Viṣṇupurāṇa (critical edition) · Chapter 3.12

devagobrāhmaṇān siddha vṛddhācāryāṃs tathārcayet
dvikālaṃ ca namet saṃdhyām agnīn upacaret tathā //

sadānupahate vastre praśastāś ca tathauṣadhīḥ
gāruḍāni ca ratnāni bibhṛyāt prayato naraḥ //

prasnigdhāmalakeśaś ca sugandhaś cāruveṣadhṛk
sitāḥ sumanaso hṛdyā bibhṛyāc ca naraḥ sadā //

kiṃcit parasvaṃ na haren nālpam apy apriyaṃ vadet
priyaṃ ca nānṛtaṃ brūyān nānyadoṣān udīrayet //

nānyastriyaṃ tathā vairaṃ rocayet puruṣeśvara
na duṣṭayānam ārohet kūlacchāyāṃ na saṃśrayet //

vidviṣṭapatitonmatta bahuvairādikīṭakaiḥ
bandhakībandhakībhartṛ kṣudrānṛtakathaiḥ saha //

tathātivyayaśīlaiś ca parivādarataiḥ śaṭhaiḥ
budho maitrīṃ na kurvīta naikaḥ panthānam āśrayet //

nāvagāhej jalaughasya vegam agre nareśvara
pradīptaṃ veśma na viśen nārohec chikharaṃ taroḥ //

na kuryād dantasaṃgharṣaṃ na kuṣṇīyāc ca nāsikām
nāsaṃvṛtamukho jṛmbhec śvāsakāsau ca varjayet //

noccair haset saśabdaṃ ca na muñcet pavanaṃ budhaḥ
nakhān na khādayec chindyān na tṛṇaṃ na mahīṃ likhet //

na śmaśru bhakṣayel loṣṭaṃ na mṛd nīyād vicakṣaṇaḥ
jyotīṃṣy amedhyaḥ śastāni nābhivīkṣeta ca prabho //

nagnāṃ parastriyaṃ caiva sūryaṃ cāstamanodaye
na huṃkuryāc chavaṃ caiva śavagandho hi somajaḥ //

catuṣpathaṃ caityataruṃ śmaśānopavanāni ca
duṣṭastrīsaṃnikarṣaṃ ca varjayen niśi sarvadā //

pūjyadevadvijajyotiś chāyāṃ nātikramed budhaḥ
naikaḥ śūnyāṭavīṃ gacchen na ca śūnyagṛhe vaset //

keśāsthikaṇṭakāmedhya balibhasmatuṣāṃs tathā
snānārdradharaṇīṃ caiva dūrataḥ parivarjayet //

nānāryān āśrayet kāṃścin na jihmaṃ rocayed budhaḥ
upasarpeta na vyālāṃś ciraṃ tiṣṭhen na cotthitaḥ //

atīva jāgarasvapne tadvat sthānāsane budhaḥ
na seveta tathā śayyāṃ vyāyāmaṃ ca nareśvara //

daṃṣṭriṇaḥ śṛṅgiṇaś caiva prājño dūreṇa varjayet
avaśyāyaṃ ca rājendra puro vātātapau tathā //

na snāyān na svapen nagno na caivopaspṛśed budhaḥ
muktakacchaś ca nācāmed devādyarcāṃ ca varjayet //

homadevārcanādyāsu kriyāsv ācamane tathā
naikavastraḥ pravarteta dvijavācanake jape //

nāsamañjasaśīlais tu sahāsīta kadācana
sadvṛttasaṃnikarṣo hi kṣaṇārdham api śasyate //

virodhaṃ nottamair gacchen nādhamaiś ca sadā budhaḥ
vivāhaś ca vivādaś ca tulyaśīlair nṛpeṣyate //

nārabheta kaliṃ prājñaḥ śuṣkavairaṃ ca varjayet
apy alpahāniḥ soḍhavyā vaireṇārthāgamaṃ tyajet //

snāto nāṅgāni nirmārjet snānaśāṭyā na pāṇinā
na ca nirdhūnayet keśān nācāmec caiva cotthitaḥ //

pādena nākramet pādaṃ na pūjyābhimukhaṃ nayet
vīrāsanaṃ guror agre bhajeta vinayānvitaḥ //

apasavyaṃ na gacchec ca devāgāracatuṣpathān
māṅgalyapūjyāṃś ca tato viparītān na dakṣiṇam //

somāgnyarkāmbuvāyūnāṃ pūjyānāṃ ca na saṃmukham
kuryāt ṣṭhīvanaviṇmūtra samutsargaṃ ca paṇḍitaḥ //

tiṣṭhan na mūtrayet tadvat panthānaṃ nāvamūtrayet
śleṣmaviṇmūtraraktāni sarvadaiva na laṅghayet //

śleṣmasiṃhānakotsargo nānnakāle praśasyate
balimaṅgalajapyādau na home na mahājane //

yoṣito nāvamanyeta na cāsāṃ viśvased budhaḥ
na caiverṣyur bhavet tāsu nādhikuryāt kadācana //

maṅgalyapuṣparatnājya pūjyān anabhivādya ca
na niṣkramed gṛhāt prājñaḥ sadācāraparo nṛpa //

catuṣpathān namas kuryāt kāle homaparo bhavet
dīnān abhyuddharet sādhūn upāsīta bahuśrutān //

devarṣipūjakaḥ samyak pitṛpiṇḍodakapradaḥ
satkartā cātithīnāṃ yaḥ sa lokān uttamān vrajet //

ekāgracittasya dṛḍhavratasya sarvendriyaprītinivartakasya
adhyātmayoge yatamānasasya mokṣo dhruvaṃ nityam ahiṃsakasya //

hitaṃ mitaṃ priyaṃ kāle vaśyātmā yo 'bhibhāṣate
sa yāti lokān āhlāda hetubhūtān nṛpākṣayān //

dhīmān hrīmān kṣamāyukta āstiko vinayānvitaḥ
vidyābhijanavṛddhānāṃ yāti lokān anuttamān //

akālagarjitādau tu parvasv āśaucakādiṣu
anadhyāyaṃ budhaḥ kuryād uparāgādike tathā //

śamaṃ nayati yaḥ kruddhān sarvabandhur amatsarī
bhītāśvāsanakṛt sādhuḥ svargas tasyālpakaṃ phalam //

varṣātapādike chatrī daṇḍī rātryaṭavīṣu ca
śarīratrāṇakāmo vai sopānatkaḥ sadā vrajet //

nordhvaṃ na tiryag dūraṃ vā nirīkṣan paryaṭed budhaḥ
yugamātraṃ mahīpṛṣṭhaṃ naro gacched vilokayan //

doṣahetūn aśeṣāṃś ca vaśyātmā yo nirasyati
tasya dharmārthakāmānāṃ hānir nālpāpi jāyate //

sadācārarataḥ prājño vidyāvinayaśikṣitaḥ //

pāpe 'py apāpaḥ puruṣe 'py abhidhatte priyāṇi yaḥ
maitrīdravāntaḥkaraṇas tasya muktiḥ kare sthitā //

ye kāmakrodhalobhānāṃ vītarāgā na gocare
sadācārasthitās teṣām anubhāvair dhṛtā mahī //

tasmāt satyaṃ vadet prājño yat paraprītikāraṇam
satyaṃ yat paraduḥkhāya tatra maunaparo bhavet //

priyam uktaṃ hitaṃ naitad iti matvā na tad vadet
śreyas tatra hitaṃ vākyaṃ yady apy atyantam apriyam //

prāṇinām upakārāya yad eveha paratra ca
karmaṇā manasā vācā tad eva matimān bhajet //