Language

ENहिગુ
Scripture Library

Viṣṇupurāṇa (critical edition) · Chapter 3.2

3.2.1

proktāny etāni bhavatā sapta manvantarāṇi vai
bhaviṣyāṇy api viprarṣe mamākhyātuṃ tvam arhasi //

3.2.2

sūryasya patnī saṃjñābhūt tanayā viśvakarmaṇaḥ
manur yamo yamī caiva tadapatyāni vai mune //

3.2.3

asahantī tu sā bhartus tejaś chāyāṃ yuyoja vai
bhartuḥ śuśrūṣaṇe 'raṇyaṃ svayaṃ ca tapase yayau //

3.2.4

saṃjñeyam ity athārkaś ca chāyāyām ātmajatrayam
śanaiścaraṃ manuṃ cānyaṃ tapatīṃ cāpy ajījanat //

3.2.5

chāyāsaṃjñā dadau śāpaṃ yamāya kupitā yadā
tadānyeyam asau buddhir ity āsīd yamasūryayoḥ //

3.2.6

tato vivasvān ākhyāte tayaivāraṇyasaṃsthitām
samādhidṛṣṭyā dadṛśe tām aśvāṃ tapasi sthitām //

3.2.7

vājirūpadharaḥ so 'pi tasyāṃ devāv athāśvinau
janayām āsa revantaṃ retaso 'nte ca bhāskaraḥ //

3.2.8

āninye ca punaḥ saṃjñāṃ svasthānaṃ bhagavān raviḥ
tejasaḥ śamanaṃ cāsya viśvakarmā cakāra ha //

3.2.9

bhramam āropya sūryaṃ tu tasya tejoviśātanam
kṛtavān aṣṭamaṃ bhāgaṃ na vyaśātayatāvyayam //

3.2.10

yat sūryād vaiṣṇavaṃ tejaḥ śātitaṃ viśvakarmaṇā
jājvalyamānam apatat tad bhūmau munisattama //

3.2.11

tvaṣṭaiva tejasā tena viṣṇoś cakram akalpayat
triśūlaṃ caiva śarvasya śibikāṃ dhanadasya ca //

3.2.12

śaktiṃ guhasya devānām anyeṣāṃ ca yad āyudham
tat sarvaṃ tejasā tena viśvakarmā vyavardhayat //

3.2.13

chāyāsaṃjñāsuto yo 'sau dvitīyaḥ kathito manuḥ
pūrvajasya savarṇo 'sau sāvarṇis tena kathyate //

3.2.14

tasya manvantaraṃ hy etat sāvarṇikam athāṣṭamam
tac chṛṇuṣva mahābhāga bhaviṣyaṃ kathayāmi te //

3.2.15

sāvarṇis tu manur yo 'sau maitreya bhavitā tataḥ
sutapāś cāmitābhāś ca mukhyāś cāpi tadā surāḥ //

3.2.16

teṣāṃ gaṇas tu devānām ekaiko viṃśakaḥ smṛtaḥ
saptarṣīn api vakṣyāmi bhaviṣyān munisattama //

3.2.17

dīptimān gālavo rāmaḥ kṛpo drauṇis tathāparaḥ
matputraś ca tathā vyāsa ṛśyaśṛṅgaś ca saptamaḥ //

3.2.18

viṣṇuprasādād anaghaḥ pātālāntaragocaraḥ
virocanasutas teṣāṃ balir indro bhaviṣyati //

3.2.19

virajāś cārvarīvaṃś ca nirmohādyās tathāpare
sāvarṇes tu manoḥ putrā bhaviṣyanti nareśvarāḥ //

3.2.20

navamo dakṣasāvarṇir maitreya bhavitā manuḥ //

3.2.21

pārā marīcigarbhāś ca sudharmāṇas tathā tridhā
bhaviṣyanti tadā devā ekaiko dvādaśo gaṇaḥ //

3.2.22

teṣām indro mahāvīryo bhaviṣyaty adbhuto dvija //

3.2.23

savano dyutimān bhavyo vasur medhātithis tathā
jyotiṣmān saptamaḥ satyas tatraite ca maharṣayaḥ //

3.2.24

dhṛtaketur dīptiketuḥ pañcahasto nirāmayaḥ
pṛthuśravādyāś ca tathā dakṣasāvarṇikātmajāḥ //

3.2.25

daśamo brahmasāvarṇir bhaviṣyati mune manuḥ
sudhāmāno viruddhāś ca śatasaṃkhyās tathā surāḥ //

3.2.26

teṣām indraś ca bhavitā śāntir nāma mahābalaḥ
saptarṣayo bhaviṣyanti ye tadā tāñ chṛṇuṣva ca //

3.2.27

haviṣmān sukṛtiḥ satyo hy apāṃmūrtis tathāparaḥ
nābhāgo 'pratimaujāś ca satyaketus tathaiva ca //

3.2.28

sukṣetraś cottamaujāś ca bhūriṣeṇādayo daśa
brahmasāvarṇiputrās tu rakṣiṣyanti vasuṃdharām //

3.2.29

ekādaśaś ca bhavitā dharmasāvarṇiko manuḥ //

3.2.30

vihaṃgamāḥ kāmagamā nirmāṇarucayas tathā
gaṇās tv ete tadā mukhyā devānāṃ ca bhaviṣyatām
ekaikas triṃśakas teṣāṃ gaṇaś cendraś ca vai vṛṣaḥ //

3.2.31

niścaraś cāgnitejāś ca vapuṣmān viṣṇur āruṇiḥ
haviṣmān anaghaś caite bhavyāḥ saptarṣayas tathā //

3.2.32

sarvagaḥ sarvadharmā ca devānīkādayas tathā
bhaviṣyanti manos tasya tanayāḥ pṛthivīśvarāḥ //

3.2.33

rudraputras tu sāvarṇir bhavitā dvādaśo manuḥ
ṛtadhāmā ca tatrendro bhavitā śṛṇu me surān //

3.2.34

haritā lohitā devās tathā sumanaso dvija
sukarmāṇaḥ supārāś ca daśakāḥ pañca vai gaṇāḥ //

3.2.35

tapasvī sutapāś caiva tapomūrtis taporatiḥ
tapodhṛtir dyutiś cānyaḥ saptamas tu tapodhanaḥ //

3.2.36

devavān upadevaś ca devaśreṣṭhādayas tathā
manos tasya mahāvīryā bhaviṣyanti sutā nṛpāḥ //

3.2.37

trayodaśo raucyanāmā bhaviṣyati mune manuḥ //

3.2.38

sutrāmāṇaḥ sukarmāṇaḥ sudharmāṇas tathā surāḥ
trayas triṃśadvibhedās te devānāṃ ye tu vai gaṇāḥ //

3.2.39

divaspatir mahāvīryas teṣām indro bhaviṣyati //

3.2.40

nirmohas tattvadarśī ca niṣprakampo nirutsukaḥ
dhṛtimān avyayaś cānyaḥ saptamaḥ sutapā muniḥ
saptarṣayas tv ime tasya putrān api nibodha me //

3.2.41

citrasenavicitrādyā bhaviṣyanti mahīkṣitaḥ //

3.2.42

bhautyaś caturdaśaś cātra maitreya bhavitā manuḥ
śucir indraḥ suragaṇās tatra pañca śṛṇuṣva tān //

3.2.43

cākṣuṣāś ca pavitrāś ca kaniṣṭhā bhrājirās tathā
vācāvṛddhāś ca vai devāḥ saptarṣīn api me śṛṇu //

3.2.44

agnibāhuḥ śuciḥ śukro māgadho 'gnīdhra eva ca
yuktas tathā jitaś cānyo manuputrān ataḥ śṛṇu //

3.2.45

ūrugambhīrabudhnādyā manos tasya sutā nṛpāḥ
kathitā muniśārdūla pālayiṣyanti ye mahīm //

3.2.46

caturyugānte vedānāṃ jāyate kila viplavaḥ
pravartayanti tān etya bhuvi saptarṣayo divaḥ //

3.2.47

kṛte kṛte smṛter vipra praṇetā jāyate manuḥ
devā yajñabhujas te tu yāvan manvantaraṃ tu tat //

3.2.48

bhavanti ye manoḥ putrā yāvan manvantaraṃ tu taiḥ
tadanvayodbhavaiś caiva tāvad bhūḥ paripālyate //

3.2.49

manuḥ saptarṣayo devā bhūpālāś ca manoḥ sutāḥ
manvantare bhavanty ete śakraś caivādhikāriṇaḥ //

3.2.50

caturdaśabhir etais tu gatair manvantarair dvija
sahasrayugaparyantaḥ kalpo niḥśeṣa ucyate //

3.2.51

tāvatpramāṇā ca niśā tato bhavati sattama
brahmarūpadharaḥ śete śeṣāhāv ambusaṃplave //

3.2.52

trailokyam akhilaṃ grastvā bhagavān ādikṛd vibhuḥ
svamāyāsaṃsthito vipra sarvabhūto janārdanaḥ //

3.2.53

tataḥ prabuddho bhagavān yathā pūrvaṃ tathā punaḥ
sṛṣṭiṃ karoty avyayātmā kalpe kalpe rajoguṇaḥ //

3.2.54

manavo bhūbhujaḥ sendrā devāḥ saptarṣayas tathā
sāttviko 'ṃśaḥ sthitikaro jagato dvijasattama //

3.2.55

caturyuge 'py asau viṣṇuḥ sthitivyāpāralakṣaṇaḥ
yugavyavasthāṃ kurute yathā maitreya tac chṛṇu //

3.2.56

kṛte yuge paraṃ jñānaṃ kapilādisvarūpadhṛk
dadāti sarvabhūtātmā sarvabhūtahite rataḥ //

3.2.57

cakravartisvarūpeṇa tretāyām api sa prabhuḥ
duṣṭānāṃ nigrahaṃ kurvan paripāti jagattrayam //

3.2.58

vedam ekaṃ caturbhedaṃ kṛtvā śākhāśatair vibhuḥ
karoti bahulaṃ bhūyo vedavyāsasvarūpadhṛk //

3.2.59

vedāṃs tu dvāpare vyasya kaler ante punar hariḥ
kalkisvarūpī durvṛttān mārge sthāpayati prabhuḥ //

3.2.60

evam eṣa jagat sarvaṃ paripāti karoti ca
hanti cānteṣv anantātmā nāsty asmād vyatireki yat //

3.2.61

bhūtaṃ bhavyaṃ bhaviṣyaṃ ca sarvabhūtān mahātmanaḥ
tad atrānyatra vā vipra sadbhāvaḥ kathitas tava //

3.2.62

manvantarāṇy aśeṣāṇi kathitāni mayā tava
manvantarādhipāṃś caiva kim anyat kathayāmi te //

Original text: Viṣṇupurāṇa · Edition: The Critical Edition of the Viṣṇupurāṇam, critically edited by M. M. Pathak. Vadodara : Oriental Institute 1997-1999 · Data entry Peter Schreiner · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc