Viṣṇupurāṇa (critical edition) · Chapter 3.15

brāhmaṇān bhojayec chrāddhe yadguṇāṃs tān nibodha me //

triṇāciketas trimadhus trisuparṇaḥ ṣaḍaṅgavit
vedavic chrotriyo yogī tathā vai jyeṣṭhasāmagaḥ //

ṛtviksvasrīyadauhitra jāmātṛśvaśurās tathā
mātulo 'tha taponiṣṭhaḥ pañcāgnyabhiratas tathā
śiṣyāḥ saṃbandhinaś caiva mātāpitṛrataś ca yaḥ //

etān niyojayec chrāddhe pūrvoktān prathamaṃ nṛpa
brāhmaṇān pitṛpuṣṭyartham anukalpeṣv anantarān //

mitradhruk kunakhī klībaḥ śyāvadantas tathā dvijaḥ
kanyādūṣayitā vahni vedojjhaḥ somavikrayī //

abhiśastas tathā stenaḥ piśuno grāmayājakaḥ
bhṛtakādhyāpakas tadvad bhṛtakādhyāpitaś ca yaḥ //

parapūrvāpatiś caiva mātāpitros tathojjhakaḥ //

tathā bhrātṛparityāgī dūṣakaḥ sarvanindakaḥ //

vṛṣalīsūtipoṣṭā ca vṛṣalīpatir eva ca //

tathā devalakaś caiva śrāddhe nārhati ketanam //

prathame 'hni budhaḥ śastāñ śrotriyādīn nimantrayet
kathayec ca tadaivaiṣāṃ niyogān pitṛdaivikān //

tataḥ krodhavyavāyādīn āyāsaṃ ca dvijaiḥ saha
yajamāno na kurvīta doṣas tatra mahān ayam //

śrāddhe niyukto bhuktvā vā bhojayitvā niyujya ca
vyavāyī retaso garte majjayaty ātmanaḥ pitṝn //

tasmāt prathamam atroktaṃ dvijāgryāṇāṃ nimantraṇam
animantrya dvijān geham āgatān bhojayed yatīn //

pādaśaucādinā geham āgatān pūjayed dvijān //

pavitrapāṇir ācāntān āsaneṣūpaveśayet
pitṝṇām ayujo yugmān devānām icchayā dvijān //

devānām ekam ekaṃ vā pitṝṇāṃ ca niyojayet //

tathā mātāmahaśrāddhaṃ vaiśvadevasamanvitam
kurvīta bhaktisaṃpannas tantraṃ vā vaiśvadevikam //

prāṅmukhān bhojayed viprān devānām ubhayātmakān
pitṛpaitāmahānāṃ ca bhojayec cāpy udaṅmukhān //

pṛthak tayoḥ kecid āhuḥ śrāddhasya karaṇaṃ nṛpa
ekatraikena pākena vadanty anye maharṣayaḥ //

viṣṭarārthaṃ kuśān dattvā saṃpūjyārghyaṃ vidhānataḥ
kuryād āvāhanaṃ prājño devānāṃ tadanujñayā //

yavāmbunā ca devānāṃ dadyād arghyaṃ vidhānataḥ
sraggandhadhūpadīpāṃś ca dattvā tebhyo yathāvidhi //

pitṝṇām apasavyaṃ tat sarvam evopakalpayet
anujñāṃ ca tataḥ prāpya dattvā darbhān dvidhākṛtān //

mantrapūrvaṃ pitṝṇāṃ tu kuryād āvāhanaṃ budhaḥ
tilāmbunā cāpasavyaṃ dadyād arghyādikaṃ nṛpa //

kāle tatrātithiṃ prāptam annakāmaṃ nṛpādhvagam
brāhmaṇair abhyanujñātaḥ kāmaṃ tam api bhojayet //

yogino vividhai rūpair narāṇām upakāriṇaḥ
bhramanti pṛthivīm etām avijñātasvarūpiṇaḥ //

tasmād abhyarcayet prāptaṃ śrāddhakāle 'tithiṃ budhaḥ
śrāddhakriyāphalaṃ hanti narendrāpūjito 'tithiḥ //

juhuyād vyañjanakṣāra varjam annaṃ tato 'nale
anujñāto dvijais tais tu trikṛtvaḥ puruṣarṣabha //

agnaye kavyavāhāya svāhety ādau nṛpāhutiḥ
somāya vai pitṛmate dātavyā tadanantaram //

vaivasvatāya caivānyā tṛtīyā dīyate tataḥ
hutāvaśiṣṭam alpālpaṃ viprapātreṣu nirvapet //

tato 'nnaṃ mṛṣṭam atyartham abhīṣṭam atisaṃskṛtam
dattvā juṣadhvam icchāto vācyam etad aniṣṭhuram //

bhoktavyaṃ taiś ca taccittair maunibhiḥ sumukhaiḥ sukham
akrudhyatā cātvaratā deyaṃ tenāpi bhaktitaḥ //

rakṣoghnamantrapaṭhanaṃ bhūmer āstaraṇaṃ tilaiḥ
kṛtvā dhyeyāḥ svapitaras ta eva dvijasattamāḥ //

pitā pitāmahaś caiva tathaiva prapitāmahaḥ
mama tṛptiṃ prayāntv adya vipradeheṣu saṃsthitāḥ //

pitā pitāmahaś caiva tathaiva prapitāmahaḥ
mama tṛptiṃ prayāntv agni homāpyāyitamūrtayaḥ //

pitā pitāmahaś caiva tathaiva prapitāmahaḥ
tṛptiṃ prayāntu piṇḍena mayā dattena bhūtale //

pitā pitāmahaś caiva tathaiva prapitāmahaḥ
tṛptiṃ prayāntu me bhaktyā yan mayaitad ihāhṛtam //

mātāmahas tṛptim upaitu tasya tathā pitā tasya pitā tathānyaḥ
viśve ca devāḥ paramāṃ prayāntu tṛptiṃ praṇaśyantu ca yātudhānāḥ //

yajñeśvaro havyasamastakavya bhoktāvyayātmā harir īśvaro 'tra
tatsaṃnidhānād apayāntu sadyo rakṣāṃsy aśeṣāṇy asurāś ca sarve //

tṛpteṣu teṣu vikired annaṃ vipreṣu bhūtale
dadyāc cācamanārthāya tebhyo vāri sakṛt sakṛt //

sutṛptais tair anujñātaḥ sarveṇānnena bhūtale
satilena tataḥ piṇḍān samyag dadyāt samāhitaḥ //

pitṛtīrthena salilaṃ dadyād atha jalāñjalim
mātāmahebhyas tenaiva piṇḍāṃs tīrthena nirvapet //

dakṣiṇāpravaṇaṃ caiva prayatnenopapādayet //

avakāśeṣu cokṣeṣu jalatīreṣu caiva hi //

dakṣiṇāgreṣu darbheṣu puṣpadhūpādipūjitam
svapitre prathamaṃ piṇḍaṃ dadyād ucchiṣṭasaṃnidhau //

pitāmahāya caivānyaṃ tatpitre ca tathā param
darbhamūle lepabhujaḥ prīṇayel lepagharṣaṇaiḥ //

piṇḍair mātāmahāṃs tadvad gandhamālyādisaṃyutaiḥ
pūjayitvā dvijāgryāṇāṃ dadyād ācamanaṃ tataḥ //

pitṛbhyaḥ prathamaṃ bhaktyā tanmanasko nareśvara
susvadhety āśiṣā yuktāṃ dadyāc chaktyā ca dakṣiṇām //

dattvā ca dakṣiṇāṃ tebhyo vācayed vaiśvadevikān
prīyantām iti ye viśve devās tena itīrayet //

tatheti cokte tair vipraiḥ prārthanīyās tathāśiṣaḥ
paścād visarjayed devān pūrvaṃ paitrān mahāmate //

mātāmahānām apy evaṃ saha devaiḥ kramaḥ smṛtaḥ
bhojane ca svaśaktyā ca dāne tadvad visarjane //

āpādaśaucanāt pūrvaṃ kuryād devadvijanmasu
visarjanaṃ tu prathamaṃ paitraṃ mātāmaheṣu vai //

visarjayet prītivacaḥ sanmānābhyarcitāṃs tataḥ
nivartetābhyanujñāta ādvārāt tān anuvrajet //

tatas tu vaiśvadevākhyāṃ kuryān nityakriyāṃ budhaḥ
bhuñjīyāc ca samaṃ pūjya bhṛtyabandhubhir ātmanaḥ //

evaṃ śrāddhaṃ budhaḥ kuryāt paitraṃ mātāmahaṃ tathā
śrāddhair āpyāyitā dadyuḥ sarvakāmān pitāmahāḥ //

trīṇi śrāddhe pavitrāṇi dauhitraḥ kutapas tilāḥ
rajatasya tathā dānaṃ kathāsaṃdarśanādikam //

varjyāni kurvatā śrāddhaṃ kopo 'dhvagamanaṃ tvarā
bhoktur apy atra rājendra trayam etan na śasyate //

viśvedevāḥ sapitaras tathā mātāmahā nṛpa
kulaṃ cāpyāyyate puṃsāṃ sarvaṃ śrāddhaṃ prakurvatām //

somādhāraḥ pitṛgaṇo yogādhāraś ca candramāḥ
śrāddhe yoginiyogas tu tasmād bhūpāla śasyate //

sahasrasyāpi viprāṇāṃ yogī cet purataḥ sthitaḥ
sarvān bhoktṝṃs tārayati yajamānaṃ tathā nṛpa //