Viṣvaksenasaṃhitā · Chapter 30
sa yāti viṣṇusālokyaṃ kramāt pāriṣadeśvaraḥ //
iti śrīpāñcārātre viṣvaksenasaṃhitāyāṃ śrīrāmajanmotsava- vidhirnāma ekonatriṃśo 'dhyāyaḥ
triṃśo 'dhyāyaḥ
viṣvaksenaḥ---
athātaḥ saṃpravakṣyāmi kṛṣṇajanmadinotsavam /
sarvalokahitārthāya saṃbhūtaṃ yādave kule
devakyāṃ vasudevasya devānāṃ hitakāmyayā /
śrāvaṇe kṛṣṇapakṣe ca rohiṇyāmaṣṭame tithau
aṅkurārpaṇapūrvaṃ tu saptapañcadine 'thavā /
madhyarātre tu pūrve tu kṛṣṇabimbamanuttamam
navanītanaṭaṃ vāpi sarpanṛttamathāpi vā /
caturbhujaṃ vāpi tathā pūjayettaddine mune
prāsādapūrvabhāge tu maṇḍapaṃ caturaśrakam /
vitānadhvajasaṃyuktaṃ darbhamālāsamāvṛtam
puṣpamālyairalaṃkṛtya muktādāmai(?)ralaṃkṛtam /
indrādīśānaparyantaṃ mārjanaṃ praṇavena tu
prokṣayedgandhatoyena dvādaśākṣaravidyayā /
gomayena samālipya pūrvādikramayogataḥ
pradīpaṃ ca caturdikṣu dīpayet sādhakaḥ kramāt /
pālikābhiralaṃkṛtya maṇḍapasya samantataḥ
maṇḍapasya ca madhye tu catuṣpādāsanaṃ nyaset /
tatrordhve chādanaṃ kuryāt sitapuṣpaṃ vinikṣipet
arcayedgandhapuṣpaistu dharmādikramayogataḥ /
bimbaṃ tu sthāpayettatra brāhmaṇaiḥ svastivācya ca
kautukaṃ bandhayitvā tu brāhmaṇanāmanujñayā /
aṅguṣṭhānāmikābhyāṃ tu dvādaśākṣaravidyayā
mukhavāsaṃ tato dadyāt tālavṛntaiśca vījayet /
chatracāmarasaṃyuktaṃ nṛttagītasamanvitam
vīṇāveṇusamāyuktaṃ kautukaṃ bandhayeddhareḥ /
śaṅkhadundubhisaṃyuktaṃ svastivācanapūrvakam
pādukādvayasaṃyuktaṃ śayane saṃniveśayet /
pūrvavacchayanaṃ kalpya tanmadhye devamānayet
dakṣiṇe balabhadraṃ ca paścāttatrādhivāsayet /
aṣṭākṣareṇa digbandhaṃ kārayet sādhakottamaḥ
tathaiva vinyaseddevaṃ viṣṇumantreṇa sādhakaḥ /
pādyārghyācamanīyaṃ ca gandhapuṣpaṃ tathaiva ca
puṇyāhaṃ vācayettatra vaiṣṇavairvedapāragaiḥ /
ācāryaḥ śuklavāsāstu śuklayajñopavītavān
ūrdhvapuṇḍradharaścaiva sapavitrakarastathā /
ājānupādau prakṣālya dvirdvirācamanīyakam(?)
devasya dakṣiṇe pārśve uttarābhimukhāsane /
prāṇāyāmatrayaṃ kṛtvā sṛṣṭinyāsaṃ tathaiva ca
tathaiva devaṃ vinyasya mantramaṣṭākṣaraṃ mune /
sauvarṇādighaṭaṃ gṛhya śuddhatoyena mantravit
tatpātraṃ kṣālayet paścāt viṣṇugāyatriyā mune /
toyapūrṇaṃ sugandhaṃ ca sūtravastrasamanvitam
dhānyarāśau vinikṣipya tasya madhye mahāmune /
mūlaberāttato devaṃ dhyāyannārāyāṇaṃ prabhum
śyāmalaṃ bālavapuṣaṃ kṛṣṇaberamunasmaran /
tattoyaṃ pratimāmūrdhni secayenmūlavidyayā
kṛtāñjalipuṭo bhūtvā namaskṛtya punaḥ punaḥ /
śayane śāyayitvā tu taṃ devaṃ mūlavidyayā
tathaiva balabhadraṃ ca śāyayettasya mantrataḥ /
vastrairācchādayeddevaṃ sitapuṣpaiḥ samarcayet
tato nārāyaṇaṃ sūktamuccaret sādhakottamaḥ /
śaṅkhadundubhisaṃyuktaṃ vedādhyayanasaṃyutam
vīṇāveṇusamāyuktaṃ jhallarīmaddalairyutam /
vārasairandhrisaṃyuktamācāryo mantramuccaran
śaṅkhādighoṣasaṃyuktaṃ tato devaṃ samuddharet /
gandhapuṣpaṃ vinikṣipya namaskṛtya punaḥ punaḥ
śrīramājyena saṃyuktaṃ bhalabhadrāya dāpayet /
vaiṣṇavebhyaḥ sadasyānāṃ sarveṣāṃ ca pradāpayet
kṣīraṃ dadhighṛtaṃ caiva pradadyādbalakṛṣṇayo /
kadalīpanasaṃ caiva jambvādiphalameva ca
tadante devadevasya dāpayenmūlavidyayā /
tailaṃ ca rajanīcūrṇaṃ tāvubhau mūrdhni secayet
śeṣaṃ ca vaiṣṇavebhyastu dadyāt sarvamathāpi vā /
śaṅkhadundubhinirghoṣaiḥ tūryaveṇusamanvitaiḥ
nṛttagītasamāyuktaṃ brāhmaṇaiḥ svastivācanam /
rāmakṛṣṇo tu saṃsthāpya cāsane puṣpasaṃyute
arghyapādyādinābhyarcya homakarma samācaret /
nityāgnau vātha pūrvasmin kārayedvā mahāmune
vaiṣṇavāgnau tu juhuyāt samidājyacarūṇi ca /
mūlamantreṇa mantrajñaḥ pañcaviṃśatisaṃkhyayā
pratyekaṃ tu muniśreṣṭha paścācchāntiṃ samācaret /
madhunā payasā dadhnā hūyatena(?) ghṛtena ca
tathaiva juhuyānmantraiḥ pūrṇāhutimathācaret /
homānte devadeveśaṃ snāpayedvidhicoditam
kṛṣṇagandhena kāṣṭhane uśīraiścandanena ca /
rajanīdvayacūrṇena punaḥ kṛṣṇatilaistathā
siddhārthasarṣapaiścaiva sarvadhānyāni sādhakaḥ /
cūrṇokṛtya muniśreṣṭha snapanānte 'bhiṣecayet
tatastu rajanīcūrṇaṃ snāpayeddevamūrdhani /
puṣpaṃ datvā namaskṛtya maṅgalālāpanaṃ kuru
śuddhasnānaṃ tataḥ kṛtvā gandhatoyena sādhakaḥ /
vastrābharaṇamālyaiśca kṛtvā gandhānulepanam
arcayedvidhivaddevaṃ gandhapuṣpādibhistathā /
alaṃkṛtya tato devaṃ nīrājanasamanvitam
godānaṃ bhūmidānaṃ ca hiraṇyaṃ vastrabhūṣaṇam /
sarvadānaṃ tato dadyāt brāhmaṇebhyo yathākramam
tadante vaiṣṇavān pūjya bhojanācchādanādibhiḥ /
tāmbūlaṃ vātha sarveṣāṃ yathāvittānusārataḥ(?)
hiraṇyaṃ vātha vastraṃ vā gāvo vā dhānyameva vā /
ācāryāya pradātavyamatisaṃpattikāraṇam
dānasyānantaraṃ devamarghyapādyādinārcayet /
pāyasaṃ kṛsaraṃ gaulyaṃ śuddhānnaṃ ca pṛthak pṛthak
kadalīpanasairyuktaṃ deveśāya nivedayet /
pānīyācamanīyaṃ ca dadyāddevāya bhaktitaḥ
bhojyāsanaṃ vyapohyāśu devaṃ bhogāsane nayet /
devasyācamanaṃ dadyānmukhavāsaṃ pradāpayet
pūrvamālāṃ visṛjyātha cānmālāṃ tu dāpayet /
devadevamalaṃkṛtya mukhavāsaṃ punardadet
nṛttagītasamāyuktaṃ vīṇāveṇusamanvitam /
devāgāraṃ paribhramya garbhagehe nayeddharim
prabhātāyāṃ tu śarvaryāmutsavaṃ kārayettataḥ /
grāme vā nagare vāpi mārgaśuddhiṃ ca kārayet
śibikāṃ vā rathaṃ vāpi kuñjaraṃ vā hayaṃ tu vā /
vastrapuṣpairalaṃkṛtya mālyaiśca vividhairapi
evaṃ devamalaṃkṛtya sthāpayedyānamadhyame /
grāmapradakṣiṇaṃ kṛtvā geyanṛttādisaṃyutam
paṭahaistālasaṃyuktaṃ kṛtvā grāmaṃ paribhramet /
tailaiścandranasaṃyuktaṃ rajanīcūrṇameva ca
dāpayedvaiṣṇavānāṃ tu sadasyānāṃ viśeṣataḥ /
punaḥ pradakṣiṇaṃ kṛtvā devālayamanuttamam
vidhivat snapanaṃ kṛtvā devadevaṃ sanātanam /
mahāhavirnivedyātha garbhāgāre nayeddharim
iti saṃkṣepataḥ proktaḥ kṛṣṇajanmadinotsavaḥ /
sarvapāpakṣayakaraḥ sarvayajñaphalapradaḥ
Original text: Viṣvaksenasaṃhitā · Edition: Lakshmi Narasimha Bhatta, Tirupati 1972 (Kendriya Sanskrit Vidyapeetha Series, 17) · Data entry members of the Sansknet Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0