Language

ENहिગુ
Scripture Library

Viṣṇupurāṇa (critical edition) · Chapter 3.7

3.7.1

yathāvat kathitaṃ sarvaṃ yat pṛṣṭo 'si mayā guro
śrotum icchāmy ahaṃ tv ekaṃ tad bhavān prabravītu me //

3.7.1*9:1

vedarāśir apāro 'sāv uktaḥ śākhāvibhāgataḥ //

3.7.1*9:2

xxxx paro dharmo varṇādīnām athocyate //

3.7.2

saptadvīpāni pātāla vīthyaś ca sumahāmune
sapta lokāś ca ye 'ntaḥsthā brahmāṇḍasyāsya sarvataḥ //

3.7.3

sthūlaiḥ sūkṣmais tathāsūkṣmaiḥ sūkṣmāt sūkṣmatarais tathā
sthūlaiḥ sthūlataraiś caitat sarvaṃ prāṇibhir āvṛtam //

3.7.4

aṅgulasyāṣṭabhāgo 'pi na so 'sti munisattama
na santi prāṇino yatra karmabandhanibandhanāḥ //

3.7.5

sarve caite vaśaṃ yānti yamasya bhagavan kila
āyuṣo 'nte tato yānti yātanās tatpracoditāḥ //

3.7.6

yātanābhyaḥ paribhraṣṭā devādyāsv atha yoniṣu
jantavaḥ parivartante śāstrāṇām eṣa nirṇayaḥ //

3.7.7

so 'ham icchāmi tac chrotuṃ yamasya vaśavartinaḥ
na bhavanti narā yena tat karma kathayāmalam //

3.7.8

ayam eva mune praśno nakulena mahātmanā
pṛṣṭaḥ pitāmahaḥ prāha bhīṣmo yat tac chṛṇuṣva me //

3.7.9

purā mamāgato vatsa sakhā kāliṅgako dvijaḥ
mām uvāca sa pṛṣṭo vai mayā jātismaro muniḥ //

3.7.10

tenākhyātam idaṃ cedam itthaṃ caitad bhaviṣyati
tathā ca tad abhūd vatsa yathoktaṃ tena dhīmatā //

3.7.11

sa pṛṣṭaś ca mayā bhūyaḥ śraddadhānena vai dvijaḥ
yad yad āha na tad dṛṣṭam anyathā hi mayā kvacit //

3.7.12

ekadā tu mayā pṛṣṭam yad etad bhavatoditam
prāha kāliṅgako vipraḥ smṛtvā tasya muner vacaḥ //

3.7.13

jātismareṇa kathitaṃ rahasyaṃ paramaṃ mama
yamakiṃkarayor yo 'bhūt saṃvādas taṃ bravīmi te //

3.7.13*10:1

narake pacyamānas tu yamena paribhāṣitaḥ //

3.7.13*10:2

kiṃ tvayā nārcito devaḥ keśavaḥ kleśanāśanaḥ //

3.7.14

svapuruṣam abhivīkṣya pāśahastaṃ vadati yamaḥ kila tasya karṇamūle
parihara madhusūdanaprapannān prabhur aham anyanṛṇāṃ na vaiṣṇavānām //

3.7.15ab

aham amaragaṇārcitena dhātrā yama iti lokahitāhite niyuktaḥ //

3.7.15ab*11

hariguruvimukhān praśāsmi martyān haricaraṇapraṇatān namaskaromi
sugatim abhilaṣāmi vāsudevād aham api bhāgavatasthitāntarātmā //

3.7.15cd

hariguruvaśago 'smi na svatantraḥ prabhavati saṃyamane mamāpi viṣṇuḥ //

3.7.15*12:[1]

varṣaśatam apīha dharmyamānaṃ vrajati na kāñcanatāmayaḥ kadācit
bhagavati vimukhasya nāsti siddhir viṣam amṛtaṃ bhavatīti naitad asti //

3.7.15*12:[2]

na hi śaśikaluṣacchaviḥ kadācit timiraparābhavatām upaiti candraḥ
bhavati hi harau sthitāntarātmā bhṛśamalino 'pi virājate manuṣyaḥ //

3.7.15*12:[3]

vṛṣagaṇakaṇabhakṣaśaṃkaroktir daśabalapañcaśikhākṣapādavādān
mahad api suvicārya lokatantraṃ bhagavadupāsyam ṛte na siddhir asti //

3.7.15*12:[4]

mukulitakarakuṅmalaiḥ surendraiḥ satatanamaskṛtapādapaṅkajāya
avihatagataye sanātanāya prathamajagatpataye namo 'stv ajāya //

3.7.16

kaṭakamukuṭakarṇikādibhedaiḥ kanakam abhedam apīṣyate yathaikam
surapaśumanujādikalpanābhir harir akhilābhir udīryate tathaikaḥ //

3.7.17

kṣitijalaparamāṇavo 'nilānte punar api yānti yathaikatāṃ dharitryāḥ
surapaśumanujādayas tathānte guṇakaluṣeṇa sanātanena tena //

3.7.18

harim amaragaṇārcitāṅghripadmaṃ praṇamati yaḥ paramārthato hi martyaḥ
tam apagatasamastapāpabandhaṃ vraja parihṛtya yathāgnim ājyasiktam //

3.7.19

iti yamavacanaṃ niśamya pāśī yamapuruṣas tam uvāca dharmarājam
kathaya mama vibho samastadhātur bhavati hareḥ khalu yādṛśo 'sya bhaktaḥ //

3.7.20

na calati nijavarṇadharmato yaḥ samamatir ātmasuhṛdvipakṣapakṣe
na harati na ca hanti kiṃcid uccaiḥ sitamanasaṃ tam avaihi viṣṇubhaktam //

3.7.21

kalikaluṣamalena yasya nātmā vimalamater malinīkṛto 'stamohe
manasi kṛtajanārdanaṃ manuṣyaṃ satatam avaihi harer atīva bhaktam //

3.7.22

kanakam api rahasy avekṣya buddhyā tṛṇam iva yaḥ samavaiti vai parasvam
bhavati ca bhagavaty ananyacetāḥ puruṣavaraṃ tam avaihi viṣṇubhaktam //

3.7.23

sphaṭikagiriśilāmalaḥ kva viṣṇur manasi nṛṇāṃ kva ca matsarādidoṣaḥ
na hi tuhinamayūkharaśmipuñje bhavati hutāśanadīptijaḥ pratāpaḥ //

3.7.24

vimalamatir amatsaraḥ praśāntaḥ śucicarito 'khilasattvamitrabhūtaḥ
priyahitavacano 'stamānamāyo vasati sadā hṛdi tasya vāsudevaḥ //

3.7.25

vasati hṛdi sanātane ca tasmin bhavati pumāñ jagato 'sya saumyarūpaḥ
kṣitirasam atiramyam ātmano 'ntaḥ kathayati cārutayaiva śālapotaḥ //

3.7.26

yamaniyamavidhūtakalmaṣāṇām anudinam acyutasaktamānasānām
apagatamadamānamatsarāṇāṃ vraja bhaṭa dūratareṇa mānavānām //

3.7.27

hṛdi yadi bhagavān anādir āste harir asiśaṅkhagadādharo 'vyayātmā
tadagham aghavighātakartṛbhinnaṃ bhavati kathaṃ sati cāndhakāram arke //

3.7.28

harati paradhanaṃ nihanti jantūn vadati tathānṛtaniṣṭhurāṇi yaś ca
aśubhajanitadurmadasya puṃsaḥ kaluṣamater hṛdi tasya nāsty anantaḥ //

3.7.29

na sahati parasaṃpadaṃ vinindāṃ kaluṣamatiḥ kurute satām asādhuḥ
na yajati na dadāti yaś ca santaṃ manasi na tasya janārdano 'dhamasya //

3.7.30

paramasuhṛdi bāndhave kalatre sutatanayāpitṛmātṛbhṛtyavarge
śaṭhamatir upayāti yo 'rthatṛṣṇāṃ tam adhamaceṣṭam avaihi nāsya bhaktam //

3.7.31

aśubhamatir asatpravṛttisaktaḥ satatam anāryaviśālasaṅgamattaḥ
anudinakṛtapāpabandhayatnaḥ puruṣapaśur na hi vāsudevabhaktaḥ //

3.7.32

sakalam idam ahaṃ ca vāsudevaḥ paramapumān parameśvaraḥ sa ekaḥ
iti matir amalā bhavaty anante hṛdayagate vraja tān vihāya dūrāt //

3.7.33

kamalanayana vāsudeva viṣṇo dharaṇidharācyuta śaṅkhacakrapāṇe
bhava śaraṇam itīrayanti ye vai tyaja bhaṭa dūratareṇa tān apāpān //

3.7.34

vasati manasi yasya so 'vyayātmā puruṣavarasya na tasya dṛṣṭipāte
tava gatir athavā mamāsti cakra pratihatavīryabalasya so 'nyalokyaḥ //

3.7.35

iti nijabhaṭaśāsanāya devo ravitanayaḥ sa kilāha dharmarājaḥ
mama kathitam idaṃ ca tena tubhyaṃ kuruvara samyag idaṃ mayāpi coktam //

3.7.36

nakulaitan mamākhyātaṃ pūrvaṃ tena dvijanmanā
kaliṅgadeśād abhyetya prīyatā sumahātmanā //

3.7.37

mayāpy etad yathānyāyaṃ samyag vatsa tavoditam
yathā viṣṇum ṛte nānyat trāṇaṃ saṃsārasāgare //

3.7.38

kiṃkarā daṇḍapāśau vā na yamo na ca yātanā
samarthās tasya yasyātmā keśavālambanaḥ sadā //

3.7.39

etan mune tavākhyātaṃ gītaṃ vaivasvatena yat
tvatpraśnānugataṃ samyak kim anyac chrotum icchasi //

Original text: Viṣṇupurāṇa · Edition: The Critical Edition of the Viṣṇupurāṇam, critically edited by M. M. Pathak. Vadodara : Oriental Institute 1997-1999 · Data entry Peter Schreiner · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc