Viṣvaksenasaṃhitā · Chapter 26
etatte kathitaṃ samyagaṅkurāṇāṃ suvistaram //
iti śrīpāñcarātre viṣvaksenasaṃhitāyāṃ aṅkurrāpaṇavidhirnāma pañcaviṃśodhyāyaḥ ||
ṣaḍviṃśo 'dhyāyaḥ
viṣvaksenaḥ---
ataḥ paraṃ pravakṣyāmi dhvajotthāpanamuttamam /
yenopasargā(?)naśyanti sarvasaṃpatsukhāvaham
adhvajo viṣṇuyāgastu niṣphalaḥ syānna saṃśayaḥ /
tīrthasnānadināt pūrvaṃ saptaviṃśatike 'hani
ekaviṃśatike vā syāt(vāpi?) dhvajotthāpanamācaret /
athavārambhadivase sadyaḥ kālodbhavo bhavet
ārohaṇaṃ divā kuryāt ketorniśyaṅkurārpaṇam /
ekatra divase yāge na dhvajoddhāra iṣyate
aṅkurārpaṇapūrvaṃ tu dvitīyaṃ parikīrtitam /
gopura(-rā?) sthānayārmadhye dhvajapīṭhaṃ prakalpayet
athavā balipīṭhasya vainateyasya vā punaḥ /
hastamātraṃ parityajya balipīṭhasya cāntare
kalpayeddhvajapīṭhaṃ tu mānaṃ tasya pracakṣate(?) /
tasyārdhaṃ vāpyapohyaiva dhvajapīṭhaṃ prakalpayet
caturhastaṃ tadardhaṃ vā vistārāyāmataḥ samam /
hastocchrāyaṃ dvihastaṃ vā sthāpya stambhasya madhyataḥ
ekahastaṃ tathā bhūmau gartaṃ pīṭhādadhaḥ śubham /
stambhasya paritaḥ kuryāt mekhalātritayaṃ budhaḥ
vṛttaṃ vā caturaśraṃ vā ṣoḍaśāṣṭāśrameva vā /
antarādi tadutsedhamaṅgulīnāṃ yathākramam
mekhalocchrāyamāyāmamekaikaṃ caturaṅgulam /
tālamātraṃ visṛjyaiva vedikāyāṃ samantataḥ
paścāttu mekhalāḥ samyak kārayenmantravittamaḥ /
mekhalānāmathordhve tu vṛttavediṃ samācaret
caturaṅgulamutsedhaṃ tadūrdhve 'bjadalaṃ(padmakaṃ?)likhet /
ṣoḍaśadvādaśaṃ vāpi cāṣṭapatramathāpi vā
dvyaṅgulaṃ tu ghanaṃ jñeyaṃ karṇikāsahitaṃ mune /
tryaṅgulaṃ tu tadutsedhaṃ dvyaṅgulaṃ tadghanaṃ bhavet
iti padmadalaṃ (-vidhiḥ?) prokta uttamādhamamadhyataḥ /
stambhasya paritaḥ kuryāt sarvālaṃkārasaṃyutam
evamuktaprakāreṇa dhvajapīṭhaṃ prakalpayet /
pūrvaṃ vāpyathavā paścāt kalpayet pīṭhamuttamam
anyathā yadi cedvedimanarthamaśubhāvaham /
tasmāt sarvaprayatnena kārayedvidhicoditam
dhvajastambhaṃ pravakṣyāmi viviktena mahāmune /
candanaṃ campakaṃ vāpi bilvamarjunameva ca
tekavṛkṣaṃ ca khadiraṃ sālaṃ tindukameva ca /
campakaṃ cāṣṭakaṃ caiva kramukaṃ nālikerakam
tālaṃ veṇuṃ tathaivātra saṃbhavena tu kārayet /
śatatālārdhamardhaṃ ca mukhyamadhyādhamaṃ kramāt
aśītitālamicchanti kecittasyārdhameva vā /
gopurākṛtitulyaṃ syāt stambhamadhyardhameva vā
stambhapramāṇamathavā tulyamadhyardhameva vā /
prāsādena samucchrāyaṃ suṣirādivivarjitam
triṃśadaṅgulanāhaṃ tu mūladaṇḍasya nārada /
madhyamaṃ cāṣṭaviṃśat(?)tadagraṃ ṣaḍviṃśakaṃ bhavet
sacchidrayantratriyate hyadhastādgaruḍālayam /
lohaṃ dārumayaṃ vāpi garuḍaṃ tatra yojayet
devābhimukhamāsīnamalpakāyaṃ kṛtāñjalim /
ṣoḍaśāṅgulakaṃ vāpi dvādaśāṅgulakaṃ tathā
aṣṭāṅgulamatha jñātvā kalpayedgaruḍaṃ mune /
tathā vā phalakaṃ (-kāṃ?)kṛtvā yathākāmaṃ munīśvara
tanmadhye garuḍaṃ likhya svasthāne vinatāsutam /
yojayitvā tataḥ kheśaṃ sthāpayet svasvamantrataḥ
vedikopari mantrajñaḥ suprapāṃ parikalpayet /
darbhamālāsamāyuktaṃ muktādāmasamanvitam
prapāyāṃ pūrvabhāgādi patākāstatra yojayet /
daśahastaṃ saptahastaṃ pañcahastamathāpi vā
anyāmaṣṭakarāṃ yaṣṭiṃ stambhe yantreṣu yojayet /
paṭasya lakṣaṇaṃ tasmin viśeṣaṃ kathaya mi te
śṛṇuṣvāvahito bhūtvā sarvasaṃpatsukhāvaham /
dvādaśaṃ(!)daśahastaṃ vā navasaptapaṭaṃ bhavet
āyāmamiti saṃproktaṃ vistāramadhunocyate /
ṣaṭsaptatālavistāraṃ dvā[ra]vistāramucyate
pucchāyāmaṃ dvitālaṃ syāttatsamaṃ śira ucyate /
śirasā tu samau jñeyau bhūjau tasyārdhameva vā
bhujadvayavihīnaṃ vā paṭametadviśiṣyate /
kṣudraprāsādarūpaṃ cet navasaptapaṭaṃ bhavet
navahastācca nū(nyū?)naṃ vai mahāgehe tu neṣyate /
yo mohāt kurute tasmin kriyā bhavati niṣphalā
ālikhedgaruḍaṃ tatra suvarṇābhaṃ suvarcasam /
dhruvadṛggalanābhyantaṃ garuḍetsedhamiṣyate
navatālaparicchinnaṃ mānonmānapramāṇataḥ /
kiñcidāyatavṛttākṣaṃ raktākṣaṃ nīlanāsikam
utkuñcitaṃ vāmapādaṃ dakṣiṇaṃ pṛṣṭhataḥ sthitam /
gagane gamanārambhaṃ pakṣavikṣepaṇānvitam
puṣpāñjalipuṭopetaṃ raudraṃ ca vinatāsutam /
nāgābharaṇasaṃvītaṃ smitāsyaṃ kanakāṅgadam
karaṇḍamakuṭaṃ nīlavāsasaṃ priyadarśanam /
suraktapāṇyaṅghritalaṃ daṃṣṭrābhyāmujjvalānanam
ananto vāmakaṭako yajñasūtraṃ tu vāsukiḥ /
takṣakaḥ kaṭisūtraṃ tu hāraḥ karkoṭakastathā
padmo dakṣiṇakarṇe tu mahāpadmastu vāmataḥ /
śaṅkhaḥ śiraḥ pradeśe tu gulikastu bhujāntare
etairaṣṭoragairādyairbhūṣitaṃ bhujagottamaiḥ /
anantagulikau viprau raktau vahnisamudbhavau
vāsukiḥ śaṅkhapālaśca pītau candrodbhavau nṛpau /
mahākṣa(-bja?) takṣakau veśyau śuklau vārisamudbhavau
padmakarkoṭakau śūdrau kṛṣṇau vāyusamudbhavau /
likhitvā garuḍaṃ tatra chatraṃ copari kalpayet
atho 'mṛtasya kalaśaṃ padmaṃ caivātra saṃlikhet /
tābhyāmubhayataḥ kuryāt dīpau dvau śubhadarśanau
citrābhāsapratiṣṭhāṃ tu kārayenmantravittamaḥ /
chāyādhivāsanaṃ kuryāt jalaṃ saṃhṛtya deśikaḥ
śāyayitvā tato vedyāṃ saṃhṛtyotpādya tattvataḥ /
dhānyarāśiṃ vinikṣipya vedimadhye samantataḥ
vedikākalaśeṣvaṣṭāvanantādīn prapūjayet /
śaṅkhādimaṅgalānāṃ tu vinyaset paritaḥ kramāt
pūrve śaṅkhaṃ niyuñjīta āgneye cakrameva ca /
yāmye tu vinyaset ketuṃ śriyaṃ vai nairṛte tathā
darpaṇaṃ vāruṇe bhāge vṛṣabhaṃ vāyugocare /
some tu matsyayugmaṃ tu kumbhamīśānagocare
evaṃ tu maṅgalān(?)nyasya pūrvādikramayogataḥ /
pūjayet kalaśeṣvaṣṭamaṅgalāni yathākramam
vāsobhirveṣṭiteṣveṣu nikṣiptakanakeṣu ca /
vāsāṃsi madhye saṃstīrya garuḍaṃ tatra śāyayet
pratyaggrīvaṃ tato vastraiḥ saṃcchādya patageśvaram /
tasya dakṣiṇataḥ kumbhaṃ vinyasettaṇḍulopari
vāripūrṇaṃ susaṃvītaṃ sadaśenāhatena tu /
śuklenāmbarayugmena mṛdunā suśubhena ca
saratnaṃ hemasaṃyuktaṃ sāpidhānaṃ sakūrcakam /
tasminnāvāhayeddevaṃ garuḍaṃ vinatāsutam
āvāhanavidhiṃ samyak pravakṣyāmi mahāmune /
sauvarṇaṃ rājataṃ pātraṃ tāmraṃ mṛṇmayameva vā
āḍhakena tu saṃpūrṇaṃ payobhirvāribhistu vā /
tatpātre devamāvāhya ākāśānmantravittamaḥ
ehyehi khagarājendra vainateya mahābala /
sāṃnidhyaṃ pārṣadaiḥ sārdhaṃ kuru tubhyaṃ namo namaḥ
tatpātrapatitaṃ devamānayet kumbhatoyake /
mūlamantreṇa mantrajñastanmantramadhunocyate
oṃ namo 'ṣṭakulanāgabhūṣaṇāya vainateyāya nāgaśoṇitadigdhāṅgāya suparṇāya saptapātālavāsine pakṣirājāya bhagavadvāhanāya garuḍāya trailokyakṣobhaṇāya brahmādicaturakṣarānusārāya(?)yugāntabījāya māturarthe(?) śokanāśāya hanahana(?)vighnanāśāya svāhā |
anena tu svamantreṇa stutvā tu vihageśvaram /
sāṃnidhyaṃ kalpayettatra pakṣirājasya sarvadā
evamāhūya garuḍaṃ dhvajamudrāṃ pradarśayet /
vāmasyopari saṃsthāpya dakṣiṇaṃ tu karaṃ samam
aṅguṣṭhaṃ cālayettatra dhvajamudrāṃ pradarśayet /
evaṃ mudrāṃ prakurvīta garuḍaṃ sarpabhūṣaṇam
gandhādibhiḥ samabhyarcya dhūpadīpāntameva hi /
tataḥ paṭagataṃ bimbaṃ śayānaṃ garuḍasya tu
layamārgeṇa saṃhṛtya punarutpādayet kramāt /
pṛthivyādini tattvāni bījādīne yathākramam
savācakāni vinyasya mantradehaṃ prakalpayet /
sakalīkaraṇaṃ kṛtvā dhyānamārgeṇa deśikaḥ
kumbhasthitena toyena prokṣayettaṃ svavidyayā /
pūrvādikalaśasthādbhiranantādīn svanāmabhiḥ
praṇavādinamontaiśca kuśaiḥ saṃprokṣayet kramāt /
sāṃnidhyaṃ prārthayitvā tu yāvadyāgāvasānakam
tataḥ saṃpūjayet sarvairupacāraiḥ khageśvaram /
ghṛtāplutaṃ tu mudgānnaṃ naivedyaṃ parikalpayet
mukhavāsaṃ pradāyātha homakarma samārabhet /
sthaṇḍilaṃ tu caturdikṣu kṛtvā tatra vidhānataḥ
vaiṣṇavāgniṃ nidhāyātra homakarma samārabhet /
samidājyena caruṇā pratyekaṃ śatamaṣṭa ca
āhutīrjuhuyurviprāścatvāraḥ samameva tu /
dīkṣitā eva juhuyuḥ sottarīyāḥ svalaṃkṛtāḥ
catasro mūrtayaḥ proktāḥ pakṣirājasya deśikaiḥ /
svāhāntaṃ juhuyuḥ sarve mūrtipāḥ mūrtibhāvitāḥ
evaṃ samāpya homaṃ tu spṛśeyuste khageśvaram /
pādayorjaṭhare cāsye mūrdhni caiva yathākramam
athavā mūlamantreṇa homamekaṃ tu vā mune /
prācīṃ diśaṃ samāsādya kārayettantravittamaḥ
vinā homaṃ tu vā kuryādgaruḍasthāpanaṃ mune /
dhvajādanyatra kartavyaṃ caturhemaṃ yathākramam
evaṃ samāpya homaṃ tu sthāpanaṃ garuḍasya ca /
athavāsmin muniśreṣṭha adhivāsanamuttamam
pravakṣyāmi samāsena supuṇyāhapuraḥsaram /
puṇyāhaṃ kārayitvā tu brāhmaṇaiḥ saha mantravit
bandhayet kautukaṃ paścādvainateyasya mantrataḥ /
vedikopari dhānyaiśca pūrayedbhārasaṃmitaiḥ
aṣṭapatraṃ likhet padmaṃ vastreṇācchādayet punaḥ /
tadardhaṃ taṇḍulaṃ caiva tasyārdhaṃ tilameva ca
vedikāyāṃ tu saṃstīrya vastrairācchādayet punaḥ /
raktapuṣpaṃ tu saṃstīrya gandhapuṣpaiḥ samarcayet
tatraiva śāyayeddevaṃ pūrvoktena vidhānataḥ /
arcayedgaruḍaṃ tatra dhūpadīpāntameva hi
devasya dakṣiṇe pārśve sthāpayet kumbhamuttamam /
tasminnāvāhayet kumbhe vainateyaṃ mahābalam
ākāśāt patitaṃ kheśaṃ dhvajarūpe hi saṃsthitam /
ehi kheśa mahābāho vainateya mahābala
sāṃnidhyaṃ kuru pakṣīśa prasīdātra namo 'stu te /
anenāvāhayitvā tu mantreṇaiva tu deśikaḥ
gandhapuṣpādibhirdravyaiḥ vīśaṃ kumbhe tator'cayet /
tatastu kalaśānaṣṭau kumbhasya parito nyaset
indrādīśānaparyantamindrādīṃśca kramānnyaset /
kalaśeṣvarcayitvā tu lokeśān gandhapuṣpakaiḥ
tadbāhye vinyasedaṣṭamaṅgalān(!) paritastathā /
arcayitvā tato homaṃ prācyāṃ ca sthaṇḍile kramāt
samidājyacarūn samyag aṣṭottaraśataṃ pṛthak /
juhuyādvainateyasya mūlamantreṇa deśikaḥ
praṇavaṃ pūrvamuccārya namaskāraṃ tataḥ kramāt /
caturviṃśatikaṃ paścāt vyañjanaṃ tu tṛtīyakam
svareṇādyena saṃyuktamūnatriṃśattathaiva ca /
ṣoḍaśaṃ coccaret paścāt svareṇaikādaśena ca
vainateyapadaṃ paścāt caturthyanta samanvitam /
svāhākārasamāyuktaṃ mūlamantraṃ vidurbudhāḥ
homaṃ samāpya vidhivat kumbhādāvāhayet paṭe /
taṃ paṭaṃ prokṣayitvā tu haṃsaḥ śuciṣadi tyṛcā
mūlamantreṇa cāvāhya garuḍaṃ sarpabhūṣaṇam /
tadrātrau vidhivat prokṣya pūjayedgandhapuṣpakaiḥ
saktukhaṇḍarasopetaṃ(-taiḥ?) mudgānnaiśca gulaudanaiḥ /
bhakṣyaiśca vividhaiścānyaiḥ pūjayettaṃ khageśvaram
mukhavāsaṃ tato dadyāt stutimantreṇa toṣayet /
pūrvādīśānaparyantamindrādīṃścaiva pūjayet
neṣyate 'smin muniśreṣṭha pralayādikriyākramaḥ /
dviprakāro mayā prokto adhivāsavidhikramaḥ
ācāryecchānurūpeṇa kārayedekadhātra tu /
tatastu devatāhvānaṃ svasvamantreṇa tanniśi
kārayenmuniśārdūla jagatsaṃrakṣaṇārthakam /
prāsādasyāgrabhāge tu garuḍābhimukhaṃ yathā
droṇadvayena saṃpūrṇaṃ satoyaṃ raktavarṇakam /
trisūtraṃ tantunāveṣṭya pañcaratnaiḥ sapallavaiḥ
kūrcadvayasamāyuktaṃ raktamālyairalaṃkṛtam /
vastrayugmena saṃveṣṭya gandhapuṣpaistu pūritam
evaṃ lakṣaṇasaṃyukte kumbhe cāvāhayedbudhaḥ /
indramagniṃ yamaṃ caiva nirṛtiṃ varuṇaṃ tathā
vāyuṃ somaṃ tatheśānaṃ candrādityamarudgaṇān /
vasūnaṣṭa tathā rudrānekādaśa vināyakam
kārtikeyaṃ vīrabhadraṃ dvādaśādityasaṃjñakān /
tryakṣaṃ pañcamukhaṃ devaṃ nīlakaṇṭhamumāpatim
bhūteśāṃśca tathā sarvān sagaṇānāhvayettataḥ /
mātṝścaiva tathā durgāṃ jyeṣṭhāṃ caiva sarasvatīm
kāntiṃ śāntiṃ śuciṃ mudrāmumāṃ lakṣmīṃ tathaiva ca /
sagaṇaiḥ parivāraiśca tān nayet kumbhatoyake
tatastvāvāhayeddevān kumudādīṃśca nārada /
teṣāṃ ca parivārāṇi prayatnenānayed ghaṭe
indrādīśānaparyantamāvahet kumbhatoyake /
kuṃbhatoyasthadevānāmarcanaṃ gandhapuṣpakaiḥ
dhūpadīpaiḥ samāpyevaṃ ghaṇṭāśabdasamanvitam /
havirnivedayet paścāt sarvadevapriyārthakam
anyathākṛtatulyaṃ syāt mahān doṣo bhaviṣyati /
tadgrāmanāśakṛdvāpi tatrastho narakaṃ vrajet
tasmāt sarvaprayatnena tatkumbhe pārṣadān nyaset /
maṇḍape caindrabhāge tu caturhastapramāṇataḥ
gomayena samālipya śālinā vedimācaret /
aṣṭadroṇaṃ tadardhaṃ vā tasyārdhaṃ vārdhameva vā
pūrayet sthaṇḍile madhye cāṣṭapatrābjamālikhet /
navavastreṇa saṃchādya padmaṃ praṇavamuccaran
dakṣiṇādikrameṇaiva śāyayeddakṣiṇāśiraḥ /
tanmadhye bherikāṃ nyasya navaṃ lakṣaṇasaṃyutam
uttaryoṣṇīṣasaṃyukta ācāryo mantravittamaḥ /
paścimābhimukho bhūtvā tāṃ bherīṃ pūjayet kramāt
gandhādibhiḥ samabhyarcya hariṃ smṛtvādimantrataḥ /
yāvadrātra(-trya?)vasānaṃ tu tāvattanniśi tāḍayet
paścāt pañcamahāśabdaṃ nṛttagītasamanvitam /
uttaryoṣṇīṣasaṃyukto yāmalācāryataḥ kramāt
kārayet sarvapārṣadyān vainateyādikān kramāt /
evaṃ saṃghoṣayitvā tu yāmalācāryasaṃyutam
rātrāntakaṃ(ārātryantaṃ?)viśeṣeṇa sarvadevapriyārthakam /
kuryāt pañcamahāśabdaṃ sadā śubhavivardhanam
grāmarājñośca vṛddhiḥ syāt tathaiva nagarādiṣu /
tasmāt sarvaprayatnena bherīṃ tāṃ niśi tāḍayet
anyathā cenmahādoṣo rāṣṭrabhraṃśo bhaveddhruvam /
tadgrāmaṃ nidhanaṃ yati vyādhibhiḥ pīḍanaṃ dhruvam
evaṃ kṛtvā vidhānena dhvajotsavamathācaret /
tataḥ prabhāte vimale śaṅkhabherīravākulam
sarvālaṃkārasaṃyuktaṃ kṛtvā grāmaṃ paribhramet /
paribhramaṇavelāyāṃ baliṃ kuryāt samāhitaḥ
salājaṃ rajanīcūrṇaṃ kṣīraṃ dadhisamanvitam /
pūrvamindrādilakṣmyantān devāṃstatraiva pūjayet
nālikeraphalaṃ caiva pañcadravyasamanvitam /
balyannametaiḥ saṃyojya balidānaṃ tu cotsave
krameṇa kārayet paścāt pūrvavaddhomapūrvakam /
dhvajotthānaṃ divā kuryādrātrāvāhanameva ca
sa (tad?)dhvaje devatāhvānaṃ madhyāhne tu viśeṣataḥ /
ārohaṇaṃ divā kuryāt ketorniśyaṅkurārpaṇam
haviṣā balidānaṃ tu kṛtvā dvārāgrapīṭhayoḥ /
madhye hastasamāṃ vediṃ madhye devān samarcayet
āramya balidānaṃ tu kuryādgrāmādivāstuṣu /
indrādi brahmaparyantaṃ digvidikṣu kramānnyaset
tatkumbhe devamāvāhya tattoyena samarcayet /
pūrvādindrādilakṣmyantān devāṃstatra supūjayet
tatastu gaṇasaṃyuktaṃ kṛtvā grāmādivāstuṣu /
kumudādīṃśca devāṃśca pūjayettānanukramāt
ācāryo dhautavāsāstu uttarābhimukhaḥ sthitaḥ /
gandhapuṣpādinābhyarcya aindrādyaiśāntakādiṣu
teṣāṃ nāma samuccārya baliṃ dadyādvicakṣaṇaḥ /
yāvadyāgāvasānaṃ tu tiṣṭhanti balidevatāḥ
atra kaścidviśeṣo 'sti devatānāṃ balikrame /
dhvajārohaṇakāle vai cotsaveṣu viśeṣataḥ
yāgāvasānaṃ yāvattu tāvadaindrādikān mune /
yāvallakṣmyavasānaṃ tu madhyāhne kramayogataḥ
pūjayedgandhapuṣpādyairhaviṣā vedimadhyame /
baliṃ dadyādyathālabdhaṃ madhyāhne rātriṣu kramāt
teṣāṃ tu balikāryāṇi viṣṇoḥ prītikaraṃ śubham /
aṅkurotsavakālānte utsavārthaṃ mahāmune
kārayedyāgasiddhyarthaṃ yāgamaṇḍapapūjanam /
tatpūjānte muniśreṣṭha homaṃ kuryādyathāvidhi
homānte kumudādīnāmārabhya balimācaret /
yāvattīrthāvasānaṃ tu tāvadgrāmādivāstuṣu
anyathāvāhanabalirdhvajayāge kṛto bhavet /
dhvajayāgavināśena utsavo niṣphalo bhavet
utsavasya vināśena nityapūjā ca niṣphalā /
nityapūjāvināśastu sarvasaṃhārakāraṇam
tasmāt sarvaprayatnena āvāhanabaliṃ kuru /
ānīya garuḍaṃ veśma kṛtvā caiva pradakṣiṇam
smṛtvā kālavidhiṃ paścāt kṛtvā puṇyāhaghoṣaṇam /
pīṭhasya yāmyapārśve tu dhvajadaṇḍaṃ tu śāyayet
tadagraṃ dakṣiṇe sthāpya mūlamuttarato nyaset /
vimāne paścimadvāre 'pyuttare śāyayedguruḥ
dakṣiṇadvāramevaṃ cet(-ke cettu?)dhvajastambhaṃ mahāmune /
pīṭhasya pūrvapārśve tu śāyayedaindraśīrṣakam
tanmūlamavaṭe nyasya mūlamantramanusmaran /
uttaradvāramevaṃ syāt(?)taddhvajārohaṇaṃ prati
anyathā cenmahādoṣo grāmarājñoravṛddhikṛt /
dine dine muniśreṣṭha dharmamārgo vinaśyati
tasmāt sarvaprayatnena kārayedvidhicoditam /
mahākumbhasthatoyena stambhaṃ prakṣālya mantrataḥ
taddhvajaṃ tu samādāya prokṣayenmantravittamaḥ /
mūlamantreṇa matimān dhvajayaṣṭyā(-ṣṭiṃ?)tu bandhayet
niścalaṃ sthāpayitvā tu dhvajadaṇḍena coddharet /
yantreṇa coddharedvāpi rajjunā saha deśikaḥ
vediṃ kuryāttu pūrvoktāṃ lakṣaṇena samanvitām /
vedikāṃ tu samālipya kṛtvā ca svastivācanam
yaṣṭyagrāddaṇḍamūlāntaṃ darbhānāveṣṭya sādhakaḥ /
darbhamālādināveṣṭya daṇḍamūlāntameva hi
pādyācamanagandhaṃ ca puṣpaṃ dhūpaṃ tathaiva ca /
dīpaṃ caiva yathāyogaṃ ghaṇṭānādasamanvitam
arcayedgaruḍaṃ caiva caruṃ paścānnivedayet /
phalasaktusamopetaṃ mudgrānnaṃ ca ghṛtāplutam
pṛthak pātre tu saṃsthāpya garuḍāya nivedayet /
pānīyācamanaṃ datvā mukhavāsaṃ tathaiva ca
evamabhyarcya garuḍaṃ sarvadevapriyaṃ śubham /
dikpālāntamanādyantaṃ parivāramathārcayet
tatastu lokapālāṃstu pūjayedvedikādhare /
pūrvādikramayogena svanāmnā paripūjayet
evaṃ dine dine kuryāt sandhyayorubhayorapi /
niveditaṃ ca yaddravyamannaṃ puṣpaṃ phalaṃ tathā
tatpiṇḍamiti vijñeyaṃ strīṇāṃ caiva pradāpayet /
sumaṅgalī ca nārī ca satī śuddhā śubhavratā
tat prasādamiti smṛtvā snātvopoṣya śubhānanā /
prāśayedgaruḍaṃ dhyātvā vandhyā putraṃ prasūyate
rogārto mucyate rogāt baddho mucyet bandhanāt /
bhayānmucyeta āpannaḥ samyag jñānamavāpnuyāt
āvāhanārthaṃ devānāṃ garuḍaṃ tu paṭe nyaset /
tatpaṭe sarvadevāṃśca āhvayettu dine dine
lohaṃ dārumayaṃ bimbaṃ vinā vā sthāpyate dhvajam /
yadi dhvajapaṭe bimbaṃ garuḍasya kṛtaṃ bhavet
patākādhvajasaṃyuktaṃ kṛtvā citramapi dhvajam /
upari pratimāṃ kṛtvā sthāpayeddeśikottamaḥ
jhrsamāpte vaiṣṇave yāge snapanānte yathāvidhi /
rātrau bhūtabaliṃ kṛtvā kramādudvāsya pārṣadān
kārayet puṣpayāgaṃ tu yathāvidhipuraḥsaram /
(puṣpayāgavidhiḥ prokto mayā śakra vidhānake
tadvanmaṇḍalamālikhya tadvidhānena pūjayet) /
puṣpayāgavidhiṃ vakṣye samāsānmunipuṅgava
deveśayajanaṃ yattu maṇḍale puṣpapūrite /
puṣpayāga iti prokta utsavānte tu kārayet
prāsādāgre 'thavā yāmye vāruṇe saumyake 'thavā /
pūrvoktamaṇḍapaṃ kṛtvā maṇḍape tu samālikhet
vinodamaṇḍape vātha yatra vā ramate matiḥ /
maṇḍalaṃ tu mahānantaṃ cakrābjaṃ ca tathaiva ca
bhadrakaṃ vātha vidhivat sūtrapātaṃ tathā bhavet /
ekahastaṃ dvihastaṃ vā garbhagehasamaṃ tu vā
caturaśraṃ samaṃ kṛtvā sūtreṇaiva tu deśikaḥ /
ekaviṃśatisūtrāṇi prākpratyagdakṣiṇottaram
āsphālayedbhavantyatra koṣṭakāni catuḥśatam /
madhye ṣoḍaśakoṣṭhāni padmakṣetramudāhṛtam
bahiḥ paṅktiṃ visṛjyātha tripaṅktiṃ grāhayettataḥ /
pādagātrakabhedena vimṛjet paritaḥ krama t
antaḥ ṣaṭ ca bahiḥ ṣaṭ ca madhye tu caturaśrakam /
visṛjettu caturdikṣu gātrārthaṃ tu vicakṣaṇaḥ
antaḥ ṣaṭ ca bahiḥ pañca koṇapādārdhamācaret /
paṅktidvayaṃ tu tadbāhye vīthyarthaṃ parito mṛjet
dvārakaṇṭhopakaṇṭhaṃ ca śobhāṃ bāhyapadadvaye /
antardve caturo bāhye dvārārthaṃ tu caturdiśi
trīṇyantarbahirekaṃ syādviparyāsena mārjayet /
antareko bahiḥ pañca koṇeṣu parimārjayet
maṇḍalaṃ bhrāmayet kṣetraṃ padmārthaṃ tu puroditam /
padmakṣetrārdhamānaṃ tu bhāgaṃ dvādaśamaṃ (-kaṃ?) bahiḥ
visṛjya bhrāmayecchīrṣaṃ tvarakṣetraṃ tu vartalam /
prathamaṃ karṇikākṣetraṃ kesarāṇāṃ dvitīyakam
tṛtīyaṃ dalasandhīnāṃ dalāgrāṇāṃ caturthakam /
āsphalya koṇasūtrāṇi koṇadiṅmadhyamaṃ tataḥ
kesarāgreṣu saṃsthāpya dalāntaṃ bhrāmayettataḥ /
dalāntarālamānaṃ tu sandhau sūtraṃ tu vinyaset
dalāgraṃ bhramayettatra tasyāgrāṃ tadanantaram /
etat sādhāraṇaṃ proktaṃ cakrābjaṃ tu tataḥ śṛṇu
dviṣaṭkāṅgulamānena akṣakṣetraṃ paribhramet /
akṣakṣetrasamā nābhiḥ bāhyarekhādvayaṃ likhet
ekāṅgulapramāṇena arakṣetraṃ tato bahiḥ /
padmaṃ pūrvoktavat kuryāt karṇikākesarairyutam
arakṣetrasya vistāraṃ nābhyakṣakṣetrayoḥ samam /
nemikṣetrāntavalayamakṣakṣetrārdhakaṃ bhavet
arāṇi kārayettatra dvau dvau kuryāddalaṃ prati /
arakṣetraṃ tridhā kṛtvā guṇatrayavidhānataḥ
prathamaṃ sāttvikaṃ caiva dvitīyaṃ rājasaṃ bhavet /
tṛtīyaṃ tāmasaṃ caiva samaṃ kuryāddvijottama
sāttvikaṃ kalaśākāraṃ dūrvākāraṃ tu rājasam /
tāmasaṃ ko(kūr?)parākāraṃ pīṭhākāraṃ tathopari
pa(pī?)ṭhasya pṛṣṭhataścāpi maṇibandhavadācaret /
adhovaktraṃ tu kalaśaṃ nābhikṣetraṃ tu madhyamam
śikhākāramarāntaṃ syāccheṣamicchānurūpataḥ /
evameva prakāreṇa cakrabjaṃ paribhāṣitam
maṇḍalaṃ pūrayet puṣpaiḥ karṇikādi yathākramam /
pañcavarṇāni puṣpāṇi puṣpayāge śubhāni tu
śvetaṃ raktaṃ ca pītaṃ ca kṛṣṇaṃ haritameva ca /
śuddhavarṇāni caitāni miśritānyaparāṇi ca
puṣpeṣu puṣpavargeṣu chedayitvā vicakṣaṇaḥ /
pīteṣu karṇikāṃ pūrya raktaṃ vai kesarāṇi ca
karṇikāvalayaṃ raktaṃ haritaṃ vā dvijottama /
kesarānte ca valayaṃ śvetapuṣpeṇa pūrayet
daleṣu mūlabhāgeṣu śvetaraktavimiśritaiḥ /
dalāgrān raktapuṣpeṇa pūrayeddeśikottamaḥ
dalānāṃ sandhideśe tu śyāmapuṣpeṇa pūrayet /
dalāntarekhāṃ viprendra kusumairharitena ca
pūrayennābhirekhāṃ ca sitaiḥ puṣpairmanoramaiḥ /
madhyarekhāṃ muniśreṣṭha pītapuṣpeṇa pūrayet
antā rekhāstu mantrajñaḥ kusumai raktakaisatathā /
araṃ cottararekhāṃ vai haritai raktakaistathā
nemyādirekhāṃ kṛṣṇena nemyantaṃ(ntāṃ?)sitapuṣpakaiḥ /
nemiṃ raktena pūryātha pītapuṣpeṇa vā dvija
puṣpamaṇḍalamuddiṣṭaṃ puṣpayāge viśeṣataḥ /
evaṃ lakṣaṇasaṃyuktaṃ cakrābjaṃ kārayet sudhīḥ
dhvajārohādijīrthāntaṃ prāyaścittaṃ tu yadbhavet /
tasya doṣavighātārthaṃ puṣpayāgaṃ ca kārayet
prāsādasyāgrataḥ kuryāddakṣiṇe paścime 'pi vā /
uttare vā dvijaśreṣṭha maṇḍapaṃ pūrvavat kramāt
tasya madhye likhedvidvān cakrābjaṃ lakṣaṇānvitam /
dvāre dvāre tu ghaṭikā dve dve caiva tu vinyaset
śarāvaṃ vinyasettadvat pūrvādiṣu yathākramam /
aindrādyaiśānaparyantaṃ pālikā vinyaset kramāt
tatpārśve maṅgalān nyasya(?)śaṅkhādīṃśca yathākramam /
maṇḍalaṃ pūrayet puṣpaiḥ karṇikādi yathākramam
prācyādidikcatuṣkeṣu vāsudevādikān yajet /
śriyādīn koṇadeśeṣu nyaset padmopari kramāt
indrādiparivārāṃśca dikṣu caiva yathākramam /
viṣvaksenaṃ garutmantaṃ yajettatraiva saṃnidhau
ityevaṃ yogayedvidvān puṣpavinyāsamaṇḍale /
sa yāti viṣṇusālokyaṃ jñānayajñena saṃyajet
puṣpayāgavidhiḥ prokto mayā śakra vidhānake /
tanmaṇḍalaṃ samālikhya tadvidhānena pūjayet
ṭa bhūtakrūrabaliṃ kṛtvā kramādudvāsya pārṣadān /
snātvācamya śucirbhūtvā samabhyarcya khageśvaram
udvasayedyathāpūrvamāhūtāstatra devatāḥ /
nitye naimittike kāmye dhvajasaṃsthānaṃ matam
Original text: Viṣvaksenasaṃhitā · Edition: Lakshmi Narasimha Bhatta, Tirupati 1972 (Kendriya Sanskrit Vidyapeetha Series, 17) · Data entry members of the Sansknet Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0