Viṣṇupurāṇa (critical edition) · Chapter 4.1

bhagavan yan naraiḥ kāryaṃ sādhukarmaṇy avasthitaiḥ
tan mahyaṃ guruṇākhyātaṃ nityanaimittikātmakam //

varṇadharmās tathākhyātā dharmā ye cāśrameṣu vai
śrotum icchāmy ahaṃ vaṃśāṃs tāṃs tvaṃ prabrūhi me guro //

brahmādyaṃ yo manor vaṃśam ahany ahani saṃsmaret
tasya vaṃśasamucchedo na kadācid bhaviṣyati //

maruttasya yathā yajñas tathā kasyābhavad bhuvi
sarvaṃ hiraṇmayaṃ yasya yajñavastv atiśobhanam //

amādyad indraḥ somena dakṣiṇābhir dvijātayaḥ
marutaḥ pariveṣṭāraḥ sadasyāś ca divaukasaḥ //

tṛṇabindoḥ prasādena sarve vaiśālikā nṛpāḥ
dīrghāyuṣo mahātmāno vīryavanto 'tidhārmikāḥ //

tasya ca revatī nāma kanyā |
tām ādāya kasyeyam arhatīti bhagavantam abjayoniṃ praṣṭuṃ brahmalokaṃ jagāma ||

punaś ca praṇamya bhagavate tasmai yathābhimatān ātmanaḥ sa varān kathayām āsa |
ka eṣāṃ bhagavato 'bhimato yasmai kanyām imāṃ prayacchāmīti ||

na hy ādimadhyāntam ajasya yasya vidmo vayaṃ sarvamayasya dhātuḥ
na ca svarūpaṃ na paraṃ svabhāvaṃ na caiva sāraṃ parameśvarasya //

kalāmuhūrtādimayaś ca kālo na yadvibhūteḥ pariṇāmahetuḥ
ajanmanāśasya samastamūrter anāmarūpasya sanātanasya //

yasya prasādād aham acyutasya bhūtaḥ prajāsṛṣṭikaro 'ntakārī
krodhāc ca rudraḥ sthitihetubhūto yasmāc ca madhye puruṣaḥ parasmāt //

madrūpam āsthāya sṛjaty ajo yaḥ sthitau ca yo 'sau puruṣasvarūpī
rudrasvarūpeṇa ca yo 'tti viśvaṃ dhatte tathānantavapuḥ samastam //

śakrādirūpī paripāti viśvam arkendurūpaś ca tamo hinasti
pākāya yo 'gnitvam upetya lokān bibharti pṛthvīvapur avyayātmā //

ceṣṭāṃ karoti śvasanasvarūpī lokasya tṛptiṃ ca jalānnarūpī
dadāti viśvasthitisaṃsthitas tu sarvāvakāśaṃ ca nabhaḥsvarūpī //

yaḥ sṛjyate sargakṛd ātmanaiva yaḥ pālyate pālayitā ca devaḥ
viśvātmanā saṃhriyate 'ntakārī pṛthak trayasyāsya ca yo 'vyayātmā //

yasmiñ jagad yo jagad etad ādyo yaś cāśrito 'smiñ jagati svayaṃbhūḥ
sa sarvabhūtaprabhavo dharitryāṃ svāṃśena viṣṇur nṛpate 'vatīrṇaḥ //

kuśasthalī yā tava bhūpa ramyā purī purābhūd amarāvatīva
sā dvārakā saṃprati tatra cāste sa keśavāṃśo baladevanāmā //

tasmai tvam enāṃ tanayāṃ narendra prayaccha māyāmanujāya jāyām
ślāghyo varo 'sau tanayā taveyaṃ strīratnabhūtā sadṛśo hi yogaḥ //

itīrito 'sau kamalodbhavena bhuvaṃ samāsādya patiḥ prajānām
dadarśa hrasvān puruṣān aśeṣān alpaujasaḥ svalpavivekavīryān //

kuśasthalīṃ tāṃ ca purīm upetya dṛṣṭvānyarūpāṃ pradadau svakanyām
sīradhvajāya sphaṭikācalābha vakṣaḥsthalāyātuladhīr narendraḥ //

uccapramāṇām iti tām avekṣya svalāṅgalāgreṇa sa tālaketuḥ
vināmayām āsa tataś ca sāpi babhūva sadyo vanitā yathānyā //

tāṃ revatīṃ raivatabhūpakanyāṃ sīrāyudho 'sau vidhinopayeme
dattvā ca kanyāṃ sa nṛpo jagāma himālayaṃ vai tapase dhṛtātmā //