṣṭhī kartavyā .
(P_1,1.66-67.3) KA_I,174.6-175.18 Ro_I,515-518 {5/62} saḥ tarhi tathā nirdeśaḥ kartavyaḥ .
(P_1,1.66-67.3) KA_I,174.6-175.18 Ro_I,515-518 {6/62} na kartavyaḥ .
(P_1,1.66-67.3) KA_I,174.6-175.18 Ro_I,515-518 {7/62} anena eva prakḷptiḥ bhaviṣyati : tasmin iti nirdiṣṭe pūrvasya ṣaṣṭhī .
(P_1,1.66-67.3) KA_I,174.6-175.18 Ro_I,515-518 {8/62} tasmāt iti nirdiṣṭe parasya ṣaṣṭhī .
(P_1,1.66-67.3) KA_I,174.6-175.18 Ro_I,515-518 {9/62} tat tarhi ṣaṣṭhīgrahaṇam kartavyam .
(P_1,1.66-67.3) KA_I,174.6-175.18 Ro_I,515-518 {10/62} na kartavyam .
(P_1,1.66-67.3) KA_I,174.6-175.18 Ro_I,515-518 {11/62} prakṛtam anuvartate .
(P_1,1.66-67.3) KA_I,174.6-175.18 Ro_I,515-518 {12/62} kva prakṛtam .
(P_1,1.66-67.3) KA_I,174.6-175.18 Ro_I,515-518 {13/62} ṣaṣṭhī sthāneyogā iti .
(P_1,1.66-67.3) KA_I,174.6-175.18 Ro_I,515-518 {14/62} prakalpakam iti cet niyamābhāvaḥ .
(P_1,1.66-67.3) KA_I,174.6-175.18 Ro_I,515-518 {15/62} prakalpakam iti cet niyamasya abhāvaḥ .
(P_1,1.66-67.3) KA_I,174.6-175.18 Ro_I,515-518 {16/62} uktam ca etat : niyamārthaḥ ayam ārambhaḥ iti .
(P_1,1.66-67.3) KA_I,174.6-175.18 Ro_I,515-518 {17/62} pratyayavidhau khalu api pañcamyāḥ prakalpikāḥ syuḥ .
(P_1,1.66-67.3) KA_I,174.6-175.18 Ro_I,515-518 {18/62} tatra kaḥ doṣaḥ .
(P_1,1.66-67.3) KA_I,174.6-175.18 Ro_I,515-518 {19/62} guptijkibhyaḥ san iti eṣā pañcamī san iti prathamāyāḥ ṣaṣṭhīm prakalpayet tasmāt iti uttarasya iti .
(P_1,1.66-67.3) KA_I,174.6-175.18 Ro_I,515-518 {20/62} astu .
(P_1,1.66-67.3) KA_I,174.6-175.18 Ro_I,515-518 {21/62} na kaḥ cit ādeśaḥ pratinirdiśyate .
(P_1,1.66-67.3) KA_I,174.6-175.18 Ro_I,515-518 {22/62} tatra āntaryataḥ sanaḥ san eva bhaviṣyati .
(P_1,1.66-67.3) KA_I,174.6-175.18 Ro_I,515-518 {23/62} na evam śakyam .
(P_1,1.66-67.3) KA_I,174.6-175.18 Ro_I,515-518 {24/62} itsañjñā na prakalpeta .
(P_1,1.66-67.3) KA_I,174.6-175.18 Ro_I,515-518 {25/62} upadeśe iti itsañjñā ucyate .
(P_1,1.66-67.3) KA_I,174.6-175.18 Ro_I,515-518 {26/62} prakṛtivikārāvyavasthā ca .
(P_1,1.66-67.3) KA_I,174.6-175.18 Ro_I,515-518 {27/62} prakṛtivikārayoḥ ca vyavasthā na prakalpeta .
(P_1,1.66-67.3) KA_I,174.6-175.18 Ro_I,515-518 {28/62} ikaḥ yaṇ aci : aci iti eṣā saptamī yaṇ iti prathamāyāḥ ṣaṣṭhīm prakalpayet tasmin iti nirdiṣṭe pūrvasya iti .
(P_1,1.66-67.3) KA_I,174.6-175.18 Ro_I,515-518 {29/62} saptamīpañcamyoḥ ca bhāvāt ubhayatra ṣaṣṭhīprakḷptiḥ tatra ubhayakāryaprasaṅgaḥ .
(P_1,1.66-67.3) KA_I,174.6-175.18 Ro_I,515-518 {30/62} saptamīpañcamyoḥ ca bhāvāt ubhayatra eva ṣaṣṭhī prāpnoti .
(P_1,1.66-67.3) KA_I,174.6-175.18 Ro_I,515-518 {31/62} tāsyādibhyaḥ iti eṣā pañcamī lasārvadhātuke iti asyāḥ saptamyāḥ ṣaṣṭhīm prakalpayet tasmāt iti uttarasya iti .
(P_1,1.66-67.3) KA_I,174.6-175.18 Ro_I,515-518 {32/62} tathā lasārvadhātuke iti eṣā saptamī tāsyādibhyaḥ iti pañcamyāḥ ṣaṣṭhīm prakalpayet tasmin iti nirdiṣṭe pūrvasya iti .
(P_1,1.66-67.3) KA_I,174.6-175.18 Ro_I,515-518 {33/62} tatra kaḥ doṣaḥ .
(P_1,1.66-67.3) KA_I,174.6-175.18 Ro_I,515-518 {34/62} ubhayoḥ kāryam tatra prāpnoti .
(P_1,1.66-67.3) KA_I,174.6-175.18 Ro_I,515-518 {35/62} na eṣaḥ doṣaḥ .
(P_1,1.66-67.3) KA_I,174.6-175.18 Ro_I,515-518 {36/62} yat tāvat ucyate : prakalpakam iti cet niyamābhāvaḥ iti .
(P_1,1.66-67.3) KA_I,174.6-175.18 Ro_I,515-518 {37/62} mā bhūt niyamaḥ .
(P_1,1.66-67.3) KA_I,174.6-175.18 Ro_I,515-518 {38/62} saptamīnirdiṣṭe pūrvasya ṣaṣṭhī prakalpyate pañcamīnirdiṣṭe parasya .

(P_1,1.66-67.3) KA_I,174.6-175.18 Ro_I,515-518 {39/62} yāvatā saptamīnirdiṣṭe pūrvasya ṣaṣṭhī prakalpyate evam pañcamīnirdiṣṭe parasya .
(P_1,1.66-67.3) KA_I,174.6-175.18 Ro_I,515-518 {40/62} na utsahate saptamīnirdiṣṭe parasya kāryam bhavitum na api pañcamīnirdiṣṭe pūrvasya .
(P_1,1.66-67.3) KA_I,174.6-175.18 Ro_I,515-518 {41/62} yat api ucyate : pratyayavidhau khalu api pañcamyāḥ prakalpikāḥ syuḥ iti .
(P_1,1.66-67.3) KA_I,174.6-175.18 Ro_I,515-518 {42/62} santu prakalpikāḥ .
(P_1,1.66-67.3) KA_I,174.6-175.18 Ro_I,515-518 {43/62} nanu ca uktam guptijkibhyaḥ san iti eṣā pañcamī san iti prathamāyāḥ ṣaṣṭhīm prakalpayet tasmāt iti uttarasya iti .
(P_1,1.66-67.3) KA_I,174.6-175.18 Ro_I,515-518 {44/62} parihṛtam etat : na kaḥ cit ādeśaḥ pratinirdiśyate .
(P_1,1.66-67.3) KA_I,174.6-175.18 Ro_I,515-518 {45/62} tatra āntaryataḥ sanaḥ san eva bhaviṣyati iti .
(P_1,1.66-67.3) KA_I,174.6-175.18 Ro_I,515-518 {46/62} nanu ca uktam : na evam śakyam .
(P_1,1.66-67.3) KA_I,174.6-175.18 Ro_I,515-518 {47/62} itsañjñā na prakalpeta .
(P_1,1.66-67.3) KA_I,174.6-175.18 Ro_I,515-518 {48/62} upadeśe iti itsañjñā ucyate iti .
(P_1,1.66-67.3) KA_I,174.6-175.18 Ro_I,515-518 {49/62} syāt eṣaḥ doṣaḥ yadi itsañjñā ādeśam pratīkṣeta .
(P_1,1.66-67.3) KA_I,174.6-175.18 Ro_I,515-518 {50/62} tatra khalu kṛtāyām itsañjñāyām lope ca kṛte ādeśaḥ bhaviṣyati .
(P_1,1.66-67.3) KA_I,174.6-175.18 Ro_I,515-518 {51/62} upadeśe iti hi itsañjñā ucyate .
(P_1,1.66-67.3) KA_I,174.6-175.18 Ro_I,515-518 {52/62} atha vā na anutpanne sani prakḷptyā bhavitavyam .
(P_1,1.66-67.3) KA_I,174.6-175.18 Ro_I,515-518 {53/62} yadā ca utpannaḥ san tadā kṛtasāmarthyā pañcamī iti kṛtvā prakḷptiḥ na bhaviṣyati .
(P_1,1.66-67.3) KA_I,174.6-175.18 Ro_I,515-518 {54/62} yat api ucyate : prakṛtivikārāvyavasthā ca iti .
(P_1,1.66-67.3) KA_I,174.6-175.18 Ro_I,515-518 {55/62} tatra api kṛtā prakṛtau ṣaṣṭhī ikaḥ iti vikṛtau prathamā yaṇ iti .
(P_1,1.66-67.3) KA_I,174.6-175.18 Ro_I,515-518 {56/62} yatra ca nāma sautrī ṣaṣṭhī na asti tatra prakḷptyā bhavitavyam .
(P_1,1.66-67.3) KA_I,174.6-175.18 Ro_I,515-518 {57/62} atha vā astu tāvat ikaḥ yaṇ aci iti yatra nāma sautrī ṣaṣṭhī .
(P_1,1.66-67.3) KA_I,174.6-175.18 Ro_I,515-518 {58/62} yadi ca idānīm aci iti eṣā saptamī yaṇ iti prathamāyāḥ ṣaṣṭhīm prakalpayet tasmin iti nirdiṣṭe pūrvasya iti astu .
(P_1,1.66-67.3) KA_I,174.6-175.18 Ro_I,515-518 {59/62} na kaḥ cit anyaḥ ādeśaḥ pratinirdiśyate .
(P_1,1.66-67.3) KA_I,174.6-175.18 Ro_I,515-518 {60/62} tatra āntaryataḥ yaṇaḥ yaṇ eva bhaviṣyati .
(P_1,1.66-67.3) KA_I,174.6-175.18 Ro_I,515-518 {61/62} yat api ucyate : saptamīpañcamyoḥ ca bhāvāt ubhayatra ṣaṣṭhīprakḷptiḥ tatra ubhayakāryaprasaṅgaḥ iti .
(P_1,1.66-67.3) KA_I,174.6-175.18 Ro_I,515-518 {62/62} ācāryapravṛttiḥ jñāpayati na ubhe yugapat prakalpike bhavataḥ iti yat ayam ekaḥ pūrvaparayoḥ iti pūrvagrahaṇam karoti .
(P_1,1.68.1) KA_I,175.20-23 Ro_I,519-520 {1/7} rūpagrahaṇam kim artham na svam śabdasya aśabdasañjñā bhavati iti eva rūpam śabasya sañjñā bhaviṣyati .
(P_1,1.68.1) KA_I,175.20-23 Ro_I,519-520 {2/7} na hi anyat svam śabdasya asti anyat ataḥ rūpāt .
(P_1,1.68.1) KA_I,175.20-23 Ro_I,519-520 {3/7} evam tarhi siddhe sati yat rūpagrahaṇam karoti tat jñāpayati ācāryaḥ asti anyat rūpāt svam śabdasya iti .
(P_1,1.68.1) KA_I,175.20-23 Ro_I,519-520 {4/7} kim punaḥ tat .
(P_1,1.68.1) KA_I,175.20-23 Ro_I,519-520 {5/7} arthaḥ .
(P_1,1.68.1) KA_I,175.20-23 Ro_I,519-520 {6/7} kim etasya jñāpane prayojanam .
(P_1,1.68.1) KA_I,175.20-23 Ro_I,519-520 {7/7} arthavadgrahaṇe na anarthakasya iti eṣā paribhāṣā na kartavyā bhavati .
(P_1,1.68.2) KA_I,175.24-176.24 Ro_I,520-523 {1/42} kimartham punaḥ idam ucyate .
(P_1,1.68.2) KA_I,175.24-176.24 Ro_I,520-523 {2/42} śabdena arthagateḥ arthasya asambhavāt tadvācinaḥ sañjñāpratiṣedhārtham svaṃrūpavacanam . śabdena uccāritena arthaḥ gamyate .
(P_1,1.68.2) KA_I,175.24-176.24 Ro_I,520-523 {3/42} gām ānaya dadhi aśāna iti arthaḥ ānīyate arthaḥ ca bhujyate .
(P_1,1.68.2) KA_I,175.24-176.24 Ro_I,520-523 {4/42} arthasya asambhavāt .
(P_1,1.68.2) KA_I,175.24-176.24 Ro_I,520-523 {5/42} iha vyākaraṇe arthe kāryasya asambhavaḥ .
(P_1,1.68.2) KA_I,175.24-176.24 Ro_I,520-523 {6/42} agneḥ ḍak iti : na śakyate aṅgārebhyaḥ paraḥ ḍhak kartum .
(P_1,1.68.2) KA_I,175.24-176.24 Ro_I,520-523 {7/42} śabdena arthagateḥ arthasya asambhavāt yāvantaḥ tadvācinaḥ śabdāḥ tāvadbhyaḥ sarvebhyaḥ utpattiḥ prāpnoti .
(P_1,1.68.2) KA_I,175.24-176.24 Ro_I,520-523 {8/42} iṣyate ca tasmāt eva syāt iti .
(P_1,1.68.2) KA_I,175.24-176.24 Ro_I,520-523 {9/42} tat ca antareṇa yatnam na sidhyati iti tadvācinaḥ sañjñāpratiṣedhārtham svaṃrūpavacanam .

(P_1,1.68.2) KA_I,175.24-176.24 Ro_I,520-523 {10/42} evamartham idam ucyate .
(P_1,1.68.2) KA_I,175.24-176.24 Ro_I,520-523 {11/42} na vā śabdapūrvakaḥ hi arthe sampratyayaḥ tasmāt arthanivṛttiḥ .
(P_1,1.68.2) KA_I,175.24-176.24 Ro_I,520-523 {12/42} na vā etat prayojanam asti .
(P_1,1.68.2) KA_I,175.24-176.24 Ro_I,520-523 {13/42} kim kāraṇam .
(P_1,1.68.2) KA_I,175.24-176.24 Ro_I,520-523 {14/42} śabdapūrvakaḥ hi arthe sampratyayaḥ .
(P_1,1.68.2) KA_I,175.24-176.24 Ro_I,520-523 {15/42} śabdapūrvakaḥ hi arthasya sampratyayaḥ .
(P_1,1.68.2) KA_I,175.24-176.24 Ro_I,520-523 {16/42} ātaḥ ca śabdapūrvakaḥ : yaḥ api hi asau āhūyate nāmnā nāma yadā anena na upalabdham bhavati tada pṛcchati kim bhavān āha iti .
(P_1,1.68.2) KA_I,175.24-176.24 Ro_I,520-523 {17/42} śabdapūrvakaḥ ca arthasya sampratyayaḥ iha ca vyākaraṇe śabde kāryasya sambhavaḥ arthe asambhavaḥ .
(P_1,1.68.2) KA_I,175.24-176.24 Ro_I,520-523 {18/42} tasmāt arthanivṛttiḥ bhaviṣyati .
(P_1,1.68.2) KA_I,175.24-176.24 Ro_I,520-523 {19/42} idam tarhi prayojanam aśabdasañjñā iti vakṣyāmi iti .
(P_1,1.68.2) KA_I,175.24-176.24 Ro_I,520-523 {20/42} iha mā bhūt : dādhāḥ ghu adāp taraptamapau ghaḥ iti .
(P_1,1.68.2) KA_I,175.24-176.24 Ro_I,520-523 {21/42} sañjñāpratiṣedhānarthakyam vacanaprāmāṇyāt .
(P_1,1.68.2) KA_I,175.24-176.24 Ro_I,520-523 {22/42} sañjñāpratiṣedhaḥ ca anarthakaḥ .
(P_1,1.68.2) KA_I,175.24-176.24 Ro_I,520-523 {23/42} śabdasañjñāyām svarūpavidhiḥ kasmāt na bhavati .
(P_1,1.68.2) KA_I,175.24-176.24 Ro_I,520-523 {24/42} vacanaprāmāṇyāt .
(P_1,1.68.2) KA_I,175.24-176.24 Ro_I,520-523 {25/42} śabdasañjñāvacanasāmarthyāt .
(P_1,1.68.2) KA_I,175.24-176.24 Ro_I,520-523 {26/42} nanu ca vacanaprāmāṇyāt sañjñinām sampratyayaḥ syāt svarūpagrahaṇāt ca sañjñāyāḥ .
(P_1,1.68.2) KA_I,175.24-176.24 Ro_I,520-523 {27/42} etat api na asti prayojanam .
(P_1,1.68.2) KA_I,175.24-176.24 Ro_I,520-523 {28/42} ācāryapravṛttiḥ jñāpayati śabdasañjñāyām na svarūpavidhiḥ bhavati iti yat ayam ṣṇāntā ṣaṭ iti ṣakārāntāyāḥ saṅkhyāyāḥ ṣaṭsañjñām śāsti .
(P_1,1.68.2) KA_I,175.24-176.24 Ro_I,520-523 {29/42} itarathā hi vacanaprāmāṇyāt nakārāntāyāḥ saṅkhyāyāḥ sampratyayaḥ syāt svarūpagrahaṇāt ca ṣakārāntāyāḥ .
(P_1,1.68.2) KA_I,175.24-176.24 Ro_I,520-523 {30/42} na etat asti prayojanam .
(P_1,1.68.2) KA_I,175.24-176.24 Ro_I,520-523 {31/42} na hi ṣakārāntā sañjñā .
(P_1,1.68.2) KA_I,175.24-176.24 Ro_I,520-523 {32/42} kā tarhi .
(P_1,1.68.2) KA_I,175.24-176.24 Ro_I,520-523 {33/42} ḍakārāntā .
(P_1,1.68.2) KA_I,175.24-176.24 Ro_I,520-523 {34/42} asiddham jaśtvam .
(P_1,1.68.2) KA_I,175.24-176.24 Ro_I,520-523 {35/42} tasya asiddhatvāt ṣakārāntā .
(P_1,1.68.2) KA_I,175.24-176.24 Ro_I,520-523 {36/42} mantrādyartham tarhi idam vaktavyam .
(P_1,1.68.2) KA_I,175.24-176.24 Ro_I,520-523 {37/42} mantre , ṛci yajuṣi iti yat ucyate tat mantraśabde ṛkśabde ca yajuḥśabde ca mā bhūt .
(P_1,1.68.2) KA_I,175.24-176.24 Ro_I,520-523 {38/42} mantrādyartham iti cet śāstrasāmarthyāt arthagateḥ siddham .
(P_1,1.68.2) KA_I,175.24-176.24 Ro_I,520-523 {39/42} mantrādyartham iti cet na .
(P_1,1.68.2) KA_I,175.24-176.24 Ro_I,520-523 {40/42} kim kāraṇam .
(P_1,1.68.2) KA_I,175.24-176.24 Ro_I,520-523 {41/42} śāstrasāmarthyāt arthasya gatiḥ bhaviṣyati .
(P_1,1.68.2) KA_I,175.24-176.24 Ro_I,520-523 {42/42} mantre , ṛci yajuṣi iti yat ucyate tat mantraśabde ṛkśabde ca yajuḥśabde ca tasya kāryasya sambhavaḥ na asti iti kṛtvā mantrādisahacaritaḥ yaḥ arthaḥ tasya gatiḥ bhaviṣyati sāhacaryāt .
(P_1,1.68.3) KA_I,176.25-177.16 Ro_I,523-525 {1/29} sit tadviśeṣāṇām vṛkṣādyartham .
(P_1,1.68.3) KA_I,176.25-177.16 Ro_I,523-525 {2/29} sinnirdeśaḥ kartavyaḥ .
(P_1,1.68.3) KA_I,176.25-177.16 Ro_I,523-525 {3/29} tataḥ vaktavyam : tadviśeṣāṇām grahaṇam bhavati iti .
(P_1,1.68.3) KA_I,176.25-177.16 Ro_I,523-525 {4/29} kim prayojanam .
(P_1,1.68.3) KA_I,176.25-177.16 Ro_I,523-525 {5/29} vṛkṣādyartham .
(P_1,1.68.3) KA_I,176.25-177.16 Ro_I,523-525 {6/29} vibhāṣā vṛkṣamṛga iti : plakṣanyagrodham , plakṣanyagrodhāḥ .
(P_1,1.68.3) KA_I,176.25-177.16 Ro_I,523-525 {7/29} pit paryāyavacanasya ca svādyartham .

(P_1,1.68.3) KA_I,176.25-177.16 Ro_I,523-525 {8/29} pinnirdeśaḥ kartavyaḥ .
(P_1,1.68.3) KA_I,176.25-177.16 Ro_I,523-525 {9/29} tataḥ vaktavyam : paryāyavacanasya tadviśeṣāṇām ca grahaṇam bhavati svasya ca rūpasya iti .
(P_1,1.68.3) KA_I,176.25-177.16 Ro_I,523-525 {10/29} kim prayojanam .
(P_1,1.68.3) KA_I,176.25-177.16 Ro_I,523-525 {11/29} svādyartham .
(P_1,1.68.3) KA_I,176.25-177.16 Ro_I,523-525 {12/29} sve puṣaḥ : svapoṣam puṣyati raipoṣam , vidyāpoṣam , gopoṣam aśvapoṣam .
(P_1,1.68.3) KA_I,176.25-177.16 Ro_I,523-525 {13/29} jit paryāyavacanasya eva rājādyartham .
(P_1,1.68.3) KA_I,176.25-177.16 Ro_I,523-525 {14/29} jinnirdeśaḥ kartavyaḥ .
(P_1,1.68.3) KA_I,176.25-177.16 Ro_I,523-525 {15/29} tataḥ vaktavyam paryāyavacanasya eva grahaṇam bhavati .
(P_1,1.68.3) KA_I,176.25-177.16 Ro_I,523-525 {16/29} kim prayojanam .
(P_1,1.68.3) KA_I,176.25-177.16 Ro_I,523-525 {17/29} rājādyartham .
(P_1,1.68.3) KA_I,176.25-177.16 Ro_I,523-525 {18/29} sabhā rājāmanuṣyapūrvā : inasabham īśvarasabham .
(P_1,1.68.3) KA_I,176.25-177.16 Ro_I,523-525 {19/29} tasya eva na bhavati : rājasabhā .
(P_1,1.68.3) KA_I,176.25-177.16 Ro_I,523-525 {20/29} tadviśeṣāṇām ca na bhavati : puṣyamitrasabhā candraguptasabhā .
(P_1,1.68.3) KA_I,176.25-177.16 Ro_I,523-525 {21/29} jhit tasya ca tadviśeṣāṇām ca matsyādyartham .
(P_1,1.68.3) KA_I,176.25-177.16 Ro_I,523-525 {22/29} jhinnirdeśaḥ kartavyaḥ .
(P_1,1.68.3) KA_I,176.25-177.16 Ro_I,523-525 {23/29} tataḥ vaktavyam : tasya ca grahaṇam bhavati tadviśeṣāṇām ca iti .
(P_1,1.68.3) KA_I,176.25-177.16 Ro_I,523-525 {24/29} kim prayojanam .
(P_1,1.68.3) KA_I,176.25-177.16 Ro_I,523-525 {25/29} matsyādyartham .
(P_1,1.68.3) KA_I,176.25-177.16 Ro_I,523-525 {26/29} pakṣimatsyamṛgān hanti : mātsyikaḥ .
(P_1,1.68.3) KA_I,176.25-177.16 Ro_I,523-525 {27/29} tadviśeṣāṇām : śāpharikaḥ , śākulikaḥ .
(P_1,1.68.3) KA_I,176.25-177.16 Ro_I,523-525 {28/29} paryāyavacanānām na bhavati : ajihmān hanti iti .
(P_1,1.68.3) KA_I,176.25-177.16 Ro_I,523-525 {29/29} asya ekasya paryāyavacanasya iṣyate : mīnān hanti mainikaḥ .
(P_1,1.69.1) KA_I,177.18-178.7 Ro_I,525-527 {1/30} apratyayaḥ iti kimartham .
(P_1,1.69.1) KA_I,177.18-178.7 Ro_I,525-527 {2/30} sanāśaṃsabhikṣaḥ uḥ , a sāmpratike .
(P_1,1.69.1) KA_I,177.18-178.7 Ro_I,525-527 {3/30} atyalpam idam ucyate : apratyayaḥ iti .
(P_1,1.69.1) KA_I,177.18-178.7 Ro_I,525-527 {4/30} apratyayādeśaṭitkinmitaḥ iti vaktavyam .
(P_1,1.69.1) KA_I,177.18-178.7 Ro_I,525-527 {5/30} pratyaye udāhṛtam .
(P_1,1.69.1) KA_I,177.18-178.7 Ro_I,525-527 {6/30} ādeśe : idamaḥ iś : iha , itaḥ .
(P_1,1.69.1) KA_I,177.18-178.7 Ro_I,525-527 {7/30} ṭiti .
(P_1,1.69.1) KA_I,177.18-178.7 Ro_I,525-527 {8/30} lavitā lavitum .
(P_1,1.69.1) KA_I,177.18-178.7 Ro_I,525-527 {9/30} kiti .
(P_1,1.69.1) KA_I,177.18-178.7 Ro_I,525-527 {10/30} babhūva .
(P_1,1.69.1) KA_I,177.18-178.7 Ro_I,525-527 {11/30} miti .
(P_1,1.69.1) KA_I,177.18-178.7 Ro_I,525-527 {12/30} he anaḍvan .
(P_1,1.69.1) KA_I,177.18-178.7 Ro_I,525-527 {13/30} ṭitaḥ parihāraḥ .
(P_1,1.69.1) KA_I,177.18-178.7 Ro_I,525-527 {14/30} ācāryapravṛttiḥ jñāpayati na ṭitaḥ savarṇānām grahaṇam bhavati iti yat ayam grahaḥ aliṭi dīrghatvam śāsti .
(P_1,1.69.1) KA_I,177.18-178.7 Ro_I,525-527 {15/30} na etat asti jñāpakam .
(P_1,1.69.1) KA_I,177.18-178.7 Ro_I,525-527 {16/30} niyamārtham etat syāt : grahaḥ aliṭi dīrghaḥ eva iti .
(P_1,1.69.1) KA_I,177.18-178.7 Ro_I,525-527 {17/30} yat tarhi vṝtaḥ vā iti vibhāṣām śāsti .
(P_1,1.69.1) KA_I,177.18-178.7 Ro_I,525-527 {18/30} sarveṣām eva parihāraḥ : bhāvyamānena savarṇānām grahaṇam na iti evam bhaviṣyati .

Original text: Vyākaraṇamahābhāṣya · Edition: Franz Kielhorn (Bombay 1880-1885), revised by K.V. Abhyankar (Poona 1972-1996). · Data entry George Cardona · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc