Language

ENहिગુ
Scripture Library

Viṣvaksenasaṃhitā · Chapter 39

39.1

iti śrīpāñcarātre viṣvaksenasaṃhitāyāṃ pīṭhacalanādinimitta- prokṣaṇavidhirnāmāṣṭatriṃśo 'dhyāyaḥ ||
ekonacatvāriṃśo 'dhyāyaḥ
viṣvaksenaḥ---
ataḥ paraṃ pravakṣyāmi prāyaścittavidhiṃ param /
pūjanādiṣu sarvāsu kriyāsu munisattama

39.2

prātaḥ sandhyārcanāhīne madhyāhne dviguṇaṃ caret /
prātarmadhyāhnayorhīne sāyāhne triguṇaṃ caret

39.3

ekāhamarcanāhīne upavāsavrataṃ caret /
kalaśairnavabhiḥ snāpya pūrvoktena vidhānataḥ

39.4

puṇyāhaṃ vācayettatra bhojyā vai brāhmaṇāstrayaḥ /
arcayitvā yathānyāyaṃ pūrvoktena vidhānataḥ

39.5

dvitīye dviguṇaṃ caiva tṛtīye triguṇaṃ caret /
evameva tu kartavyaṃ dvādaśāhāntameva ca

39.6

pakṣahīnaṃ bhavettasmin snāpayedadhamottamam /
brāhmaṇān bhojayettatra viprān dvādaśaṃ pāyasaiḥ

39.7

māsahīnaṃ bhavettatra vāstuhomena saṃyutam /
adhamottamamārgeṇa snapanaṃ kārayeddhareḥ

39.8

puṇyāhaṃ vācayettatra pūjayet pūrvavat kramāt /
brāhmaṇān bhojayettatra śiṣṭān pañcadaśādhikān

39.9

etat krameṇa kṛtvā tu trimāsāntaṃ viśeṣataḥ /
trimāsādīni ṣaṇmāsādarvāk pūjāvilopane

39.10

saṃmārjyāntarbahirgehaṃ prakṣālya vidhivattadā /
dhūpayitvāgarudhūpena puṇyāhaṃ tatra kārayet

39.11

uttamottamamārgaṃ vā hyekāśītikrameṇa vā /
snāpayeddevadeveśaṃ yathāvittānusārataḥ(!)

39.12

brāhmaṇān bhojapettatra pūrvavaddhomamācaret /
mahāhavirnivedyātha pūjayet puruṣottamam

39.13

tataḥ paraṃ trivarṣāt prāk snapaṃna cottamottamam /
snāpayenmuniśārdūla pūrvoktena vidhānataḥ

39.14

brāhmaṇān bhojayettatra yathāvittānusārataḥ(!) /
tadūrdhvaṃ dvādaśādarvāk prāyaścittaṃ vidhīyate

39.15

praṇavena nirīkṣyātha garbhagehaṃ tu sādhakaḥ /
pañcagavyaṃ kramāt kṛtvā garbhāgāraṃ vidhodhayet

39.16

uttamottamamārgaṃ vāpyathavā madhyamaṃ tu vā /
snāpayeddevadeveśaṃ yathāvibhavavistaram

39.17

brāhmaṇān bhojayettatra yathāvittānusārataḥ(!) /
śāntihomaṃ krāmat kṛtvā pūrvavat pūjayetaddharim

39.18

ata ūrdhvaṃ muniśreṣṭha prāyaścitaṃ vidhīyate /
jalasaṃprokṣaṇaṃ kuryāt puṇyāhoktipuraḥsaram

39.19

brāhmaṇān bhojayettatra tena śāntirbhaviṣyati /
pūjāṅgadravyahīnaṃ cet arghyādihavirantakam

39.20

hīnairdravyaistu deveśamarcayeddviguṇaṃ punaḥ /
aṣṭākṣareṇa mantreṇa devāgre tu śataṃ japet

39.21

taddoṣaparihārārthaṃ prāyaścittamidaṃ bhavet /
prāyaścittaṃ kramāt kuryāt taddravyeṇa dine dine

39.22

etat saṃkṣepataḥ proktaṃ pūjālope tu nārada /
ālaye patite tatra bālasthānaṃ tu kārayet

39.23

deveśaṃ vidhivat sthāpya pūjayettu dine dine /
ālayaṃ pūrvavat kṛtvā prokṣaṇaṃ kārayettataḥ

39.24

bhinnālaye tu tatsthāne śailaṃ vā dāru yojayet /
iṣṭakāsudhayāyuktaṃ navakarmāṇi kārayet

39.25

citrābhāsālaye tatra citrakarma samācaret /
snapanaṃ tatra kurvīta mūrtihomaṃ ca kārayet

39.26

brāhmaṇān viṣṇubhaktāścaṃ bhojanaṃ kārayettataḥ /
mahāhavirnivedyātha pūjayet puruṣottamam

39.27

dahane tu pravakṣyāmi prāyaścittavidhikramam /
prāsādaṃ maṇḍapaṃ vātha prākāraṃ gopuraṃ tathā

39.28

prāsādābhyantaraṃ vāpi pacanālayameva vā /
vinodamaṇḍapaṃ caiva yāgamaṇḍapameva vā

39.29

puṣpasthāne jalasthāne cānyasminnitareṣu ca /
pramādādagnidagdhaṃ cet samyagutpādya pūrvavat

39.30

snapanaṃ tu trirātrāt prāk kārayedadhamottamam /
brāhmaṇān bhojayettatra puṇyāhaṃ caiva kārayet

39.31

nārāyaṇopaniṣadaṃ paṭhettantrottarakramāt(?) /
aṣṭākṣareṇa juhuyādājyena śatamāhutīḥ

39.32

yadi dagdhaṃ vimānaṃ cet kevalaṃ(-lā?)pratimā punaḥ /
dagdhasya caikadeśaṃ cet samyagutpādya pūrvavat

39.33

snapanaṃ cottamaṃ kuryāt adhamottamameva vā /
snāpayeddevadeveśaṃ pūjayet pūrvavat kramāt

39.34

vimānaṃ bahudagdhaṃ cet bālasthānaṃ prakalpayet /
navagehaṃ kramāt kṛtvā śeṣakarmāṇi kārayet

39.35

nāradaḥ---
ukto me bhavatā doṣaḥ sthānasya tu viśeṣataḥ /
atyadbhutānāṃ sarveṣāṃ doṣānme brūhyaśeṣataḥ

39.36

ālaye devadevasya ye doṣāḥ prabhavanti vai /
haviṣāṃ caiva ye doṣāḥ tathopakaraṇeṣu ca

39.37

viṣvaksenaḥ---
sādhu pṛṣṭaṃ tvayā deva vaktavyaṃ ca mayādhunā /
ālaye devadevasya ye doṣāstān bravīmi te

39.38

valmīkadarśane caiva tathā sarpasya darśane /
anyeṣāṃ caiva jantūnāṃ saviṣāṇāṃ munīśvara

39.39

madhupralambane caiva buddhipūrvāgnipātane /
vaidyudaśanipāte ca ulkāpāte tathaiva ca

39.40

pramādāt pratimā vāpi dvidhā caiva bhevadyadi /
ulūkavāsane caiva vṛkṣāṇāṃ ca samudbhave

39.41

vimānasya ca bhede ca sarveṣāṃ ca vināśakṛt(?) /
keśakīṭādipāte ca jalajānāṃ nipātane

39.42

anyeṣāṃ caiva jantūnāṃ vinipāte haviḥṣu ca /
garbhāgāre tathā viṣṇoḥ upahāre tathaiva ca

39.43

maṇḍape devadevasya prathamāvaraṇe 'thavā /
dvitīye vā tṛtīye vā balipīṭheṣu sarvaśaḥ

39.44

agnisthāne jalasthāne puṣpasthāne tathaiva ca /
āsthānamaṇḍape caiva tathālaṃkāramaṇḍape

39.45

līlāsthāneṣu cānyeṣu gavāṃ sthāne tathaiva ca /
śithilīnāṃ samudbhāve doṣān vakṣye munīśvara

39.46

valmīkadarśane vyādhiḥ mṛtyuḥ sarpasya darśane /
anāvṛṣṭirmadhoścaiva durbhikṣamitareṣvapi

39.47

śithilī(śilīndhra?) darśane caiva pratimāyāṃ hareryadi /
rājā mṛtyumavāpnoti rājyabhraṃśamathāpi vā

39.48

vyādhiṃ vā mahādāpnoti śatrubhirvā parābhavam /
putradāraviyogaṃ vā labhate nātra saṃśayaḥ

39.49

grāmāṇāṃ nagarāṇāṃ ca deśasya ca balasya ca /
vināśamāpnuyāt samyak sadyo vā syādupalpavaḥ

39.50

pīṭhe garbhagṛhe caiva upahāre tathaiva ca /
amātyamantriṇāṃ doṣāḥ prakṛtīnāṃ tathaiva ca

39.51

sthānāntareṣu sarvatra śithilīnāṃ tu darśane /
rāṣṭre doṣā bhaviṣyanti dubhikṣavyādhisaṃbhavāḥ

39.52

śunai(śvabhir?)vā vānarairvāpi gṛdhraiśca kṛmikīṭakaiḥ /
piṅgalairvāyasaiścaiva pakṣibhiḥ kukkuṭādibhiḥ

39.53

tathānyaistādṛśairbhūtaiḥ pratimā spṛśyate yadi /
sthānanāśamavāpnoti grāmasyānarthameva ca

39.54

prāyaścittaṃ pravakṣyāmi valmīkādeśca darśane /
tadapi pratimāyāṃ cedyātrāṃ kṛtvā yathāvidhi

39.55

taddeśaṃ śodhayitvā tu yāvatsamyagbhaveddṛḍham /
pūrvavat kalpayitvā tu punaḥsaṃsthāpayet kramāt

39.56

jalasaṃprokṣaṇaṃ vāpi kuryānmantrīṃ vicakṣaṇaḥ /
dūṣitaṃ cetaradbimbaṃ jantubhiḥ sparśane sati

39.57

mārjayitvā kuśairdarbhaiḥ puṇyāhaṃ tatra kārayet /
snapanaṃ kārayet paścāt karmārcāyāṃ yathāvidhi

39.58

juhuyāt pañcamantraistu pratyekaṃ śatamāhutīḥ /
tataśca śithilījāte pīṭhe garbhagṛhepi vā

39.59

śodhayitvā tu taṃ deśaṃ dṛḍhīkṛtya prayatnataḥ /
snapanaṃ vidhivat kṛtvā caikāśītikrameṇa tu

39.60

śāntihomaṃ tataḥ kṛtvā puṇyāhenaiva śuddhyati /
vimāne madhunotpanne prākāre 'bhyantare 'pi vā

39.61

prakṣālya pañcagavyena bahirantaḥ samantataḥ /
snapanaṃ cāpi kṛtvā tu puṇyāhenaiva śuddhyati

39.62

anuktānāṃ tu sarveṣāṃ prāyaścitaṃ vidhīyate /
uttamaṃ madhyamaṃ vāpi adhamottamameva vā

39.63

snāpayeddevadeveśaṃ pūjayedvidhipūrvakam /
śāntihomaṃ tataḥ kṛtvā puṇyāhenaiva śuddhyati

39.64

nṛttagītaṃ ca vādyaṃ ca kārayeddevasannidhau /
tadante pūjayitvā tu japenmūrtiṃ yathākramam

39.65

brāhmaṇāna bhojayitvā tu vaiṣṇavāṃśca viśeṣataḥ /
alaṃkāravidhiṃ kṛtvā naivedyaṃ ca mahāhaviḥ

39.66

nityadīpavināśe tu prāyaścittaṃ vidhīyate /
kapilājyaṃ śarāve tu sthāpayitvāstramantrataḥ

39.67

dīpayitvā muniśreṣṭha dīpamudrāṃ pradarśayet /
nityāgnau samidājyena caruṇā hūyate pṛthak

39.68

śataṃ vāpi tadardhaṃ vā tasyārdhaṃ vāhutīḥ kramāt /
kārayenmūrtimantreṇa pratyekaṃ juhuyāt kramāt

39.69

havirādyeṣa sarveṣu keśakīṭādipātane /
evameva tu kartavyaṃ prāyaścittaṃ tu nārada

39.70

śuddhasnānaṃ purā kṛtvā tadbimbaṃ parameṣṭhinā /
adhamottamamārgeṇa snapanaṃ kārayet kramāt

39.71

pañcopaniṣadairmantraiḥ pratyekaṃ śatamāhutīḥ /
puṇyāhaṃ vācayitvā tu tena śāntirbhaviṣyati

39.72

deveśaṃ pūjayet paścāt pūrvoktena vidhānataḥ /
ācāryaṃ pūjayet paścāt yathā tuṣṭo bhaviṣyati

39.73

ihopayuktadravyāṇi ācāryāya nivedayet /
prāyaścittaṃ pravakṣyāmi maraṇe devatālaye

39.74

caṇḍālapatitādīnāṃ maraṇe vartite sati /
garbhāgāre 'thavā cārdhamaṇḍape vā munīśvara

39.75

prāsādasthitapīṭhāgre tathābhyantaramaṇḍape /
khātvā caiva dhanurmātraṃ taṃ deśamaśilā tu cet

39.76

saṃpūrya saikatairmṛdbhiḥ kṣālayitvā tu vāriṇā /
ālayaṃ pañcagavyena bahirantaśca śodhayet

39.77

samidājyena caruṇā pratyekaṃ tu sahasrakam /
aṣṭadikṣu yathānyāyaṃ juhuyānmūlamantrataḥ

39.78

brāhmaṇān bhojayet paścāt prāsādasya samantataḥ /
puṇyāhaṃ vācayettatra kārayedadhamottamam

39.79

snāpeyadvidhivat samyagyathāvittānusārataḥ(!) /
etadardhaṃ tu śūdrasya maraṇe kārayedbudhaḥ

39.80

tadardhaṃ tu dvijātīnāṃ maraṇe devatālaye /
maṇḍape gopure teṣāṃ maraṇe vartite sati

39.81

bhūśuddhiṃ pūrvavat kṛtvā puṇyāhaṃ caiva kārayet /
homamekaṃ tu kartavyamālayasyottare budhaḥ

39.82

śilāmayaṃ cettadgehaṃ garbhāgārādi nārada /
kapilāgomayaṃ grāhyaṃ mūlamantreṇa mantravit

39.83

garbhāgārādi sarvatra vāyumantreṇa lepayet /
saṃprokṣya pañcagavyena śeṣa pūrvavadācaret

39.84

bhūgupte cāgnidagdhe ca jalāviṣṭe nirāspade /
mantreśaṃ(-śe?)ciralupte ca punaḥ sthāpanamācaret

39.85

tasmādūrdhvaṃ tu vidhivat bimbasthāpanamārabhet /
aṅgahīnasya berasya aṅgahīnaṃ (?)bhavedyadi

39.86

suvarṇena tadaṅgaṃ tu kṛtvā sandhāpayeddaḍham /
evaṃ kṛtvā vidhānena punaḥ sthāpanamārabhet

39.87

jalavāsavidhānena pūrvavaccheṣamācaret /
athavātra muniśreṣṭha jalasaṃprokṣaṇa tu vā

39.88

kārayeddevadevasya tena śāntirbhaviṣyati /
santyājyaṃ dārujaṃ bimbaṃ sandheyaṃ mṛṇmayaṃ bhavet

39.89

chinne bhinne tathā vaktre mūlārcāyāṃ pramādataḥ /
kalpayitvā tu deveśe bālasthānakrameṇa tu

39.90

yuktyā yuktiviśeṣeṇa śilpibhiḥ kārayeddṛḍham /
kṛtvā varṇairalaṃkāraṃ pratiṣṭhāṃ punarārabhet

39.91

sauvarṇapratimāyāṃ tu chinne bhinne ca vaktrake /
drāvayitvā sakṛt siktaṃ kṛtvā saṃsthāpayet punaḥ

39.92

tatastu bahudhā bhinnaṃ tāmraṃ cāpsu vinikṣipet /
ekadhā ca dvidhā bhinnaṃ tāmreṇaiva tu yojayet

39.93

tatsarvaṃ pūrvavat kṛtvā bimbaṃ kuryānnavaṃ śubham /
tāmrabimbaṃ tu saṃsthāpya nityaṃ pūjā pravartate

39.94

bimbaṃ sulakṣaṇopetaṃ rājataṃ saṃbhavedyadi /
jalādhivāsanādīni tasmin kāryāṇi sarvaśaḥ

39.95

tāmrabimbagatāṃ śaktiṃ rājate sthāpya yatnataḥ /
tāmrabimbaṃ parityajya rājataṃ sthāpayet kramāt

39.96

tathaiva rājataṃ tyaktvā sauvarṇaṃ sthāpayet kramāt /
kadācidapi na tyājyaṃ sauvarṇaṃ bhūtimicchatā

39.97

svadharmayuktajātibhyo durvṛtte 'pi tathā dvija /
mukhya eva sadā vipra tathaivottamaberakam

39.98

sauvarṇameva sarveṣāṃ mukhyabimbaṃ praśasyate /
saṃsthāpya svasya sthāne tu pūjayettu dine dine

39.99

brahmasthāne sthitaṃ bimbaṃ karmārcāṃ na tu cālayet /
calanaṃ tu bhavettasmin rājyasya calanaṃ bhavet

39.100

tatsthānaṃ nidhanaṃ yāti grāmasya nidhanaṃ bhavet /
tasmāt sarvaprayatnena uktakāle tu cālayet

39.101

ayane viṣuve caiva saṃkrāntyāṃ grahaṇe tathā /
prātaḥsandhyārcana(-ne?) snānavelāyāṃ munisattama

39.102

snānabimbavihīne tu calanaṃ tu samācaret /
dvitīyāvaraṇādbāhye karmārcāṃ na tu cālayet

39.103

pramādādvāpi mohādvā calanaṃ cenmunīśvara /
jalasaṃprokṣaṇaṃ kṛtvā supuṇyāhapuraḥsaram

39.104

adhamottamamārgeṇa snāpayedberamuttamam /
ekaberavidhāne tu prāyaścittaṃ vidhīyate

39.105

snapanaṃ sthāvarārcāyāṃ kartavyaṃ vidhivat sadā /
prāsādaṃ tu navaṃ kṛtvā pañcagavyena śodhayet

39.106

adhamottamamārgeṇa snāpayet puruṣottamam /
evameva tu kartavyaṃ ṣaṅviṃśadvatsarāntakam

39.107

ata ūrdhvaṃ pravakṣyāmi jalasaṃprokṣaṇaṃ kramāt (?) /
tasmāttenaiva śuddhiḥ syāt sarvaśāntirbhaviṣyati

39.108

aṅgahīnaṃ bhavedbimbaṃ punarutpādya pūrvavat /
saṃsthāpya vidhivat pūrvaṃ punaḥ sthāpanamācaret

39.109

nāradaḥ---
senāpate mahāprājña snapanasya prasīda me /
aśāstrīye mahādoṣān sarvān me brūhyaśeṣataḥ

39.110

yairdeṣaiḥ snapanodbhūtai rājarāṣṭraṃ vinaśyati /
paśavaśca prajāścaiva sasyādinidhanāni ca

39.111

viṣvaksenaḥ---
snapanasya pravakṣyāmi mahādoṣān munīśvara /
śalabhairgandhaduṣṭaistu duṣṭāḥ syuḥ sarvamānavāḥ

39.112

sādhite kalaśe bhinne taddravyaiḥ pūrayet punaḥ /
ūnaiśca kalaśairūnavibhavāḥ sarvamānavāḥ

39.113

kṛmikīṭapataṅgādidravyeṣu patane yadi /
tatsarvaṃ varjayennityaṃ viṣṇuyāgeṣu sarvaśaḥ

39.114

varjitaistu sadā dravyaiḥ deveśasyārcanaṃ yadi /
ṣaṣṭirvarṣasahasrāṇi narakaṃ pratipadyate

39.115

keśayuktaṃ tu yaddravyaṃ nipāte (nipated?) viṣṇumūrdhani /
mūrdhābhiṣiktaṃ rājānaṃ nāśayennātra saṃśayaḥ

39.116

anyeṣvapi ca duṣṭeṣu patiteṣu mahāmune /
etadeva phalaṃ prāha svayaṃ nārāyaṇaḥ prabhuḥ

39.117

paryuṣitairna cāmbhābhiḥ kalaśeṣu prapūrayet /
yadi lobhena gṛhṇīyāt kākayoniśataṃ vrajet

39.118

purāṇasarpiṣā devaṃ snāpayedyadi lobhataḥ /
gṛdhrayoniśataṃ gacchet tadante sūkaro bhavet

39.119

mahiṣājyena deveśaṃ snāpayedyadi mohataḥ /
gṛdhrayoniśataṃ gacchet tadante kukkuṭo bhavet

39.120

snāpayitvānyathājyena kṛkalāsaśataṃ vrajet /
dadhiyuktaṃ tu yat kṣīraṃ snāpayedyadi lobhataḥ

39.121

daridro mānuṣo loke janmaścāja(ajajanma?)śataṃ vrajet /
rasadravyaṃ ca vanyaistu niyujyānmākṣikaṃ naraḥ

39.122

yadi tatpūjito vipra vṛṣajanmaśataṃ vrajet /
kṛmikīṭapataṅgānāṃ dravyeṣu patite (patanaṃ?) yadi

39.123

tatsarvaṃ varjayennityaṃ viṣṇuyāgeṣu sarvaśaḥ /
dṛśyate sādhitaṃ caiva taddravyaṃ tu parityajet

39.124

tān sarvānna spṛśedyastu kalaśe sādhite punaḥ /
tathā vai dṛśyate cāpi tato 'nyāni ca vinyaset

39.125

śvānakukkuṭacaṇḍālaiḥ sādhite(?)dṛśyate punaḥ /
parityajya tato 'nyāṃśca sādhayet kalaśān punaḥ

39.126

udakyāntyajairvāpi sādhite(?)dṛśyate punaḥ /
parityajya tato vidvān punaścānyaṃ tu vinyaset

39.127

duṣṭairhi vīkṣitaṃ caiva pādaspṛṣṭaṃ ca yadbhavet /
rājānaṃ rājamātraṃ ca yajamānamathāpi vā

39.128

nāśayet saparīvāraṃ sapaśudravyasaṃcayam /
sāmātyaṃ sapuraṃ rāṣṭraṃ duṣṭadravyābhiṣecane

39.129

vyādhayaśca bhavantyugrā anāvṛṣṭistathaiva ca /
bhūtavetālarakṣāṃsi piśācoragadānavāḥ

39.130

bādhante hyaniśaṃ hyete rājānaṃ rāṣṭrameva ca /
āḍhakaṃ vā tadardhaṃ vā tannyūnaṃ parivarjayet

39.131

snehadravyāṇi sarvāṇi sādhako mantravittamaḥ /
vastrasūtravihīne tu toraṇādibhireva vā

39.132

nṛttagītādibhirvāpi gandhapuṣpādibhistathā /
alaṃkāra(-raiḥ?)vihīnaṃ vā devadevasya śāṅrgiṇaḥ

39.133

yasmin rāṣṭre muniśreṣṭha snapanaṃ syāt kadācana /
tadrāṣṭraṃ corabhūyiṣṭhaṃ śatrubhiścaiva hanyate

39.134

tasmāt sarvaprayatnena yathāśāstraṃ yathākramam /
snapanaṃ kārayedviṣṇoḥ bhūtimicchan parāṃ gatim

39.135

doṣāṇāṃ ca praśamanaṃ vyādhīnāṃ caiva sarvaśaḥ /
grahāṇāṃ śāntaye caiva śatrūṇāṃ ca jayāya ca

39.136

āyurārogyavṛddhyarthaṃ putrapautravivṛddhaye /
kāmānāṃ caiva sarveṣāṃ vṛddhaye sarvavarṇinām

39.137

vidhihīnaṃ kriyāhīnaṃ dravyahīnaṃ tathaiva ca /
mānahīnaṃ tu yaddravyaṃ pūjāhīnaṃ ca yadguroḥ

39.138

kālātītaṃ prajāhīnaṃ kartṛdeśeṣu sarvaśaḥ /
ābhicāraṃ(ro?) bhavet sadyo grāmasya nagarasya ca

39.139

evaṃ yathoktasnapanaṃ kārayedyastu mānavaḥ /
mucyate pātakaiḥ sarveḥ padmapatramivāmbhasā

39.140

godhnaḥ pitṛdhno mātṛdhno bhrūṇahā gurutalyagaḥ /
surāpaḥ svarṇahārī ca paradārābhimarśakaḥ

39.141

ete cānye ca mucyante pāpebhyaḥ snapanena vai /
snapane hyadhikaṃ puṇyaṃ vidyate munisattama

39.142

aśvamedhasahasraṃ tu yatkuryāt kāyaśodhanam /
snapanena tu tadviṣṇoḥ labhate nātra saṃśayaḥ

39.143

dhvajasthāne pravakṣyāmi prāyaścitaṃ tu nārada /
apramāṇapaṭaṃ citraṃ vaiṇavaṃ daṇḍameva vā

39.144

anuktādhikahīnaṃ ca prayatnena vivarjayet /
varjitena kṛtaṃ cettanniṣphalaṃ syānna saṃśayaḥ

39.145

dhvajādhivāsane kāle kumbhe cāvāhya vāhane /
tatkumbhapatane caiva calane bhedane tathā

39.146

pratimāparikumbhe ca tadgrāmaśca vinaśyati /
snapanaṃ tatra kartavyaṃ deveśasyādhamettamam

39.147

śāntihomaṃ tataḥ kṛtvā grāmadoṣanikṛntanam /
punarutpādayet kumbhaṃ saṃsthāpya vidhipūrvakam

39.148

dhvaje lakṣaṇahīne tu garuḍe vā viśeṣataḥ /
kartṛbhartṛvināśaḥ syāt tatrastho narakaṃ vrajet

39.149

kṣipraṃ tyaktvā dhvajaṃ tatra ācāryeṇa samāhitaḥ /
dhvajamutthāpayet sadyaḥ sarvalakṣaṇasaṃyutam

39.150

pūrvoktavidhinā samyak śeṣaṃ karma samārabhet /
grāmapradakṣiṇe kāle patite vātakopite

39.151

durbhikṣaṃ vartate tatra kartāro vyādhipīḍitāḥ /
taddoṣaparihārāya snapanaṃ cādhamottamam

39.152

puṇyāhaṃ vācayettatra brāhmaṇānāṃ ca bhojanam /
kārayenmuniśārdūla śeṣa pūrvavadācaret

39.153

ācāryaṃ pūjayet paścāt yathāśāstroktamārgataḥ(-kam?) /
patanādbhedane caiva dhvajaṃ tyaktvā tu tatkṣaṇāt

39.154

snapanaṃ cottamaṃ kṛtvā devadevasya cakriṇaḥ /
vāstuhomaṃ tataḥ kṛtvā puṇyāhaṃ vācayettataḥ

39.155

utpādya coddharet samyak dhvajaṃ lakṣaṇasaṃyutam /
grāmapradakṣiṇe kāle balihīnaṃ bhavedyadi

39.156

sa grāmo nidhanaṃ yāti tatrastho narakaṃ vrajet /
taddoṣaparihārāya prāyaścittaṃ vidhīyate

39.157

snāpayeddevadeveśaṃ pañcāśat kalaśaiḥ(?) krāmat /
pūjayitvā tato devaṃ punargrāmaṃ paribhramet

39.158

balidānasamāyuktaṃ paścādutthāpayet khagam(-ddhvajam?) /
kevalaṃ balidānaṃ tu kārayeddundubhiryutam

39.159

etasminneva kāle tu velādīni na vīkṣayet /
vidhivaddhvajamutthāpya śeṣaṃ pūrvavadācaret

39.160

dhvajotthāpanakāle tu calane gagane tataḥ /
kartāro vyādhimṛcchanti nairdhanyamapi sarvaśaḥ

39.161

taddoṣaparihārāya snapanaṃ cādhamottamam /
puṇyāhaṃ vācayitvā tu tasya doṣaḥ praśāmyati

39.162

patanādbhūpatiścaiva tadgrāmaṃ ca vinaśyati /
dhvajasya patane caiva prāyaścittaṃ pravakṣyate

39.163

snapanaṃ devadevasya vidhinā cādhamottamam /
puṇyāhaṃ vācayitvā tu brāhmaṇānatha bhojayet

39.164

saṃsthāpya vidhivat paścāt pūjayedvidhinā tataḥ /
patanodbhedane caiva punarutpādayeddhvajam

39.165

sthāpane nipatettatra tadrāṣṭraṃ ca vinaśyati /
snapanaṃ cottamaṃ kuryāt utsavaṃ ca vidhānataḥ

39.166

śāntiṃ kṛtvā vidhānena puṇyāhaṃ vācayettataḥ /
corairapahṛte caiva tadrāṣṭraṃ ca vinaśyati

39.167

snapanaṃ cottamaṃ kṛtvā śāntihomapuraḥsaram /
balibhramaṇakāle tu nitye vā cotsave tu vā

39.168

dravyasya patane caiva gandhapuṣpādikasya ca /
śānti kṛtvā vidhānena pañcopaniṣadaiḥ kramāt

39.169

punarutpādayeddravyaṃ gandhādyaṃ sakalaṃ kramāt /
dravyābhāve tu caruṇā cākṣatairvā baliṃ dadet

39.170

saṃspṛṣṭe durjanādīnāṃ śūdrādyaiścānyajātibhiḥ /
śāntihomaṃ tu kṛtvaiva maṅgalāni ca darśayet

39.171

balibhramadhakāle tu prāyaścittaṃ vidhīyate /
anālocya pradāne tu bimbahīne tu vā mune

39.172

sabaligrāmarājñośca rogavṛddhirbhaviṣyati /
taddoṣaparihārāya prāyaścittaṃ vidhīyate

39.173

adhamottamamārgeṇa snāpayedbalikautukam /
śāntihomaṃ kramāt kṛtvā bhojyā vai brāhṛmaṇāstrayaḥ

39.174

balibimbasya patane yāne vā bhūgate 'pi vā /
tadgrāmaṃ nidhanaṃ yāti kartā bhartā tathaiva ca

39.175

ālaye tu nayeddevaṃ snapanaṃ cādhamottamam /
śāntihomaṃ ca kṛtvā tu mahāpūjāpuraḥsaram

39.176

puṇyāhaṃ vācayettatra brāhmaṇāṃścaiva toṣayet /
grāme vā nagare vāpi śeṣakarma samācaret

39.177

patanenāṅgahīne ca rājārāṣṭraṃ ca naśyati /
annabimbe 'thavā puṣpe śaktimudvāsayet kramāt

39.178

karmārcāyāṃ nyasecchaktiṃ snapanaṃ cottamaṃ bhavet /
śāntihomaṃ caturdikṣu kuryāt pañcamantrakaiḥ(?)

39.179

anyabimbe samāvāhya śeṣakarma samācaret /
sandhānaṃ pūrvavat kṛtvā pūrvalakṣaṇasaṃyutam

39.180

sthāpitaṃ pūrvavat kṛtvā asmin kālādi neṣyate /
tacchaktiṃ yojayedbimbe śeṣakarma samācaret

39.181

sthānake cāsane caiva śayane baliberake /
patane cāṅgahīne ca prāyaścittaṃ tu pūrvavat

39.182

utsavārambhadivase kalpite ṛtvijai(?)rapi /
taistaireva tu kartavyāḥ kriyāḥ sarvāvasānakam (?)

39.183

madhye tu yojayedanyān mohāttu munisattama /
tāḥ kriyā niṣphalāyānti tasmācchāntiṃ tu kārayet

39.184

prāyaścittaṃ tu kartavyaṃ tasya doṣāpunattaye /
pūrveṇa ṛtvijenāpi kuryāt karmāvasānakam

39.185

adhamottamamārgaṃ vā pañcāśadvā (?) munīśvara /
pañcaviṃśatibhirvāpi kalaśaiḥ snāpayeddharim

39.186

puṇyāhaṃ vācayettatra śāntihomaṃ ca kārayet /
vyādhigraste mṛte vāpi śāstrahīne 'nyadūṣite(?)

39.187

pratiṣṭhākarmaṇi tathā cotsave paramārthinam /
yojayedanyamevaṃ cedācāryaṃ tantrapāragam

39.188

yāgāgnau caiva vicchinne utsave vartite sati /
tadrāṣṭraṃ ca vinaśyanti(?) kartāro vyādhipīḍitāḥ

39.189

taddoṣaparihārāya snapanaṃ cādhamottamam /
saṃprārthya devadeveśaṃ mahāhavipuraḥsaram

39.190

mathitvāgniṃ samutpādya laukikāgnimathāpi vā /
vaiṣṇavīkaraṇairyuktaṃ supuṇyāhapuraḥsaram

39.191

evaṃ tu kārayedvidvāṃstaddoṣasya nikṛntanam /
yogeśasyārcanāhīne cotsave yāgamaṇḍape

39.192

madhye kumbhagate deve hyutsave tu viśeṣataḥ /
niṣphalaḥ sa ca yāgastu kartāro vyādhipīḍitāḥ

39.193

tasmāttatphalasiddhyarthaṃ snapanaṃ cādhamottamam /
kārayecchāntihomaṃ tu juhuyācchatamāhutīḥ

39.194

puṇyāhaṃ vācayitvā tu tasya doṣaḥ praśāmyati /
yāgeśakumbhe vicale parikumbhe 'thavā punaḥ

39.195

bhedane patane vedyāṃ prāyaścittaṃ tu pūrvavat /
aṣṭamaṅgalahīne tu pūjājīne tu tatra ca

39.196

maṅgalaṃ tu vinaśyeta kartāro vyādhipīḍitāḥ /
maṅgalātmānamabhyarcya deveśaṃ vidhipūrvakam

39.197

śāntihomaṃ tataḥ kṛtvā puṇyāhaṃ vācayettataḥ /
utsave nityapūjāyāṃ vilope homakarmaṇi

39.198

tatrasthā narakaṃ yānti tasmādvṛddhirna jāyate /
taddoṣaparihārāya prāyaścittaṃ tu pūrvavat

39.199

nityapūjāvasāne tu homaṃ kuryāttathotsave /
homānte tu baliṃ kuryādyathāvidhipuraḥsaram(!)

39.200

nityotsavasya hīne vā balidānasya cobhayoḥ /
juhuyānmūlamantreṇa nityāgnau śatamāhutīḥ

39.201

etaddvikālahīne tu tadūrdhvaṃ snapanaṃ tathā /
hutvāṣṭākṣaramantreṇa paścānnityaṃ samācaret

39.202

nityotsavasya hīnena yadi syāttu mahotsavaḥ /
snāpayet pañcagavyena baliberamanuttamam

39.203

snapanaṃ kārayet paścāt pañcaviṃśatibhiḥ kramāt /
alaṃkāraṃ kramāt kṛtvā pūjayeddhavirantakam

39.204

nityotsavavidhānena prāsāde balimācaret /
prātarmadhyapradoṣeṣu balibhramaṇamācaret

39.205

atha madhyāhnahīne ca kārayedbalikarmaṇi /
ekakālaṃ bhavettasmin balikarma tu cenmune

39.206

utsavo niṣphalastatra grāmanāśo bhaveddhruvam /
tasmāttatphalasiddhyarthaṃ dvikālaṃ balimācaret

39.207

dvikālaṃ tu muniśreṣṭha balidānaṃ tu kārayet /
pūrvakālabalimadhyakālikā (?) rātrikālabali sapradakṣiṇam(?)

39.208

bhūtarākṣasapiśācapannagānāṃ (?) nāśada (-kā?) raṇamidaṃ balibhramam(?) /
yo mohādekasandhyāyāṃ baliṃ nikṣipya(?)nārada

39.209

taddoṣaparihārāya prāyaścittaṃ vidhīyate /
adhamottamamārgeṇa snapanaṃ kārayeddhareḥ

39.210

brāhmaṇān bhojayet paścāt mahāhavipuraḥsaram /
puṇyāhaṃ vācayet paścāt pūrvavaddhomamācaret

39.211

tatkālocite paścāt balidānaṃ samācaret /
aṅkurārpaṇapātraṃ tu naṣṭaṃ patitameva vā

39.212

aspṛśyaiḥ sparśitaṃ vāti punarutpādayet kramāt /
śyāme rakte prarūḍhe vā daṇḍe(?) mūṣikabhakṣite

39.213

juhuyāt pañcamantraistu pratyekaṃ samidādibhiḥ /
aṣṭottaraśataṃ hutvā viṣṇumantreṇa mantravit

39.214

uddeśyadivase tīrthamakṛtaṃ cettu nārada /
daivikairmānuṣairvighnaiḥ punarutsavamārabhet

39.215

vyatyāso divasairdravyaiḥ balidāne kṛte yadi /
juhuyānmūlamantreṇa sarpiṣā śatamāhutīḥ

39.216

digdevatānāṃ tu vyatyāso vartate cenmahotsave /
krameṇa kārayet paścāt pūrvavaddhomapūrvakam

39.217

ekāhamekakālaṃ vā balidānaṃ tu cotsave /
vighnitaṃ cet pravakṣyāmi prāyaścittaṃ tu nārada

39.218

juhuyānmūlamantreṇa taddravyeṇa śatāhutīḥ /
dviguṇaṃ kārayet paścādvighnite hyekakālike

39.219

pūrvadravyeṇa pūrvaṃ tu pūrvarātrasya pūrvavat /
kṛtvā tu vidhivat sarvaṃ paścāt paścātmakaṃ(?)kramāt

39.220

vighnitaṃ cedahorātraṃ kārayedapare 'hani /
kalpiyitvātathā rātriṃ (-trau?)tadbaliṃ cāpi kārayet

39.221

paribhramaṃ tu dviguṇaṃ homaṃ caiva tu kārayet /
ekāhādadhikaṃ caiva vighnitaścenmahotsavaḥ

39.222

aṅkurārpaṇapūrvaṃ tu tatsarvaṃ punarārabhet /
tattīrthaṃ vighnitaṃ cettu kuryāttadaparehani

39.223

snapanaṃ vidhivat kṛtvā tatra homaṃ tu pūrvavat /
kṛtvaivaṃ vidhivat sarvaṃ śeṣaṃ pūrvavadācaret

39.224

pratiṣṭhāyāṃ pravakṣyāmi prāyaścittaṃ munīśvara /
pramāṇarahitaṃ bimbaṃ vastrālaṃkārayośca vā

39.225

ā(a?)sthāne vāmuhūrte vā sthāpanaṃ tu na kārayet /
sthāpanaṃ cenmahāmohāt kartā bhartā vinaśyati

39.226

taddoṣaparihārāya prāyaścittaṃ vidhīyate /
yātrāṃ kṛtvā vidhānena punaḥ sthāpanamārabhet

39.227

jalādhivāsanādūrdhvaṃ sthāpanāt prāṅmunīśvara /
vighnitā cetkriyā madhye prāyaścittaṃ vidhīyate

39.228

brāhmaṇānāmanujñāṃ tu labdhvā paścāt parehani /
pañcopaniṣadairmantraiḥ hutvājyena śataṃ śatam

39.229

samāpya vidhivaccheṣaṃ sthāpayet puruṣottamam /
tathaiva kārayet sarvaṃ rakṣitaṃ ceddinatrayam

39.230

kalaśaṃ pūrṇakumbhaṃ vā maṅgalāṣṭakameva vā /
aspṛśyasparśitaṃ vāpi bhinnaṃ vā mantrasāditam

39.231

anyaṃ pūrvavadutpādya sthāpayet pūrvavat kramāt /
uddhṛtaṃ brahmakumbhaṃ tu dūṣitaṃ patitaṃ tu vā

39.232

kumbhamanyaṃ tathā kṛtvā saṃskṛtya vidhivadbudhaḥ /
pañcopaniṣadairmantraiḥ praṇavena tathaiva ca

39.233

ājyena juhuyāttatra pratyekaṃ śatamāhutīḥ /
kṛtvā puṇyāhanirghoṣaṃ sthāpayet pūrvavat kramāt

39.234

mantrahīnaṃ kriyāhīnaṃ dravyahīnaṃ tathālayam /
vyatyāsaḥ kālahīnaṃ ca sphālitaṃ cādbhutaṃ tathā

39.235

eteṣāṃ cāpyanuktānāṃ prāyaścittaṃ vidhīyate /
juhuyānmūlamantreṇa ghṛtena śatamāhutīḥ

39.236

āśaucaṃ vāthavā vyādhirmṛtyurvā vidyate yadi /
ācāryasya tu tatkāle vakṣye saṃsthāpanakramam

39.237

adīkṣitaṃ vā viprendra vaiṣṇavaṃ vedapāragam /
snāpyālaṃkāritaṃ śuddhaṃ tenaiva sthāpayedbudhaḥ

39.238

pauruṣeṇa tu sūktena praṇavena tataḥ param /
tatastu mūlamantrābhyāṃ muhūrte sthāpayedbudhaḥ

39.239

tataścācāryamanvīkṣya daśāhāt prāk prayatnataḥ /
tenaiva kārayet sarvaṃ mantranyāsādi pūrvavat

39.240

tataḥ prabhṛti devasya caturthyā(?)snānameva ca /
ācāryaṃ pūjayet paścāt puṣkalena dhanena ca

39.241

ācāryadakṣiṇāhīne prāyaścittena pūjayet /
devasya sthāpanādūrdhvaṃ caturthe 'hani nārada

39.242

snapanaṃ cārcanaṃ tasminnakṛtaṃ cettu nārada /
tadūrdhvaṃ dvādaśāhādarvāk prāyaścittaṃ vidhīyate

39.243

snapanaṃ cottamaṃ vā syādadhamottamameva vā /
snapanaṃ kārayitvādau brāhmaṇānāṃ ca bhojanam

39.244

pañcopaniṣadairbhantrairhutvājyena śataṃ śatam /
yathāvittānusāreṇa(!) snapanaṃ vātha kārayet

39.245

yathāvitaṃ tu deveśaṃ pūjayettu dine dine /
pūjānte dakṣiṇāṃ dadyādahanyahani nārada

39.246

sādhakānāṃ hitārthāya rājarāṣṭrahitāya ca /
tasmātsarvaprayatnena dakṣiṇāṃ dāpayet sadā

39.247

dakṣiṇāhīnametaccet sarvaṃ niṣphalameva ca /
ācāryadakṣiṇāhīne prāyaścittaṃ vidhīyate

39.248

adhamottamamārgeṇa deveśaṃ snāpayettataḥ /
brāhmaṇān bhojayet paścāt puṇyāhaṃ vācayettataḥ

39.249

pūrvoktena vidhānena pūjayet puruṣottamam /
ācāryaṃ pūjayet paścādyathāvittānusārataḥ(!)

39.250

tasmāt sarvaprayatnena dakṣiṇānamuttamam /
sruksruvaṃ (-vau?) maṇḍape caiva kuṇḍamaṇḍalatoraṇam

39.251

vedikādi muniśreṣṭha kuryāccedapramāṇataḥ /
pramādānmūlamantreṇa mūlayukśatamāhutīḥ

39.252

juhuyādvaiṣṇavāgno tu ācāryo 'nalamadhyame /
pratyekaṃ samidājyena caruṇāpi mahāmune

39.253

vaiṣṇavīkaraṇāttasmiṃstena śāntirbhaviṣyati /
hareratipriyakaraṃ tasmāt karma samācaret

39.254

bālasthānasya vakṣyāmi prāyaścittaṃ tu nārada /
mūlāgārārcanābimbaṃ bālāgāre na pūjayet

39.255

bālasthānārcanābimbaṃ mūlasthāne tu pūjayet /
pūjayedvarjyabimbaṃ tu yadi lobhācca mantravit

39.256

tatpūjā niṣphalaṃ yāti kartā bhartā vinaśyati /
yo mohādarcayedbimbaṃ prāyaścittaṃ vidhīyate

39.257

snāpayedarcanābimbamadhamottamamārgataḥ /
madhyamaṃ vā muniśreṣṭha taddoṣasya nikṛntanam

39.258

brāhmaṇān bhojayet paścāt vaiṣṇavān vedapāragān /
śāntihomaṃ kramāt kṛtvā puṇyāhaṃ vācayettataḥ

39.259

mūlāyāmarcakaḥ samyak bālasadmani pūjayet /
bālagehārcakastasmin mūlasthāne na pūjayet

39.260

pūjayedyadi saṃmohāt niṣphalaṃ syānna saṃśayaḥ /
tadgrāmaṃ nidhanaṃ yāti dharmamārgo vinaśyati

39.261

tasmāt sarvaprayatnena mūlāgāre na pūjayet /
lobhānmohāttu deveśaṃ pūjayedyadi nārada

39.262

tatpūjāphalasiddhyarthaṃ prāyaścittaṃ vidhīyate /
jalasaṃprokṣaṇaṃ kṛtvā supuṇyāhapuraḥsaram

39.263

mūlādhivāsanaṃ kṛtvā maṇḍape cādhivāsanam /
adhamottamamārgaṃ vā kārayenmunisattama

39.264

brāhmaṇān bhojayet paścāt yathāvittānusārataḥ (!) /
pūjayedbālagehe tu yāvanmūlapraveśanam

39.265

evaṃ cāpi na kṛtvā tu vartate kālalaṅghanam /
snapanaṃ mūrtihomaṃ ca maṇḍape cādhivāsanam

39.266

kṛtvā tu vidhivat samyak sthāpayedvidhivat kramāt /
ūrdhvaṃ tu vatsarāt kālo gataṃ cedvakṣyate 'dhunā

39.267

vinā jalādhivāsaṃ ca sarvaṃ pūrvavadācaret /
pratiṣṭhāyāḥ kriyāḥ kṛtvā ......prārthayeddharim

39.268

corairapahṛtaḥsa (-hṛtā cet?) tu pratimā taruṇālaye /
bimbamanyaṃ samutpādya lohajaṃ sumanoharam

39.269

jalādhivāsanaṃ kṛtvā maṇḍape cādhivāsanam /
mūrtihomaṃ tathā śāntiṃ snapanaṃ cādhamottamam

39.270

kṛtvā puṇyāhaghoṣaṃ ca sthāpayedbālasadmani /
pūrvasaṃskṛtabimbaṃ cejjalavāsaṃ vinā bhavet

39.271

bālasthānaṃ samāpyaivaṃ tantrasaṃkaraṇaṃ śṛṇu /
vāstusāṅkaryamevaṃ vai vakṣyāmi kramayogataḥ

39.272

pañcarātraṃ tathā śaivaṃ vaikhānasamiti tridhā /
tattacchāstroktamārgeṇa vāstusaṃgrahaṇādayaḥ

39.273

tathā tathaiva kartavyāḥ prāsādapratimādayaḥ /
kṛtvā tu vidhivat samyak sthāpanādikrameṇa hi

39.274

teṣāṃ vāstau tu sāṃkaryādrāṣṭranāśo dhanakṣayaḥ /
tasmātsarvaprayatnena varjayedvāstusaṃkaram

39.275

atra kiñci (kaści?) dviśeṣo 'sti vakṣyāmi śṛṇu suvrata /
karṣaṇādikṛtaṃ pūrvaṃ vaikhānasavidhānataḥ

39.276

pañcarātreṇa śāstreṇa sthāpayet puruṣottamam /
śaivavaikhānasābhyāṃ tu vidhinā vāstusaṃgraham

39.277

taddeśe sthāpayeddevaṃ sāttvatena vidhānataḥ /
grāmarājānusāreṇa brāhmaṇānāmanujñayā

39.278

vidyate yadi vāñchā cet pañcarātreṇa vārcanam /
tacchāstreṇoktamārgeṇa sthāpitaṃ pūjitaṃ purā

39.279

śaivavaikhānasābhyāṃ ca arcayenna kadācana /
vaikhānasasya śaivasyāvaidikatvānmunīśvara

39.280

śaivaṃ vekhānasaṃ cāpi asaumyaṃ tadudāhṛtam /
saumyaṃ tu sāttvataṃ caiva tasmātsaumyaṃ viśiṣyate

39.281

tatra sāttvatamārgeṇa pūjayet puruṣottamam /
śaivavaikhānasābhyāṃ tu rodrapūjāgnirogakṛt

39.282

saumyaṃ tu sāttvataṃ tantraṃ tacchāstravidhimācaret /
daivādvā mānuṣādvāpi lobhānmohāt pramādataḥ

39.283

sthāpite raudramārgeṇa pūjyamāne dine dine /
hitvā raudravidhānaṃ tu sarveṣāṃ hitakāmyayā

39.284

grāmavṛddhikaraṃ puṇyaṃ rājabhūsuravardhanam /
tasmāt sarvaprayatnena hitvā raudraṃ tu tatkṣaṇāt

39.285

sthāpayet sāttvatenātha vidhinā pūjayeddharim /
tasmāt sarvaprayatnena na kuryāttantrasaṃkaram

39.286

sāttvaṃtaṃ pañcarātrākhyaṃ sākṣadviṣṇumukhācchrutam /
anuṣṭheyaṃ dvijaśreṣṭhairvaiṣṇavairvedapāragaiḥ

39.287

pañcarātraṃ mahājñānaṃ dharmakāmārthamokṣadam /
śaivaṃ ca śambhunā proktaṃ śuddhaṃ laiṅgamiti dvidhā

39.288

nānuṣṭheyaṃ dvijaśreṣṭhaiḥ parārthe munisattama /
ātmārthe muni(dvija?)varyastu pūjayecchuddhamuttamam

39.289

dine dine muniśreṣṭha laiṅgikaṃ na smaredbudhaḥ /
vaikhānasahitārthāya śāstraṃ bhārgavanirmitam

39.290

nānuṣṭheyaṃ dvijaśreṣṭhairātmanor'the parasya ca /
pratilomahitārthāya pūjayet puruṣottamam

39.291

sā pūjā śūdravṛddhyarthā dvijānāṃ śaktihānikṛt /
dine dine muniśreṣṭha nātra kāryā vicāraṇā

39.292

tatpūjāvaidikatvācca nānuṣṭheyā dvijottamaiḥ /
nāradaḥ---
vaikhānasā iti proktāḥ ke te cātra vivakṣitāḥ

39.293

vānaprasthā dvidhā kiṃ te sūtā vā kiṃ vivakṣitāḥ /
viṣvaksenaḥ---
brahmaṇyāṃ kṣatriyājyātāḥ sūtā vaikhānasāstathā

39.294

sūtakāśca rathakārāśca tathā paurāṇikā iti /
paryāyavācakāḥ śabdāḥ pratilomeṣu pūjitāḥ

39.295

ete vaikhānasā proktāḥ bhārgavāgamapūjakāḥ /
pratilomahitārthāya bhṛguṇā tantramīritam

39.296

manvādidharmaśāstreṣu vānaprasthāśramaḥ kramāt /
saṃproktastu muniśreṣṭha iti śāstrasya niścayaḥ

39.297

eteṣāṃ saṃkaraṃ tatra varjyamāhurmanīṣiṇaḥ /
tantrasaṃkaradoṣeṇa sarvaṃ naśyatyasaṃśayaḥ

39.298

rājñā sarvaprayatnena jagadrakṣaṇakāṃkṣiṇā /
saṃkaraḥ parihartavyo rājarāṣṭrasukhāya ca

39.299

yaddaivatyaṃ kṛtaṃ kṣetraṃ vidhinā karṣaṇādinā /
tadanyadaivataṃ vipra manasāpi na kalpayet

39.300

yadi vā sthāpyate mohāddaṇḍyo vadhyaḥsa pāpabhāk /
sa kartā saṃkarasyāpi rājño rāṣṭrasya tasya hi

39.301

pañcarātraṃ tu śaivaṃ vai vaikhānasavidhānakam /
teṣāṃ vāstvādisāṃkaryāt kiñcideva viśeṣakam

39.302

sāttvataṃ sarvavṛddhyarthaṃ śaivaṃ sarvavināśakṛt /
vaikhānasamanarthārthaṃ tasmāttatparivarjayet

39.303

asthānasthāpitāḥ kecit svasthāna [pari?]varjitāḥ /
devatādvayakopena sarvaṃ naśyatyasaṃśayaḥ

39.304

saṃkaro dvividhaḥ proktaḥ sarvaprāṇivināśanaḥ /
jātisaṃkaraṇaṃ caiva tantrasaṃkaraṇaṃ tathā

39.305

jātisaṃkaraṇenaiva jagaccaṇḍālatāṃ vrajet /
tantrasaṃkaraṇenaiva rājārāṣṭraṃ vinaśyati

39.306

rāṣṭraṃ śarīraṃ rājastu rājā jīvaḥ sa ucyate /
rāṣṭrakṣaye kṣayo rājñaḥ tasmādrakṣyaṃ dvayaṃ budhaiḥ

39.307

caṇḍālatvaṃ gate loke vedāḥ sarve tirohitāḥ /
tirohiteṣu vedeṣu yajñādikratavastathā

39.308

ekavarṇaṃ jagatsarvaṃ vastu niśceṣṭakaṃ bhavet (?) /
jātisaṃkaradoṣeṇa dvijānāṃ maraṇaṃ bhavet

39.309

tasmāt sarvaprayatnena sāṃkaryaṃ parivarjayet /
devadevātparaṃ nānyattadāyattā hi siddhayaḥ

39.310

iti cintyaiva bhūtānāṃ vayaṃ devamupāsmahe /
sarvadevamayo viṣṇurbhagavān bhūtabhāvanaḥ

39.311

sarvaprāṇihitārthāya nānyaivaiko 'pi dṛśyate /
brahmā rudraśca śakraśca vasavo varuṇastathā

39.312

yakṣagandharvasiddhaśca bhūtavetālarākṣasāḥ /
śaktayaśca tathā cānyāḥ sarvāḥ viṣṇuvibhūtayaḥ

39.313

tāśca sarvāḥ prasīdanti purā cārthārthināṃ nṛṇām /
pūjyamāne tu satataṃ tattatpūjāvidhānataḥ

39.314

sarvaprāṇihitārthāya munibhiḥ karuṇātmabhiḥ /
kṛtāni tattadyogyāni śāstrāṇi munipuṅgava

39.315

vaidikaṃ tāntrikaṃ caiva tathā vaidikatāntrikam /
trividhaṃ karma saṃproktaṃ pañcarātrārṇavāmṛtam (?)

39.316

vaidikaṃ brāhmaṇānāṃ tu rājñāṃ vaidikatāntrikam /
tāntrikaṃ vaiśyaśūdrāṇāṃ sarveṣāṃ tāntrikaṃ tu vā

39.317

bhārgaveṇoktadharmeṇa pratilomādi kārayet /
aśrīkaramasaumyaṃ tadabrāhmaṇaparigraham

39.318

avaidikatvāttattantraṃ vaikhānasamathādhamam /
saṃkaraḥ parihartavyo brāhmaṇaiśca jagaddhitaiḥ

39.319

vāstau bimbasya pūjāyāṃ pūjakasya ca saṃkaraḥ /
sarvathā parihartavyo prāyaścittaiḥ pṛthagvidhau(-dhaiḥ?)

39.320

nāradaḥ---
prāyaścittaṃ samācakṣva bimbasaṃkaraṇādiṣu /
yatkṛtvā sarvadoṣāśca naśyantyaśubhahetavaḥ

39.321

viṣvaksenaḥ---
na tithirna ca nakṣatraṃ kālavelā na vidyate /
saṃkaraṃ tayajyate kṣipraṃ sarvaprāṇihitāya vai

39.322

sadya eva tu kartavyā saṃkarasya tu niṣkṛtiḥ /
niṣkṛtyāharahaḥ(?)paścāt rājarāṣṭrasuvṛddhikṛt

39.323

grāmasya nagarasyāpi sarvasaṃpatsukhāvaham /
tasmāt sarvaprayatnena kṣipraṃ śāntiṃ samācaret

39.324

yattantreṇa samārabdhaṃ tattantreṇaiva kārayet /
anyathā cenmahādoṣo rājarāṣṭravināśakṛt

39.325

tasmāt sarvaprayatnena na kuryāttantrasaṃkaram /
ekāhamarcanāhīne svakalpoktavidhānataḥ

39.326

ekāśītikramāt kṛtvā snapanaṃ sādhakottamaḥ /
śāntihomaṃ kramāt kṛtvā snapanaṃ sādhakottamaḥ

39.327

śāntihomaṃ kramāt kṛtvā vāstuhomaṃ tathaiva ca /
brāhmaṇān bhojayet paścādaṣṭottaraśataṃ kramāt

39.328

tasyārdhaṃ vā tadardhaṃ vā yathāvittānusārataḥ(!) /
caturmūrtividhiṃ smṛtvā pañcamūrtividhi tyajet(?)

39.329

parivārāṇi sarvāṇi pūrvavat sthāpayet kramāt /
tattvanyāsaṃ kramāt kṛtvā sṛṣṭinyāsaṃ tathaiva ca

39.330

mūlamantreṇa matimān mūlamūrtimanusmaran /
pūjayet satataṃ paścāt pūrvoktena vidhānataḥ

39.331

mahāhavirnivedyātha kārayedgurupūjanam /
pūjālope 'pi cettatra punastenaiva pūjayet

39.332

tatra sāttvatamārgeṇa pūjyamāne dine dine /
tantrāntareṇa deveśaṃ kadācinna tu pūjayet

39.333

pūjayedyadi saṃmohānniṣphalaṃ syānnaṃ saṃśayaḥ /
tatpūjāharahaḥ paścāttadgrāmasya vināśakṛt

39.334

tasmāt sarvaprayatnena pūjayettaddvijottama /
pūrvaṃ karmārcanādīnāṃ śuddhasnānaṃ tu kārayet

39.335

jalasaṃprokṣaṇādīni mūlārcāyāṃ niyojayet /
snapanādīni karmāṇi karmārcāyāṃ niyojayet

39.336

utsavaṃ kārayettasmin balihomapuraḥsaram /
ekāhaṃ vā tryahaṃ vātha saptāhaṃ vā munīśvara

39.337

kārayedutsavaṃ tatra yathāśaktyānurūpataḥ (!) /
etat krameṇa kartavyaṃ dvādaśābdāntameva ca

39.338

ekābde rakṣasāṃ sthānaṃ (vāsaḥ?) tasmācchāntiṃ tu kāreyat /
dvyabde ca yakṣavāsastu tryabde bhūtasaṃkulam

39.339

caturabde piśācānāṃ pañcābde dānavālayam /
pañcavarṣamatīte tu nivāso brahmarakṣasām

39.340

tasmāt sarvaprayatnena kṣipraṃ śāntiṃ tu kārayet /
dvādaśābdāt purā kuryāt jalasaṃprokṣaṇena tu

39.341

evameva tu kartavyaṃ viṃśadvarṣāntameva tu /
ataḥ paraṃ pravakṣyāmi prāyaścittaṃ tu nārada

39.342

jalasaṃprokṣaṇaṃ kuryājjalavāsapuraḥsaram /
brāhmaṇān bhojayet paścānmahāhavipuraḥsaram

39.343

ṣaṭtriṃśadvatsarādarvāk tāvattenaiva kārayet /
ṣaṭtriṃśadvatsarādūrdhvaṃ prāyaścittaṃ vidhīyate

39.344

pañcagavyaṃ kramāt kṛtvā garbhāgāraṃ viśodhayet /
puṇyāhaṃ vācayitvā tu brāhmaṇānāmanujñayā

39.345

jalādhivāsanādīni pūrvoktenaiva kārayet /
godānaṃ bhūmidānaṃ ca hiraṇyaṃ vastrameva ca

39.346

sarvadānaṃ tataḥ kuryāt brāhmaṇebhyo yathākramam /
evaṃ tadvardhayitvā tu pañcāśadvatsarāntakam

39.347

pañcāśadvatsarādūrdhvāṃ prāyaścittaṃ vidhīyate /
jalādhivāsanādīni punaḥ sthāpanamārabhet

39.348

brāhmaṇān bhojayettatra śeṣaṃ pūrvavadācaret /
etat krameṇa kartavyaṃ śatavarṣāntameva ca

39.349

saṃvatsaraśatādūrdhvaṃ śūnyasthānaṃ bhaveddhruvam /
tadgrāmaṃ nidhanaṃ yāti tatrasthā narakaṃ vrajet(?)

39.350

tadgrāmaṃ nidhanaṃ yāti tasmācchāntiṃ tu kārayet /
śāntiṃ kṛtvā vidhānena pañcarātreṇa pūjayet

39.351

pūjālope 'pi cettasmin punastenaiva pūjayet /
tasmāt sarvaprayatnena kṣipraṃ śāntiṃ samācaret

Original text: Viṣvaksenasaṃhitā · Edition: Lakshmi Narasimha Bhatta, Tirupati 1972 (Kendriya Sanskrit Vidyapeetha Series, 17) · Data entry members of the Sansknet Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc