Language

ENहिગુ
Scripture Library

Viṣvaksenasaṃhitā · Chapter 3

3.1

iti śrīpāñcarātre viṣvaksenasaṃhitāyāṃ maṇḍapādilakṣaṇavidhirnāma dvitīyo 'dhyāyaḥ
tṛtīyo 'dhyāyaḥ
tṛtīyo 'dhyāyaḥ viṣvaksenaḥ---
athātaḥ saṃpravakṣyāmi dārusaṃgrahaṇaṃ param /
brāhmaṇān bhojayitvā tu ācāryaḥśuddhamānasaḥ

3.2

ācāryaḥsamalaṃkṛtya navavastrāṅgulīyakaiḥ /
yajamānaḥ śacīnātha śuddhāntaḥkaraṇaḥśuciḥ

3.3

śilpinaṃ pūjayitvā tu gandhapuṣpāmbarādibhiḥ /
vaiṣṇavān samalaṃkṛtya bhojanācchādanādibhiḥ

3.4

kuṭhārādīni saṃgṛhya vaiṣṇavaiḥsaha mantravit /
śucirnavāmbaradharaḥ sottaryo(?)ṣṇīṣavān kramāt

3.5

nirgacchedvṛkṣamāsādya śilpibhiḥsaha sādhakaḥ /
aṣṭākṣaraṃ mahāmantraṃ japtvā cāṣṭottaraṃ śatam

3.6

kuśahastaḥ praṇamyātha dāruṃ paśyet samāhitaḥ /
śucau tale vivikte tu keśāṅgāravivarjite

3.7

sthāpitaṃ vṛkṣamudvīkṣya taṃ praṇamya hariṃ smaran /
tadvṛkṣaṃ manasā gṛhya kaṇṭakaṃ parivarjayet

3.8

kārtikyādyaṣṭamāseṣu dārusaṃgrahamuttamam /
uktakāle mahāprājño nirīkṣya śubhavṛkṣakam

3.9

kaṇṭakāt khadiraṃ grāhyamasāraṃ parivarjayet /
vṛkṣānukramaṇaṃ vakṣye saṃkṣepāt sāramuttamam

3.10

khadiro devadāruśca badarī candanadvayam /
śiṃśupā rājavṛkṣaśca bilvayūpavanastathā

3.11

madhuko lohitaścaiva svandanasvandakastathā /
tumbakaṃ caiva śāmalyaṃ śālavṛkṣastathaiva ca

3.12

asano vakulaścaiva śirīṣāmalakastathā /
sarve ca yājñikā vṛkṣāḥ pratimārthamudāhṛtāḥ

3.13

sāravantaśca ye cānye kṛmikīṭavivarjitāḥ /
dagdho 'gninā svayaṃ śuṣkaḥ patitaśca svayaṃ tathā

3.14

tathā cāśaninār dadhaḥ sphuṭito bhinna eva ca /
dakṣiṇapravaṇaścaiva varjitā anyadeśajāḥ

3.15

saṃkalpya pratimāmekāṃ śilāyāṃ vṛkṣa eva vā /
krameṇa parigṛhṇīyāt kartavyaikaivamatra tu

3.16

nānyatra pratimāṃ kuryāt kriyā bhavati niṣphalā /
śilādārvostu vakṣyāmi adhivāsabalikramam

3.17

tasyādhastāddharāṃ paścādāśāyāṃ maṇḍalaṃ kuru /
saṃprokṣya gandhatoyena viṣṇugāyatriyā budhaḥ

3.18

tadvṛkṣamūle mantrajño parigṛhya navāmbaram /
ācāryaśca caturdikṣu patākāstatra lambayet

3.19

tatra viṣṇuṃ samāvāhya ravimadhyagataṃ harim /
sūktena puruṣeṇaiva pūjayet puruṣottamam

3.20

śilāgrahaṇadeśe 'pi gomayenānulepayet /
pūrvavat samalaṃkṛtya chādayennavavastrakaiḥ

3.21

atra pūrvoktamārgeṇa pūjayeddharimavyayam /
tatpūrvabhāge tantrajñaḥ sāyāhne cādhivāsayet

3.22

caturdikṣu mahādīpaṃ prajvālyākṣatadhūpakaiḥ /
alaṃkṛtya janān sarvānūrdhvapuṇḍradharonmukhān

3.23

ācāryaḥ kumbhamādāya nirdeṣaṃ sūtraveṣṭitam /
aśvatthapallavairyuktaṃ saratnaṃ toyasaṃyutam

3.24

vastrayugmena saṃveṣṭya dhānyarāśau vinikṣipet /
tasmin brahmāṇamabhyarcya parito 'ṣṭaghaṭān nyaset

3.25

sāpidhānān savastrāṃśca dhānyarāśau pṛthaṅnyaset /
indrādīśānaparyantaṃ dikpatīnarcayet kramāt

3.26

pūrvādisomaparyantaṃ homakarma samācaret /
vāsudevādimūrtīnāṃ svanāmnā ca pṛthakpṛtham

3.27

samidājyacarūṃścaiva aṣṭāttaraśataṃ kramāt /
juhuyādvahnijihvāyāṃ vāsudevādividyayā

3.28

pūrṇāhutiṃ tato hutvā śeṣamasminna vidyate /
uttare 'sminmahāmantre(tantre?)vaiṣṇavīkaraṇaṃ kramāt

3.29

saṃproktaṃ nāradasyaiva tadvadutpādayediha /
utpādya vaiṣṇavāgniṃ tu tadagnau homamācaret

3.30

athavā pūrvabhāge tu caturmūrtimanusmaran /
kārayeddhomakarmāṇi pūrvāgnau pūrvavat kramāt

3.31

parito balidānaṃ tu bhūtakrūrabaliṃ kṣipet /
pāyasānnaṃ guḍopetaṃ saghaṇṭāsvarasūkṣmayuk

3.32

puṇyāhaṃ vācayitvā tu ādāvante tu ca kramāt /
kuṭhāraṃ navavastrādyairalaṃkṛtyādhivāsayet

3.33

droṇataṇḍulamadhye tu padmaṣṭadalaṃ likhet /
tanmadhye śāyayedastramantreṇāṣṭākṣareṇa vā

3.34

navavastreṇa saṃchādya sādhako mantravittamaḥ /
gandhapuṣpādinābhyarcya mantreṇāstreṇa mantravit

3.35

ācāryaḥ susthito bhūtvā imaṃ mantramudīrayet /
oṃ namaḥ sarvalokāya viṣṇave prabhaviṣṇave

3.36

viśvāya viśvarūpāya svapnādhipataye namaḥ /
rakṣaḥ piśācā nāgāśca ye 'tra tiṣṭhanti nityaśaḥ

3.37

vyapagacchantu te sarve sannidhattāṃ sadā hariḥ /
hatyuktvā svapnamākāṅkṣan paścime śāyayenniśi

3.38

śubhāśubhaṃ nirīkṣyātra svapnādhyāye prakīrtitam /
adarśane 'pi gṛhṇīyāt viparīte nivartayet

3.39

ācāryaḥ prātarutthāya vidhivat snānamācaret /
vṛkṣamūle śilāyāṃ vā kumbhamādāya mantravit

3.40

abhiṣicyāstramantreṇa sudarśanamanuttamam /
sahasrāreti saṃkīrtya huṃkāraṃ tadanantaram

3.41

phaṭkārāntaṃ mahāhetiṃ sudarśanamakhaṇḍitam /
astrarājasya mantro 'yaṃ śrīkīrtijayadaṃ param

3.42

abhiṣicya trirācamya paridhāya(pya?) navāmbaraiḥ /
arcayedgandhapuṣpādyaiḥ sāntvanaṃ tu samācaret

3.43

vṛkṣa lokasya śāntyarthaṃ gaccha devālayaṃ śubham /
devatvaṃ yāsyate tatra dāhacchedavivarjitaḥ

3.44

jalapuṣpapradānena sudhūpairbalibhistathā /
lokāstvāṃ pūjayiṣyanti tato yāsyasi nirvṛtim

3.45

evaṃ tu sāntvanaṃ kṛtvā vṛkṣamūlasthito mukhaḥ(?) /
śilāyāmapi kartavyaṃ sāntvanaṃ tu śacīpate

3.46

śilānāma samuccārya sāntvanaṃ tu śilā bhavet (?) /
kuṭhāraṃ tu namaskṛtya mantreṇāstreṇa sādhakaḥ

3.47

taṃ samādāya hastābhyāṃ vṛkṣaṃ chidya(tvā?)punaḥ punaḥ /
evaṃ dārumayaṃ gṛhya vane vanacaraiḥ saha

3.48

śaṅkhatūryādinādaistu paṭahaistālanisvanaiḥ /
geyanṛttasamāyuktamālayaṃ tu vrajet kramāt

3.49

yadā dārumayaṃ gṛhya tadā prabhṛti nityaśaḥ /
pratimāṃ kārayettatra tatkarmāntaṃ haviṣyabhuk

3.50

karmāntaraṃ na kurvīta yajamānaḥsamāhitaḥ /
śilpācāryasya vaṃśyaśca śāstraprāmāṇyakovidaḥ

3.51

sārāsāraṃ parīkṣyātra śilpinā kuśalena tu /
tasyābhāve śacīnātha dārusaṃgrahaṇaṃ śṛṇu

3.52

brāhmaṇaḥ kṣatriyo vāpi vaiśyo vā śūdra eva vā /
tān samānīya mantrajño mūlavidyāḥ pradāpayet

3.53

taṃ gṛhītvā racīnātha vṛkṣārthaṃ tu vrajedvane /
vaiṣṇavān bhagavadbhaktān balinaḥ karmatatparān

3.54

nirgacchedvanamāsādya chitvā vṛkṣaṃ hariṃ smaran /
tadvṛkṣaṃ śirasi sthāpya smarannārāyaṇaṃ prabhum

3.55

tato yāgagṛhaṃ gacchecchaṅkhatūryādibhiḥ saha /
mūlālayasya pūrve tu pūrṇakumbhaṃ nidhāpayet

3.56

aśvatthapallavairyuktaṃ sāpidhānaṃ savastrakam /
satoyaṃ ratnasaṃyuktaṃ sthāpayeddhānyarāśiṣu

3.57

tatkumbhe cānayenmantrān mūlamantrādikān kramāt /
nārāyaṇopaniṣadaṃ sṛṣṭyādipratipādikām

3.58

tathā puraṣasūktaṃ tu japedvai vaiṣṇavaiḥ saha /
kumbhāntaragatāṃbhaḥsu viṣṇuṃ sakalamavyayam

3.59

dhyātvā gandhādinābhyarcya sūktena puruṣeṇa ca /
kumbhasya pūrvabhāge tu gomayenānulepayet

3.60

droṇadvayaṃ tadardhaṃ vā vikirettaṇḍulān kramāt /
tanmadhye 'ṣṭadalaṃ padmaṃ likhyānāmikayāpi ca

3.61

aṣṭākṣaraṃ mahāmantraṃ karṇikādiṣu yojayet /
tatra madhye tu kuṃbhasya saṃprokṣyāstreṇa mantrataḥ

3.62

prokṣayenmūlamantreṇa kambūdarajalaiḥ punaḥ /
punaḥ punastridhā prokṣya viṣṇurūpamanusmaran

3.63

pañcopaniṣadairmantraiḥ punaḥ prokṣya samāhitaḥ /
saṃprokṣya mūlamantrābhyāṃ kumbhātoyena sādhakaḥ

3.64

pūrvādhivāsitairmantraiḥ snāpayeddārumuttamam /
sudhūpagandhapuṣpādyairarcayet pūrvavat kramāt

3.65

navavastreṇa saṃchādya parito balimācaret /
sudarśanena mantreṇa pūrvādikramayogataḥ

3.66

haviṣā balidānaṃ tu sarvaśāntyarthameva ca /
tadbaliṃ śubhadaṃ ṛddhiṃ(viddhi?)sarvavighnanivāraṇam

3.67

tasmātsarvaprayatnena balimasmin samācaret /
prabhātāyāṃ tu śarvaryāmālayaṃ tu paribhramet

3.68

śaṅkhatūryādisaṃyuktaṃ gṛhītvā vṛkṣamuttamam /
vaiṣṇavaiḥsaha śiṣyaistu ācāryo mantravittamaḥ

3.69

garbhagehe tu saṃsthāpya kavāṭaṃ bandhayet punaḥ /
trirātraṃ pañcarātraṃ vā saptarātramathāpi vā

3.70

navarātraṃ tu vā cāsmin kavāṭaṃ na vimocayet /
aṅkurārpaṇamārabhya tadrātrau tu śacīpate

3.71

ālayeśānabhāge tu dakṣiṇe cottare 'tha vā /
maṇḍapaṃ vātha kūṭaṃ vā prapāṃ vākalpya sādhakaḥ

3.72

vitānavastrasaṃchannamalaṃkārairalaṃkṛtam /
muktādāmasamāyuktaṃ puṣpamālyairalaṃkṛtam

3.73

pālikā cāṅkuro(ṅkurako?)petamaṣṭadigdīpasaṃyutam /
nālikerulairyuktaṃ cāmarairupaśobhitam

3.74

evaṃ lakṣaṇasaṃyuktaṃ maṇḍapaṃ cānayettarum /
aparāhṇe śacīnātha vaiṣṇavaiḥsaha mantravit

3.75

śaṅkhatūryādisaṃyuktaṃ nṛttageyasamanvitam /
garbhagehaṃ samāsādya kavāṭaṃ pravimocayet

3.76

dārumabhyarcya gandhādyaiḥ mūlamantramanusmaran /
saṃprokṣya gandhatoyena puṇyāhaṃ kārayet sudhīḥ

3.77

maṇḍape madhyabhāge tu khānayevadavaṭaṃ kramāt /
dvihastaṃ vā tadardhaṃ vā tasyārdhaṃ vā śacīpate

3.78

pradhānatarumādāya mantreṇāstreṇa sādhakaḥ /
sthāpayenmūlamantreṇa dakṣiṇe tu śriyaṃ nyaset

3.79

uttare tu nyaset puṣṭiṃ tattanmūlaṃ yathākramam /
saṃvatsarasahasrāyurgataṃ smṛtya taruṃ param

3.80

tanmūle salilaṃ nyasya puṇḍarīkākṣavidyayā /
tattanmūlena vā paścājjaladānaṃ yathāruci

3.81

sitapuṣpaiḥ samārādhya tasmātsakalamavyayam /
mantrahīnaṃ kriyāhīnaṃ sarvaṃ vai kṣantumarhasi

3.82

evamuktvā namaskṛtya dārumūlaṃ tu mantravit /
evaṃ kṛtvā tato dārusaṃgrahaṃ punarārabhet

3.83

adhivāsādisarvāṇi cāsmin pūrvavadācaret /
śilpinaṃ pūjayitvā tu dāruṃ chidya (tvā?) panuḥ punaḥ

3.84

tenaiva (taireva?) vaiṣṇavairyukto mūlamūrtimanusmaran /
anyathā phalamāpnoti grāmanāśo dhanakṣayaḥ

3.85

sthānanāśo bhavettatra saṃbhavennātra saṃśayaḥ /
evaṃ dārumayaṃ gṛhya punaḥsaṃskāravat kramāt

3.86

śilpaśāstrānusāreṇa kārayenmūlamuttamam /
ācāryaṃ pūjayet paścāt hemavastrāṅgulīyakaiḥ

Original text: Viṣvaksenasaṃhitā · Edition: Lakshmi Narasimha Bhatta, Tirupati 1972 (Kendriya Sanskrit Vidyapeetha Series, 17) · Data entry members of the Sansknet Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc