Viṣvaksenasaṃhitā · Chapter 4

tathaiva śilpinaṃ pūjya śilāgrahaṇamārabhet //
iti śrīpāñcarātre viṣvaksenasaṃhitāyāṃ dārusaṃgrahaṇavidhirnāma tṛtīyo 'dhyāyaḥ ||
caturtho 'dhyāyaḥ
caturtho 'dhyāyaḥ viṣvaksenaḥ---
ataḥ paraṃ pravakṣyāmi śilāgrahaṇamuttamam /
dvividhā tu śilā grāhyā parvateṣu dharāsu ca

parvatān prathamaṃ vakṣye yeṣu śaileṣu gṛhyate /
trikūṭo hemakūṭaśca kailāso girisattamaḥ

mandaro mālyavāṃścaiva niṣadho nīlaparvataḥ /
meruḥ sahyaśca vindhyaśca kiṣkindho girisattamaḥ

veṅkaṭo dardaraścaiva śrīgiriścitrakūṭakaḥ /
evaṃbhūtān samanvīkṣya purataḥ praṇamet sadā

patraṃ puṣpaṃ samādāya nikṣipedgirimūlake /
namaskṛtya hariṃ dhyātvā parvataṃ pāpanāśanam

adhivāsanānisarvāṇi(karmāṇi?)asmin pūrvavadācaret /
bhūgatā yāḥ śilāḥ proktāḥ tāsāṃ lakṣaṇamucyate

vāruṇī caiva māhendrī āgneyī vāyavī tathā /
catura(catasra?)stu śilāḥ proktāḥ tāsāṃlakṣaṇamucyate

yā puṣpavanasaṃkīrṇā jalāśayasamāyu(vṛ?)tā /
sā kṣitirvāruṇī jñeyā śilā tatra tu vāruṇī

yasyāścottarasaṃsthāyāḥ vrīhikṣetraṃ tu dakṣiṇe /
paścime kṣīravṛkṣāśca sā māhendrī prakīrtitā

palāśāḥ khadirā vṛkṣāḥ kāśmaryaḥ puṣpar(-yaścaiva?)dakṣiṇe /
tittiryaśca kapotāśca gṛdhrāścaiva vasāśanāḥ

bhramarāśca varāhāśca dṛśyante yatra santatamadm /
toyamantargatāṃ(taṃ?)svalpāṃ(lpaṃ?)tāmāgneyīṃpracakṣate

bilvaśleṣmātakākīrṇā tathā snuhivibhītake /
sṛgālā yatra dṛśyante tathaiva mṛgatṛṣṇikā

tṛṇodakavihīnā ca śarkaroṣarasaṃyutā /
vāyavī sā kṣitiḥ proktā śilāṃ tatra tu varjayet

nadītīre hradataṭe lavaṇodapariplute /
grāmamadhye śmaśāne ca tathā caiva catuṣpathe

amedhyabhūmau valmīke ūṣare śavadūṣite /
vāyusūryāgnidagdhe ca na grāhyāstu śilāḥsadā

varjitābhiḥ śilābhiryaḥ pratimāṃ lobhamohitaḥ /
kuryādvā kārayedvāpi tasya syādābhicārikam

pramimārthaṃ tu nirgacchedācāryaḥ śilpibhiḥsaha /
brāhmaṇān bhojayitvādau taiḥ kṛtvā svastivācanam

ayaḥ kuṭhādisaṃgṛhya prāṅmukho vāpyudaṅmukhaḥ /
nirgatastu śilāṃ paśyet tadā prabhṛti nityaśaḥ

pratimākarma kurvīta tatkarmāntaṃ haviṣyabhuk /
dārusaṃgrahaṇādhyāye saṃproktaṃ cādhivāsanam

tasmin sarvaṃ prayoktavyaṃ viśeṣaṃ kathayāmi te /
śilpibhiśca bhuvaṃ khātvā śilāṃ paśyet samāhitaḥ

dakṣiṇottaramāyāmaṃ tathā vai pūrvapaścimam /
śāntidā dakṣiṇagrīvā pūrvagrīvājayapradā

śrīkarī paścimagrīvā karturbhavati nityadā /
puṣṭidā cottaragrīvā koṇaṃ tu parivarjayet

utpāṭyamāne dṛśyante sphuliṅgā yatra cāgnivat /
nādāśca kāṃsyaghaṇṭāvacchilāyāśca śiro matam

kāṃsyavanmadhyabhāge tu mūle vai kāṃsyatālavat /
dhvaniryasyāḥ śilāyāstu sā pumāniti kīrtitā

tasmātkiñcidvihīnā tu chidrāyāśca dhvanirbhavet /
sā śilā strīti vijñeyā taddhīnā syānnapuṃsakam

pulliṅge pratimā proktā strīliṅge pādapīṭhikā /
ratnanyāsādadhastāttu napuṃsakamudāhṛtam

tatra garbhaṃ parīkṣeta chedane bhedane 'pi ca /
maṇḍalā yatra dṛśyante tatra garbhaṃ vinirdiśet

māñjiṣṭhavarṇasadṛśe dardurastatra saṃbhave /
pītake maṇḍale goṣṇā (godhā?)kṛṣṇe kṛṣṇāhireva ca

kapile mūṣikaḥ proktaḥ kṛkalāsastathāruṇe /
gulavarṇe tu pāṣāṇaḥ karburegṛhagaulikā

ku(a?)mbhaḥ kṛpāṇasadṛśe vālukāḥ padmasaṃnibhe /
vicitre vṛściko jñeyo nīlapīte pataṅgakaḥ

madhuvarṇe tu khadyotaḥ maṇḍale nirdiśedbudhaḥ /
garbhadarśanadoṣāṃstu punarvakṣye yathātatham

dardure syādanārogyaṃ godhāyāṃ durgato(tiḥ?) bhavet /
viṣeṇa mriyate sarpe anapatyastu mūṣike

kṛkalāse ya(ta?)thālpāyuḥ pāṣāṇe 'śaninā vadhaḥ /
gaulikāyāṃ dhanāpāyo jale vai garbhanāśanam

sikātāsu jalābhāvo vṛścike kalahastathā /
śalabhe rāṣṭranāśaḥ syāt khadyote ca kulakṣayaḥ

tasmādyatnāt parīkṣeta nityaṃ garbhamatandritaḥ /
garbheṇa sahitāṃ lobhāt pratimāṃ kurute yadi

tanmaṇḍalādhipo rājā kārakaḥ sthāpakastathā /
unmūmilā bhavantyete tasmādgarbhaṃ viśodhayet

maṇijā lohajāścaiva dārujā vā śacīpate /
garbhāgarbhamavekṣeta nityaṃ vṛddhiśubhapradā

asmin tantrottare bhāge pramimālakṣaṇaṃ kramāt /
nāradasya(dāya?)mayā proktaṃ guhyādguhyamanuttamam

tasmātpūrvottaraṃ jñātvā pramimāṃ kārayetkramāt /
evaṃ śailavidhiḥ proktaḥ sārātsāra anuttamaḥ