Viṣṇupurāṇa (critical edition) · Chapter 3.13

sacailasya pituḥ snānaṃ jāte putre vidhīyate
jātakarma tathā kuryāc śrāddham abhyudaye ca yat //

yugmān devāṃś ca pitryāṃś ca samyak savyakramād dvijān
pūjayed bhojayec caiva tanmanā nānyamānasaḥ //

dadhyakṣataiḥ sabadaraiḥ prāṅmukhodaṅmukho 'pi vā
devatīrthena vai piṇḍān dadyāt kāyena vā nṛpa //

nāndīmukhaḥ pitṛgaṇas tena śrāddhena pārthiva
prīyate tat tu kartavyaṃ puruṣaiḥ sarvavṛddhiṣu //

kanyāputravivāheṣu praveśe navaveśmanaḥ
nāmakarmaṇi bālānāṃ cūḍākarmādike tathā //

sīmantonnayane caiva putrādimukhadarśane
nāndīmukhaṃ pitṛgaṇaṃ pūjayet prayato gṛhī //

pitṛpūjākramaḥ prokto vṛddhāv eṣa samāsataḥ
śrūyatām avanīpāla pretakarmakriyāvidhiḥ //

pretadehaṃ śubhaiḥ snānaiḥ snāpitaṃ sragvibhūṣitam
dagdhvā grāmād bahiḥ snātvā sacailāḥ salilāśaye //

yatra tatra sthitāyaitad amukāyeti vādinaḥ
dakṣiṇābhimukhā dadyur bāndhavāḥ salilāñjalim //

praviṣṭāś ca samaṃ gobhir grāmaṃ nakṣatradarśane
kaṭadharmāṃs tataḥ kuryur bhūmau prastaraśāyinaḥ //

dātavyo 'nudinaṃ piṇḍaḥ pretāya bhuvi pārthiva
divā ca bhaktaṃ bhoktavyam amāṃsaṃ manujarṣabha //

dināni tāni cecchātaḥ kartavyaṃ viprabhojanam
pretas tṛptiṃ tathā yāti bandhuvargeṇa bhuñjatā //

prathame 'hni tṛtīye ca saptame navame tathā
vastratyāgaṃ bahiḥsnānaṃ kṛtvā dadyāt tilodakam //

tato 'nubandhuvargas tu bhuvi dadyāt tilodakam //

caturthe 'hni ca kartavyaṃ bhasmāsthicayanaṃ nṛpa
tadūrdhvam aṅgasparśaś ca sapiṇḍānām apīṣyate //

yogyāḥ sarvakriyāṇāṃ tu samānasalilās tathā
anulepanapuṣpādi bhogād anyatra pārthiva //

śayyāsanopabhogaś ca sapiṇḍānām apīṣyate
bhasmāsthicayanād ūrdhvaṃ saṃyogo na tu yoṣitām //

bāle deśāntarasthe ca patite ca munau mṛte
sadyaḥ śaucaṃ tathecchāto jalāgnyudbandhanādiṣu //

mṛtabandhor daśāhāni kulasyānnaṃ na bhujyate
dānaṃ pratigraho yajñaḥ svādhyāyaś ca nivartate //

viprasyaitad dvādaśāhaṃ rājanyasyāpy aśaucakam
ardhamāsaṃ tu vaiśyasya māsaṃ śūdrasya śuddhaye //

ayujo bhojayet kāmaṃ dvijān ādye tato dine
dadyād darbheṣu piṇḍaṃ ca pretāyocchiṣṭasaṃnidhau //

vāryāyudhapratodās tu daṇḍaś ca dvijabhojanāt
spraṣṭavyo 'nantaraṃ varṇaiḥ śudhyeraṃs te tataḥ kramāt //

tataḥ svavarṇadharmā ye viprādīnām udāhṛtāḥ
tān kurvīta pumāñ jīven nijadharmārjanais tathā //

mṛte 'hani ca kartavyam ekoddiṣṭam ataḥ param
āhvānādikriyādaiva niyogarahitaṃ hi tat //

eko 'rghyas tatra dātavyas tathaivaikaṃ pavitrakam
pretāya piṇḍo dātavyo bhuktavatsu dvijātiṣu //

praśnaś ca tatrābhiratir yajamānadvijanmanām
akṣayyam amukasyeti vaktavyaṃ viratau tathā //

ekoddiṣṭamayo dharma ittham āvatsarāt smṛtaḥ
sapiṇḍīkaraṇaṃ tasmin kāle rājendra tac chṛṇu //

ekoddiṣṭavidhānena kāryaṃ tad api pārthiva //

saṃvatsare 'tha ṣaṣṭhe vā māsi vā dvādaśe 'hni vā //

tilagandhodakair yuktaṃ tatra pātracatuṣṭayam //

pātraṃ pretasya tatraikaṃ paitraṃ pātratrayaṃ tathā
secayet pitṛpātreṣu pretapātraṃ nṛpa triṣu //

tataḥ pitṛtvam āpanne tasmin prete mahīpate
śrāddhadharmair aśeṣais tu tatpūrvān arcayet pitṝn //

putraḥ pautraḥ prapautro vā bandhur vā bhrātṛsaṃtatiḥ
sapiṇḍasaṃtatir vāpi kriyārho nṛpa jāyate //

teṣām abhāve sarveṣāṃ samānodakasaṃtatiḥ
mātṛpakṣasya piṇḍena saṃbaddhā ye jalena vā //

kuladvaye 'pi cocchinne strībhiḥ kāryāḥ kriyā nṛpa
saṃghātāntargatair vāpi kāryāḥ pretasya yāḥ kriyāḥ
utsannabandhurikthānāṃ kārayed avanīpatiḥ //

pūrvāḥ kriyā madhyamāś ca tathā caivottarāḥ kriyāḥ
triḥprakārāḥ kriyā hy etās tāsāṃ bhedaṃ śṛṇuṣva me //

ādāhavāryāyudhādi sparśādyantās tu yāḥ kriyāḥ
tāḥ pūrvā madhyamā māsi māsy ekoddiṣṭasaṃjñitāḥ //

prete pitṛtvam āpanne sapiṇḍīkaraṇād anu
kriyante yāḥ kriyāḥ pitryāḥ procyante tā nṛpottarāḥ //

pitṛmātṛsapiṇḍais tu samānasalilais tathā
tatsaṃghātagataiś caiva rājñā vā dhanahāriṇā //

pūrvāḥ kriyās tu kartavyāḥ putrādyair eva cottarāḥ
dauhitrair vā naraśreṣṭha kāryās tattanayais tathā //

mṛtāhani ca kartavyāḥ strīṇām apy uttarāḥ kriyāḥ
pratisaṃvatsaraṃ rājann ekoddiṣṭavidhānataḥ //

tasmād uttarasaṃjñā yāḥ kriyās tāḥ śṛṇu pārthiva
yadā yadā ca kartavyā vidhinā yena cānagha //