Language

ENहिગુ
Scripture Library

Viṣvaksenasaṃhitā · Chapter 5

5.1

iti śrīpāñcarātra viṣvaksenasaṃhitāyāṃ śilāsaṃgrahaṇavidhirnāma caturtho 'dhyāyaḥ ||
pañcamo 'dhyāyaḥ
pañcamo 'dhyāyaḥ viṣvaksenaḥ---
athātaḥsaṃpravakṣyāmi śūlasthāpanamuttamam /
sthāpayet pratimāśūlaṃ ratnanyāsasya co(statho?)pari

5.2

khadirādīni gṛhṇīyāt yājñikāni viśeṣataḥ /
tallakṣaṇaṃ pravakṣyāmi śṛṇu pūrvaṃ śacīpate

5.3

pañcottaradvipañcāśat sapādaṃ(aṅgulaṃ?)śūlamucpate /
rahitaṃ vṛkṣadoṣaistu mitamaṅgulibhiḥ kramāt

5.4

dviṣaṭkadvyaṅgulayutaṃ mukhaṃ proktaṃ pramāṇataḥ /
bhāgaḥ sapādakaṃ vā syādadhastāt saptaviṃśatiḥ

5.5

nābheradhomukhaṃ proktamardhāṅgulisamāyutam /
ūrudaṇḍasya cāyāmaḥ pañcaviṃśāṅgulo bhavet

5.6

bhāgaḥsapādaṃ jānuḥ syāt jaṅghā corusamāyutā /
golakadvayamuddiṣṭamadhastāddvyantaraṃ tathā

5.7

vakṣodaṇḍasya vistāraḥ pañcaviṃśāṅgulo bhavet /
kaṭidaṇḍasya vistāraḥ ṣoḍaśāṅgula ucyate

5.8

āyāmo bāhudaṇḍasya pañcaviṃśāṅgulo bhavet /
āyāmo 'parabāhvostu bhavet saptadaśāṅgulam

5.9

maṇibandhaḥ kalāyāmo bandhakān pratimaskaram /
āyāmo madhyamāṅgulyāṃ pañcāṅgula iti smṛtaḥ

5.10

etatpramāṇaṃ śūlaṃ syāt uktamanyannirīkṣyate(tu?) /
devīnāṃ tu śacīnātha śūlānuktān prayojayet

5.11

śilpaśāstrānusāreṇa kārayecchūlalakṣaṇam(muttamam?) /
śūlamṛtpaṭarajvādijīrṇaṃ cettu śacīpate

5.12

punaranyat samutpādya pūrvoktenaiva kārayet /
hīnādhikaṃ na kartavyaṃ jīrṇadaṇḍavadācaret

5.13

evametanmayā proktaṃ, jīrṇoddhāraṇakarmaṇi /
yuktyā yuktiviśeṣeṇa kriyate 'sminnatandritaiḥ

5.14

śūlādhivāsanādīni pravakṣyāmi śacīpate /
śṛṇuṣvaikāgracittena viviktena mayādhunā(?)

5.15

prāsādasyāgrataḥ kuryāt maṇḍapaṃ caturaśrakam /
caturdvārasamāyuktaṃ catustoraṇabhūṣitam

5.16

vitānavastrasaṃchannamalaṃkārairalaṃkṛtam /
pañcottaraśataṃ hastaṃ vistāraṃ tāvadeva tu

5.17

tanmadhye vedikāṃ kṛtvā daśatālapramāṇataḥ /
daśahastaṃ bhavedvāpi dvādaśaṃ vā śacīpate

5.18

tanmaṇḍapaṃ(dvedikāṃ?)tridhā kṛtvā madhye vediṃ tu kārayet /
daśatālavihīnena (pramāṇena) kārayedvedimuttamām

5.19

tāladvayocchritāṃ vediṃ darpaṇodarasaṃnibhām /
vedikāṃ kramaśaḥ kṛtvā samyakkuṇḍāni kalpayet

5.20

catustālaṃ tritālaṃ vā dūrībhūtāni sarvaśaḥ /
vedikāyāṃ tu paritaḥ caturaśrādi kalpayet

5.21

sthaṇḍile vā prakartavyaṃ śūlasthāpanakarmaṇi /
kṛtvaivaṃ maṇḍapaṃ samyak prapāṃ vāsmin samācaret

5.22

aṅkurārpaṇapūrvaṃ tu sthāpayecchūlamuttamam /
śulādi devadevītvāpyūhaṃ kṛtvā krameṇa tu

5.23

trirātramekarātraṃ vā jalavāsaṃ prakalpayet /
jalādhivāsanaṃ guhyaṃ śṛṇu śakra śacīpate

5.24

nadyāṃ vātha taṭāke vā nirjhare vā śacīpate /
samudragāminī nadyāṃ(?)jalavāsaṃ samācaret

5.25

tasminmanorame tīre saṃsthāpya harimavyayam /
śūlamadhye hariṃ dhyātvā sādhakaḥ paramārthavit

5.26

kevalaṃ lohabimbaṃ vā sthāpayet sādhakottamaḥ /
arghyapādyādinābhyarcya nyāsakarma samārabhet

5.27

aṣṭākṣaraṃ mahāmantraṃ jñātvā mantravicakṣaṇaḥ /
nyāsaṃ kṛtvā svadehe tu paścāddeve nyaset kramāt

5.28

sṛṣṭinyāsaṃ nyasettasmin saṃhāraṃ na smarediha /
ṣaḍakṣaraṃ nyaseddhīmān sthitinyāsaṃ nyaset kramāt

5.29

devāgre tu tato bhūmiṃ gomayenānulepayet /
tanmadhye śālīnāstīrya cāṣṭapatrābjakaṃ likhet

5.30

pañcagavyaṃ nyasenmadhye karṇikāyāṃ śacīpate /
pūrve gandhodakaṃ nyasya dakṣiṇe puṣpatoyakam

5.31

paścime nālikerāmbhaḥ cottare tu kuśodakam /
āgneyyāṃ dadhi vinyasya naiṛte kṣīrameva ca

5.32

vāyavye maṅgalodaṃ tu aiśāne tu yavodakam /
evaṃ tu navakaṃ cābjamadhye saṃsthāpayet kramāt

5.33

padmasya paritaścāṣṭau lokapālān prakalpayet /
pratyekaṃ kalaśasyāntaḥ toyaṃ saṃsthāpayetkramāt

5.34

navavastraiśca saṃchādya kalaśānāṃ tathopari /
pratyekaikaṃ tribhirvāpi navavastraṃ śacīpate

5.35

puṇyāhaṃ vācayitvā tu svastisūktaṃ tathoccaret /
gandhapuṣpādinābhyarcya svanāmnā mantravittamaḥ

5.36

smaran nārāyaṇaṃ paścāt snāpayet kramayogataḥ /
pañcagavyādikalaśān pūrvavat parameṣṭhinā

5.37

puṣpamālyairalaṃkṛtya citravastraistu veṣṭayet /
gandhapuṣpādinābhyarcya smaran nārāyaṇaṃ prabhum

5.38

jalamadhye prapāṃ kṛtvā vitānairupaśobhitām /
saptahastasamāṃ vāpi pañcahastasamāṃ tu vā

5.39

darbhasūtraistu saṃveṣṭya punarmālyaistu veṣṭayet /
caturhastaṃ tu devendra vistārāyāmatādṛśam(taḥ samam?)

5.40

darbhamālāsamāyuktaṃ muktādāmairalaṃkṛtam(mabhiranvitam?) /
puṣpamālyairalaṃkṛtya patākairupaśasobhitam

5.41

evaṃ prapāmalaṃkṛtya tanmadhye cāsanaṃ nyaset /
catuṣpādasamāyuktaṃ kāṣṭhāsanamanuttamam

5.42

tanmadhye devamāvāhya kṣīrārṇavamanusmaran /
śāyayettu śacīnātha mūrtimantreṇa mantravit

5.43

prākśīrṣaṃ vā[piṭadevendra dakṣiṇe vātha śāyayet /
pañcopaniṣadaṃ jñātvā ācāryastantrapāragaḥ

5.44

puruṣeṇa tato gandhapuṣpādyairarcayeddharim /
lokapālāṣṭakalaśān devasya parito nyaset

5.45

svanāmnā pūjayet sarvānindrādikramayogataḥ /
praṇavādinamontena ghaṇṭāśabdasamanvitam

5.46

gandhā(arghyā?)didīpaparyantaṃ sādhakaḥ paramārthavit /
tāṃ prapāṃ paritaścāṣṭadigbaliṃ kārayet kramāt

5.47

anena lokapālāṃstu smaraṃstantravidāṃ varaḥ /
gandhapuṣpādinābhyarcya uktamanyena (nyacca?)kārayet

5.48

śacīpate mayā prokto jalavāsavidhiḥ kramāt /
apare 'hani devendra aparāhṇe samāhitaḥ

5.49

jalāduttīrya tantrajñaḥ śaṅkhabheryādibhiḥ saha /
saṃpūjayettayo devamalaṃkṛtya sragādibhiḥ

5.50

maṇḍapeśānabhāge tu sthāpayet snānamaṇḍape /
snapanaṃ vidhivat kṛtvā gandhādyairarcayet kramāt

5.51

uttare 'smin mayā proktaṃ tantre tu snapanaṃ kramāt /
tatkramaṃ snāpayitvā tu kalpayecchayanaṃ kramāt

5.52

śayanaṃ kalpayitvā tu śāyayecchūlasaṃcayam /
tanmadhye devaśūlaṃ tu devīśūlaṃ tu pārśvayoḥ

5.53

vastraiḥ saṃchādayecchūlān gandhapuṣpaiḥ samarcayet /
sūktena pu(pau?) ruṣeṇaiva sṛṣṭinyāsaṃ tato nyaset

5.54

saṃhāro neṣyate tasmin tatvāni viniyojaye /
mūlaprakṛtimahadahaṅkārākāśavāyuvahṇivārivasundharāvākpāṇipādapāyūpasthaśrotratvakcakṣurjihvāghrāṇamanaḥprāṇāpānavyānodānasamānajīvāḥ pañcaviṃśatitattvāni |
evaṃ tattvāni vinyasya tannāmāni niyojayet

5.55

tatastu vedikāyāṃ tu pūrvādikramayogataḥ /
sthāpayet pūrṇakumbhāṃstu dhānyarāśau samāhitaḥ

5.56

varāhādīn samabhyarcya svanāmnāṣṭadale(ghaṭe) ṣu ca /
neṣyate vedikāyāṃ tu brahmakumbhādhivāsanam

5.57

nyāsabhedāni sarvāṇi anuktaṃ na smarediha /
arghyapādyādinābhyarcya smarannārāyaṇaṃ harim

5.58

vāsudevādimūrtīnāṃ pūrvādikramayogataḥ /
kuṇḍe vā sthaṇḍile vāpi juhuyurmūrtipāḥ pṛthak

5.59

samidājyena caruṇā aṣṭottaraśataṃ kramāt /
madhunā payasā dadhnā hūyatena (juhuyācca?) ghṛtena ca

5.60

sūktena pauruṣaṇaiva pūrvādikramayogataḥ /
kuṇḍe kuṇḍe tu kartavyaṃ (kuryācca?) pratyekaṃ ṣoḍaśāhutīḥ

5.61

pūrṇāhutiṃ tato hutvā homamasmin samāpayet /
pāyasaṃ kṛsaraṃ gauḷyaṃ deveśāya nivedayet

5.62

śaṅkhadundubhinirghoṣaṃ tasmin kāle niyojayet /
rakṣārthaṃ haviṣāstreṇa cāṣṭadigbalimācaret

5.63

ghaṇṭāśabdasamopetaṃ śaṅkhadundubhi ghoṣayet /
tatastu navavastraiśca veṣṭayedupari kramāt

5.64

gandhapuṣpaṃ vinikṣipya praṇamyāñjalimudrayā /
rātriśeṣaṃ nayet geyanṛttavīṇādibhiḥ kramāt

5.65

prabhātāyāṃ tu śarvaryāmācāryaḥ snānamācaret /
ūrdhvapuṇḍraṃ kramāt kṛtvā vastrālaṃkārabhūṣitaḥ

5.66

mūrtipaiḥsaha cotthāya śūlamūlamanusmaran /
arghyapādyādinābhyarcya hāvirasminna (smaipra?) dāpeyat

5.67

veśvamapradakṣiṇaṃ kurvan garbhāgāraṃ praveśayet /
ācāryaḥ sthāpayecchūlaṃ tatastu parameṣṭhinā

5.68

devīśūlaṃ tu saṃsthāpya svanāmnāsmin śriyādinā /
vedān sasvaramuddhṛtya kāle tasmin samuccaret

5.69

vārāhādīni cāvāhya śūlāgre secayet kramāt /
āsanaṃ ca tataḥ puṃsā viśvena śayanaṃ tataḥ

5.70

nivṛtyā yānakaṃ cāpi siñcettanmūrdhni(rti?) dhārakaḥ /
mūrdhādipādaparyantaṃ vārāhādīnanukramāt

5.71

vinyasecchūla (laṃ?) dehe tu svanāmnā ca pṛthakpṛtham /
sahaiva sthāpayecchūlaṃ śrīpuṣṭyordevapārśvayoḥ

5.72

citrārdhaṃ śeladārubhyāṃ sāṅgopāṅgasamāyutam /
kārayet pratimāṃ tatra sthāpayecchūlavat purā

5.73

vastraṃ tatra navaṃ snigdhaṃ nīlaromādivarjitam /
saṃgṛhya praṇavenaiva chādayet pratimopari

5.74

varṇaṃ tatkārayedvidvān yadyat pūrvānurūpataḥ /
punaḥsaṃsthāpanaṃ kṛtvā sthāpanāśāstrataḥ kramāt

5.75

śūlamasthimavettasmin rajjustatra sirā bhavet /
mṛṇmāsaṃ tvakpaṭaṃ tatra śarīravadidaṃ smṛtam

5.76

yathā śarīre saṃkalpya catuṣṣaṣṭi sirāstathā /
nārikele(la?)tvacaḥsāraṃ gṛhṇīyādrajjukarmaṇi

5.77

śūle pāśāḥ prakartavyāḥ tatkarmakaśalaiḥ śubhaiḥ /
evaṃ rajjumayaṃ kṛtvā sarvāṅgeṣu suveṣṭayet

5.78

saṃkṣepāt kathitaṃ rajjubandhanaṃ paramaṃ śubham /
evaṃ kṛtvā yathānyāyaṃ śūlasthāpanamuttamam

5.79

ācāryaṃ pūjayet paścāt dhanaiḥkanakakuṇḍalaiḥ /
śilpinaṃ pūjayet paścāt tathaiva navavastrakaiḥ

5.80

daivajñaṃ pūjayet pūrvaṃ vastrahemāṅgulīyakaiḥ /
brāhmaṇān bhojayet paścāt vaiṣṇavān vedapāragān

Original text: Viṣvaksenasaṃhitā · Edition: Lakshmi Narasimha Bhatta, Tirupati 1972 (Kendriya Sanskrit Vidyapeetha Series, 17) · Data entry members of the Sansknet Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc