Viṣṇupurāṇa (critical edition) · Chapter 3.4
ādyo vedaś catuṣpādaḥ śatasāhasrasaṃmitaḥ
tato daśaguṇaḥ kṛtsno yajño 'yaṃ sarvakāmadhuk //
tato 'tra matsuto vyāso 'ṣṭāviṃśatitame 'ntare
vedam ekaṃ catuṣpādaṃ caturdhā vyabhajat prabhuḥ //
yathā tu tena vai vyastā vedavyāsena dhīmatā
vedās tathā samastais tair vyastā vyāsais tathā mayā //
tad anenaiva vedānāṃ śākhābhedān dvijottama
caturyugeṣu racitān samasteṣv avadhāraya //
kṛṣṇadvaipāyanaṃ vyāsaṃ viddhi nārāyaṇaṃ prabhum
ko 'nyo hi bhuvi maitreya mahābhāratakṛd bhavet //
tena vyastā yathā vedā matputreṇa mahātmanā
dvāpare hy atra maitreya tan me śṛṇu yathārthataḥ //
brahmaṇā codito vyāso vedān vyastuṃ pracakrame
atha śiṣyān sa jagrāha caturo vedapāragān //
ṛgvedaśrāvakaṃ pailaṃ jagrāha sa mahāmuniḥ
vaiśampāyananāmānaṃ yajurvedasya cāgrahīt //
jaiminiṃ sāmavedasya tathaivātharvavedavit
sumantus tasya śiṣyo 'bhūd vedavyāsasya dhīmataḥ //
romaharṣaṇanāmānaṃ mahābuddhiṃ mahāmuniḥ
sūtaṃ jagrāha śiṣyaṃ sa itihāsapurāṇayoḥ //
ārṣādi bahudhā sthānaṃ devarṣiracitāśrayam //
itihāsam iti proktaṃ sthaviṣṭhādbhutakarmayuk //
eka āsīd yajurvedas taṃ caturdhā vyakalpayat
cāturhotram abhūd yasmiṃs tena yajñam athākarot //
ādhvaryavaṃ yajurbhis tu ṛgbhir hotraṃ tathā muniḥ
audgātraṃ sāmabhiś cakre brahmatvaṃ cāpy atharvabhiḥ //
tataḥ sa ṛca uddhṛtya ṛgvedaṃ kṛtavān muniḥ
yajūṃṣi ca yajurvedaṃ sāmavedaṃ ca sāmabhiḥ //
rājñas tv atharvavedena sarvakarmāṇi sa prabhuḥ
kārayām āsa maitreya brahmatvaṃ ca yathāsthitiḥ //
so 'yam eko mahāveda tarus tena pṛthakkṛtaḥ
caturdhā tu tato jātaṃ vedapādapakānanam //
bibheda prathamaṃ vipra paila ṛgvedapādapam
indrapramataye prādād bāṣkalāya ca saṃhite //
caturdhā sa bibhedātha bāṣkalo nijasaṃhitām
baudhyādibhyo dadau tās tu śiṣyebhyaḥ sa mahāmatiḥ //
baudhyāgnimāṭharau tadvad yājñavalkyaparāśarau
pratiśākhās tu śākhāyās tasyās te jagṛhur mune //
indrapramatir ekāṃ tu saṃhitāṃ svasutaṃ tataḥ
māṇḍukeyaṃ mahātmānaṃ maitreyādhyāpayat tadā //
tasya śiṣyapraśiṣyebhyaḥ putraśiṣyān kramād yayau //
vedamitras tu śākalyaḥ saṃhitāṃ tām adhītavān
cakāra saṃhitāḥ pañca śiṣyebhyaḥ pradadau ca tāḥ //
tasya śiṣyās tu ye pañca teṣāṃ nāmāni me śṛṇu
mudgalo gālavaś caiva vātsyaḥ śālīya eva ca
śiśiraḥ pañcamaś cāsīt maitreya sumahāmuniḥ //
etāni pañcanāmāni saṃhitāyāḥ samāśritāḥ //
saṃhitātritayaṃ cakre śākapūṇir athetaraḥ
niruktam akarot tadvac caturthaṃ munisattama //
krauñco vaitālakis tadvad balākaś ca mahāmuniḥ
niruktaś ca caturtho 'bhūd vedavedāṅgapāragaḥ //
ity etāḥ pratiśākhābhyo 'py anuśākhā dvijottama
bāṣkalaś cāparās tisraḥ saṃhitāḥ kṛtavān dvija
śiṣyaḥ kālāyanir gārgyas tṛtīyaś ca tathā javaḥ //
ity ete bahvṛcāḥ proktāḥ saṃhitā yaiḥ pravartitāḥ //
Original text: Viṣṇupurāṇa · Edition: The Critical Edition of the Viṣṇupurāṇam, critically edited by M. M. Pathak. Vadodara : Oriental Institute 1997-1999 · Data entry Peter Schreiner · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0