Viṣṇupurāṇa (critical edition) · Chapter 3.7
yathāvat kathitaṃ sarvaṃ yat pṛṣṭo 'si mayā guro
śrotum icchāmy ahaṃ tv ekaṃ tad bhavān prabravītu me //
vedarāśir apāro 'sāv uktaḥ śākhāvibhāgataḥ //
xxxx paro dharmo varṇādīnām athocyate //
saptadvīpāni pātāla vīthyaś ca sumahāmune
sapta lokāś ca ye 'ntaḥsthā brahmāṇḍasyāsya sarvataḥ //
sthūlaiḥ sūkṣmais tathāsūkṣmaiḥ sūkṣmāt sūkṣmatarais tathā
sthūlaiḥ sthūlataraiś caitat sarvaṃ prāṇibhir āvṛtam //
aṅgulasyāṣṭabhāgo 'pi na so 'sti munisattama
na santi prāṇino yatra karmabandhanibandhanāḥ //
sarve caite vaśaṃ yānti yamasya bhagavan kila
āyuṣo 'nte tato yānti yātanās tatpracoditāḥ //
yātanābhyaḥ paribhraṣṭā devādyāsv atha yoniṣu
jantavaḥ parivartante śāstrāṇām eṣa nirṇayaḥ //
so 'ham icchāmi tac chrotuṃ yamasya vaśavartinaḥ
na bhavanti narā yena tat karma kathayāmalam //
ayam eva mune praśno nakulena mahātmanā
pṛṣṭaḥ pitāmahaḥ prāha bhīṣmo yat tac chṛṇuṣva me //
purā mamāgato vatsa sakhā kāliṅgako dvijaḥ
mām uvāca sa pṛṣṭo vai mayā jātismaro muniḥ //
tenākhyātam idaṃ cedam itthaṃ caitad bhaviṣyati
tathā ca tad abhūd vatsa yathoktaṃ tena dhīmatā //
sa pṛṣṭaś ca mayā bhūyaḥ śraddadhānena vai dvijaḥ
yad yad āha na tad dṛṣṭam anyathā hi mayā kvacit //
ekadā tu mayā pṛṣṭam yad etad bhavatoditam
prāha kāliṅgako vipraḥ smṛtvā tasya muner vacaḥ //
jātismareṇa kathitaṃ rahasyaṃ paramaṃ mama
yamakiṃkarayor yo 'bhūt saṃvādas taṃ bravīmi te //
narake pacyamānas tu yamena paribhāṣitaḥ //
kiṃ tvayā nārcito devaḥ keśavaḥ kleśanāśanaḥ //
svapuruṣam abhivīkṣya pāśahastaṃ vadati yamaḥ kila tasya karṇamūle
parihara madhusūdanaprapannān prabhur aham anyanṛṇāṃ na vaiṣṇavānām //
aham amaragaṇārcitena dhātrā yama iti lokahitāhite niyuktaḥ //
hariguruvimukhān praśāsmi martyān haricaraṇapraṇatān namaskaromi
sugatim abhilaṣāmi vāsudevād aham api bhāgavatasthitāntarātmā //
hariguruvaśago 'smi na svatantraḥ prabhavati saṃyamane mamāpi viṣṇuḥ //
varṣaśatam apīha dharmyamānaṃ vrajati na kāñcanatāmayaḥ kadācit
bhagavati vimukhasya nāsti siddhir viṣam amṛtaṃ bhavatīti naitad asti //
na hi śaśikaluṣacchaviḥ kadācit timiraparābhavatām upaiti candraḥ
bhavati hi harau sthitāntarātmā bhṛśamalino 'pi virājate manuṣyaḥ //
vṛṣagaṇakaṇabhakṣaśaṃkaroktir daśabalapañcaśikhākṣapādavādān
mahad api suvicārya lokatantraṃ bhagavadupāsyam ṛte na siddhir asti //
mukulitakarakuṅmalaiḥ surendraiḥ satatanamaskṛtapādapaṅkajāya
avihatagataye sanātanāya prathamajagatpataye namo 'stv ajāya //
kaṭakamukuṭakarṇikādibhedaiḥ kanakam abhedam apīṣyate yathaikam
surapaśumanujādikalpanābhir harir akhilābhir udīryate tathaikaḥ //
kṣitijalaparamāṇavo 'nilānte punar api yānti yathaikatāṃ dharitryāḥ
surapaśumanujādayas tathānte guṇakaluṣeṇa sanātanena tena //
harim amaragaṇārcitāṅghripadmaṃ praṇamati yaḥ paramārthato hi martyaḥ
tam apagatasamastapāpabandhaṃ vraja parihṛtya yathāgnim ājyasiktam //
iti yamavacanaṃ niśamya pāśī yamapuruṣas tam uvāca dharmarājam
kathaya mama vibho samastadhātur bhavati hareḥ khalu yādṛśo 'sya bhaktaḥ //
na calati nijavarṇadharmato yaḥ samamatir ātmasuhṛdvipakṣapakṣe
na harati na ca hanti kiṃcid uccaiḥ sitamanasaṃ tam avaihi viṣṇubhaktam //
kalikaluṣamalena yasya nātmā vimalamater malinīkṛto 'stamohe
manasi kṛtajanārdanaṃ manuṣyaṃ satatam avaihi harer atīva bhaktam //
kanakam api rahasy avekṣya buddhyā tṛṇam iva yaḥ samavaiti vai parasvam
bhavati ca bhagavaty ananyacetāḥ puruṣavaraṃ tam avaihi viṣṇubhaktam //
sphaṭikagiriśilāmalaḥ kva viṣṇur manasi nṛṇāṃ kva ca matsarādidoṣaḥ
na hi tuhinamayūkharaśmipuñje bhavati hutāśanadīptijaḥ pratāpaḥ //
vimalamatir amatsaraḥ praśāntaḥ śucicarito 'khilasattvamitrabhūtaḥ
priyahitavacano 'stamānamāyo vasati sadā hṛdi tasya vāsudevaḥ //
vasati hṛdi sanātane ca tasmin bhavati pumāñ jagato 'sya saumyarūpaḥ
kṣitirasam atiramyam ātmano 'ntaḥ kathayati cārutayaiva śālapotaḥ //
yamaniyamavidhūtakalmaṣāṇām anudinam acyutasaktamānasānām
apagatamadamānamatsarāṇāṃ vraja bhaṭa dūratareṇa mānavānām //
hṛdi yadi bhagavān anādir āste harir asiśaṅkhagadādharo 'vyayātmā
tadagham aghavighātakartṛbhinnaṃ bhavati kathaṃ sati cāndhakāram arke //
harati paradhanaṃ nihanti jantūn vadati tathānṛtaniṣṭhurāṇi yaś ca
aśubhajanitadurmadasya puṃsaḥ kaluṣamater hṛdi tasya nāsty anantaḥ //
na sahati parasaṃpadaṃ vinindāṃ kaluṣamatiḥ kurute satām asādhuḥ
na yajati na dadāti yaś ca santaṃ manasi na tasya janārdano 'dhamasya //
paramasuhṛdi bāndhave kalatre sutatanayāpitṛmātṛbhṛtyavarge
śaṭhamatir upayāti yo 'rthatṛṣṇāṃ tam adhamaceṣṭam avaihi nāsya bhaktam //
aśubhamatir asatpravṛttisaktaḥ satatam anāryaviśālasaṅgamattaḥ
anudinakṛtapāpabandhayatnaḥ puruṣapaśur na hi vāsudevabhaktaḥ //
sakalam idam ahaṃ ca vāsudevaḥ paramapumān parameśvaraḥ sa ekaḥ
iti matir amalā bhavaty anante hṛdayagate vraja tān vihāya dūrāt //
kamalanayana vāsudeva viṣṇo dharaṇidharācyuta śaṅkhacakrapāṇe
bhava śaraṇam itīrayanti ye vai tyaja bhaṭa dūratareṇa tān apāpān //
vasati manasi yasya so 'vyayātmā puruṣavarasya na tasya dṛṣṭipāte
tava gatir athavā mamāsti cakra pratihatavīryabalasya so 'nyalokyaḥ //
iti nijabhaṭaśāsanāya devo ravitanayaḥ sa kilāha dharmarājaḥ
mama kathitam idaṃ ca tena tubhyaṃ kuruvara samyag idaṃ mayāpi coktam //
nakulaitan mamākhyātaṃ pūrvaṃ tena dvijanmanā
kaliṅgadeśād abhyetya prīyatā sumahātmanā //
mayāpy etad yathānyāyaṃ samyag vatsa tavoditam
yathā viṣṇum ṛte nānyat trāṇaṃ saṃsārasāgare //
kiṃkarā daṇḍapāśau vā na yamo na ca yātanā
samarthās tasya yasyātmā keśavālambanaḥ sadā //
etan mune tavākhyātaṃ gītaṃ vaivasvatena yat
tvatpraśnānugataṃ samyak kim anyac chrotum icchasi //
Original text: Viṣṇupurāṇa · Edition: The Critical Edition of the Viṣṇupurāṇam, critically edited by M. M. Pathak. Vadodara : Oriental Institute 1997-1999 · Data entry Peter Schreiner · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0