Vishnudharmottara Purana · Chapter 3.311.315

3.311
haṃsa uvāca //
narastvāsanadānena sthānaṃ sarvatra vindati //
śayyādānena cāpnoti bhāryāṃ brāhmaṇasattamāḥ

dattvā dvijāya śayanaṃ svāstīrṇaṃ sottaracchadam //
kule mahati sambhūtāṃ rūpadraviṇasaṃyutām

tathā pakṣavatīṃ bhavyāṃ prāpnoti vaśagāṃ tathā //
anenaiva pradānena bhāryā patimavāpnuyāt

vitānakapradānena sarvapāpaiḥ pramucyate //
chatradaśca tathā viprā nātra kāryā vicāraṇā

chatraṃ śataśalākaṃ tu dattvaivātapavāraṇam //
sarvatāpavini rmuktaḥ svargaloke mahīyate

yāmyaṃ mārgaṃ tathā yāti sukhena dvijasattamāḥ //
upānahe tathā dattvā ślakṣṇe snehasamanvite

rathamaśvatarī yuktaṃ tridivaṃ pratipadyate//
sarvapāpavinirmukto yāmyamārgaṃ sukhaṃ vrajet

tālavṛntapradānena sarvapāpaiḥ pramucyate //
pādukānāṃ pradānena gatimāpnoti śobhanām

pādapīṭhapradānena sthānaṃ sarvatra vindati //
sthānameva tathāpnoti daṇḍaṃ dattvā dvijātaye

yajñopavītadānena vastradānaphalaṃ labhet //
uṣṇīṣadānasya tathā phalametadudāhṛtam

dantakāṣṭhapradānena saubhāgyaṃ mahadāpnuyāt //
mṛttikāyāḥ pradānena śuciḥ sarvatra jāyate

śaucasnānodakaṃ dattvā virogastvabhijāyate //
roganāśamavāpnoti tathābhyaṅgapradaḥ sadā

tathaivauṣadhadānena roganāśamupāśnute //
sthānīyāni sugandhīni dattvā saubhāgyamaśnute

anulepanadānena rūpavānabhijāyate //
kāyāgnidīptaṃ prākāśyaṃ gatiñcaiva tathottamām

yastu saṃsādhanārthāya brāhmaṇāya prayacchati //
sa yāti vahnisālokyaṃ śatrunāśaṃ ca vindati

taijasāni tu pātrāṇi dattvā salavaṇāni ca //
pātratāmeti kāmānāṃ lāvaṇyaṃ cāpnuyānmahat

taijasāni tu pātrāṇi satailāni prayacchataḥ //
ārogyamuttamaṃ proktaṃ lāvaṇyamapi cottamam

taijasāni tu pātrāṇi samadhūni prayacchataḥ //
lāvaṇyamuttamaṃ proktaṃ saubhāgyamapi cottamam //

naraścandanadānena sarvapāpaiḥ pramucyate //
tathaivāgurudānena yaśasā bhuvi rājate

saubhāgyakārakaṃ proktaṃ pradānaṃ kuṅkumasya tu //
tathā karpūradānena sarvānkāmānavāpnuyāt

mṛgacarmapradānena yaśasā bhuvi rājate //
dattvā jātīphalaṃ viprāḥ saphalāṃ vindate kriyām //

snānānāṃ mukhavāsānāṃ dhūpānāṃ ca pradāyakāḥ //
loke prayānti priyatāṃ bhavanti ca sugandhinaḥ

dattvā pūgaphalānviprāḥ saphalāṃ vindate kriyām //
tāmbūlasya pradānena saubhāgyamapi vindati

samudrajānāṃ bhāṇḍānāṃ śaṅkhādīnāṃ pradāyakaḥ //
pātrī bhavati kāmānāṃ yaśasaśca na saṃśayaḥ

kaṅkatasya pradānena parāṃ vācaṃ pramuñcati //
śayyāpradāno lokeṣu tathā sthānakaraṃ param

arthine yadabhīṣṭaṃ syātsvalpaṃ vā yadi vā bahu //
taddattvā puṇyamāpnoti rājasūyāśvamedhayoḥ

kimcchikaiḥ pūjakairbrāhmaṇānāṃ lokaṃ gatvā brahmaṇo brāhmaṇebhyaḥ //
devairvipraiḥ pūjyamānaḥ sukhī syāttasmāddeyaṃ prārthitaṃ brāhmaṇebhyaḥ

iti śrīviṣṇudharmottare tṛtīyakhaṇḍe mārkaṇḍevajrasaṃvāde munīnprati haṃsagītāsvanekavastudānapraśaṃsāvarṇano nāmaikādaśādhikatriśatatamo'dhyāyaḥ

3.312
// haṃsa uvāca // //
nṛvāhānpuruṣo yastu dvije samyakprayacchati //
aśvamedhaphalaṃ tasya kathitaṃ dvijasattamāḥ

śibikāyāḥ pradānena vahniṣṭomaphalaṃ tathā //
dāsaṃ karmakaraṃ dattvā gosavasya phalaṃ labhet

sa yāti śakrasālokyaṃ yastu yodhaṃ prayacchati //
yastu karmakarīṃ dāsīṃ brāhmaṇāya prayacchati

lokāstu subhagāstasya vasūnāṃ samudāhṛtāḥ //
taruṇīṃ rūpasampannāṃ dāsīṃ yastu prayacchati

sopsarobhirmudāyuktaḥ krīḍate nandane vane //
uṣṭraṃ vā gardabhaṃ viprā yo yacchati dvijātaye

alakāṃ sa samāsādya yakṣendraiḥ saha modate //
dānānāmuttamaṃ proktaṃ pradānaṃ turagasya tu

vaḍavāyāḥ pradānena tathā bahuphalaṃ smṛtam //
turaṅgaṃ ye prayacchaṃti sūryalokaṃ vrajanti te

yāvanti tasya romāṇi tāvadvarṣaśatāni ca //
śuklaṃ turaṅgamaṃ dattvā phalaṃ daśaguṇaṃ labhet

gauryathā kapilā śreṣṭhā tathaiva turagasya tu //
turaṅgamaṃ saparyāṇaṃ sālaṅkāraṃ prayacchati

puṇḍarīkaphalaṃ proktaṃ nātra kāryā vicāraṇā //
caturbhisturagairyuktaṃ sarvopakaraṇairyutam

rathaṃ dvijāye dattvā rājasūyaphalaṃ labhet //
pradāya kariṇīṃ samyagetadeva phalaṃ labhet

kuñjarasya pradānena svargaloke mahīyate //
rājā bhavati lokesminyaśovikramasaṃyutaḥ

suvarṇakakṣyaṃ mātaṅgaṃ dattvā viprāya vai dvijāḥ //
rājasūyāśvamedhābhyāṃ phalaṃ vindatyasaṃśayam

caturbhiḥ kuñjarairyuktaṃ rathaṃ dattvā dvijātaye //
samagrabhūmi dānasya phalaṃ prāpnotyasaṃśayam

bhūmiḥ saśailā savanā satoyā dattā hi loke bhavatīha tena //
iṣṭām̐śca lokānpuruṣaḥ prayāti sampūjyamānastridaśairmahātmā

iti śrīviṣṇudharmottare tṛtīyakhaṇḍe mārkaṇḍeyavajrasaṃvāde munīnprati haṃsagītāsu vāhanadānavidhivarṇano nāma dvādaśādhikatriśatatamo'dhyāyaḥ

3.313
haṃsa uvāca //
dānānāmuttamaṃ loke vastradānaṃ prakīrtitam //
vāso hi sarvadaivatyaṃ sarvaprāyojyamaśnute

vastradātā suveśaḥ syādrūpadraviṇasaṃyutaḥ //
yukto lāvaṇyasaubhāgyairvirogaśca tathā dvijāḥ

nīlaṃ raktaṃ tathā jīrṇaṃ na deyaṃ brāhmaṇasya tu //
deyaṃ varañcāṅgirasaṃ kṣaumaṃ dattvā bṛhaspateḥ //३/
dattvā kārpāsikaṃ vastraṃ svargaloke mahīyate //
dattvā saromaṃ tadapi phalaṃ daśaguṇaṃ bhavet

āvikaṃ vasanaṃ dattvā bhṛgūṇāṃ lokamāpnuyāt //
chāgaṃ dattvā cāṅgirasaṃ kṣaumaṃ dattvā bṛhaspateḥ

vasūnāṃ lokamāpnoti kuśakauśeyavāsasī/ //
krimijañca tato dattvā somaloke mahīyate

agniṣṭomamavāpnoti dattvaiva mṛgalomikām //
dattvā valkalajaṃ vāso vasūnāṃ lokamāpnuyāt

sumerakadalyādīnāṃ dattvā caiva tathājinam //
vāravāṇaṃ śirastrāṇaṃ hastatrāṇaṃ tathaiva ca

pādatrāṇaṃ ca dadataḥ pṛthagyaphalaṃ smṛtam //
vastradānaṃ pavitrantu pitṝṇāmapi tāraṇam

kausuṃbharaktaṃ dattvā tu saubhāgyaṃ mahadāpnuyāt //
dānātkuṅkumaraktasya lāvaṇyaṃ mahadāpnuyāt

raṅgairanyairanīlaiśca raktaṃ dattvā sukhī bhavet //
yathāyathā tu vastrasya bhavatīha maharghatā

yathāyathā śubhratā ca tathā puṇyaphalaṃ labhet//
anyeṣāmapi dānānāmetadeva prakīrtitam

sarvado vastradaḥ prokto yataḥ sarvatra vastravān //
pūjāmāpnoti dharmajñāstaddhi tasmādviśiṣyate

vastradaḥ suciraṃ kālaṃ bhuktvā devasukhāndivi //
vimānenārkavarṇena haṃsayuktena bhāsvatā

mānuṣyamāsādya bhavatyarogaḥ śaucānvitaḥ saukhyaparo vinītaḥ //
janābhirāmaśca tathā suveśaḥ pūjyaśca loke viduṣāṃ sadaiva

iti śrīviṣṇudharmottare tṛtīyakhaṇḍe bhārkaṇḍeyavajra saṃvāde munīnprati haṃsagītāsu vastradānapraśaṃsāvarṇano nāma trayodaśādhikatriśatatamo'dhyāyaḥ

3.314
haṃsa uvāca //
dhānyānāmuttamaṃ dānaṃ kathitaṃ dvijapuṅgavāḥ //
dhānyebhyo'pi paraṃ dhānyaṃ raktaśāliḥ prakīrtitaḥ

raktaśāliṃ naro dattvā sūryaloke mahīyate //
dattvā tathā sugandhām̐śca gandharvaiḥ saha modate

kalamānāṃ pradānena śakraloke mahīyate //
mahāśāleḥ pradānena vasūnāṃ lokamāpnuyāt

kāṣṭhaśāliṃ tathā dattvā alakāyāṃ prasīdati //
vrīhīnāṃ cānyadhānyānāṃ dānātsvargamavāpnuyāt

yava pradānena naraḥ śakraloke mahīyate //
tathā godhūmadānena vasūnāṃ lokamāpnuyāt

priyo bhavati lokasya priyaṅguṃ yaḥ prayacchati //
dadāti yastu śyāmākaṃ tasya prīyanti devatāḥ

anyeṣāṃ śūkadhānyānāṃ pradānābhirato naraḥ //
svargalokamavāpnoti nātra kāryā vicāraṇā

mudgadaḥ śakralokantu yamalokantu māṣadaḥ //
yatheṣṭaṃ lokamāpnoti tathā viprāstilapradaḥ

ṣaṣṭikānāṃ pradānena lokaṃ nairṛtakaṃ labhet //
sacīṇacaṇakaṃ dattvā lokaṃ vāruṇamāpnuyāt

vāyavyañca masūrāṇi rājamāṣāṇi dhānadam //
anyeṣāṃ śiṃbidhānyānāṃ dānātsvargamavāpnuyāt

ikṣumṛdvīkayordānātparaṃ saubhāgyamāpnuyāt //
guḍapradastathārogyaṃ sitādaḥ kāmamīpsitam

phāṇitasya pradānena parāṃ tṛptimavāpnuyāt //
khaṇḍapradaśca saubhāgyaṃ sarvānkāmānmadhupradaḥ

ghṛtado jīvitaṃ dīrghaṃ cārogyaṃ tailadastathā//
sarvānkāmānavāpnoti lavaṇaṃ yaḥ prayacchati

saktudastṛptimāpnoti sikatādastathā śriyam //
akīrtitānāmanyeṣāṃ dānātsvargamavāpnuyāt

pakvānnadānātphaladaṃ nṛloke śuṣkānnamuktaṃ hi tadāpya yasmāt//
yajanti yajñaiḥ satataṃ dvijendrāstasmācca tatpuṇyatamaṃ pradiṣṭam

iti śrīviṣṇudharmottare tṛtīyakhaṇḍe mārkaṇḍeyavajrasaṃvāde munīnprati haṃsagītāsu dhānyadānapraśaṃsā nāma caturdaśādhikatriśatatamo'dhyāyaḥ

3.315
// haṃsa uvāca //
sarveṣāmeva dānānāmannadānaṃ viśiṣyate //
annadānātparaṃ dānaṃ na bhūtaṃ na bhaviṣyati

nātra pātraparīkṣā syānna kālaniyamastathā //
na ca deśaḥ parīkṣyo'tra deyamannaṃ sadaiva tat

śvabhyaśca śvapacebhyaśca patitebhyastathaiva ca //
krimikīṭapataṅgānāṃ deyamannaṃ sadaiva tu

annaṃ hi jīvitaṃ loke prāṇāścānnanibandhanāḥ //
annadaḥ prāṇado loke sarvadaśca tathānnadaḥ

bhuktvā tathā ca yasyānnaṃ santatiḥ syāddvijottamāḥ //
jñātavyaṃ brāhmaṇaśreṣṭhā yasyānnaṃ tasya santatiḥ

dātavyaṃ sarvavarṇebhyo bhoktavyaṃ brāhmaṇasya ca //
yasyānnenodarasthena brāhmaṇo mriyate dvijāḥ

tāntu yonimavāpnoti nātra kāryā vicāraṇā //
bhakṣyadaḥ svargamāpnoti śakralokantu bhojyadaḥ

lehyadopsarasāṃ lokaṃ vasūnāmapi coṣyadaḥ //
vāruṇaṃ lokamāpnoti tathā pānaprado naraḥ

pānakāni sugandhīni śītalāni prayacchataḥ //
sarvakāmasamṛddhaḥ syānnātra kāryā vicāraṇā

paramānnapradānena tṛptirbhavati śāśvatī //
pipāsamāno mriyate gavāṃ loke mahīyate

yo dadyādaparikliṣṭamannamadhvani vartate //
śrāntāyādṛṣṭapūrvāya tasya puṇya phalaṃ mahat

sahasrapariveṣyantu narakaṃ sa na gacchati //
vimānenārkavarṇena svargaloke mahīyate

apahanyāttathā viprā ekasyārttasya yatkṣudhā //
tenāsau karmaṇā pretya mahatphalamupāśnute

yadyadiṣṭatamaṃ loke yaścāsya dayitaṃ gṛhe//
tattadguṇavate deyaṃ tadevākṣayyamicchatā

dānānyanekāni phalañca teṣāṃ bahuprakāraṃ puruṣaḥ samīkṣya //
śraddhānvito brāhmaṇasātprakuryādbhūyastadevāptamanā nṛloke

iti śrīviṣṇudharmottare tṛ० khaṇḍe mārkaṇḍeyavajrasaṃvāde munīnprati haṃsagītāsvannadānapraśaṃsā nāma pañcadaśādhikatriśatatamo'dhyāyaḥ