Language

ENहिગુ
Scripture Library

Viṣṇupurāṇa (critical edition) · Chapter 2.16

2.16.1

ṛbhur varṣasahasre tu samatīte nareśvara
nidāghajñānadānāya tad eva nagaraṃ yayau //

2.16.2

nagarasya bahiḥ so 'tha nidāghaṃ dadṛśe muniḥ
mahābalaparīvāre puraṃ viśati pārthive //

2.16.3

dūre sthitaṃ mahābhāgaṃ janasaṃmardavarjakam
kṣutkṣāmakaṇṭham āyāntam araṇyāt sasamitkuśam //

2.16.4

dṛṣṭvā nidāghaṃ sa ṛbhur upagamyābhivādya ca
uvāca kasmād ekānte sthīyate bhavatā dvija //

2.16.5

bho vipra janasaṃmardo mahān eṣa nareśvare
pravivikṣau puraṃ ramyaṃ tenātra sthīyate mayā //

2.16.6

narādhipo 'tra katamaḥ katamaś cetaro janaḥ
kathyatāṃ me dvijaśreṣṭha tvam abhijño mato mama //

2.16.7

yo 'yaṃ gajendram unmattam adriśṛṅgasamucchritam
adhirūḍho narendro 'yaṃ parilokas tathetaraḥ //

2.16.8

etau hi gajarājānau yugapad darśitau mama
bhavatā na viśeṣeṇa pṛthakcihnopalakṣaṇau //

2.16.9

tat kathyatāṃ mahābhāga viśeṣo bhavatānayoḥ
jñātum icchāmy ahaṃ ko 'tra gajaḥ ko vā narādhipaḥ //

2.16.10

gajo yo 'yam adho brahmann upary asyaiva bhūpatiḥ
vāhyavāhakasaṃbandhaṃ ko na jānāti vai dvija //

2.16.11

jānāmy ahaṃ yathā brahmaṃs tathā mām avabodhaya
adhaḥśabdanigadyaṃ kiṃ kiṃ cordhvam abhidhīyate //

2.16.12

ity uktaḥ sahasāruhya nidāghaḥ prāha tam ṛbhum
śrūyatāṃ kathayāmy eṣa yan māṃ tvaṃ paripṛcchasi //

2.16.13

upary ahaṃ yathā rājā tvam adhaḥ kuñjaro yathā
avabodhāya te brahman dṛṣṭānto darśito mayā //

2.16.14

tvaṃ rājeva dvijaśreṣṭha sthito 'haṃ gajavad yadi
tad eva tvaṃ mamācakṣva katamas tvam ahaṃ tathā //

2.16.15

ity uktaḥ satvaras tasya pragṛhya caraṇāv ubhau
nidāghaḥ prāha bhagavān ācāryas tvam ṛbhur dhruvam //

2.16.16

nānyasyādvaitasaṃskāra saṃskṛtaṃ mānasaṃ tathā
yathācāryasya tena tvāṃ manye prāptam ahaṃ gurum //

2.16.17

tavopadeśadānāya pūrvaśuśrūṣaṇādṛtaḥ
gurus te 'ham ṛbhur nāmnā nidāgha samupāgataḥ //

2.16.18

tad etad upadiṣṭaṃ te saṃkṣepeṇa mahāmate
paramārthasārabhūtaṃ yad advaitam aśeṣataḥ //

2.16.19

evam uktvā yayau vidvān nidāghaṃ sa ṛbhur guruḥ
nidāgho 'py upadeśena tenādvaitaparo 'bhavat //

2.16.20

sarvabhūtāny abhedena dadṛśe sa tadātmanaḥ
tathā brahma tato muktim avāpa paramāṃ dvijaḥ //

2.16.21

tathā tvam api dharmajña tulyātmaripubāndhavaḥ
bhava sarvagataṃ jānann ātmānam avanīpate //

2.16.22

sitanīlādibhedena yathaikaṃ dṛśyate nabhaḥ
bhrāntadṛṣṭibhir ātmāpi tathaikaḥ san pṛthak pṛthak //

2.16.23

ekaḥ samastaṃ yad ihāsti kiṃcit tad acyuto vāsti paraṃ tato 'nyat
so 'haṃ sa ca tvaṃ sa ca sarvam etad ātmasvarūpaṃ tyaja bhedamoham //

2.16.24

itīritas tena sa rājavaryas tatyāja bhedaṃ paramārthadṛṣṭiḥ
sa cāpi jātismaraṇāptabodhas tatraiva janmany apavargam āpa //

2.16.25

iti bharatanarendrasāravṛttaṃ kathayati yaś ca śṛṇoti bhaktiyuktaḥ
sa vimalamatir eti nātmamohaṃ bhavati ca saṃsaraṇeṣu muktiyogyaḥ //

Original text: Viṣṇupurāṇa · Edition: The Critical Edition of the Viṣṇupurāṇam, critically edited by M. M. Pathak. Vadodara : Oriental Institute 1997-1999 · Data entry Peter Schreiner · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc