Viṣṇupurāṇa (critical edition) · Chapter 2.16
ṛbhur varṣasahasre tu samatīte nareśvara
nidāghajñānadānāya tad eva nagaraṃ yayau //
nagarasya bahiḥ so 'tha nidāghaṃ dadṛśe muniḥ
mahābalaparīvāre puraṃ viśati pārthive //
dūre sthitaṃ mahābhāgaṃ janasaṃmardavarjakam
kṣutkṣāmakaṇṭham āyāntam araṇyāt sasamitkuśam //
dṛṣṭvā nidāghaṃ sa ṛbhur upagamyābhivādya ca
uvāca kasmād ekānte sthīyate bhavatā dvija //
bho vipra janasaṃmardo mahān eṣa nareśvare
pravivikṣau puraṃ ramyaṃ tenātra sthīyate mayā //
narādhipo 'tra katamaḥ katamaś cetaro janaḥ
kathyatāṃ me dvijaśreṣṭha tvam abhijño mato mama //
yo 'yaṃ gajendram unmattam adriśṛṅgasamucchritam
adhirūḍho narendro 'yaṃ parilokas tathetaraḥ //
etau hi gajarājānau yugapad darśitau mama
bhavatā na viśeṣeṇa pṛthakcihnopalakṣaṇau //
tat kathyatāṃ mahābhāga viśeṣo bhavatānayoḥ
jñātum icchāmy ahaṃ ko 'tra gajaḥ ko vā narādhipaḥ //
gajo yo 'yam adho brahmann upary asyaiva bhūpatiḥ
vāhyavāhakasaṃbandhaṃ ko na jānāti vai dvija //
jānāmy ahaṃ yathā brahmaṃs tathā mām avabodhaya
adhaḥśabdanigadyaṃ kiṃ kiṃ cordhvam abhidhīyate //
ity uktaḥ sahasāruhya nidāghaḥ prāha tam ṛbhum
śrūyatāṃ kathayāmy eṣa yan māṃ tvaṃ paripṛcchasi //
upary ahaṃ yathā rājā tvam adhaḥ kuñjaro yathā
avabodhāya te brahman dṛṣṭānto darśito mayā //
tvaṃ rājeva dvijaśreṣṭha sthito 'haṃ gajavad yadi
tad eva tvaṃ mamācakṣva katamas tvam ahaṃ tathā //
ity uktaḥ satvaras tasya pragṛhya caraṇāv ubhau
nidāghaḥ prāha bhagavān ācāryas tvam ṛbhur dhruvam //
nānyasyādvaitasaṃskāra saṃskṛtaṃ mānasaṃ tathā
yathācāryasya tena tvāṃ manye prāptam ahaṃ gurum //
tavopadeśadānāya pūrvaśuśrūṣaṇādṛtaḥ
gurus te 'ham ṛbhur nāmnā nidāgha samupāgataḥ //
tad etad upadiṣṭaṃ te saṃkṣepeṇa mahāmate
paramārthasārabhūtaṃ yad advaitam aśeṣataḥ //
evam uktvā yayau vidvān nidāghaṃ sa ṛbhur guruḥ
nidāgho 'py upadeśena tenādvaitaparo 'bhavat //
sarvabhūtāny abhedena dadṛśe sa tadātmanaḥ
tathā brahma tato muktim avāpa paramāṃ dvijaḥ //
tathā tvam api dharmajña tulyātmaripubāndhavaḥ
bhava sarvagataṃ jānann ātmānam avanīpate //
sitanīlādibhedena yathaikaṃ dṛśyate nabhaḥ
bhrāntadṛṣṭibhir ātmāpi tathaikaḥ san pṛthak pṛthak //
ekaḥ samastaṃ yad ihāsti kiṃcit tad acyuto vāsti paraṃ tato 'nyat
so 'haṃ sa ca tvaṃ sa ca sarvam etad ātmasvarūpaṃ tyaja bhedamoham //
itīritas tena sa rājavaryas tatyāja bhedaṃ paramārthadṛṣṭiḥ
sa cāpi jātismaraṇāptabodhas tatraiva janmany apavargam āpa //
iti bharatanarendrasāravṛttaṃ kathayati yaś ca śṛṇoti bhaktiyuktaḥ
sa vimalamatir eti nātmamohaṃ bhavati ca saṃsaraṇeṣu muktiyogyaḥ //
Original text: Viṣṇupurāṇa · Edition: The Critical Edition of the Viṣṇupurāṇam, critically edited by M. M. Pathak. Vadodara : Oriental Institute 1997-1999 · Data entry Peter Schreiner · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0