Language

ENहिગુ
Scripture Library

Viṣvaksenasaṃhitā · Chapter 6

6.1

evaṃ saṃsthāpanaṃ proktaṃ saṃkṣepācchūlamuttamam (?) //
iti śrīpāñcarātre viṣvaksenasaṃhitāyāṃ śūlasthāpana- vidhirnāma pañcamo 'dhyāyaḥ ||
ṣaṣṭho 'dhyāyaḥ
ṣaṣṭho 'dhyāyaḥ viṣvaksenaḥ---
mṛtsaṃskāramatho vakṣye śṛṇuṣvaika manādhunā (!) /
pakvāpakve(kvā?)dvidhā proktā bhūsurādīnanukramāt

6.2

sarvalokā na śaṃsanti pratimāṃ dagdhamṛṇmayīm /
apakvā pratimā śastā saiva kāryā vicakṣaṇaiḥ

6.3

sudhayā naiva kuryādvā nāśmacūrṇaiḥ kadācana /
mṛdaiva mṛṇmayaṃ kuryāt yathāvarṇānurūpataḥ

6.4

brāhmaṇasya sitā mṛdvai kṣatriyasyāruṇā smṛtā /
viśāṃ pītā bhavenmṛdvai kṛṣṇā śūdrasya kīrtitā

6.5

mṛdaṃ varṇānupūrvyeṇa gṛhṇīyāt kṣetrasaṃbhavām /
dadhisarpiḥpayobhiśca atasīsnehasaṃyutaiḥ

6.6

śarkarā(rāṃ?)lohapāṣāṇaiḥ cūrṇaṃ kṛtvā tu pūrvaśaḥ /
samabhāgāni cūrṇāni mṛttikāyāṃ niyojayet

6.7

khādireṇa kaṣāyeṇa arjunena ca peṣayet /
śrīveṣṭakaṃ sajjarasaṃ kuṅkumaṃ koṣṭhameva ca

6.8

kunduruśca rasā hyete sarve sarvarasānvitāḥ /
nadīsaṅgamatīreṣu puṇyodyāneṣu vai punaḥ

6.9

ādāya mṛttikāṃ tatra snehacūrṇasamāyutām /
māsaṃ paryuṣitaṃ kṛtvā kārayet pratimāṃ tataḥ

6.10

trirātraṃ peṣitā(coṣitā?)sā tu śilāmayasamā bhavet /
mṛtsaṃskāraṃ mayā proktaṃ tenaiva pratimāṃ kramāt

6.11

kārayet sudṛḍhaṃ samyak śāstradṛṣṭyā ca śilpinā /
sāṅgopāṅgasamāyuktāṃ pratimāṃ sumanoramām

6.12

navāmbaraṃ tu susnigdhaṃ pratimopari veṣṭayet /
tasyopari likhet snigadhaṃ varṇānukramaṇena tu

6.13

atastatsaṃpravakṣyāmi varṇānukramaṇa kramāt /
śvetaṃ pītaṃ tathā raktaṃ haritaṃ kṛṣṇameva ca

6.14

pañcavarṇā ime proktāḥ pṛthivyādyadhidevatāḥ /
uttamā dhātujā proktā madhyamā vṛkṣasaṃbhavā

6.15

saṃyogajāvarā jñeyā trividho varṇasaṃgrahaḥ /
varṇaṃ cāpyanuvarṇaṃ ca saṃkaraṃ ca tathaiva ca

6.16

trividho varṇasaṃyogaḥ śāstre 'sminnucyate mayā /
varṇā ityucyate śuddhā rājavārtādinākarot(?)

6.17

anāka(kā?)reṣu ye varṇāḥ prāyaḥśuddhivivarjitāḥ /
anuvarṇā ime proktāḥ saṃkarān kathayāmyaham

6.18

śuklo raktaśca kṛṣṇaśca nīlaśceti caturvidhaḥ /
śaṅkhagokṣīravarṇābhaḥ śukla ityabhidhīyate

6.19

haritaścaiva pītaśca pītavarṇo dvidhā bhavet /
manaḥśilā harītālo haritaḥ saṃprakīrtitaḥ

6.20

haridrākuṅkumābhastu pīta ityabhidhīyate /
tatastu śyāmavarṇaśca kṛṣṇavarṇo dvidhā mataḥ

6.21

dūrvāmarakatābhastu indranīlanibho 'paraḥ /
śuklena miśrito rakto harirityabhisaṃjñitaḥ

6.22

śuklena miśritaḥ pīto gaura ityabhidhīyate /
raktena miśritamapi kapilaṃ paribhāśitam

6.23

śuklena miśritaḥ kṛṣṇo dhūmra ityabhisaṃjñitaḥ /
pītena miritaḥ kṛṣṇa kāla ityabhisaṃjñitaḥ

6.24

pītakṛṣṇayutaḥśuklo gaura ityabhidhīyate /
pītaraktayutaḥśuklaḥ karburaḥ samudāhṛtaḥ

6.25

pītakṛṣṇayuto varṇo harivarṇaḥ prakīrtitaḥ /
evaṃ saṃkarato varṇaḥ tatkālaṃ sthīyate dṛḍham

6.26

yannibhā kathitā mūrtiḥ tannibhaṃ varṇayojanam /
adṛṣṭadeśasaṃbhūtā madhyamā kālasaṃbhavā

6.27

evaṃ varṇavibhāgastu kramaśaḥ parikīrtitaḥ /
vāsudevaṃ saṃkarṣaṇaṃ pradyumnaṃ caniruddhakam

6.28

kalau yuge śacīnātha śyāmavarṇena kārayet /
tadbimbaṃ śubhadaṃ ṛddhiṃ(viddhi?)rājarāṣṭravivardhanam

6.29

tasmātsarvaprayatnena kalau śyāmena kāreyat /
anyathāśubhamāpnoti rājarāṣṭravināśakṛt

Original text: Viṣvaksenasaṃhitā · Edition: Lakshmi Narasimha Bhatta, Tirupati 1972 (Kendriya Sanskrit Vidyapeetha Series, 17) · Data entry members of the Sansknet Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc