Language

ENहिગુ
Scripture Library

Viṣvaksenasaṃhitā · Chapter 37

37.1

iti śrīpāñcarātre viṣvaksenasaṃhitāyāṃ [jīrṇoddhārādividhirnāma] ṣaṭtriṃśo 'dhyāyaḥ ||
saptatriṃśo 'dhyāyaḥ
nāradaḥ---
namaste 'stu jagannātha viṣṇupāriṣadeśvara /
viṣvaksena namaste 'stu namaste viśvakarmaṇe

37.2

tvatto 'dhītaṃ mayā tantraṃ pañcarātrārṇavāmṛtam /
dīkṣāśakunavistāro na tvayā kiñcidīritaḥ

37.3

tatsarvaṃ śrotumicchāmi prabrūhi bhagavan mama /
iti vijñāpito devo viṣvakseno mahātmanā

37.4

pratyuvāca mahajejāḥ praṇamya garuḍadhvajam /
viṣvaksenaḥ---
śruṇu nārada tattvena mahāvidyāṃ purātanīm

37.5

mayā pṛṣṭaḥ purā prāha mahāviṣṇurjaganmayaḥ /
sādhakānāṃ hitārthāya catuḥṣaṣṭiprabhedataḥ

37.6

śakunāni jagannāthaḥ tān sarvān prabravīmi te /
vighneśaḥ prathamaḥ prokto gāṅgeyo mūṣikādhvajaḥ

37.7

taṃ pūjayitvā vidhivat praṇamya prārthayen mune /
tasmin prasanne vighneśe sarvadevanamaskṛte

37.8

sarvārthasiddhirbhavati nātra kāryā vicāraṇā /
sa eva nāyakasteṣāṃ śakunānāṃ gaṇeśvaraḥ

37.9

tasmāt sarvaprayatnena pūjayedvighnanāyakam /
pūjākramaṃ pravakṣyāmi saṃkṣepeṇa mahāmune

37.10

āvāhayecchucau deśe sulipte suvicitrite /
svāsane darbhasaṃkīrṇe kusumairupaśobhite

37.11

gāyatryā cāsanaṃ dadyāt praṇamya gaṇanāyakam /
arghyaṃ pādyaṃ tathācāmaṃ madhuparkaṃ tathaiva ca

37.12

snānaṃ vastropavītaṃ ca bhūṣaṇaṃ gandhapuṣpakam /
dhūpadīpaṃ (-pau?) nivedyādi stotraṃ rajamukhaṃ smaran

37.13

kṛtvā pūjāṃ gaṇeśasya praṇamya prārthayet prabhum /
gāyatryā caiva tatsarvaṃ kuryāttantravicakṣaṇaḥ

37.14

evaṃ pūjya tataḥ paścāt gandhapuṣpādibhiḥ punaḥ /
pustakaṃ pūjajitvā tu yathāvadvijitendriyaḥ

37.15

ālikhet pustakaṃ sarvaṃ śakunāni yathākramam /
nāradaḥ--
kathaṃ deva nimittāni likhyate pustake naraiḥ

37.16

etadācakṣva bhagavan saṃśayo me mahānasau /
viṣvaksenaḥ---
evameva mayā pṛṣṭaḥ provāca bhagavān yathā

37.17

tathaivātra pravakṣyāmi śṛṇuṣva munipuṅgava /
vighnarāja (-jo?) mahārātiḥ mahiṣaḥ śukapītakaḥ

37.18

kabandhaṃ na nadī caiva bṛhajjālī tathaiva ca /
puruṣaśca mṛgaścaiva mārjāro devagaustathā

37.19

devāgāro rathaścaiva jvaraḥ kalpadrumastathā /
vyāghraprāsādarakṣāṃsita mṛgo grāhastathaiva ca

37.20

makaro vṛścikaścaiva puṣkalā(-rā?)vartakastathā /
matsyayugmaṃ ca śyenaṃ ca śrīvṛkṣe ca sarasvatī

37.21

vānaraṃ ca (-raśca?) mahācakraṃ vṛkaśaṅkhakapiñjalāḥ /
aṅkuśaṃ lokamātaṅga ṛkṣāśvaṃ rājahaṃsakam

37.22

dhūmacāmarasiṃhāśca pūrṇariktaghaṭau kramāt /
padminīkākacandrāśca dhvajaśūlau ca darpaṇam

37.23

nagno dīpaśca vidhavā maṅgalāpitṛbhūstathā /
kūrmaḥ kālīmahādurgār(-ge?)sarparājajaradgavau

37.24

nṛpabrahmaharīśān vai ete śakunasūcakāḥ /
ekaikasya bhavecchākhā eka eva prakīrtitaḥ

37.25

tān sarvān kramaśo vakṣye yathāvattān nibodha me /
vighneśamāditastatra tataḥ ślokaṃ pravakṣyate

37.26

vighneśo dṛśyate yatra sādhakendreṇa dhīmatā /
prārthitasya tu tāṃ siddhiṃ tacchiṣyāyādiśedguruḥ

37.27

śatrunāśaṃ tathaivāgraṃ rājapūjā ca dṛśyate /
dhanalābhor'thalābhaśca abhayaṃ ca bhaviṣyati

37.28

kāyakleśaṃ tathā rogaṃ sarvatra bhayameva ca /
dṛśyate yatra mahiṣaṃ tatra vyādhirbhaviṣyati

37.29

vidyāsukhaṃ mahājyotirdṛśyate śukapītakam /
āyuśca labhate yasmāt bandhūnāṃ ca sukhaṃ bhavet

37.30

lambānanaṃ (kabandhaṃ tu ?) yathādṛṣṭaṃ viyogaṃ bandhubhiḥ saha /
yujyate bhayamanyupagraṃ piśāyebhyastathaiva ca

37.31

dṛśyate yatra kāverī vipadaṃ ca vinaśyati /
sukhaṃ bhavati sarvatra bahuvrīhirbhaviṣyati

37.32

vṛddhirbhavati sasyānāṃ rājā ca vijayī bhavet /
āyurārogyadaṃ nṝṇāṃ roganāśo bhaviṣyati

37.33

dṛśyate tu bṛhajjālī mukharogaṃ vinirdiśet /
kṛṣṇakuṣṭhaśarīre(?)tu gṛhanāśamathāpi vā

37.34

puruṣaśca (-ṣe ca ?) mṛge dṛṣṭe brahmavarcastapoyutaḥ(?) /
abhipretārthasiddhiṃ ca śubhaṃ caiva vinirdiśet

37.35

mārjārā yatra dṛśyante bandhunāśaṃ viyogitā /
dadhikṣīraghṛtādīnāṃ nāśo bhavati nānyathā

37.36

devagaurdṛśyate yatra śatrubhyo bhayamādiśet /
sahavāsaṃ ca putrāṇāṃ mātṝṇāṃ ca vināśanam (?)

37.37

devālaye 'tha dṛṣṭe vai vidyāvṛddhistathā bhavet /
putralābhor'thalābhaśca bhaviṣyati na saṃśayaḥ

37.38

vimānaṃ dṛśyate yatra rājyalābho nṛpasya tu /
śudrabrāhmaṇavaiśyānāṃ lābhaḥ sarvo bhaviṣyati

37.39

jvare dṛṣṭe jvaraṃ brūyādaṅgahāniḥ kṣudhārtatā /
hṛttāpa arthanāśaśca bhaviṣyati na saṃśayaḥ

37.40

kalpadrume 'tha dṛṣṭe vai rājyena sadṛśaṃ sukham /
brāhmaṇasya śriyaṃ brūyādīpsitārthaṃ bhaviṣyati

37.41

vyāghre dṛṣṭe bhayaṃ ghoraṃ gavādīnāṃ vinirdiśet /
rājato bhayamatyugraṃ puruṣasya na saṃśayaḥ

37.42

prāsādo dṛśyate yatra putrapautraiḥ sukhī bhavet /
dhanadhānyasamṛddhiśca bhavettatra na saṃśayaḥ

37.43

niśācare ca vai dṛṣṭe ghoraṃ nṝṇāṃ bhayaṃ bhavet /
brāhmaṇānāṃ gavāṃ caiva vadhaṃ brūyurasaṃśayaḥ

37.44

kṛśṇe mṛge 'tha dṛṣṭe vai yajñakalyāṇamādiśet /
rāṣṭraśānti kuṭumbasya kīrtiṃ vātha vinirdiśet

37.45

śiṃśumāre 'tha dṛṣṭe vai maraṇaṃ ca bhayāvaham /
ajagomahiṣādīnāṃ vyādhiṃ cārtiṃ vinirdiśet

37.46

makare dṛśyamāne tu strībhogaṃ labhate dhruvam /
ārogayamannalābhaśca labhate nātra saṃśayaḥ

37.47

vṛściko dṛśyate yatra viṣeṇa maraṇaṃ bhavet /
hṛttāpamātmapīḍā ca bhāryākalahameva ca

37.48

puṣkalā(-rā?)vartake dṛṣṭe mahadvṛddhirbhaviṣyati /
vṛddhirbhavati sasyānāṃ subhikṣaṃ kṣetrameva ca

37.49

kīrtiṃ vṛddhiṃ jayaṃ caiva vindate paramaṃ sukham /
balavṛddhiṃ subhikṣaṃ ca matsyayugmaṃ vinirdiśet

37.50

śyenastu dṛśte yatra śastreṇa maraṇaṃ bhavet /
palāyanaṃ kuṭumbasya śatrubhirbhayamādiśet

37.51

nidhanaṃ labhate sastu (yastu ?) sadā lābhavinirgagatam /
puṣkalaṃ dhanadhānyaṃ ca vaṃśavṛddhirbhaviṣyati

37.52

kṛkalāso bhavedyatra brāhmaṇaiśca viruddhyate /
varṇasya saṃkaraṃ brūyāt tvagdoṣaṃ ca vinirdiśet

37.53

śrutalābhaṃ ca vā vṛddhiṃ kīrtilābhaṃ ca śāśvatam /
vyavahāre jayaṃ caiva sarasvatyāṃ vinirdiśet

37.54

kuṭumbasya ca daurbalyaṃ varṇasaṃkarameva ca /
vānaro dṛśyate yatra mṛgebhyo bhayameva ca

37.55

cakre tu vijayaṃ nityaṃ rājyalābhamavāpsyati /
vyādhidurbhikṣanāśaṃ ca śatrunāśaṃ vinirdiśet

37.56

taskarebhyo bhayaṃ nityaṃ vṛke dṛṣṭe na saṃśayaḥ /
kṣutpīḍāṃ rājapīḍāṃ ca rāṣṭrasya ca vinirdiśet

37.57

bhayanāśaṃ śrinayaṃ caiva puṣkalārthaṃ tathaiva ca /
strīlābhaṃ vastralābhaṃ ca pāñcajanye vinirdiśet

37.58

piṅgalā(?) dṛśyate yatra śatrubhirmaraṇaṃ bhavet /
rāṣṭrasya kalahaṃ brūyāt viṣaṃ bhavati nānyathā

37.59

hastilābhastathā rājño aṅkuśe tu vinirdiśet /
samare vijayaṃ teṣāṃ puṣkalārthaṃ vinirdiśet

37.60

varāho dṛśyate yatra sasyanāśaṃ vinirdiśet /
śastrakṣayaṃ punaḥ paśyet arthanāśaṃ bhayaṃ tu vā

37.61

putralābhaṃ śriyaṃ caiva rājyalābhaṃ tathaiva ca /
sphuṭamairāvate dṛṣṭe rājyalābhaṃ tu nirdiśet

37.62

ṛkṣarāje 'tha vai dṛṣṭe kṣetranāśo bhaveddhruvam /
sthānanāśo bhavettatra śatruvṛddhiṃ ca nirdiśet

37.63

grāme śāntirmanastuṣṭirmaṅgalāyatanaṃ bhavet /
āyurārogyamaiśvaryamarthe(-śve?)na tu vinirdiśet

37.64

rājahaṃso (-se?) bhavennityaṃ rājyalābho jayāya tu /
āyuraiśvaryavṛddhiśca puṣkalākīrtireva ca

37.65

dhūme bandhuvināśaśca vidyutā maraṇaṃ bhavet /
niṣādebhyo bhayaṃ caiva vaidhavyaṃ ca bhaviṣyati

37.66

cāmare caiva dṛṣṭe tu grāmanāśo bhaviṣyati /
anāvṛṣṭiśca rājyasya ativṛṣṭirathāpi vā

37.67

siṃhe dṛṣṭe bhaveccaiva arthalābhaṃ ca nirdiśet /
sadvṛddhiṃ sarvajantūnāṃ putrapautravivardhanam

37.68

putrapautravivṛddhiṃ ca puṣkalāṃ śriyamāpnuyāt /
pūrṇakumbhe tu vai dṛṣṭe puruṣāṇāṃ na saṃśayaḥ

37.69

śatrūṇāṃ vṛddhisaṃyuktaṃ dhanadhānyavināśanam /
riktakumbhe tu vai dṛṣṭe bhavatyeva na saṃśayaḥ

37.70

dhanalābhaṃ tathāvāptiḥ(?) putralābhastathaiva ca /
labhate sarvalābhaṃ ca puṣkariṇyāḥ pradarśane

37.71

cintitārthā vinaśyanti āyuraiśvaryanāśanam /
yasmin kāle tu saṃpaśyet duṣṭakākaṃ sudurmanāḥ

37.72

śatrukṣayaṃ dhanāvāptiṃ samare vijayaṃ tathā /
āyurārogyasaṃprāptiṃ pūrṇacandrasya darśanāt

37.73

vijayaṃ śatrunāśaśca dhanadhānyasukhāvaham /
āyurārogyadaṃ nṝṇāṃ uttamadhvajadarśanāt

37.74

śatruvṛddhiṃ dhanacchedaṃ sarogaṃ sasyanāśanam /
saṃpaśyan śūlarājānaṃ nātra kāryā vicāraṇā

37.75

ārogśyaṃ balamaiśvaryaṃ kīrtiṃ vidyādhanāgamam /
labhate nāsti sandeho darpaṇasya ca darśanāt

37.76

lābhahāniryaśo hānirāyurhānistathaiva ca /
sarvahānirbhavatyeva nagnasyaiva ca darśanāt

37.77

cittārthaṃ labhate tatra śubhaṃ vāpyaśubhaṃ tu vā /
śatrukṣayaṃ ca bhavati pradīpaṃ yastu paśyati

37.78

arthahānirmanastāpaḥ gṛhe duścaritaṃ bhavet /
vidhavādarśanaṃ yasya bhavatyatra na saṃśayaḥ

37.79

arthalābho manastuṣṭiḥ gṛhe saṃpadbhaviṣyati /
cintitārthaṃ labhettatra sumaṅgalyāḥ pradarśane

37.80

śmaśānaṃ dṛśyate yatra grāmanāśaṃ dhanakṣayam /
bandhudevaviyogaṃ ca sarvate bhayameva vā

37.81

abhayaṃ sarvatattveṣu kūrmarāpajapradarśanāt /
rājyaṃ śriyaṃ ca saṃprāpya kṣemārogyayuto bhavet

37.82

śatruvṛddhirdhanacchedaḥ vyādhirdurbhikṣavardhanam /
cintitaṃ naśyate(!) tatra mahākālīpradarśanāt

37.83

vijayaṃ cārthalābhaṃ ca kīrtiśrīvardhanaṃ tathā /
putrapautravivṛddhiśca durge dṛṣṭe na saṃśayaḥ

37.84

vyādhiṃ pravāsaṃ maraṇaṃ vipatsyati na saṃśayaḥ /
pañcāsyapannagaṃ paśyet pāpibhiścābhibhūyate

37.85

vyādhināśo(?) mahadduḥkhaṃ kuṭumbasya vināśanam /
ālokite mahāpāpe gardabhe syānna saṃśayaḥ

37.86

jaradgavaṃ prapaśyetā narāḥ śokārṇavaṃ punaḥ /
vrajanti vyādhinā pīḍā kalahaṃ ca gṛhe bhavet

37.87

cakravartinamāyāntaṃ avalokya janādhipam /
śriyaṃ prāpnoti putrāṃśca puṣṭiṃ ca labhate naraḥ

37.88

caturmukhaṃ samālokya brahmāṇaṃ kamalāsanam /
sarvādhipatyamāpne vaṃśavṛddhiśca jāyate

37.89

viṣṇumālokya deveśaṃ śaṅkhacakragadādharam /
sarvādhipatyamāsthāya sthitiṃ ca labhate naraḥ

37.90

rudramālokya bhūteśaṃ śūlapāṇimumāpatim /
śatrusainyaṃ mahajjitvā modate saha bandhubhiḥ

37.91

ete ślokā mayoddiṣṭāḥ śakunānāṃ viśeṣataḥ /
etāṃstu pustake likhya vivekaṃ sumanoramam

37.92

ekapatre tathaikaikaṃ ślokaṃ saṃlikhya vāgyataḥ /
sūtreṇa sūtrayitvā tu puṣpādibhirathārcayet

37.93

anujñāpya tato devaṃ vighneśaṃ gaṇanāyakam /
ānīya tu tataḥ śiṣyān baddhanetrān yathākramam

37.94

teṣāṃ haste tu puṣpāṇi nidhāya ca samāhitaḥ /
ādāya pustakaṃ paścāt praṇavena samāhitaḥ

37.95

śiṣyahaste nidhāyātha namaskṛtvā prasādya ca /
prārthayecca sa tenātha vighnarājāgnisaṃbhavam

37.96

namaste 'stu jagannātha lambodara gajānana /
saṃśaye 'smin mahābāho saṃtyaṃ saṃdarśayasva naḥ

37.97

satyaṃ hi bhavatāmāhuḥ manuyastattvadarśinaḥ /
iti vijñāpya deveśaṃ śiṣyaṃ brūyāttataḥ param

37.98

visraṃsayitvā sūtraṃ tu patraṃ gṛhṇīṣva pustake /
ityuktastu tataḥ śiṣyaḥ srasayitvā tu sūtrakam

37.99

gṛhṇīyāt patramekaṃ tu hastaprāptaṃ yadṛcchayā /
ācāryastu tato tetrabandhanaṃ pravimucya ca

37.100

dehi patramiti bruyāt śiṣyaṃ prati samāhitaḥ /
śiṣyastu patraṃ dadyācca guruhaste mahāmune

37.101

gurustu vācayet patramasaṃmūḍhena cetasā /
taduktaṃ vidhivajjñātvā śubhaṃ vā yadi vāśubham

37.102

tataḥ śiṣyaṃ pratibrūyādyathoktaṃ sarvameva tu /
pratiśiṣyaṃ tathā kṛtvā jñātvā karma śubhāśubham

37.103

dīkṣayecchiṣyamācāryastatparaṃ lakṣaṇānvitam /
etat pustakamādāya sūtrayitvā vicakṣaṇaḥ

37.104

anyeṣāmapi bhaktānāmanena vidhinā punaḥ /
pūjayitvā gaṇeśaṃ tu pustakaṃ ca yathākramam

37.105

śubhāśubhavidhiṃ prājñaḥ prabrūyāddeśikottamaḥ /
na nāstikānāṃ saṃpaśyet nābhaktānāṃ kadācana

37.106

na nindakānāṃ sarveṣāṃ anācārajuṣāmapi /
durvṛttānāṃ ca sarveṣāṃ bāhyadīkṣājuṣāmapi

37.107

asaṃbhāṣyeṇa paśyecca na vijñāte kadācana /
śiṣyāṇāṃ vanitānāṃ tu bhaktānāmapi sarvadā

37.108

saṃśayāviṣṭacetānāṃ kṛpaṇānāṃ gurau sadā /
ajihmakānāṃ bhaktānāṃ deyametadyathātatham

37.109

anuktaguṇayuktānāṃ yadi paśyettu (dadyāttu?) deśikaḥ /
devatāśca prakupyante(!) na tathyaṃ ca bhaviṣyati

37.110

iti vijñāya sarvaṃ tu prapaśyecchakunāni tu /
śakunānte tato vighnanāyakaṃ pūjayet kramāt

37.111

pustakaṃ pūjayet paścāt gandhapuṣpādibhiḥ punaḥ /
ācāryaṃ pūjayet paścāt sarvasvaṃ vādharmeva vā

37.112

yathāvittānusāreṇa(!) pūjayedgurupūjanam /
udvāsayettato devamākāśe gaṇanāyakam

Original text: Viṣvaksenasaṃhitā · Edition: Lakshmi Narasimha Bhatta, Tirupati 1972 (Kendriya Sanskrit Vidyapeetha Series, 17) · Data entry members of the Sansknet Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc