Language

ENहिગુ
Scripture Library

Viṣvaksenasaṃhitā · Chapter 38

38.1

iti śrīpāñcarātre viṣvaksenasaṃhitāyāṃ dīkṣāśakunavistāro nāma saptatriṃśo 'dhyāyaḥ ||
aṣṭatriṃśo 'dhyāyaḥ
viṣvaksenaḥ---
athātaḥ saṃpravakṣyāmi jalasaṃprokṣaṇaṃ param /
rahasyaṃ paramaṃ guhyaṃ sarvapāpapraṇāśanam

38.2

tava snehāt pravakṣyāmi tridaśerapi durlabham /
sadya eva tu kartavyaṃ prāyaścittaṃ tu nārada

38.3

na tithirna ca nakṣatraṃ kālavelā na vidyate /
duḥsthitaṃ susthitaṃ vāpi devabimbaṃ na cālayet

38.4

śilābimbaṃ tathā lauhaṃ bimbaṃ vā caikaberakam /
daivādvā mānuṣādvāpi mohādvā munisattama

38.5

cālayedyadi tadbimbaṃ prāyaścittaṃ viśeṣataḥ /
kārayenmuniśārdūla sarvasaṃpatsukhāvaham

38.6

prāsādakaraṇe kāle navakarmakṛte sati /
citrakarmakṛte vāpi citrakārādi saṃspṛśet

38.7

spṛśyate vā nikṛṣṭaistu devaścaṇḍālapātakaiḥ /
pīṭhe śvabhrasthite kāle calite pūrvavat kṛte

38.8

candanādīni puṣpāṇi tathā sarvauṣadhīni ca /
kuśapallavadūrvāśca pūrayitvā tadūrdhvataḥ

38.9

yojayet pañcagavyena prāṅmukhaḥ sakuśodakam /
arcayitvārghyagandhādyaiḥ sāṅmūlaṃ samuccaran

38.10

ācchādya navavastreṇa dadyādbhūtabaliṃ tataḥ /
devatāyatanagrāmanagareṣvapi pallike

38.11

sthāpanāspadamāsādya śodhanaṃ pañcagavyakaiḥ /
tatra madhye khanet śvabhraṃ mūlamantramudīrayan

38.12

aṅguṣṭhodaramāvartya tridhā sūtreṇa veṣṭayet /
tenaiva bhrāmayenmadhye sthāpya tatrāvaṭaṃ khanet

38.13

hastamātramadhastācca ṣaḍaṅgulasamanvitam /
saṃprokṣya pañcagavyena tatra ratnādikaṃ nyaset

38.14

śeṣaṃ dhyātvā tadūrdhve tu abhyarcyārghyādibhiḥ kramāt /
vāsasācchādya digbandhamācaredastramuccaran

38.15

saṃspṛśca gavyakumbhābhyāṃ dhyātvā mūlaṃ japedguruḥ /
prabhātāyāṃ tu śarvaryāṃ kṛtvā snānādikīṃ kriyām

38.16

kumbhasthaṃ nṛhariṃ pūjya japāntaṃ pūrvavartmanā /
puṇyāhavācanaṃ kṛtvā muhūrte śobhane guruḥ

38.17

padmapatrāva(vṛ?)tu kumbhaṃ śvabhre tāreṇa vinyaset /
paritaḥ sarvadhānyena pūrayitvā caśalaṃ (?) yathā

38.18

pañcagavyaṃ samuddhṛtya ghaṭasthaṃ kalaśaṃ laban(?) /
tenaiva pūrayet kumbhaṃ śvabhrasthaṃ mūlamuccaran

38.19

samabhyarcyārghyapuṣpādyaiḥ pūrayenmṛdbhirāhṛtaiḥ /
śaṃsūktaṃ bhadrasūktaṃ ca svastisūktaṃ ca pākkṛte(?)

38.20

etat sādhāraṇaṃ proktaṃ bahuberaikaberayoḥ /
sarvalakṣaṇasaṃpannamaṅgayuktaṃ dvijottamam

38.21

padavākyapramāṇajñaṃ devayajña vratasthitam /
evaṃ lakṣaṇasaṃyuktamācāryaṃ tantrapāragam

38.22

jñātvā tenaiva kartavyaṃ jalasaṃprokṣaṇaṃ śubham /
prāsādāgre munireṣṭha kuryānmaṇḍapamuttamam

38.23

dakṣiṇe 'pyathavā kuryāt uttare vā mahāmune /
aiśāne vātra matimān yathālābhaṃ sudikṣu ca

38.24

caturaśraṃ sukhaṃ samyak vistārāyāmatādṛśam(-taḥ samam?) /
karaṣoḍaśakaṃ vāpi hastaṃ pañcadaśaṃ tu vā

38.25

stambhaṣoḍaśasaṃyuktaṃ caturdvārasamanvitam /
iṣṭakādārupāṣāṇaiḥ kṛtāṃ samyaksuvedikām

38.26

hastamātrasamāyuktaṃ dhvajāśāmukhatoraṇam /
darbhamālāparivṛtaṃ puṣpamālyairalaṃkṛtam

38.27

phalapallavamālādyairdhūpadīpasamanvitam /
śālisaṃcayasaṃpūrṇaṃ prāgudakpravaṇaṃ śubham

38.28

vitānenordhvamācchādya nānāvastrairalaṃkṛtam /
chatracāmarasaṃyuktaṃ muktādāmai(!) ralaṃkṛtam

38.29

dhvajairnānārvidheścitrairdīpamālāvirājitam /
varṣavātairna cākrāntaṃ pālikābhiralaṃkṛtam

38.30

etasya maṇḍapasyāgra'pyattare vā yathākramam /
īśāne vā muniśreṣṭha kuryāt snapanamaṇḍapam

38.31

hastadvayapramāṇena visatārāyāmatādṛśam (-taḥ samam?) /
maṇḍapasyaiśapūrve tu snapanārthaṃ suvedikām

38.32

hastocchrayāṃ tadardhāṃ vā hyuttare śvabhrasaṃyutām /
dhārāyugvedikāṃ kuryāt paścime kalaśān nyaset

38.33

snapanaṃ kārayedevaṃ ekāśītikrameṇa tu /
ekaberavidhānaṃ cet mūlārcāyāṃ prayojayet

38.34

karmārcāyāṃ tu kartavyaṃ bahuberavidhau sati /
snapanaṃ vidhivat kṛtvā tataḥ karma samārabhet

38.35

pītavastraistu śuklairvā veṣṭayeddevapīṭhakam /
tato 'smin maṇḍape dvāri kalaśāṃstoraṇadhvajān

38.36

gandhapuṣpaiḥ samabhyarcya svanāmnaiva pṛthakpṛthak /
tato maṇḍapavedyāṃ ca nikṣipecchālisaṃcayam

38.37

śālimadhye likhet padmamaṣṭapatraṃ sakarṇikam /
sauvarṇaṃ rājataṃ vāpi tāmraṃ vā mṛṇmayaṃ tu vā

38.38

droṇadvayena saṃpūrṇaṃ nimnoṣaṃ (nirdeṣaṃ?) kalaśaṃ śubham /
vastrapūtajalaiḥ pūrṇaṃ sakūrcaṃ sāpidhānam

38.39

sasūtraṃ vastrayugmena veṣṭitaṃ ratnasaṃyutam /
aṣṭaśaktisamāyuktaṃ sauvarṇāyudhapañcayuk

38.40

tatkumbhaṃ praṇavenaiva śālipadme tu vinyaset /
tataḥ padmadaleṣvaṣṭakalaśān parito nyaset

38.41

pūrvavattoyasaṃpūrṇān sahiraṇyān savastrakān /
sāpidhānān sakūrcāṃśca mukhe cāśvatthapallavān

38.42

arcayedgandhapuṣpaiśca dīpairanyaiḥ pavitrakaiḥ /
pūjayenmūlamantreṇa tattanmūrtimanusmaran

38.43

viṣṇuṃ caiva mahāviṣṇuṃ sadāviṣṇuṃ ca madhyame /
vāsudevāniruddhāntaṃ(?)nyaset pūrvādidikṣu ca

38.44

nyasecchriyādiśāntyantamāgneyādividikṣu ca /
evaṃ nyasya vidhānena gandhapuṣpādibhiryajet

38.45

etānapi samabhyarcya homakarma samārabhet /
pūrvādi cottarāntaṃ tu kuṇḍāni parikalpayet

38.46

vāsudevaṃ yajet pūrvaṃ kuṇḍe tu caturaśrake /
ardhacandrāgnikuṇḍe tu yāmye saṃkarṣaṇaṃ yajet

38.47

vāruṇyāṃ vartule kuṇḍe pradyumnaṃ tu yajedbudhaḥ /
uttare 'bje trikoṇe vā aniruddhaṃ yajet prabhum

38.48

pālāśaṃ khādiraṃ vāpi bailvamaudumbaraṃ tathā /
aṣṭottaraśataṃ hutvā pṛthakpūrvāditaḥ kramāt

38.49

samidājyacarūn lājaiḥ juhuyurmūrtipāḥ pṛthak /
evaṃ homaṃ praśaṃsanti ekahomena cāpyalam

38.50

kārayeccaturaśre tu juhuyāttadvidhānataḥ /
vaiṣṇavīkaraṇārthāya kuṇḍaṃ pūrvavadācaret

38.51

tatkuṇḍe muniśārdūla ācāryo homamācaret /
samidājyena caruṇā juhuyāttu punaḥ punaḥ

38.52

samidho mūlamantreṇa praṇavenājyameva ca /
caruṃ puruṣasūktena pratyekaṃ ṣoḍaśāhutīḥ

38.53

evaṃ hutvā vidhānena punarājyena homayet /
pauruṣeṇa ca sūktena juhuyādviṣṇubhaktitaḥ

38.54

tato nārāyaṇaṃ sūkta sṛṣṭyādipratipādakam /
samyagjñātvā muniśreṣṭha kālyāṃ tu juhuyāt kramāt

38.55

pañcopaniṣadairmantraiḥ juhuyāttu punaḥ punaḥ /
pūrvavacchāntihomaṃ tu kārayecca vidhānataḥ

38.56

evaṃ hutvā muniśreṣṭha kautukaṃ bandhayeddharim /
pūrvoktena vidhānena pūjayeddhavirantakam

38.57

dvādaśākṣaramantreṇa mūrtimantreṇa caiva hi /
kṣaumasūtreṇa vā tatra kārpāsaṃ vā mahāmune

38.58

prokṣayenmūlamantreṇa tatsūtraṃ tu punaḥ punaḥ /
rātrau mahotsavaṃ kuryāt śaṅkhatūryādinisvanaiḥ

38.59

kautukaṃ samalaṃkṛtya taṇḍulopari nārada /
paścādgrāmaṃ paribhramya mahādīpasamūhayuk

38.60

bandhayet kautukaṃ paścāt pūrvoktena vidhānataḥ /
rātrau homaḥ prakartavyaḥ jalasaṃprokṣaṇaṃ divā

38.61

na kuryāt prokṣaṇaṃ rātrau na divā homamācaret /
tasmāt sarvaprayatnena rātrau homaṃ prakalpayet

38.62

prabhāte sumuhūrte tu jalasaṃprokṣaṇaṃ kramāt /
prokṣayettu vidhānena bimbādyāvaraṇāntikam

38.63

āvāhayettato devaṃ nārāyaṇamanāmayam /
śaṅkhacakradharaṃ devaṃ pītavāsasamacyutam

38.64

sarvābharaṇasaṃyuktaṃ vanamālāvirājitam /
rājāvartamaṇiprakhyaṃ hārakeyūrabhūṣitam

38.65

śrīvatsavakṣasaṃ cāru makarākṛtikuṇḍalam /
kambugrīvaṃ mahābāhuṃ kiñcitprahasitānanam

38.66

evaṃ dhyātvā mahāviṣṇuṃ garuḍopari saṃsthitam /
saha dvādaśabhiścaiva mūrtibhirdaśabhistathā

38.67

lokapālaistathādityai rudrairvasubhireva ca /
ṛṣibhiścāraṇaiḥ siddhaiḥ kiṃnarairapsaro gaṇaiḥ

38.68

evaṃ dhyātvā mahāviṣṇuṃ nārāyaṇamanāmayam /
tattanmantreṇa saṃsthāpya prokṣayedgandhavāriṇā

38.69

śeṣodakena matimān prokṣayet parivārakam /
praṇavādisvamantraistu parivārānaśeṣataḥ

38.70

pūrvādikalaśān gṛhya mahāpīṭhe 'bhiṣecayet /
tataḥ puruṣasūktena pūjayet puruṣottamam

38.71

havirnivedayet paścāt pūrvoktena vidhānataḥ /
caṇḍādibhyo baliṃ dadyāddikṣu caiva vidikṣu ca

38.72

balibimbasamāyuktaṃ balibhramaṇamācaret /
evaṃ baliṃ kramāt kuryāt śaṅkhatūryādisaṃyutam

38.73

pradakṣiṇaṃ tataḥ kuryāt praṇipatya kṣamāpayet /
ācāryadakṣiṇāṃ datvā brāhmaṇān bhojayettataḥ

38.74

hotṝṃścaiva susaṃpūjya ācāryaṃ pūjayet punaḥ /
hārakeyūrasaṃyuktaṃ kaṭisūtrāṅgulīyakaiḥ

38.75

vividhāni ca vastrāṇi ācāryāya nivedayet /
dakṣiṇāṃ cottamāṃ dadyāt gāṃ ca datvā payasvinīm

38.76

ardhaṃ vāpi dhanaṃ deyaṃ mūrtipānāṃ hitaiṣiṇām /
pādonaṃ sādhakānāṃ ca dīkṣitānāṃ tadardhakam

38.77

annadānaṃ ca sarveṣāṃ dadyāddevasamīpataḥ /
pavitrāropaṇepyevaṃ dakṣiṇāṃ dāpayenmune

38.78

iti samyak samākhyātaḥ jalasaṃprokṣaṇakramaḥ /
etadvicārya kartavyaṃ(?)pañcarātraviśāradaiḥ

Original text: Viṣvaksenasaṃhitā · Edition: Lakshmi Narasimha Bhatta, Tirupati 1972 (Kendriya Sanskrit Vidyapeetha Series, 17) · Data entry members of the Sansknet Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc