Viṣvaksenasaṃhitā · Chapter 37
iti śrīpāñcarātre viṣvaksenasaṃhitāyāṃ [jīrṇoddhārādividhirnāma] ṣaṭtriṃśo 'dhyāyaḥ ||
saptatriṃśo 'dhyāyaḥ
nāradaḥ---
namaste 'stu jagannātha viṣṇupāriṣadeśvara /
viṣvaksena namaste 'stu namaste viśvakarmaṇe
tvatto 'dhītaṃ mayā tantraṃ pañcarātrārṇavāmṛtam /
dīkṣāśakunavistāro na tvayā kiñcidīritaḥ
tatsarvaṃ śrotumicchāmi prabrūhi bhagavan mama /
iti vijñāpito devo viṣvakseno mahātmanā
pratyuvāca mahajejāḥ praṇamya garuḍadhvajam /
viṣvaksenaḥ---
śruṇu nārada tattvena mahāvidyāṃ purātanīm
mayā pṛṣṭaḥ purā prāha mahāviṣṇurjaganmayaḥ /
sādhakānāṃ hitārthāya catuḥṣaṣṭiprabhedataḥ
śakunāni jagannāthaḥ tān sarvān prabravīmi te /
vighneśaḥ prathamaḥ prokto gāṅgeyo mūṣikādhvajaḥ
taṃ pūjayitvā vidhivat praṇamya prārthayen mune /
tasmin prasanne vighneśe sarvadevanamaskṛte
sarvārthasiddhirbhavati nātra kāryā vicāraṇā /
sa eva nāyakasteṣāṃ śakunānāṃ gaṇeśvaraḥ
tasmāt sarvaprayatnena pūjayedvighnanāyakam /
pūjākramaṃ pravakṣyāmi saṃkṣepeṇa mahāmune
āvāhayecchucau deśe sulipte suvicitrite /
svāsane darbhasaṃkīrṇe kusumairupaśobhite
gāyatryā cāsanaṃ dadyāt praṇamya gaṇanāyakam /
arghyaṃ pādyaṃ tathācāmaṃ madhuparkaṃ tathaiva ca
snānaṃ vastropavītaṃ ca bhūṣaṇaṃ gandhapuṣpakam /
dhūpadīpaṃ (-pau?) nivedyādi stotraṃ rajamukhaṃ smaran
kṛtvā pūjāṃ gaṇeśasya praṇamya prārthayet prabhum /
gāyatryā caiva tatsarvaṃ kuryāttantravicakṣaṇaḥ
evaṃ pūjya tataḥ paścāt gandhapuṣpādibhiḥ punaḥ /
pustakaṃ pūjajitvā tu yathāvadvijitendriyaḥ
ālikhet pustakaṃ sarvaṃ śakunāni yathākramam /
nāradaḥ--
kathaṃ deva nimittāni likhyate pustake naraiḥ
etadācakṣva bhagavan saṃśayo me mahānasau /
viṣvaksenaḥ---
evameva mayā pṛṣṭaḥ provāca bhagavān yathā
tathaivātra pravakṣyāmi śṛṇuṣva munipuṅgava /
vighnarāja (-jo?) mahārātiḥ mahiṣaḥ śukapītakaḥ
kabandhaṃ na nadī caiva bṛhajjālī tathaiva ca /
puruṣaśca mṛgaścaiva mārjāro devagaustathā
devāgāro rathaścaiva jvaraḥ kalpadrumastathā /
vyāghraprāsādarakṣāṃsita mṛgo grāhastathaiva ca
makaro vṛścikaścaiva puṣkalā(-rā?)vartakastathā /
matsyayugmaṃ ca śyenaṃ ca śrīvṛkṣe ca sarasvatī
vānaraṃ ca (-raśca?) mahācakraṃ vṛkaśaṅkhakapiñjalāḥ /
aṅkuśaṃ lokamātaṅga ṛkṣāśvaṃ rājahaṃsakam
dhūmacāmarasiṃhāśca pūrṇariktaghaṭau kramāt /
padminīkākacandrāśca dhvajaśūlau ca darpaṇam
nagno dīpaśca vidhavā maṅgalāpitṛbhūstathā /
kūrmaḥ kālīmahādurgār(-ge?)sarparājajaradgavau
nṛpabrahmaharīśān vai ete śakunasūcakāḥ /
ekaikasya bhavecchākhā eka eva prakīrtitaḥ
tān sarvān kramaśo vakṣye yathāvattān nibodha me /
vighneśamāditastatra tataḥ ślokaṃ pravakṣyate
vighneśo dṛśyate yatra sādhakendreṇa dhīmatā /
prārthitasya tu tāṃ siddhiṃ tacchiṣyāyādiśedguruḥ
śatrunāśaṃ tathaivāgraṃ rājapūjā ca dṛśyate /
dhanalābhor'thalābhaśca abhayaṃ ca bhaviṣyati
kāyakleśaṃ tathā rogaṃ sarvatra bhayameva ca /
dṛśyate yatra mahiṣaṃ tatra vyādhirbhaviṣyati
vidyāsukhaṃ mahājyotirdṛśyate śukapītakam /
āyuśca labhate yasmāt bandhūnāṃ ca sukhaṃ bhavet
lambānanaṃ (kabandhaṃ tu ?) yathādṛṣṭaṃ viyogaṃ bandhubhiḥ saha /
yujyate bhayamanyupagraṃ piśāyebhyastathaiva ca
dṛśyate yatra kāverī vipadaṃ ca vinaśyati /
sukhaṃ bhavati sarvatra bahuvrīhirbhaviṣyati
vṛddhirbhavati sasyānāṃ rājā ca vijayī bhavet /
āyurārogyadaṃ nṝṇāṃ roganāśo bhaviṣyati
dṛśyate tu bṛhajjālī mukharogaṃ vinirdiśet /
kṛṣṇakuṣṭhaśarīre(?)tu gṛhanāśamathāpi vā
puruṣaśca (-ṣe ca ?) mṛge dṛṣṭe brahmavarcastapoyutaḥ(?) /
abhipretārthasiddhiṃ ca śubhaṃ caiva vinirdiśet
mārjārā yatra dṛśyante bandhunāśaṃ viyogitā /
dadhikṣīraghṛtādīnāṃ nāśo bhavati nānyathā
devagaurdṛśyate yatra śatrubhyo bhayamādiśet /
sahavāsaṃ ca putrāṇāṃ mātṝṇāṃ ca vināśanam (?)
devālaye 'tha dṛṣṭe vai vidyāvṛddhistathā bhavet /
putralābhor'thalābhaśca bhaviṣyati na saṃśayaḥ
vimānaṃ dṛśyate yatra rājyalābho nṛpasya tu /
śudrabrāhmaṇavaiśyānāṃ lābhaḥ sarvo bhaviṣyati
jvare dṛṣṭe jvaraṃ brūyādaṅgahāniḥ kṣudhārtatā /
hṛttāpa arthanāśaśca bhaviṣyati na saṃśayaḥ
kalpadrume 'tha dṛṣṭe vai rājyena sadṛśaṃ sukham /
brāhmaṇasya śriyaṃ brūyādīpsitārthaṃ bhaviṣyati
vyāghre dṛṣṭe bhayaṃ ghoraṃ gavādīnāṃ vinirdiśet /
rājato bhayamatyugraṃ puruṣasya na saṃśayaḥ
prāsādo dṛśyate yatra putrapautraiḥ sukhī bhavet /
dhanadhānyasamṛddhiśca bhavettatra na saṃśayaḥ
niśācare ca vai dṛṣṭe ghoraṃ nṝṇāṃ bhayaṃ bhavet /
brāhmaṇānāṃ gavāṃ caiva vadhaṃ brūyurasaṃśayaḥ
kṛśṇe mṛge 'tha dṛṣṭe vai yajñakalyāṇamādiśet /
rāṣṭraśānti kuṭumbasya kīrtiṃ vātha vinirdiśet
śiṃśumāre 'tha dṛṣṭe vai maraṇaṃ ca bhayāvaham /
ajagomahiṣādīnāṃ vyādhiṃ cārtiṃ vinirdiśet
makare dṛśyamāne tu strībhogaṃ labhate dhruvam /
ārogayamannalābhaśca labhate nātra saṃśayaḥ
vṛściko dṛśyate yatra viṣeṇa maraṇaṃ bhavet /
hṛttāpamātmapīḍā ca bhāryākalahameva ca
puṣkalā(-rā?)vartake dṛṣṭe mahadvṛddhirbhaviṣyati /
vṛddhirbhavati sasyānāṃ subhikṣaṃ kṣetrameva ca
kīrtiṃ vṛddhiṃ jayaṃ caiva vindate paramaṃ sukham /
balavṛddhiṃ subhikṣaṃ ca matsyayugmaṃ vinirdiśet
śyenastu dṛśte yatra śastreṇa maraṇaṃ bhavet /
palāyanaṃ kuṭumbasya śatrubhirbhayamādiśet
nidhanaṃ labhate sastu (yastu ?) sadā lābhavinirgagatam /
puṣkalaṃ dhanadhānyaṃ ca vaṃśavṛddhirbhaviṣyati
kṛkalāso bhavedyatra brāhmaṇaiśca viruddhyate /
varṇasya saṃkaraṃ brūyāt tvagdoṣaṃ ca vinirdiśet
śrutalābhaṃ ca vā vṛddhiṃ kīrtilābhaṃ ca śāśvatam /
vyavahāre jayaṃ caiva sarasvatyāṃ vinirdiśet
kuṭumbasya ca daurbalyaṃ varṇasaṃkarameva ca /
vānaro dṛśyate yatra mṛgebhyo bhayameva ca
cakre tu vijayaṃ nityaṃ rājyalābhamavāpsyati /
vyādhidurbhikṣanāśaṃ ca śatrunāśaṃ vinirdiśet
taskarebhyo bhayaṃ nityaṃ vṛke dṛṣṭe na saṃśayaḥ /
kṣutpīḍāṃ rājapīḍāṃ ca rāṣṭrasya ca vinirdiśet
bhayanāśaṃ śrinayaṃ caiva puṣkalārthaṃ tathaiva ca /
strīlābhaṃ vastralābhaṃ ca pāñcajanye vinirdiśet
piṅgalā(?) dṛśyate yatra śatrubhirmaraṇaṃ bhavet /
rāṣṭrasya kalahaṃ brūyāt viṣaṃ bhavati nānyathā
hastilābhastathā rājño aṅkuśe tu vinirdiśet /
samare vijayaṃ teṣāṃ puṣkalārthaṃ vinirdiśet
varāho dṛśyate yatra sasyanāśaṃ vinirdiśet /
śastrakṣayaṃ punaḥ paśyet arthanāśaṃ bhayaṃ tu vā
putralābhaṃ śriyaṃ caiva rājyalābhaṃ tathaiva ca /
sphuṭamairāvate dṛṣṭe rājyalābhaṃ tu nirdiśet
ṛkṣarāje 'tha vai dṛṣṭe kṣetranāśo bhaveddhruvam /
sthānanāśo bhavettatra śatruvṛddhiṃ ca nirdiśet
grāme śāntirmanastuṣṭirmaṅgalāyatanaṃ bhavet /
āyurārogyamaiśvaryamarthe(-śve?)na tu vinirdiśet
rājahaṃso (-se?) bhavennityaṃ rājyalābho jayāya tu /
āyuraiśvaryavṛddhiśca puṣkalākīrtireva ca
dhūme bandhuvināśaśca vidyutā maraṇaṃ bhavet /
niṣādebhyo bhayaṃ caiva vaidhavyaṃ ca bhaviṣyati
cāmare caiva dṛṣṭe tu grāmanāśo bhaviṣyati /
anāvṛṣṭiśca rājyasya ativṛṣṭirathāpi vā
siṃhe dṛṣṭe bhaveccaiva arthalābhaṃ ca nirdiśet /
sadvṛddhiṃ sarvajantūnāṃ putrapautravivardhanam
putrapautravivṛddhiṃ ca puṣkalāṃ śriyamāpnuyāt /
pūrṇakumbhe tu vai dṛṣṭe puruṣāṇāṃ na saṃśayaḥ
śatrūṇāṃ vṛddhisaṃyuktaṃ dhanadhānyavināśanam /
riktakumbhe tu vai dṛṣṭe bhavatyeva na saṃśayaḥ
dhanalābhaṃ tathāvāptiḥ(?) putralābhastathaiva ca /
labhate sarvalābhaṃ ca puṣkariṇyāḥ pradarśane
cintitārthā vinaśyanti āyuraiśvaryanāśanam /
yasmin kāle tu saṃpaśyet duṣṭakākaṃ sudurmanāḥ
śatrukṣayaṃ dhanāvāptiṃ samare vijayaṃ tathā /
āyurārogyasaṃprāptiṃ pūrṇacandrasya darśanāt
vijayaṃ śatrunāśaśca dhanadhānyasukhāvaham /
āyurārogyadaṃ nṝṇāṃ uttamadhvajadarśanāt
śatruvṛddhiṃ dhanacchedaṃ sarogaṃ sasyanāśanam /
saṃpaśyan śūlarājānaṃ nātra kāryā vicāraṇā
ārogśyaṃ balamaiśvaryaṃ kīrtiṃ vidyādhanāgamam /
labhate nāsti sandeho darpaṇasya ca darśanāt
lābhahāniryaśo hānirāyurhānistathaiva ca /
sarvahānirbhavatyeva nagnasyaiva ca darśanāt
cittārthaṃ labhate tatra śubhaṃ vāpyaśubhaṃ tu vā /
śatrukṣayaṃ ca bhavati pradīpaṃ yastu paśyati
arthahānirmanastāpaḥ gṛhe duścaritaṃ bhavet /
vidhavādarśanaṃ yasya bhavatyatra na saṃśayaḥ
arthalābho manastuṣṭiḥ gṛhe saṃpadbhaviṣyati /
cintitārthaṃ labhettatra sumaṅgalyāḥ pradarśane
śmaśānaṃ dṛśyate yatra grāmanāśaṃ dhanakṣayam /
bandhudevaviyogaṃ ca sarvate bhayameva vā
abhayaṃ sarvatattveṣu kūrmarāpajapradarśanāt /
rājyaṃ śriyaṃ ca saṃprāpya kṣemārogyayuto bhavet
śatruvṛddhirdhanacchedaḥ vyādhirdurbhikṣavardhanam /
cintitaṃ naśyate(!) tatra mahākālīpradarśanāt
vijayaṃ cārthalābhaṃ ca kīrtiśrīvardhanaṃ tathā /
putrapautravivṛddhiśca durge dṛṣṭe na saṃśayaḥ
vyādhiṃ pravāsaṃ maraṇaṃ vipatsyati na saṃśayaḥ /
pañcāsyapannagaṃ paśyet pāpibhiścābhibhūyate
vyādhināśo(?) mahadduḥkhaṃ kuṭumbasya vināśanam /
ālokite mahāpāpe gardabhe syānna saṃśayaḥ
jaradgavaṃ prapaśyetā narāḥ śokārṇavaṃ punaḥ /
vrajanti vyādhinā pīḍā kalahaṃ ca gṛhe bhavet
cakravartinamāyāntaṃ avalokya janādhipam /
śriyaṃ prāpnoti putrāṃśca puṣṭiṃ ca labhate naraḥ
caturmukhaṃ samālokya brahmāṇaṃ kamalāsanam /
sarvādhipatyamāpne vaṃśavṛddhiśca jāyate
viṣṇumālokya deveśaṃ śaṅkhacakragadādharam /
sarvādhipatyamāsthāya sthitiṃ ca labhate naraḥ
rudramālokya bhūteśaṃ śūlapāṇimumāpatim /
śatrusainyaṃ mahajjitvā modate saha bandhubhiḥ
ete ślokā mayoddiṣṭāḥ śakunānāṃ viśeṣataḥ /
etāṃstu pustake likhya vivekaṃ sumanoramam
ekapatre tathaikaikaṃ ślokaṃ saṃlikhya vāgyataḥ /
sūtreṇa sūtrayitvā tu puṣpādibhirathārcayet
anujñāpya tato devaṃ vighneśaṃ gaṇanāyakam /
ānīya tu tataḥ śiṣyān baddhanetrān yathākramam
teṣāṃ haste tu puṣpāṇi nidhāya ca samāhitaḥ /
ādāya pustakaṃ paścāt praṇavena samāhitaḥ
śiṣyahaste nidhāyātha namaskṛtvā prasādya ca /
prārthayecca sa tenātha vighnarājāgnisaṃbhavam
namaste 'stu jagannātha lambodara gajānana /
saṃśaye 'smin mahābāho saṃtyaṃ saṃdarśayasva naḥ
satyaṃ hi bhavatāmāhuḥ manuyastattvadarśinaḥ /
iti vijñāpya deveśaṃ śiṣyaṃ brūyāttataḥ param
visraṃsayitvā sūtraṃ tu patraṃ gṛhṇīṣva pustake /
ityuktastu tataḥ śiṣyaḥ srasayitvā tu sūtrakam
gṛhṇīyāt patramekaṃ tu hastaprāptaṃ yadṛcchayā /
ācāryastu tato tetrabandhanaṃ pravimucya ca
dehi patramiti bruyāt śiṣyaṃ prati samāhitaḥ /
śiṣyastu patraṃ dadyācca guruhaste mahāmune
gurustu vācayet patramasaṃmūḍhena cetasā /
taduktaṃ vidhivajjñātvā śubhaṃ vā yadi vāśubham
tataḥ śiṣyaṃ pratibrūyādyathoktaṃ sarvameva tu /
pratiśiṣyaṃ tathā kṛtvā jñātvā karma śubhāśubham
dīkṣayecchiṣyamācāryastatparaṃ lakṣaṇānvitam /
etat pustakamādāya sūtrayitvā vicakṣaṇaḥ
anyeṣāmapi bhaktānāmanena vidhinā punaḥ /
pūjayitvā gaṇeśaṃ tu pustakaṃ ca yathākramam
śubhāśubhavidhiṃ prājñaḥ prabrūyāddeśikottamaḥ /
na nāstikānāṃ saṃpaśyet nābhaktānāṃ kadācana
na nindakānāṃ sarveṣāṃ anācārajuṣāmapi /
durvṛttānāṃ ca sarveṣāṃ bāhyadīkṣājuṣāmapi
asaṃbhāṣyeṇa paśyecca na vijñāte kadācana /
śiṣyāṇāṃ vanitānāṃ tu bhaktānāmapi sarvadā
saṃśayāviṣṭacetānāṃ kṛpaṇānāṃ gurau sadā /
ajihmakānāṃ bhaktānāṃ deyametadyathātatham
anuktaguṇayuktānāṃ yadi paśyettu (dadyāttu?) deśikaḥ /
devatāśca prakupyante(!) na tathyaṃ ca bhaviṣyati
iti vijñāya sarvaṃ tu prapaśyecchakunāni tu /
śakunānte tato vighnanāyakaṃ pūjayet kramāt
pustakaṃ pūjayet paścāt gandhapuṣpādibhiḥ punaḥ /
ācāryaṃ pūjayet paścāt sarvasvaṃ vādharmeva vā
yathāvittānusāreṇa(!) pūjayedgurupūjanam /
udvāsayettato devamākāśe gaṇanāyakam
Original text: Viṣvaksenasaṃhitā · Edition: Lakshmi Narasimha Bhatta, Tirupati 1972 (Kendriya Sanskrit Vidyapeetha Series, 17) · Data entry members of the Sansknet Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0