Language

ENहिગુ
Scripture Library

Viṣṇupurāṇa (critical edition) · Chapter 3.6

3.6.1

sāmavedataroḥ śākhā vyāsaśiṣyaḥ sa jaiminiḥ
krameṇa yena maitreya bibheda śṛṇu tan mama //

3.6.1*5:1

ṛgyajuḥśākhiśākho 'yaṃ śākhāsaṃkhyyā prapañcitā //

3.6.1*5:2

sāmātharvapurāṇoktaṃ śākhāsaṃjñātha kathyate //

3.6.2

sumantus tasya putro 'bhūt sukarmāsyāpy abhūt sutaḥ
adhītavantāv ekaikāṃ saṃhitāṃ tau mahāmunī //

3.6.3

sāhasraṃ saṃhitābhedaṃ sukarmā tatsutas tataḥ
cakāra taṃ ca tacchiṣyau jagṛhāte mahāvratau //

3.6.3*6:1

putram adhyāpayām āsa sumantum atha jaiminiḥ //

3.6.3*6:2

sumantuś capi sumulaṃ putram adhyāpayan muniḥ //

3.6.4

hiraṇyanābhaḥ kausalyaḥ pauṣpiñjiś ca dvijottama
udīcyāḥ sāmagāḥ śiṣyās tasya pañcadaśa smṛtāḥ //

3.6.5

hiraṇyanābhāt tāvatyaḥ saṃhitā yair dvijottamaiḥ
gṛhītās te 'pi cocyante paṇḍitaiḥ prācyasāmagāḥ //

3.6.6

lokākṣiḥ kuthumiś caiva kuṣīdī lāṅgalis tathā
pauṣpiñjiśiṣyās tadbhedaiḥ saṃhitā bahulīkṛtāḥ //

3.6.7

hiraṇyanābhaśiṣyaś ca caturviṃśatisaṃhitāḥ
provāca kṛtināmāsau śiṣyebhyaḥ sumahāmatiḥ //

3.6.8

taiś cāpi sāmavedo 'sau śākhābhir bahulīkṛtaḥ
atharvaṇām atho vakṣye saṃhitānāṃ samuccayam
atharvavedaṃ sa muniḥ sumantur amitadyutiḥ //

3.6.9

śiṣyam adhyāpayām āsa kabandhaṃ so 'pi taṃ dvidhā
kṛtvā tu devadarśāya tathā pathyāya dattavān //

3.6.10

devadarśasya śiṣyās tu maudgo brahmabalis tathā
śaulkāyaniḥ pippalādas tathānyo munisattama //

3.6.11

pathyasyāpi trayaḥ śiṣyāḥ kṛtā yair dvija saṃhitāḥ
jājaliḥ kumudādiś ca tṛtīyaḥ śaunako dvija //

3.6.12

śaunakas tu dvidhā kṛtvā dadāv ekāṃ tu babhrave
dvitīyāṃ saṃhitāṃ prādāt saindhavāya ca saṃjñine //

3.6.13

saindhavān muñjakeśaś ca 'bhinad vedaṃ dvidhā punaḥ
nakṣatrakalpo vedānāṃ saṃhitānāṃ tathaiva ca //

3.6.14

caturthaḥ syād āṅgirasaḥ śāntikalpaś ca pañcamaḥ
śreṣṭhās tv atharvaṇām ete saṃhitānāṃ vikalpakāḥ //

3.6.15

ākhyānaiś cāpy upākhyānair gāthābhiḥ kalpaśuddhibhiḥ
purāṇasaṃhitāṃ cakre purāṇārthaviśāradaḥ //

3.6.15*7:1

svayaṃ dṛṣṭvārthakathanaṃ prāhur ākhyānakaṃ budhāḥ //

3.6.15*7:2

śrutasyārthasya kathanam upākhyānaṃ pracakṣate //

3.6.16

prakhyāto vyāsaśiṣyo 'bhūt sūto vai romaharṣaṇaḥ
purāṇasaṃhitāṃ tasmai dadau vyāso mahāmuniḥ //

3.6.17

sumatiś cāgnivarcāś ca mitrāyuḥ śāṃśapāyanaḥ
akṛtavraṇo 'tha sāvarṇiḥ ṣaṭ śiṣyās tasya cābhavan //

3.6.18

kāśyapaḥ saṃhitākartā sāvarṇiḥ śāṃśapāyanaḥ
romaharṣaṇikā cānyā tisṝṇāṃ mūlasaṃhitā //

3.6.19

catuṣṭayenāpy etena saṃhitānām idaṃ mune //

3.6.20

ādyaṃ sarvapurāṇānāṃ purāṇaṃ brāhmam ucyate
aṣṭādaśa purāṇāni purāṇajñāḥ pracakṣate //

3.6.21

brāhmaṃ pādmaṃ vaiṣṇavaṃ ca śaivaṃ bhāgavataṃ tathā
tathānyaṃ nāradīyaṃ ca mārkaṇḍeyaṃ ca saptamam //

3.6.22

āgneyam aṣṭamaṃ caiva bhaviṣyaṃ navamaṃ tathā
daśamaṃ brahmavaivartaṃ laiṅgam ekādaśaṃ smṛtam //

3.6.23

vārāhaṃ dvādaśaṃ caiva skāndaṃ cātra trayodaśam
caturdaśaṃ vāmanaṃ ca kaurmaṃ pañcadaśaṃ smṛtam
mātsyaṃ ca gāruḍaṃ caiva brahmāṇḍaṃ ca tataḥ param //

3.6.23*8:1

mahāpurāṇāny etāni hy aṣṭādaśa mahāmune //

3.6.23*8:2

tathā copapurāṇāni munibhiḥ kathitāni ca //

3.6.24

sargaś ca pratisargaś ca vaṃśo manvantarāṇi ca
sarveṣv eteṣu kathyante vaṃśānucaritaṃ ca yat //

3.6.25

yad etat tava maitreya purāṇaṃ kathyate mayā
etad vaiṣṇavasaṃjñaṃ vai pādmasya samanantaram //

3.6.26

sarge ca pratisarge ca vaṃśamanvantarādiṣu
kathyate bhagavān viṣṇur aśeṣeṣv eva sattama //

3.6.27

aṅgāni caturo vedā mīmāṃsā nyāyavistaraḥ
purāṇaṃ dharmaśāstraṃ ca vidyā hy etāś caturdaśa //

3.6.28

āyurvedo dhanurvedo gāndharvaś caiva te trayaḥ
arthaśāstraṃ caturthaṃ tu vidyā hy aṣṭādaśaiva tāḥ //

3.6.29

jñeyā brahmarṣayaḥ pūrvaṃ tebhyo devarṣayaḥ punaḥ
rājarṣayaḥ punas tebhya ṛṣiprakṛtayas trayaḥ //

3.6.30

iti śākhāḥ samākhyātāḥ śākhābhedās tathaiva ca
kartāraś caiva śākhānāṃ bhedahetus tathoditaḥ //

3.6.31

sarvamanvantareṣv evaṃ śākhābhedāḥ samāḥ smṛtāḥ //

3.6.32

prājāpatyā śrutir nityā tadvikalpās tv ime dvija //

3.6.33

etat tavoditaṃ sarvaṃ yat pṛṣṭo 'ham iha tvayā
maitreya vedasaṃbaddhaṃ kim anyat kathayāmi te //

Original text: Viṣṇupurāṇa · Edition: The Critical Edition of the Viṣṇupurāṇam, critically edited by M. M. Pathak. Vadodara : Oriental Institute 1997-1999 · Data entry Peter Schreiner · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc