Language

ENहिગુ
Scripture Library

Viṣṇupurāṇa (critical edition) · Chapter 6.2

6.2.1

vyāsaś cāha mahābuddhir yad atraiva hi vastuni
tac chrūyatāṃ mahābhāga gadato mama tattvataḥ //

6.2.2

kasmin kāle 'lpako dharmo dadāti sumahat phalam
munīnām apy abhūd vādaḥ kaiś cāsau kriyate sukham //

6.2.3

saṃdehanirṇayārthāya vedavyāsaṃ mahāmunim
yayus te saṃśayaṃ praṣṭuṃ maitreya munipuṃgavāḥ //

6.2.4

dadṛśus te muniṃ tatra jāhnavīsalile dvija
vedavyāsaṃ mahābhāgam ardhasnātaṃ sutaṃ mama //

6.2.5

snānāvasānaṃ te tasya pratīkṣanto maharṣayaḥ
tasthus taṭe mahānadyās taruṣaṇḍam upāśritāḥ //

6.2.6

magno 'tha jāhnavītoyād utthāyāha suto mama
vyāsaḥ sādhuḥ kaliḥ sādhur ity evaṃ śṛṇvatāṃ vacaḥ
teṣāṃ munīnāṃ bhūyaś ca mamajja sa nadījale //

6.2.7

utthāya sādhu sādhv iti śūdra dhanyo 'si cābravīt //

6.2.8

nimagnaś ca samutthāya punaḥ prāha mahāmuniḥ
yoṣitaḥ sādhu dhanyās tās tābhyo dhanyataro 'sti kaḥ //

6.2.9

tataḥ snātvā yathānyāyam ācāntaṃ taṃ kṛtakriyam
upatasthur mahābhāgā munayas te sutaṃ mama //

6.2.10

kṛtasaṃvandanāṃś cāha kṛtāsanaparigrahān
kimartham āgatā yūyam iti satyavatīsutaḥ //

6.2.11

tam ūcuḥ saṃśayaṃ praṣṭuṃ bhavantaṃ vayam āgatāḥ
alaṃ tenāstu tāvan naḥ kathyatām aparaṃ tvayā //

6.2.12

kaliḥ sādhv iti yat proktaṃ śūdraḥ sādhv iti yoṣitaḥ
yac cāha bhagavān sādhu dhanyāś ceti punaḥ punaḥ //

6.2.13

tat sarvaṃ śrotum icchāmo na ced guhyaṃ mahāmune
tat kathyatāṃ tato hṛtsthaṃ pṛcchāmas tvāṃ prayojanam //

6.2.14

ity ukto munibhir vyāsaḥ prahasyedam athābravīt
śrūyatāṃ bho muniśreṣṭhā yad uktaṃ sādhu sādhv iti //

6.2.15

yat kṛte daśabhir varṣais tretāyāṃ hāyanena tat
dvāpare tac ca māsena ahorātreṇa tat kalau //

6.2.16

tapaso brahmacaryasya japādeś ca phalaṃ dvijāḥ
prāpnoti puruṣas tena kaliḥ sādhv iti bhāṣitam //

6.2.17

dhyāyan kṛte yajan yajñais tretāyāṃ dvāpare 'rcayan
yad āpnoti tad āpnoti kalau saṃkīrtya keśavam //

6.2.18

dharmotkarṣam atīvātra prāpnoti puruṣaḥ kalau
svalpāyāsena dharmajñās tena tuṣṭo 'smy ahaṃ kaleḥ //

6.2.19

vratacaryopahāraiś ca grāhyo vedo dvijātibhiḥ
tataḥ svadharmasaṃprāptair yaṣṭavyaṃ vidhivad dhanaiḥ //

6.2.20

vṛthā kathā vṛthā bhojyaṃ vṛthejyā ca dvijanmanām
patanāya tathā bhāvyaṃ tais tu saṃyamibhiḥ sadā //

6.2.21

asamyakkaraṇe doṣas teṣāṃ sarveṣu vastuṣu
bhojyapeyādikaṃ caiṣāṃ necchāprāptikaraṃ dvijāḥ //

6.2.22

pāratantryaṃ samasteṣu teṣāṃ kāryeṣu vai tataḥ
jayanti te nijāṃl lokān kleśena mahatā dvijāḥ //

6.2.23

dvijaśuśrūṣayaivaiṣa pākayajñādhikāravān
nijāñ jayati vai lokāñ śūdro dhanyataras tataḥ //

6.2.24

bhakṣyābhakṣyeṣu nāsyāsti peyāpeyeṣu vai yataḥ
niyamo muniśārdūlās tenāsau sādhv itīritam //

6.2.25

svadharmasyāvirodhena narair labdhaṃ dhanaṃ sadā
pratipādyaṃ ca pātreṣu yaṣṭavyaṃ ca yathāvidhi //

6.2.26

tasyārjane mahān kleśaḥ pālane ca dvijottamāḥ
tathāsadviniyogāya vijñeyaṃ gahanaṃ nṛṇām //

6.2.27

ebhir anyais tathā kleśaiḥ puruṣo dvijasattamāḥ
nijāñ jayati vai lokān prājāpatyādikān kramāt //

6.2.28

yoṣic chuśrūṣaṇaṃ bhartuḥ karmaṇā manasā girā
kurvatī samavāpnoti tatsālokyaṃ yato dvijāḥ //

6.2.29

nātikleśena mahatā tān eva puruṣo yathā
tṛtīyaṃ vyāhṛtaṃ tena mayā sādhv iti yoṣitām //

6.2.30

etad vaḥ kathitaṃ viprā yannimittam ihāgatāḥ
tat pṛcchata yathākāmaṃ ahaṃ vakṣyāmi vaḥ sphuṭam //

6.2.31

tatas te munayaḥ procur yat praṣṭavyaṃ mahāmune
anyasminn eva tat praśne yathāvat kathitaṃ tvayā //

6.2.32

tataḥ prahasya tān prāha kṛṣṇadvaipāyano muniḥ
vismayotphullanayanāṃs tāpasāṃs tān upāgatān //

6.2.33

mayaiṣa bhavatāṃ praśno jñāto divyena cakṣuṣā
tato hi vaḥ prasaṅgena sādhu sādhv iti bhāṣitam //

6.2.34

svalpena hi prayatnena dharmaḥ sidhyati vai kalau
narair ātmaguṇāmbhobhiḥ kṣālitākhilakilbiṣaiḥ //

6.2.35

śūdraiś ca dvijaśuśrūṣā tatparair munisattamāḥ
tathā strībhir anāyāsāt patiśuśrūṣayaiva hi //

6.2.36

tatas tritayam apy etan mama dhanyatamaṃ matam
dharmasaṃsādhane kleśo dvijātīnāṃ kṛtādiṣu //

6.2.37

bhavadbhir yad abhipretaṃ tad etat kathitaṃ mayā
apṛṣṭenāpi dharmajñāḥ kim anyat kriyatāṃ dvijāḥ //

6.2.38

tataḥ saṃpūjya te vyāsaṃ praśaśaṃsuḥ punaḥ punaḥ
yathāgataṃ dvijā jagmur vyāsoktikṣatasaṃśayāḥ //

6.2.39

bhavato 'pi mahābhāga rahasyaṃ kathitaṃ mayā
atyantaduṣṭasya kaler ayam eko mahān guṇaḥ //

6.2.40

yac cāhaṃ bhavatā pṛṣṭo jagatām upasaṃhṛtim
prākṛtām antarālāṃ ca tām apy eṣa vadāmi te //

Original text: Viṣṇupurāṇa · Edition: The Critical Edition of the Viṣṇupurāṇam, critically edited by M. M. Pathak. Vadodara : Oriental Institute 1997-1999 · Data entry Peter Schreiner · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc