Viṣṇupurāṇa (critical edition) · Chapter 3.14

brahmendrarudranāsatya sūryāgnivasumārutān
viśvedevān ṛṣigaṇān vayāṃsi manujān paśūn //

sarīsṛpān pitṛgaṇān yac cānyad bhūtasaṃjñitam
śrāddhaṃ śraddhānvitaḥ kurvan tarpayaty akhilaṃ jagat //

māsi māsy asite pakṣe pañcadaśyāṃ nareśvara
tathāṣṭakāsu kurvīta kāmyān kālāñ chṛṇuṣva me //

śrāddhārham āgataṃ dravyaṃ viśiṣṭam athavā dvijam
śrāddhaṃ kurvīta vijñāya vyatīpāte 'yane tathā //

viṣuve cāpi saṃprāpte grahaṇe śaśisūryayoḥ
samasteṣv eva bhūpāla rāśiṣv arke ca gacchati //

nakṣatragrahapīḍāsu duṣṭasvapnāvalokane
icchāśrāddhāni kurvīta navasasyāgame tathā //

amāvāsyā yadā maitra viśākhāsvātiyoginī
śrāddhaiḥ pitṛgaṇas tṛptiṃ tathāpnoty aṣṭavārṣikīm //

amāvāsyā yadā puṣye raudre carkṣe punarvasau
dvādaśābdaṃ tadā tṛptiṃ prayānti pitaro 'rcitāḥ //

vāsavājaikapādarkṣe pitṝṇāṃ tṛptim icchatām
vāruṇe cāpy amāvāsyā devānām api durlabhā //

navasv ṛkṣeṣv amāvāsyā yadaiteṣv avanīpate
tadā tṛptipradaṃ śrāddhaṃ pitṝṇāṃ śṛṇu cāparam //

gītaṃ sanatkumāreṇa yad'ilāya mahātmane
pṛcchate pitṛbhaktāya śraddhayāvanatāya ca //

vaiśākhamāsasya ca yā tṛtīyā navamy asau kārttikaśuklapakṣe
nabhasyamāsasya tu kṛṣṇapakṣe trayodaśī pañcadaśī ca māghe //

etā yugādyās tithayaś catasro 'py anantapuṇyā nṛpa saṃpradiṣṭāḥ //

dve śukle dve tathā kṛṣṇe yugādye munayo viduḥ //

śukle pūrvāhnike grāhye kṛṣṇe caivāparāhnike //

yugādyeṣu yugānteṣu dattam akṣayam iṣyate //

upaplave candramaso raveś ca triṣv aṣṭakāsv apy ayanadvaye ca //

candrakṣaye māghavamāsi yatra dinakṣaye vai viṣuvaddvayaṃ ca
manvantarādyās tithayas tathaiva chāyāgajasya vyatipātakālaḥ //

pānīyam apy atra tilair vimiśraṃ dadyāt pitṛbhyaḥ prayato manuṣyaḥ
śrāddhaṃ kṛtaṃ tena samāḥ sahasraṃ rahasyam etat pitaro vadanti //

māghāsite pañcadaśī kadācid upaiti yogaṃ yadi vāruṇena
ṛkṣeṇa kālaḥ sa paraḥ pitṝṇāṃ na hy alpapuṇyair nṛpa labhyate 'sau //

kāle dhaniṣṭhā yadi nāma tasmin bhavanti bhūpāla tadā pitṛbhyaḥ
dattaṃ jalānnaṃ pradadāti tṛptiṃ varṣāyutaṃ tatkulajair manuṣyaiḥ //

tatraiva ced bhādrapadās tu pūrvāḥ kāle tadā yat kriyate pitṛbhyaḥ
śrāddhaṃ parāṃ tṛptim upetya tena yugaṃ samagraṃ pitaraḥ svapanti //

gaṅgāṃ śatadrūm atha vā vipāśāṃ sarasvatīṃ naimiṣagomatīṃ vā
tato 'vagāhyārcanam ādareṇa kṛtvā pitṝṇāṃ duritāni hanti //

gāyanti caitat pitaraḥ sadaiva varṣāmaghātṛptim avāpya bhūyaḥ
māghāsitānte śubhatīrthatoyair yāsyāma tṛptiṃ tanayādidattaiḥ //

cittaṃ ca vittaṃ ca nṛṇāṃ viśuddhaṃ śastaś ca kālaḥ kathito vidhiś ca
pātraṃ yathoktaṃ paramā ca bhaktir nṛṇāṃ prayacchaty abhivāñchitāni //

pitṛgītāṃs tathaivātra ślokāṃs tāṃś ca śṛṇuṣva me
śrutvā tathaiva bhavatā bhāvyaṃ tatrādṛtātmanā //

api dhanyaḥ kule jāyād asmākaṃ matimān naraḥ
akurvan vittaśāṭhyaṃ yaḥ piṇḍānno nirvapiṣyati //

ratnavastramahīyāna mahābhogādikaṃ vasu
vibhave sati viprebhyo yo 'smān uddiśya dāsyati //

annena vā yathāśaktyā kāle 'smin bhaktinamradhīḥ
bhojayiṣyati viprāgryāṃs tanmātravibhavo naraḥ //

asamartho 'nnadānasya dhānyam āmaṃ svaśaktitaḥ
pradāsyati dvijāgrebhyaḥ svalpālpāṃ vāpi dakṣiṇām //

tatrāpy asāmarthyayutaḥ karāgrāgrasthitāṃs tilān
praṇamya dvijamukhyāya kasmaicid bhūpa dāsyati //

tilaiḥ saptāṣṭabhir vāpi samavetāñ jalāñjalīn
bhaktinamraḥ samuddiśya bhuvy asmākaṃ pradāsyati //

yataḥ kutaścit saṃprāpya gobhyo vāpi gavāhnikam
abhāve prīṇayann asmāñ śraddhāyuktaḥ pradāsyati //

sarvābhāve vanaṃ gatvā kakṣamūlapradarśakaḥ
sūryādilokapālānām idam uccair paṭhiṣyati //

na me 'sti vittaṃ na dhanaṃ ca nānyac chrāddhopayogyaṃ svapitṝn nato 'smi
tṛpyantu bhaktyā pitaro mayaitau kṛtau bhujau vartmani mārutasya //

ity etat pitṛbhir gītaṃ bhāvābhāvaprayojanam
yaḥ karoti kṛtaṃ tena śrāddhaṃ bhavati pārthiva //