Viṣvaksenasaṃhitā · Chapter 39
iti śrīpāñcarātre viṣvaksenasaṃhitāyāṃ pīṭhacalanādinimitta- prokṣaṇavidhirnāmāṣṭatriṃśo 'dhyāyaḥ ||
ekonacatvāriṃśo 'dhyāyaḥ
viṣvaksenaḥ---
ataḥ paraṃ pravakṣyāmi prāyaścittavidhiṃ param /
pūjanādiṣu sarvāsu kriyāsu munisattama
prātaḥ sandhyārcanāhīne madhyāhne dviguṇaṃ caret /
prātarmadhyāhnayorhīne sāyāhne triguṇaṃ caret
ekāhamarcanāhīne upavāsavrataṃ caret /
kalaśairnavabhiḥ snāpya pūrvoktena vidhānataḥ
puṇyāhaṃ vācayettatra bhojyā vai brāhmaṇāstrayaḥ /
arcayitvā yathānyāyaṃ pūrvoktena vidhānataḥ
dvitīye dviguṇaṃ caiva tṛtīye triguṇaṃ caret /
evameva tu kartavyaṃ dvādaśāhāntameva ca
pakṣahīnaṃ bhavettasmin snāpayedadhamottamam /
brāhmaṇān bhojayettatra viprān dvādaśaṃ pāyasaiḥ
māsahīnaṃ bhavettatra vāstuhomena saṃyutam /
adhamottamamārgeṇa snapanaṃ kārayeddhareḥ
puṇyāhaṃ vācayettatra pūjayet pūrvavat kramāt /
brāhmaṇān bhojayettatra śiṣṭān pañcadaśādhikān
etat krameṇa kṛtvā tu trimāsāntaṃ viśeṣataḥ /
trimāsādīni ṣaṇmāsādarvāk pūjāvilopane
saṃmārjyāntarbahirgehaṃ prakṣālya vidhivattadā /
dhūpayitvāgarudhūpena puṇyāhaṃ tatra kārayet
uttamottamamārgaṃ vā hyekāśītikrameṇa vā /
snāpayeddevadeveśaṃ yathāvittānusārataḥ(!)
brāhmaṇān bhojapettatra pūrvavaddhomamācaret /
mahāhavirnivedyātha pūjayet puruṣottamam
tataḥ paraṃ trivarṣāt prāk snapaṃna cottamottamam /
snāpayenmuniśārdūla pūrvoktena vidhānataḥ
brāhmaṇān bhojayettatra yathāvittānusārataḥ(!) /
tadūrdhvaṃ dvādaśādarvāk prāyaścittaṃ vidhīyate
praṇavena nirīkṣyātha garbhagehaṃ tu sādhakaḥ /
pañcagavyaṃ kramāt kṛtvā garbhāgāraṃ vidhodhayet
uttamottamamārgaṃ vāpyathavā madhyamaṃ tu vā /
snāpayeddevadeveśaṃ yathāvibhavavistaram
brāhmaṇān bhojayettatra yathāvittānusārataḥ(!) /
śāntihomaṃ krāmat kṛtvā pūrvavat pūjayetaddharim
ata ūrdhvaṃ muniśreṣṭha prāyaścitaṃ vidhīyate /
jalasaṃprokṣaṇaṃ kuryāt puṇyāhoktipuraḥsaram
brāhmaṇān bhojayettatra tena śāntirbhaviṣyati /
pūjāṅgadravyahīnaṃ cet arghyādihavirantakam
hīnairdravyaistu deveśamarcayeddviguṇaṃ punaḥ /
aṣṭākṣareṇa mantreṇa devāgre tu śataṃ japet
taddoṣaparihārārthaṃ prāyaścittamidaṃ bhavet /
prāyaścittaṃ kramāt kuryāt taddravyeṇa dine dine
etat saṃkṣepataḥ proktaṃ pūjālope tu nārada /
ālaye patite tatra bālasthānaṃ tu kārayet
deveśaṃ vidhivat sthāpya pūjayettu dine dine /
ālayaṃ pūrvavat kṛtvā prokṣaṇaṃ kārayettataḥ
bhinnālaye tu tatsthāne śailaṃ vā dāru yojayet /
iṣṭakāsudhayāyuktaṃ navakarmāṇi kārayet
citrābhāsālaye tatra citrakarma samācaret /
snapanaṃ tatra kurvīta mūrtihomaṃ ca kārayet
brāhmaṇān viṣṇubhaktāścaṃ bhojanaṃ kārayettataḥ /
mahāhavirnivedyātha pūjayet puruṣottamam
dahane tu pravakṣyāmi prāyaścittavidhikramam /
prāsādaṃ maṇḍapaṃ vātha prākāraṃ gopuraṃ tathā
prāsādābhyantaraṃ vāpi pacanālayameva vā /
vinodamaṇḍapaṃ caiva yāgamaṇḍapameva vā
puṣpasthāne jalasthāne cānyasminnitareṣu ca /
pramādādagnidagdhaṃ cet samyagutpādya pūrvavat
snapanaṃ tu trirātrāt prāk kārayedadhamottamam /
brāhmaṇān bhojayettatra puṇyāhaṃ caiva kārayet
nārāyaṇopaniṣadaṃ paṭhettantrottarakramāt(?) /
aṣṭākṣareṇa juhuyādājyena śatamāhutīḥ
yadi dagdhaṃ vimānaṃ cet kevalaṃ(-lā?)pratimā punaḥ /
dagdhasya caikadeśaṃ cet samyagutpādya pūrvavat
snapanaṃ cottamaṃ kuryāt adhamottamameva vā /
snāpayeddevadeveśaṃ pūjayet pūrvavat kramāt
vimānaṃ bahudagdhaṃ cet bālasthānaṃ prakalpayet /
navagehaṃ kramāt kṛtvā śeṣakarmāṇi kārayet
nāradaḥ---
ukto me bhavatā doṣaḥ sthānasya tu viśeṣataḥ /
atyadbhutānāṃ sarveṣāṃ doṣānme brūhyaśeṣataḥ
ālaye devadevasya ye doṣāḥ prabhavanti vai /
haviṣāṃ caiva ye doṣāḥ tathopakaraṇeṣu ca
viṣvaksenaḥ---
sādhu pṛṣṭaṃ tvayā deva vaktavyaṃ ca mayādhunā /
ālaye devadevasya ye doṣāstān bravīmi te
valmīkadarśane caiva tathā sarpasya darśane /
anyeṣāṃ caiva jantūnāṃ saviṣāṇāṃ munīśvara
madhupralambane caiva buddhipūrvāgnipātane /
vaidyudaśanipāte ca ulkāpāte tathaiva ca
pramādāt pratimā vāpi dvidhā caiva bhevadyadi /
ulūkavāsane caiva vṛkṣāṇāṃ ca samudbhave
vimānasya ca bhede ca sarveṣāṃ ca vināśakṛt(?) /
keśakīṭādipāte ca jalajānāṃ nipātane
anyeṣāṃ caiva jantūnāṃ vinipāte haviḥṣu ca /
garbhāgāre tathā viṣṇoḥ upahāre tathaiva ca
maṇḍape devadevasya prathamāvaraṇe 'thavā /
dvitīye vā tṛtīye vā balipīṭheṣu sarvaśaḥ
agnisthāne jalasthāne puṣpasthāne tathaiva ca /
āsthānamaṇḍape caiva tathālaṃkāramaṇḍape
līlāsthāneṣu cānyeṣu gavāṃ sthāne tathaiva ca /
śithilīnāṃ samudbhāve doṣān vakṣye munīśvara
valmīkadarśane vyādhiḥ mṛtyuḥ sarpasya darśane /
anāvṛṣṭirmadhoścaiva durbhikṣamitareṣvapi
śithilī(śilīndhra?) darśane caiva pratimāyāṃ hareryadi /
rājā mṛtyumavāpnoti rājyabhraṃśamathāpi vā
vyādhiṃ vā mahādāpnoti śatrubhirvā parābhavam /
putradāraviyogaṃ vā labhate nātra saṃśayaḥ
grāmāṇāṃ nagarāṇāṃ ca deśasya ca balasya ca /
vināśamāpnuyāt samyak sadyo vā syādupalpavaḥ
pīṭhe garbhagṛhe caiva upahāre tathaiva ca /
amātyamantriṇāṃ doṣāḥ prakṛtīnāṃ tathaiva ca
sthānāntareṣu sarvatra śithilīnāṃ tu darśane /
rāṣṭre doṣā bhaviṣyanti dubhikṣavyādhisaṃbhavāḥ
śunai(śvabhir?)vā vānarairvāpi gṛdhraiśca kṛmikīṭakaiḥ /
piṅgalairvāyasaiścaiva pakṣibhiḥ kukkuṭādibhiḥ
tathānyaistādṛśairbhūtaiḥ pratimā spṛśyate yadi /
sthānanāśamavāpnoti grāmasyānarthameva ca
prāyaścittaṃ pravakṣyāmi valmīkādeśca darśane /
tadapi pratimāyāṃ cedyātrāṃ kṛtvā yathāvidhi
taddeśaṃ śodhayitvā tu yāvatsamyagbhaveddṛḍham /
pūrvavat kalpayitvā tu punaḥsaṃsthāpayet kramāt
jalasaṃprokṣaṇaṃ vāpi kuryānmantrīṃ vicakṣaṇaḥ /
dūṣitaṃ cetaradbimbaṃ jantubhiḥ sparśane sati
mārjayitvā kuśairdarbhaiḥ puṇyāhaṃ tatra kārayet /
snapanaṃ kārayet paścāt karmārcāyāṃ yathāvidhi
juhuyāt pañcamantraistu pratyekaṃ śatamāhutīḥ /
tataśca śithilījāte pīṭhe garbhagṛhepi vā
śodhayitvā tu taṃ deśaṃ dṛḍhīkṛtya prayatnataḥ /
snapanaṃ vidhivat kṛtvā caikāśītikrameṇa tu
śāntihomaṃ tataḥ kṛtvā puṇyāhenaiva śuddhyati /
vimāne madhunotpanne prākāre 'bhyantare 'pi vā
prakṣālya pañcagavyena bahirantaḥ samantataḥ /
snapanaṃ cāpi kṛtvā tu puṇyāhenaiva śuddhyati
anuktānāṃ tu sarveṣāṃ prāyaścitaṃ vidhīyate /
uttamaṃ madhyamaṃ vāpi adhamottamameva vā
snāpayeddevadeveśaṃ pūjayedvidhipūrvakam /
śāntihomaṃ tataḥ kṛtvā puṇyāhenaiva śuddhyati
nṛttagītaṃ ca vādyaṃ ca kārayeddevasannidhau /
tadante pūjayitvā tu japenmūrtiṃ yathākramam
brāhmaṇāna bhojayitvā tu vaiṣṇavāṃśca viśeṣataḥ /
alaṃkāravidhiṃ kṛtvā naivedyaṃ ca mahāhaviḥ
nityadīpavināśe tu prāyaścittaṃ vidhīyate /
kapilājyaṃ śarāve tu sthāpayitvāstramantrataḥ
dīpayitvā muniśreṣṭha dīpamudrāṃ pradarśayet /
nityāgnau samidājyena caruṇā hūyate pṛthak
śataṃ vāpi tadardhaṃ vā tasyārdhaṃ vāhutīḥ kramāt /
kārayenmūrtimantreṇa pratyekaṃ juhuyāt kramāt
havirādyeṣa sarveṣu keśakīṭādipātane /
evameva tu kartavyaṃ prāyaścittaṃ tu nārada
śuddhasnānaṃ purā kṛtvā tadbimbaṃ parameṣṭhinā /
adhamottamamārgeṇa snapanaṃ kārayet kramāt
pañcopaniṣadairmantraiḥ pratyekaṃ śatamāhutīḥ /
puṇyāhaṃ vācayitvā tu tena śāntirbhaviṣyati
deveśaṃ pūjayet paścāt pūrvoktena vidhānataḥ /
ācāryaṃ pūjayet paścāt yathā tuṣṭo bhaviṣyati
ihopayuktadravyāṇi ācāryāya nivedayet /
prāyaścittaṃ pravakṣyāmi maraṇe devatālaye
caṇḍālapatitādīnāṃ maraṇe vartite sati /
garbhāgāre 'thavā cārdhamaṇḍape vā munīśvara
prāsādasthitapīṭhāgre tathābhyantaramaṇḍape /
khātvā caiva dhanurmātraṃ taṃ deśamaśilā tu cet
saṃpūrya saikatairmṛdbhiḥ kṣālayitvā tu vāriṇā /
ālayaṃ pañcagavyena bahirantaśca śodhayet
samidājyena caruṇā pratyekaṃ tu sahasrakam /
aṣṭadikṣu yathānyāyaṃ juhuyānmūlamantrataḥ
brāhmaṇān bhojayet paścāt prāsādasya samantataḥ /
puṇyāhaṃ vācayettatra kārayedadhamottamam
snāpeyadvidhivat samyagyathāvittānusārataḥ(!) /
etadardhaṃ tu śūdrasya maraṇe kārayedbudhaḥ
tadardhaṃ tu dvijātīnāṃ maraṇe devatālaye /
maṇḍape gopure teṣāṃ maraṇe vartite sati
bhūśuddhiṃ pūrvavat kṛtvā puṇyāhaṃ caiva kārayet /
homamekaṃ tu kartavyamālayasyottare budhaḥ
śilāmayaṃ cettadgehaṃ garbhāgārādi nārada /
kapilāgomayaṃ grāhyaṃ mūlamantreṇa mantravit
garbhāgārādi sarvatra vāyumantreṇa lepayet /
saṃprokṣya pañcagavyena śeṣa pūrvavadācaret
bhūgupte cāgnidagdhe ca jalāviṣṭe nirāspade /
mantreśaṃ(-śe?)ciralupte ca punaḥ sthāpanamācaret
tasmādūrdhvaṃ tu vidhivat bimbasthāpanamārabhet /
aṅgahīnasya berasya aṅgahīnaṃ (?)bhavedyadi
suvarṇena tadaṅgaṃ tu kṛtvā sandhāpayeddaḍham /
evaṃ kṛtvā vidhānena punaḥ sthāpanamārabhet
jalavāsavidhānena pūrvavaccheṣamācaret /
athavātra muniśreṣṭha jalasaṃprokṣaṇa tu vā
kārayeddevadevasya tena śāntirbhaviṣyati /
santyājyaṃ dārujaṃ bimbaṃ sandheyaṃ mṛṇmayaṃ bhavet
chinne bhinne tathā vaktre mūlārcāyāṃ pramādataḥ /
kalpayitvā tu deveśe bālasthānakrameṇa tu
yuktyā yuktiviśeṣeṇa śilpibhiḥ kārayeddṛḍham /
kṛtvā varṇairalaṃkāraṃ pratiṣṭhāṃ punarārabhet
sauvarṇapratimāyāṃ tu chinne bhinne ca vaktrake /
drāvayitvā sakṛt siktaṃ kṛtvā saṃsthāpayet punaḥ
tatastu bahudhā bhinnaṃ tāmraṃ cāpsu vinikṣipet /
ekadhā ca dvidhā bhinnaṃ tāmreṇaiva tu yojayet
tatsarvaṃ pūrvavat kṛtvā bimbaṃ kuryānnavaṃ śubham /
tāmrabimbaṃ tu saṃsthāpya nityaṃ pūjā pravartate
bimbaṃ sulakṣaṇopetaṃ rājataṃ saṃbhavedyadi /
jalādhivāsanādīni tasmin kāryāṇi sarvaśaḥ
tāmrabimbagatāṃ śaktiṃ rājate sthāpya yatnataḥ /
tāmrabimbaṃ parityajya rājataṃ sthāpayet kramāt
tathaiva rājataṃ tyaktvā sauvarṇaṃ sthāpayet kramāt /
kadācidapi na tyājyaṃ sauvarṇaṃ bhūtimicchatā
svadharmayuktajātibhyo durvṛtte 'pi tathā dvija /
mukhya eva sadā vipra tathaivottamaberakam
sauvarṇameva sarveṣāṃ mukhyabimbaṃ praśasyate /
saṃsthāpya svasya sthāne tu pūjayettu dine dine
brahmasthāne sthitaṃ bimbaṃ karmārcāṃ na tu cālayet /
calanaṃ tu bhavettasmin rājyasya calanaṃ bhavet
tatsthānaṃ nidhanaṃ yāti grāmasya nidhanaṃ bhavet /
tasmāt sarvaprayatnena uktakāle tu cālayet
ayane viṣuve caiva saṃkrāntyāṃ grahaṇe tathā /
prātaḥsandhyārcana(-ne?) snānavelāyāṃ munisattama
snānabimbavihīne tu calanaṃ tu samācaret /
dvitīyāvaraṇādbāhye karmārcāṃ na tu cālayet
pramādādvāpi mohādvā calanaṃ cenmunīśvara /
jalasaṃprokṣaṇaṃ kṛtvā supuṇyāhapuraḥsaram
adhamottamamārgeṇa snāpayedberamuttamam /
ekaberavidhāne tu prāyaścittaṃ vidhīyate
snapanaṃ sthāvarārcāyāṃ kartavyaṃ vidhivat sadā /
prāsādaṃ tu navaṃ kṛtvā pañcagavyena śodhayet
adhamottamamārgeṇa snāpayet puruṣottamam /
evameva tu kartavyaṃ ṣaṅviṃśadvatsarāntakam
ata ūrdhvaṃ pravakṣyāmi jalasaṃprokṣaṇaṃ kramāt (?) /
tasmāttenaiva śuddhiḥ syāt sarvaśāntirbhaviṣyati
aṅgahīnaṃ bhavedbimbaṃ punarutpādya pūrvavat /
saṃsthāpya vidhivat pūrvaṃ punaḥ sthāpanamācaret
nāradaḥ---
senāpate mahāprājña snapanasya prasīda me /
aśāstrīye mahādoṣān sarvān me brūhyaśeṣataḥ
yairdeṣaiḥ snapanodbhūtai rājarāṣṭraṃ vinaśyati /
paśavaśca prajāścaiva sasyādinidhanāni ca
viṣvaksenaḥ---
snapanasya pravakṣyāmi mahādoṣān munīśvara /
śalabhairgandhaduṣṭaistu duṣṭāḥ syuḥ sarvamānavāḥ
sādhite kalaśe bhinne taddravyaiḥ pūrayet punaḥ /
ūnaiśca kalaśairūnavibhavāḥ sarvamānavāḥ
kṛmikīṭapataṅgādidravyeṣu patane yadi /
tatsarvaṃ varjayennityaṃ viṣṇuyāgeṣu sarvaśaḥ
varjitaistu sadā dravyaiḥ deveśasyārcanaṃ yadi /
ṣaṣṭirvarṣasahasrāṇi narakaṃ pratipadyate
keśayuktaṃ tu yaddravyaṃ nipāte (nipated?) viṣṇumūrdhani /
mūrdhābhiṣiktaṃ rājānaṃ nāśayennātra saṃśayaḥ
anyeṣvapi ca duṣṭeṣu patiteṣu mahāmune /
etadeva phalaṃ prāha svayaṃ nārāyaṇaḥ prabhuḥ
paryuṣitairna cāmbhābhiḥ kalaśeṣu prapūrayet /
yadi lobhena gṛhṇīyāt kākayoniśataṃ vrajet
purāṇasarpiṣā devaṃ snāpayedyadi lobhataḥ /
gṛdhrayoniśataṃ gacchet tadante sūkaro bhavet
mahiṣājyena deveśaṃ snāpayedyadi mohataḥ /
gṛdhrayoniśataṃ gacchet tadante kukkuṭo bhavet
snāpayitvānyathājyena kṛkalāsaśataṃ vrajet /
dadhiyuktaṃ tu yat kṣīraṃ snāpayedyadi lobhataḥ
daridro mānuṣo loke janmaścāja(ajajanma?)śataṃ vrajet /
rasadravyaṃ ca vanyaistu niyujyānmākṣikaṃ naraḥ
yadi tatpūjito vipra vṛṣajanmaśataṃ vrajet /
kṛmikīṭapataṅgānāṃ dravyeṣu patite (patanaṃ?) yadi
tatsarvaṃ varjayennityaṃ viṣṇuyāgeṣu sarvaśaḥ /
dṛśyate sādhitaṃ caiva taddravyaṃ tu parityajet
tān sarvānna spṛśedyastu kalaśe sādhite punaḥ /
tathā vai dṛśyate cāpi tato 'nyāni ca vinyaset
śvānakukkuṭacaṇḍālaiḥ sādhite(?)dṛśyate punaḥ /
parityajya tato 'nyāṃśca sādhayet kalaśān punaḥ
udakyāntyajairvāpi sādhite(?)dṛśyate punaḥ /
parityajya tato vidvān punaścānyaṃ tu vinyaset
duṣṭairhi vīkṣitaṃ caiva pādaspṛṣṭaṃ ca yadbhavet /
rājānaṃ rājamātraṃ ca yajamānamathāpi vā
nāśayet saparīvāraṃ sapaśudravyasaṃcayam /
sāmātyaṃ sapuraṃ rāṣṭraṃ duṣṭadravyābhiṣecane
vyādhayaśca bhavantyugrā anāvṛṣṭistathaiva ca /
bhūtavetālarakṣāṃsi piśācoragadānavāḥ
bādhante hyaniśaṃ hyete rājānaṃ rāṣṭrameva ca /
āḍhakaṃ vā tadardhaṃ vā tannyūnaṃ parivarjayet
snehadravyāṇi sarvāṇi sādhako mantravittamaḥ /
vastrasūtravihīne tu toraṇādibhireva vā
nṛttagītādibhirvāpi gandhapuṣpādibhistathā /
alaṃkāra(-raiḥ?)vihīnaṃ vā devadevasya śāṅrgiṇaḥ
yasmin rāṣṭre muniśreṣṭha snapanaṃ syāt kadācana /
tadrāṣṭraṃ corabhūyiṣṭhaṃ śatrubhiścaiva hanyate
tasmāt sarvaprayatnena yathāśāstraṃ yathākramam /
snapanaṃ kārayedviṣṇoḥ bhūtimicchan parāṃ gatim
doṣāṇāṃ ca praśamanaṃ vyādhīnāṃ caiva sarvaśaḥ /
grahāṇāṃ śāntaye caiva śatrūṇāṃ ca jayāya ca
āyurārogyavṛddhyarthaṃ putrapautravivṛddhaye /
kāmānāṃ caiva sarveṣāṃ vṛddhaye sarvavarṇinām
vidhihīnaṃ kriyāhīnaṃ dravyahīnaṃ tathaiva ca /
mānahīnaṃ tu yaddravyaṃ pūjāhīnaṃ ca yadguroḥ
kālātītaṃ prajāhīnaṃ kartṛdeśeṣu sarvaśaḥ /
ābhicāraṃ(ro?) bhavet sadyo grāmasya nagarasya ca
evaṃ yathoktasnapanaṃ kārayedyastu mānavaḥ /
mucyate pātakaiḥ sarveḥ padmapatramivāmbhasā
godhnaḥ pitṛdhno mātṛdhno bhrūṇahā gurutalyagaḥ /
surāpaḥ svarṇahārī ca paradārābhimarśakaḥ
ete cānye ca mucyante pāpebhyaḥ snapanena vai /
snapane hyadhikaṃ puṇyaṃ vidyate munisattama
aśvamedhasahasraṃ tu yatkuryāt kāyaśodhanam /
snapanena tu tadviṣṇoḥ labhate nātra saṃśayaḥ
dhvajasthāne pravakṣyāmi prāyaścitaṃ tu nārada /
apramāṇapaṭaṃ citraṃ vaiṇavaṃ daṇḍameva vā
anuktādhikahīnaṃ ca prayatnena vivarjayet /
varjitena kṛtaṃ cettanniṣphalaṃ syānna saṃśayaḥ
dhvajādhivāsane kāle kumbhe cāvāhya vāhane /
tatkumbhapatane caiva calane bhedane tathā
pratimāparikumbhe ca tadgrāmaśca vinaśyati /
snapanaṃ tatra kartavyaṃ deveśasyādhamettamam
śāntihomaṃ tataḥ kṛtvā grāmadoṣanikṛntanam /
punarutpādayet kumbhaṃ saṃsthāpya vidhipūrvakam
dhvaje lakṣaṇahīne tu garuḍe vā viśeṣataḥ /
kartṛbhartṛvināśaḥ syāt tatrastho narakaṃ vrajet
kṣipraṃ tyaktvā dhvajaṃ tatra ācāryeṇa samāhitaḥ /
dhvajamutthāpayet sadyaḥ sarvalakṣaṇasaṃyutam
pūrvoktavidhinā samyak śeṣaṃ karma samārabhet /
grāmapradakṣiṇe kāle patite vātakopite
durbhikṣaṃ vartate tatra kartāro vyādhipīḍitāḥ /
taddoṣaparihārāya snapanaṃ cādhamottamam
puṇyāhaṃ vācayettatra brāhmaṇānāṃ ca bhojanam /
kārayenmuniśārdūla śeṣa pūrvavadācaret
ācāryaṃ pūjayet paścāt yathāśāstroktamārgataḥ(-kam?) /
patanādbhedane caiva dhvajaṃ tyaktvā tu tatkṣaṇāt
snapanaṃ cottamaṃ kṛtvā devadevasya cakriṇaḥ /
vāstuhomaṃ tataḥ kṛtvā puṇyāhaṃ vācayettataḥ
utpādya coddharet samyak dhvajaṃ lakṣaṇasaṃyutam /
grāmapradakṣiṇe kāle balihīnaṃ bhavedyadi
sa grāmo nidhanaṃ yāti tatrastho narakaṃ vrajet /
taddoṣaparihārāya prāyaścittaṃ vidhīyate
snāpayeddevadeveśaṃ pañcāśat kalaśaiḥ(?) krāmat /
pūjayitvā tato devaṃ punargrāmaṃ paribhramet
balidānasamāyuktaṃ paścādutthāpayet khagam(-ddhvajam?) /
kevalaṃ balidānaṃ tu kārayeddundubhiryutam
etasminneva kāle tu velādīni na vīkṣayet /
vidhivaddhvajamutthāpya śeṣaṃ pūrvavadācaret
dhvajotthāpanakāle tu calane gagane tataḥ /
kartāro vyādhimṛcchanti nairdhanyamapi sarvaśaḥ
taddoṣaparihārāya snapanaṃ cādhamottamam /
puṇyāhaṃ vācayitvā tu tasya doṣaḥ praśāmyati
patanādbhūpatiścaiva tadgrāmaṃ ca vinaśyati /
dhvajasya patane caiva prāyaścittaṃ pravakṣyate
snapanaṃ devadevasya vidhinā cādhamottamam /
puṇyāhaṃ vācayitvā tu brāhmaṇānatha bhojayet
saṃsthāpya vidhivat paścāt pūjayedvidhinā tataḥ /
patanodbhedane caiva punarutpādayeddhvajam
sthāpane nipatettatra tadrāṣṭraṃ ca vinaśyati /
snapanaṃ cottamaṃ kuryāt utsavaṃ ca vidhānataḥ
śāntiṃ kṛtvā vidhānena puṇyāhaṃ vācayettataḥ /
corairapahṛte caiva tadrāṣṭraṃ ca vinaśyati
snapanaṃ cottamaṃ kṛtvā śāntihomapuraḥsaram /
balibhramaṇakāle tu nitye vā cotsave tu vā
dravyasya patane caiva gandhapuṣpādikasya ca /
śānti kṛtvā vidhānena pañcopaniṣadaiḥ kramāt
punarutpādayeddravyaṃ gandhādyaṃ sakalaṃ kramāt /
dravyābhāve tu caruṇā cākṣatairvā baliṃ dadet
saṃspṛṣṭe durjanādīnāṃ śūdrādyaiścānyajātibhiḥ /
śāntihomaṃ tu kṛtvaiva maṅgalāni ca darśayet
balibhramadhakāle tu prāyaścittaṃ vidhīyate /
anālocya pradāne tu bimbahīne tu vā mune
sabaligrāmarājñośca rogavṛddhirbhaviṣyati /
taddoṣaparihārāya prāyaścittaṃ vidhīyate
adhamottamamārgeṇa snāpayedbalikautukam /
śāntihomaṃ kramāt kṛtvā bhojyā vai brāhṛmaṇāstrayaḥ
balibimbasya patane yāne vā bhūgate 'pi vā /
tadgrāmaṃ nidhanaṃ yāti kartā bhartā tathaiva ca
ālaye tu nayeddevaṃ snapanaṃ cādhamottamam /
śāntihomaṃ ca kṛtvā tu mahāpūjāpuraḥsaram
puṇyāhaṃ vācayettatra brāhmaṇāṃścaiva toṣayet /
grāme vā nagare vāpi śeṣakarma samācaret
patanenāṅgahīne ca rājārāṣṭraṃ ca naśyati /
annabimbe 'thavā puṣpe śaktimudvāsayet kramāt
karmārcāyāṃ nyasecchaktiṃ snapanaṃ cottamaṃ bhavet /
śāntihomaṃ caturdikṣu kuryāt pañcamantrakaiḥ(?)
anyabimbe samāvāhya śeṣakarma samācaret /
sandhānaṃ pūrvavat kṛtvā pūrvalakṣaṇasaṃyutam
sthāpitaṃ pūrvavat kṛtvā asmin kālādi neṣyate /
tacchaktiṃ yojayedbimbe śeṣakarma samācaret
sthānake cāsane caiva śayane baliberake /
patane cāṅgahīne ca prāyaścittaṃ tu pūrvavat
utsavārambhadivase kalpite ṛtvijai(?)rapi /
taistaireva tu kartavyāḥ kriyāḥ sarvāvasānakam (?)
madhye tu yojayedanyān mohāttu munisattama /
tāḥ kriyā niṣphalāyānti tasmācchāntiṃ tu kārayet
prāyaścittaṃ tu kartavyaṃ tasya doṣāpunattaye /
pūrveṇa ṛtvijenāpi kuryāt karmāvasānakam
adhamottamamārgaṃ vā pañcāśadvā (?) munīśvara /
pañcaviṃśatibhirvāpi kalaśaiḥ snāpayeddharim
puṇyāhaṃ vācayettatra śāntihomaṃ ca kārayet /
vyādhigraste mṛte vāpi śāstrahīne 'nyadūṣite(?)
pratiṣṭhākarmaṇi tathā cotsave paramārthinam /
yojayedanyamevaṃ cedācāryaṃ tantrapāragam
yāgāgnau caiva vicchinne utsave vartite sati /
tadrāṣṭraṃ ca vinaśyanti(?) kartāro vyādhipīḍitāḥ
taddoṣaparihārāya snapanaṃ cādhamottamam /
saṃprārthya devadeveśaṃ mahāhavipuraḥsaram
mathitvāgniṃ samutpādya laukikāgnimathāpi vā /
vaiṣṇavīkaraṇairyuktaṃ supuṇyāhapuraḥsaram
evaṃ tu kārayedvidvāṃstaddoṣasya nikṛntanam /
yogeśasyārcanāhīne cotsave yāgamaṇḍape
madhye kumbhagate deve hyutsave tu viśeṣataḥ /
niṣphalaḥ sa ca yāgastu kartāro vyādhipīḍitāḥ
tasmāttatphalasiddhyarthaṃ snapanaṃ cādhamottamam /
kārayecchāntihomaṃ tu juhuyācchatamāhutīḥ
puṇyāhaṃ vācayitvā tu tasya doṣaḥ praśāmyati /
yāgeśakumbhe vicale parikumbhe 'thavā punaḥ
bhedane patane vedyāṃ prāyaścittaṃ tu pūrvavat /
aṣṭamaṅgalahīne tu pūjājīne tu tatra ca
maṅgalaṃ tu vinaśyeta kartāro vyādhipīḍitāḥ /
maṅgalātmānamabhyarcya deveśaṃ vidhipūrvakam
śāntihomaṃ tataḥ kṛtvā puṇyāhaṃ vācayettataḥ /
utsave nityapūjāyāṃ vilope homakarmaṇi
tatrasthā narakaṃ yānti tasmādvṛddhirna jāyate /
taddoṣaparihārāya prāyaścittaṃ tu pūrvavat
nityapūjāvasāne tu homaṃ kuryāttathotsave /
homānte tu baliṃ kuryādyathāvidhipuraḥsaram(!)
nityotsavasya hīne vā balidānasya cobhayoḥ /
juhuyānmūlamantreṇa nityāgnau śatamāhutīḥ
etaddvikālahīne tu tadūrdhvaṃ snapanaṃ tathā /
hutvāṣṭākṣaramantreṇa paścānnityaṃ samācaret
nityotsavasya hīnena yadi syāttu mahotsavaḥ /
snāpayet pañcagavyena baliberamanuttamam
snapanaṃ kārayet paścāt pañcaviṃśatibhiḥ kramāt /
alaṃkāraṃ kramāt kṛtvā pūjayeddhavirantakam
nityotsavavidhānena prāsāde balimācaret /
prātarmadhyapradoṣeṣu balibhramaṇamācaret
atha madhyāhnahīne ca kārayedbalikarmaṇi /
ekakālaṃ bhavettasmin balikarma tu cenmune
utsavo niṣphalastatra grāmanāśo bhaveddhruvam /
tasmāttatphalasiddhyarthaṃ dvikālaṃ balimācaret
dvikālaṃ tu muniśreṣṭha balidānaṃ tu kārayet /
pūrvakālabalimadhyakālikā (?) rātrikālabali sapradakṣiṇam(?)
bhūtarākṣasapiśācapannagānāṃ (?) nāśada (-kā?) raṇamidaṃ balibhramam(?) /
yo mohādekasandhyāyāṃ baliṃ nikṣipya(?)nārada
taddoṣaparihārāya prāyaścittaṃ vidhīyate /
adhamottamamārgeṇa snapanaṃ kārayeddhareḥ
brāhmaṇān bhojayet paścāt mahāhavipuraḥsaram /
puṇyāhaṃ vācayet paścāt pūrvavaddhomamācaret
tatkālocite paścāt balidānaṃ samācaret /
aṅkurārpaṇapātraṃ tu naṣṭaṃ patitameva vā
aspṛśyaiḥ sparśitaṃ vāti punarutpādayet kramāt /
śyāme rakte prarūḍhe vā daṇḍe(?) mūṣikabhakṣite
juhuyāt pañcamantraistu pratyekaṃ samidādibhiḥ /
aṣṭottaraśataṃ hutvā viṣṇumantreṇa mantravit
uddeśyadivase tīrthamakṛtaṃ cettu nārada /
daivikairmānuṣairvighnaiḥ punarutsavamārabhet
vyatyāso divasairdravyaiḥ balidāne kṛte yadi /
juhuyānmūlamantreṇa sarpiṣā śatamāhutīḥ
digdevatānāṃ tu vyatyāso vartate cenmahotsave /
krameṇa kārayet paścāt pūrvavaddhomapūrvakam
ekāhamekakālaṃ vā balidānaṃ tu cotsave /
vighnitaṃ cet pravakṣyāmi prāyaścittaṃ tu nārada
juhuyānmūlamantreṇa taddravyeṇa śatāhutīḥ /
dviguṇaṃ kārayet paścādvighnite hyekakālike
pūrvadravyeṇa pūrvaṃ tu pūrvarātrasya pūrvavat /
kṛtvā tu vidhivat sarvaṃ paścāt paścātmakaṃ(?)kramāt
vighnitaṃ cedahorātraṃ kārayedapare 'hani /
kalpiyitvātathā rātriṃ (-trau?)tadbaliṃ cāpi kārayet
paribhramaṃ tu dviguṇaṃ homaṃ caiva tu kārayet /
ekāhādadhikaṃ caiva vighnitaścenmahotsavaḥ
aṅkurārpaṇapūrvaṃ tu tatsarvaṃ punarārabhet /
tattīrthaṃ vighnitaṃ cettu kuryāttadaparehani
snapanaṃ vidhivat kṛtvā tatra homaṃ tu pūrvavat /
kṛtvaivaṃ vidhivat sarvaṃ śeṣaṃ pūrvavadācaret
pratiṣṭhāyāṃ pravakṣyāmi prāyaścittaṃ munīśvara /
pramāṇarahitaṃ bimbaṃ vastrālaṃkārayośca vā
ā(a?)sthāne vāmuhūrte vā sthāpanaṃ tu na kārayet /
sthāpanaṃ cenmahāmohāt kartā bhartā vinaśyati
taddoṣaparihārāya prāyaścittaṃ vidhīyate /
yātrāṃ kṛtvā vidhānena punaḥ sthāpanamārabhet
jalādhivāsanādūrdhvaṃ sthāpanāt prāṅmunīśvara /
vighnitā cetkriyā madhye prāyaścittaṃ vidhīyate
brāhmaṇānāmanujñāṃ tu labdhvā paścāt parehani /
pañcopaniṣadairmantraiḥ hutvājyena śataṃ śatam
samāpya vidhivaccheṣaṃ sthāpayet puruṣottamam /
tathaiva kārayet sarvaṃ rakṣitaṃ ceddinatrayam
kalaśaṃ pūrṇakumbhaṃ vā maṅgalāṣṭakameva vā /
aspṛśyasparśitaṃ vāpi bhinnaṃ vā mantrasāditam
anyaṃ pūrvavadutpādya sthāpayet pūrvavat kramāt /
uddhṛtaṃ brahmakumbhaṃ tu dūṣitaṃ patitaṃ tu vā
kumbhamanyaṃ tathā kṛtvā saṃskṛtya vidhivadbudhaḥ /
pañcopaniṣadairmantraiḥ praṇavena tathaiva ca
ājyena juhuyāttatra pratyekaṃ śatamāhutīḥ /
kṛtvā puṇyāhanirghoṣaṃ sthāpayet pūrvavat kramāt
mantrahīnaṃ kriyāhīnaṃ dravyahīnaṃ tathālayam /
vyatyāsaḥ kālahīnaṃ ca sphālitaṃ cādbhutaṃ tathā
eteṣāṃ cāpyanuktānāṃ prāyaścittaṃ vidhīyate /
juhuyānmūlamantreṇa ghṛtena śatamāhutīḥ
āśaucaṃ vāthavā vyādhirmṛtyurvā vidyate yadi /
ācāryasya tu tatkāle vakṣye saṃsthāpanakramam
adīkṣitaṃ vā viprendra vaiṣṇavaṃ vedapāragam /
snāpyālaṃkāritaṃ śuddhaṃ tenaiva sthāpayedbudhaḥ
pauruṣeṇa tu sūktena praṇavena tataḥ param /
tatastu mūlamantrābhyāṃ muhūrte sthāpayedbudhaḥ
tataścācāryamanvīkṣya daśāhāt prāk prayatnataḥ /
tenaiva kārayet sarvaṃ mantranyāsādi pūrvavat
tataḥ prabhṛti devasya caturthyā(?)snānameva ca /
ācāryaṃ pūjayet paścāt puṣkalena dhanena ca
ācāryadakṣiṇāhīne prāyaścittena pūjayet /
devasya sthāpanādūrdhvaṃ caturthe 'hani nārada
snapanaṃ cārcanaṃ tasminnakṛtaṃ cettu nārada /
tadūrdhvaṃ dvādaśāhādarvāk prāyaścittaṃ vidhīyate
snapanaṃ cottamaṃ vā syādadhamottamameva vā /
snapanaṃ kārayitvādau brāhmaṇānāṃ ca bhojanam
pañcopaniṣadairbhantrairhutvājyena śataṃ śatam /
yathāvittānusāreṇa(!) snapanaṃ vātha kārayet
yathāvitaṃ tu deveśaṃ pūjayettu dine dine /
pūjānte dakṣiṇāṃ dadyādahanyahani nārada
sādhakānāṃ hitārthāya rājarāṣṭrahitāya ca /
tasmātsarvaprayatnena dakṣiṇāṃ dāpayet sadā
dakṣiṇāhīnametaccet sarvaṃ niṣphalameva ca /
ācāryadakṣiṇāhīne prāyaścittaṃ vidhīyate
adhamottamamārgeṇa deveśaṃ snāpayettataḥ /
brāhmaṇān bhojayet paścāt puṇyāhaṃ vācayettataḥ
pūrvoktena vidhānena pūjayet puruṣottamam /
ācāryaṃ pūjayet paścādyathāvittānusārataḥ(!)
tasmāt sarvaprayatnena dakṣiṇānamuttamam /
sruksruvaṃ (-vau?) maṇḍape caiva kuṇḍamaṇḍalatoraṇam
vedikādi muniśreṣṭha kuryāccedapramāṇataḥ /
pramādānmūlamantreṇa mūlayukśatamāhutīḥ
juhuyādvaiṣṇavāgno tu ācāryo 'nalamadhyame /
pratyekaṃ samidājyena caruṇāpi mahāmune
vaiṣṇavīkaraṇāttasmiṃstena śāntirbhaviṣyati /
hareratipriyakaraṃ tasmāt karma samācaret
bālasthānasya vakṣyāmi prāyaścittaṃ tu nārada /
mūlāgārārcanābimbaṃ bālāgāre na pūjayet
bālasthānārcanābimbaṃ mūlasthāne tu pūjayet /
pūjayedvarjyabimbaṃ tu yadi lobhācca mantravit
tatpūjā niṣphalaṃ yāti kartā bhartā vinaśyati /
yo mohādarcayedbimbaṃ prāyaścittaṃ vidhīyate
snāpayedarcanābimbamadhamottamamārgataḥ /
madhyamaṃ vā muniśreṣṭha taddoṣasya nikṛntanam
brāhmaṇān bhojayet paścāt vaiṣṇavān vedapāragān /
śāntihomaṃ kramāt kṛtvā puṇyāhaṃ vācayettataḥ
mūlāyāmarcakaḥ samyak bālasadmani pūjayet /
bālagehārcakastasmin mūlasthāne na pūjayet
pūjayedyadi saṃmohāt niṣphalaṃ syānna saṃśayaḥ /
tadgrāmaṃ nidhanaṃ yāti dharmamārgo vinaśyati
tasmāt sarvaprayatnena mūlāgāre na pūjayet /
lobhānmohāttu deveśaṃ pūjayedyadi nārada
tatpūjāphalasiddhyarthaṃ prāyaścittaṃ vidhīyate /
jalasaṃprokṣaṇaṃ kṛtvā supuṇyāhapuraḥsaram
mūlādhivāsanaṃ kṛtvā maṇḍape cādhivāsanam /
adhamottamamārgaṃ vā kārayenmunisattama
brāhmaṇān bhojayet paścāt yathāvittānusārataḥ (!) /
pūjayedbālagehe tu yāvanmūlapraveśanam
evaṃ cāpi na kṛtvā tu vartate kālalaṅghanam /
snapanaṃ mūrtihomaṃ ca maṇḍape cādhivāsanam
kṛtvā tu vidhivat samyak sthāpayedvidhivat kramāt /
ūrdhvaṃ tu vatsarāt kālo gataṃ cedvakṣyate 'dhunā
vinā jalādhivāsaṃ ca sarvaṃ pūrvavadācaret /
pratiṣṭhāyāḥ kriyāḥ kṛtvā ......prārthayeddharim
corairapahṛtaḥsa (-hṛtā cet?) tu pratimā taruṇālaye /
bimbamanyaṃ samutpādya lohajaṃ sumanoharam
jalādhivāsanaṃ kṛtvā maṇḍape cādhivāsanam /
mūrtihomaṃ tathā śāntiṃ snapanaṃ cādhamottamam
kṛtvā puṇyāhaghoṣaṃ ca sthāpayedbālasadmani /
pūrvasaṃskṛtabimbaṃ cejjalavāsaṃ vinā bhavet
bālasthānaṃ samāpyaivaṃ tantrasaṃkaraṇaṃ śṛṇu /
vāstusāṅkaryamevaṃ vai vakṣyāmi kramayogataḥ
pañcarātraṃ tathā śaivaṃ vaikhānasamiti tridhā /
tattacchāstroktamārgeṇa vāstusaṃgrahaṇādayaḥ
tathā tathaiva kartavyāḥ prāsādapratimādayaḥ /
kṛtvā tu vidhivat samyak sthāpanādikrameṇa hi
teṣāṃ vāstau tu sāṃkaryādrāṣṭranāśo dhanakṣayaḥ /
tasmātsarvaprayatnena varjayedvāstusaṃkaram
atra kiñci (kaści?) dviśeṣo 'sti vakṣyāmi śṛṇu suvrata /
karṣaṇādikṛtaṃ pūrvaṃ vaikhānasavidhānataḥ
pañcarātreṇa śāstreṇa sthāpayet puruṣottamam /
śaivavaikhānasābhyāṃ tu vidhinā vāstusaṃgraham
taddeśe sthāpayeddevaṃ sāttvatena vidhānataḥ /
grāmarājānusāreṇa brāhmaṇānāmanujñayā
vidyate yadi vāñchā cet pañcarātreṇa vārcanam /
tacchāstreṇoktamārgeṇa sthāpitaṃ pūjitaṃ purā
śaivavaikhānasābhyāṃ ca arcayenna kadācana /
vaikhānasasya śaivasyāvaidikatvānmunīśvara
śaivaṃ vekhānasaṃ cāpi asaumyaṃ tadudāhṛtam /
saumyaṃ tu sāttvataṃ caiva tasmātsaumyaṃ viśiṣyate
tatra sāttvatamārgeṇa pūjayet puruṣottamam /
śaivavaikhānasābhyāṃ tu rodrapūjāgnirogakṛt
saumyaṃ tu sāttvataṃ tantraṃ tacchāstravidhimācaret /
daivādvā mānuṣādvāpi lobhānmohāt pramādataḥ
sthāpite raudramārgeṇa pūjyamāne dine dine /
hitvā raudravidhānaṃ tu sarveṣāṃ hitakāmyayā
grāmavṛddhikaraṃ puṇyaṃ rājabhūsuravardhanam /
tasmāt sarvaprayatnena hitvā raudraṃ tu tatkṣaṇāt
sthāpayet sāttvatenātha vidhinā pūjayeddharim /
tasmāt sarvaprayatnena na kuryāttantrasaṃkaram
sāttvaṃtaṃ pañcarātrākhyaṃ sākṣadviṣṇumukhācchrutam /
anuṣṭheyaṃ dvijaśreṣṭhairvaiṣṇavairvedapāragaiḥ
pañcarātraṃ mahājñānaṃ dharmakāmārthamokṣadam /
śaivaṃ ca śambhunā proktaṃ śuddhaṃ laiṅgamiti dvidhā
nānuṣṭheyaṃ dvijaśreṣṭhaiḥ parārthe munisattama /
ātmārthe muni(dvija?)varyastu pūjayecchuddhamuttamam
dine dine muniśreṣṭha laiṅgikaṃ na smaredbudhaḥ /
vaikhānasahitārthāya śāstraṃ bhārgavanirmitam
nānuṣṭheyaṃ dvijaśreṣṭhairātmanor'the parasya ca /
pratilomahitārthāya pūjayet puruṣottamam
sā pūjā śūdravṛddhyarthā dvijānāṃ śaktihānikṛt /
dine dine muniśreṣṭha nātra kāryā vicāraṇā
tatpūjāvaidikatvācca nānuṣṭheyā dvijottamaiḥ /
nāradaḥ---
vaikhānasā iti proktāḥ ke te cātra vivakṣitāḥ
vānaprasthā dvidhā kiṃ te sūtā vā kiṃ vivakṣitāḥ /
viṣvaksenaḥ---
brahmaṇyāṃ kṣatriyājyātāḥ sūtā vaikhānasāstathā
sūtakāśca rathakārāśca tathā paurāṇikā iti /
paryāyavācakāḥ śabdāḥ pratilomeṣu pūjitāḥ
ete vaikhānasā proktāḥ bhārgavāgamapūjakāḥ /
pratilomahitārthāya bhṛguṇā tantramīritam
manvādidharmaśāstreṣu vānaprasthāśramaḥ kramāt /
saṃproktastu muniśreṣṭha iti śāstrasya niścayaḥ
eteṣāṃ saṃkaraṃ tatra varjyamāhurmanīṣiṇaḥ /
tantrasaṃkaradoṣeṇa sarvaṃ naśyatyasaṃśayaḥ
rājñā sarvaprayatnena jagadrakṣaṇakāṃkṣiṇā /
saṃkaraḥ parihartavyo rājarāṣṭrasukhāya ca
yaddaivatyaṃ kṛtaṃ kṣetraṃ vidhinā karṣaṇādinā /
tadanyadaivataṃ vipra manasāpi na kalpayet
yadi vā sthāpyate mohāddaṇḍyo vadhyaḥsa pāpabhāk /
sa kartā saṃkarasyāpi rājño rāṣṭrasya tasya hi
pañcarātraṃ tu śaivaṃ vai vaikhānasavidhānakam /
teṣāṃ vāstvādisāṃkaryāt kiñcideva viśeṣakam
sāttvataṃ sarvavṛddhyarthaṃ śaivaṃ sarvavināśakṛt /
vaikhānasamanarthārthaṃ tasmāttatparivarjayet
asthānasthāpitāḥ kecit svasthāna [pari?]varjitāḥ /
devatādvayakopena sarvaṃ naśyatyasaṃśayaḥ
saṃkaro dvividhaḥ proktaḥ sarvaprāṇivināśanaḥ /
jātisaṃkaraṇaṃ caiva tantrasaṃkaraṇaṃ tathā
jātisaṃkaraṇenaiva jagaccaṇḍālatāṃ vrajet /
tantrasaṃkaraṇenaiva rājārāṣṭraṃ vinaśyati
rāṣṭraṃ śarīraṃ rājastu rājā jīvaḥ sa ucyate /
rāṣṭrakṣaye kṣayo rājñaḥ tasmādrakṣyaṃ dvayaṃ budhaiḥ
caṇḍālatvaṃ gate loke vedāḥ sarve tirohitāḥ /
tirohiteṣu vedeṣu yajñādikratavastathā
ekavarṇaṃ jagatsarvaṃ vastu niśceṣṭakaṃ bhavet (?) /
jātisaṃkaradoṣeṇa dvijānāṃ maraṇaṃ bhavet
tasmāt sarvaprayatnena sāṃkaryaṃ parivarjayet /
devadevātparaṃ nānyattadāyattā hi siddhayaḥ
iti cintyaiva bhūtānāṃ vayaṃ devamupāsmahe /
sarvadevamayo viṣṇurbhagavān bhūtabhāvanaḥ
sarvaprāṇihitārthāya nānyaivaiko 'pi dṛśyate /
brahmā rudraśca śakraśca vasavo varuṇastathā
yakṣagandharvasiddhaśca bhūtavetālarākṣasāḥ /
śaktayaśca tathā cānyāḥ sarvāḥ viṣṇuvibhūtayaḥ
tāśca sarvāḥ prasīdanti purā cārthārthināṃ nṛṇām /
pūjyamāne tu satataṃ tattatpūjāvidhānataḥ
sarvaprāṇihitārthāya munibhiḥ karuṇātmabhiḥ /
kṛtāni tattadyogyāni śāstrāṇi munipuṅgava
vaidikaṃ tāntrikaṃ caiva tathā vaidikatāntrikam /
trividhaṃ karma saṃproktaṃ pañcarātrārṇavāmṛtam (?)
vaidikaṃ brāhmaṇānāṃ tu rājñāṃ vaidikatāntrikam /
tāntrikaṃ vaiśyaśūdrāṇāṃ sarveṣāṃ tāntrikaṃ tu vā
bhārgaveṇoktadharmeṇa pratilomādi kārayet /
aśrīkaramasaumyaṃ tadabrāhmaṇaparigraham
avaidikatvāttattantraṃ vaikhānasamathādhamam /
saṃkaraḥ parihartavyo brāhmaṇaiśca jagaddhitaiḥ
vāstau bimbasya pūjāyāṃ pūjakasya ca saṃkaraḥ /
sarvathā parihartavyo prāyaścittaiḥ pṛthagvidhau(-dhaiḥ?)
nāradaḥ---
prāyaścittaṃ samācakṣva bimbasaṃkaraṇādiṣu /
yatkṛtvā sarvadoṣāśca naśyantyaśubhahetavaḥ
viṣvaksenaḥ---
na tithirna ca nakṣatraṃ kālavelā na vidyate /
saṃkaraṃ tayajyate kṣipraṃ sarvaprāṇihitāya vai
sadya eva tu kartavyā saṃkarasya tu niṣkṛtiḥ /
niṣkṛtyāharahaḥ(?)paścāt rājarāṣṭrasuvṛddhikṛt
grāmasya nagarasyāpi sarvasaṃpatsukhāvaham /
tasmāt sarvaprayatnena kṣipraṃ śāntiṃ samācaret
yattantreṇa samārabdhaṃ tattantreṇaiva kārayet /
anyathā cenmahādoṣo rājarāṣṭravināśakṛt
tasmāt sarvaprayatnena na kuryāttantrasaṃkaram /
ekāhamarcanāhīne svakalpoktavidhānataḥ
ekāśītikramāt kṛtvā snapanaṃ sādhakottamaḥ /
śāntihomaṃ kramāt kṛtvā snapanaṃ sādhakottamaḥ
śāntihomaṃ kramāt kṛtvā vāstuhomaṃ tathaiva ca /
brāhmaṇān bhojayet paścādaṣṭottaraśataṃ kramāt
tasyārdhaṃ vā tadardhaṃ vā yathāvittānusārataḥ(!) /
caturmūrtividhiṃ smṛtvā pañcamūrtividhi tyajet(?)
parivārāṇi sarvāṇi pūrvavat sthāpayet kramāt /
tattvanyāsaṃ kramāt kṛtvā sṛṣṭinyāsaṃ tathaiva ca
mūlamantreṇa matimān mūlamūrtimanusmaran /
pūjayet satataṃ paścāt pūrvoktena vidhānataḥ
mahāhavirnivedyātha kārayedgurupūjanam /
pūjālope 'pi cettatra punastenaiva pūjayet
tatra sāttvatamārgeṇa pūjyamāne dine dine /
tantrāntareṇa deveśaṃ kadācinna tu pūjayet
pūjayedyadi saṃmohānniṣphalaṃ syānnaṃ saṃśayaḥ /
tatpūjāharahaḥ paścāttadgrāmasya vināśakṛt
tasmāt sarvaprayatnena pūjayettaddvijottama /
pūrvaṃ karmārcanādīnāṃ śuddhasnānaṃ tu kārayet
jalasaṃprokṣaṇādīni mūlārcāyāṃ niyojayet /
snapanādīni karmāṇi karmārcāyāṃ niyojayet
utsavaṃ kārayettasmin balihomapuraḥsaram /
ekāhaṃ vā tryahaṃ vātha saptāhaṃ vā munīśvara
kārayedutsavaṃ tatra yathāśaktyānurūpataḥ (!) /
etat krameṇa kartavyaṃ dvādaśābdāntameva ca
ekābde rakṣasāṃ sthānaṃ (vāsaḥ?) tasmācchāntiṃ tu kāreyat /
dvyabde ca yakṣavāsastu tryabde bhūtasaṃkulam
caturabde piśācānāṃ pañcābde dānavālayam /
pañcavarṣamatīte tu nivāso brahmarakṣasām
tasmāt sarvaprayatnena kṣipraṃ śāntiṃ tu kārayet /
dvādaśābdāt purā kuryāt jalasaṃprokṣaṇena tu
evameva tu kartavyaṃ viṃśadvarṣāntameva tu /
ataḥ paraṃ pravakṣyāmi prāyaścittaṃ tu nārada
jalasaṃprokṣaṇaṃ kuryājjalavāsapuraḥsaram /
brāhmaṇān bhojayet paścānmahāhavipuraḥsaram
ṣaṭtriṃśadvatsarādarvāk tāvattenaiva kārayet /
ṣaṭtriṃśadvatsarādūrdhvaṃ prāyaścittaṃ vidhīyate
pañcagavyaṃ kramāt kṛtvā garbhāgāraṃ viśodhayet /
puṇyāhaṃ vācayitvā tu brāhmaṇānāmanujñayā
jalādhivāsanādīni pūrvoktenaiva kārayet /
godānaṃ bhūmidānaṃ ca hiraṇyaṃ vastrameva ca
sarvadānaṃ tataḥ kuryāt brāhmaṇebhyo yathākramam /
evaṃ tadvardhayitvā tu pañcāśadvatsarāntakam
pañcāśadvatsarādūrdhvāṃ prāyaścittaṃ vidhīyate /
jalādhivāsanādīni punaḥ sthāpanamārabhet
brāhmaṇān bhojayettatra śeṣaṃ pūrvavadācaret /
etat krameṇa kartavyaṃ śatavarṣāntameva ca
saṃvatsaraśatādūrdhvaṃ śūnyasthānaṃ bhaveddhruvam /
tadgrāmaṃ nidhanaṃ yāti tatrasthā narakaṃ vrajet(?)
tadgrāmaṃ nidhanaṃ yāti tasmācchāntiṃ tu kārayet /
śāntiṃ kṛtvā vidhānena pañcarātreṇa pūjayet
pūjālope 'pi cettasmin punastenaiva pūjayet /
tasmāt sarvaprayatnena kṣipraṃ śāntiṃ samācaret
Original text: Viṣvaksenasaṃhitā · Edition: Lakshmi Narasimha Bhatta, Tirupati 1972 (Kendriya Sanskrit Vidyapeetha Series, 17) · Data entry members of the Sansknet Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0