Language

ENहिગુ
Scripture Library

Viṣṇupurāṇa (critical edition) · Chapter 3.4

3.4.1

ādyo vedaś catuṣpādaḥ śatasāhasrasaṃmitaḥ
tato daśaguṇaḥ kṛtsno yajño 'yaṃ sarvakāmadhuk //

3.4.2

tato 'tra matsuto vyāso 'ṣṭāviṃśatitame 'ntare
vedam ekaṃ catuṣpādaṃ caturdhā vyabhajat prabhuḥ //

3.4.3

yathā tu tena vai vyastā vedavyāsena dhīmatā
vedās tathā samastais tair vyastā vyāsais tathā mayā //

3.4.4

tad anenaiva vedānāṃ śākhābhedān dvijottama
caturyugeṣu racitān samasteṣv avadhāraya //

3.4.5

kṛṣṇadvaipāyanaṃ vyāsaṃ viddhi nārāyaṇaṃ prabhum
ko 'nyo hi bhuvi maitreya mahābhāratakṛd bhavet //

3.4.6

tena vyastā yathā vedā matputreṇa mahātmanā
dvāpare hy atra maitreya tan me śṛṇu yathārthataḥ //

3.4.7

brahmaṇā codito vyāso vedān vyastuṃ pracakrame
atha śiṣyān sa jagrāha caturo vedapāragān //

3.4.8

ṛgvedaśrāvakaṃ pailaṃ jagrāha sa mahāmuniḥ
vaiśampāyananāmānaṃ yajurvedasya cāgrahīt //

3.4.9

jaiminiṃ sāmavedasya tathaivātharvavedavit
sumantus tasya śiṣyo 'bhūd vedavyāsasya dhīmataḥ //

3.4.10

romaharṣaṇanāmānaṃ mahābuddhiṃ mahāmuniḥ
sūtaṃ jagrāha śiṣyaṃ sa itihāsapurāṇayoḥ //

3.4.10*2:1

ārṣādi bahudhā sthānaṃ devarṣiracitāśrayam //

3.4.10*2:2

itihāsam iti proktaṃ sthaviṣṭhādbhutakarmayuk //

3.4.11

eka āsīd yajurvedas taṃ caturdhā vyakalpayat
cāturhotram abhūd yasmiṃs tena yajñam athākarot //

3.4.12

ādhvaryavaṃ yajurbhis tu ṛgbhir hotraṃ tathā muniḥ
audgātraṃ sāmabhiś cakre brahmatvaṃ cāpy atharvabhiḥ //

3.4.13

tataḥ sa ṛca uddhṛtya ṛgvedaṃ kṛtavān muniḥ
yajūṃṣi ca yajurvedaṃ sāmavedaṃ ca sāmabhiḥ //

3.4.14

rājñas tv atharvavedena sarvakarmāṇi sa prabhuḥ
kārayām āsa maitreya brahmatvaṃ ca yathāsthitiḥ //

3.4.15

so 'yam eko mahāveda tarus tena pṛthakkṛtaḥ
caturdhā tu tato jātaṃ vedapādapakānanam //

3.4.16

bibheda prathamaṃ vipra paila ṛgvedapādapam
indrapramataye prādād bāṣkalāya ca saṃhite //

3.4.17

caturdhā sa bibhedātha bāṣkalo nijasaṃhitām
baudhyādibhyo dadau tās tu śiṣyebhyaḥ sa mahāmatiḥ //

3.4.18

baudhyāgnimāṭharau tadvad yājñavalkyaparāśarau
pratiśākhās tu śākhāyās tasyās te jagṛhur mune //

3.4.19

indrapramatir ekāṃ tu saṃhitāṃ svasutaṃ tataḥ
māṇḍukeyaṃ mahātmānaṃ maitreyādhyāpayat tadā //

3.4.20

tasya śiṣyapraśiṣyebhyaḥ putraśiṣyān kramād yayau //

3.4.21

vedamitras tu śākalyaḥ saṃhitāṃ tām adhītavān
cakāra saṃhitāḥ pañca śiṣyebhyaḥ pradadau ca tāḥ //

3.4.22

tasya śiṣyās tu ye pañca teṣāṃ nāmāni me śṛṇu
mudgalo gālavaś caiva vātsyaḥ śālīya eva ca
śiśiraḥ pañcamaś cāsīt maitreya sumahāmuniḥ //

3.4.22*3

etāni pañcanāmāni saṃhitāyāḥ samāśritāḥ //

3.4.23

saṃhitātritayaṃ cakre śākapūṇir athetaraḥ
niruktam akarot tadvac caturthaṃ munisattama //

3.4.24

krauñco vaitālakis tadvad balākaś ca mahāmuniḥ
niruktaś ca caturtho 'bhūd vedavedāṅgapāragaḥ //

3.4.25

ity etāḥ pratiśākhābhyo 'py anuśākhā dvijottama
bāṣkalaś cāparās tisraḥ saṃhitāḥ kṛtavān dvija
śiṣyaḥ kālāyanir gārgyas tṛtīyaś ca tathā javaḥ //

3.4.26

ity ete bahvṛcāḥ proktāḥ saṃhitā yaiḥ pravartitāḥ //

Original text: Viṣṇupurāṇa · Edition: The Critical Edition of the Viṣṇupurāṇam, critically edited by M. M. Pathak. Vadodara : Oriental Institute 1997-1999 · Data entry Peter Schreiner · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc