Vishnudharmottara Purana · Chapter 3.256.260
3.256
haṃsa uvāca //
jñātavyā guruśuśrūṣā paramaṃ dharmakāraṇam //
guruśuśraṣayā vidyāṃ naraḥ samadhigacchati
vidyayā tadavāpnoti yatra gatvā na śocati //
suvarṇapuṣpāṃ pṛthivīṃ vicinvanti narāstrayaḥ
śūraśca kṛtavidyaśca yaśca jānāti sevitum //
sarvadharmavihīno'pi guruśuśrūṣaṇe rataḥ
svargalokamavāpnoti puruṣo'pi sudāruṇaḥ //
mātaraṃ piṃtaraṃ vāpi jyeṣṭhabhrātarameva ca
guruṃ vidyāpradaṃ vāpi yaśca śuśrūṣate naraḥ //
svargalokamavāpnoti yāvadindrāścaturdaśa
yadeva puṇyamāpnoti guruśuśrūṣayā dvijaḥ //
dvijaśuśrūṣayā śūdrastadeva phalamaśnute
prāpnoti puṇyaṃ paramaṃ ca sadhvī śuśruṣate yā patimapramattā //
śuśrūṣayā bhūmipateḥ prajānāṃ puṇyaṃ pradiṣṭaṃ paramaṃ nṛloke
iti śrīviṣṇudharmottare tṛ० kha० mārkaṇḍeyavajrasaṃvāde munīnprati haṃsagītāsu guruśuśrūṣāpraśaṃsāvarṇano nāma paṭpañcāśaduttara dviśatatamo'dhyāyaḥ
3.257
haṃsa uvāca //
svādhyāyasevākarttavyā nityameva vijānatā //
svādhyāyena tadāpnoti yatkiñcinmanasecchati
payasā madhunā dadhnā māṃsena ca yathākramam //
ṛco yajūṃṣi sāmāni tathaivātharvaṇaṃ paṭhet
pitṝṇāṃ tarpaṇaṃ kuryādvedāṅgena ca sarpiṣā //
upavedānapi paṭham̐starpayatyodanena tān
vinā sthānāni sarvāṇi svaireyeṇa tathā naraḥ //
sāṃkhyayogaṃ pāñcarātraṃ tathā pāśupataṃ paṭhan
kṣīreṇa madhumiśreṇa pitṛṃstarpayate tathā //
vākovākyaṃ purāṇaśca nārāśaṃsyo'tha gāthikāḥ
stotrāṇi ca paṭhannityaṃ dadhnā ca madhunā tathā //
tasmātsarva prayatnena dvijaḥ svādhyāyamācaret
svādhyāya eveha tapaḥ pavitraṃ svādhyāya eveha tathaiva yajñaḥ //
svādhyāyavāneva naraḥ prayāti triviṣṭapaṃ mokṣamathāpyabhīṣṭam
iti śrīviṣṇudharmottare tṛtīyakhaṇḍe mārkaṇḍeyavajrasaṃ० munīnprati haṃsagītāsu svādhyāyapraśaṃsāvarṇano nāma saptapañcāśaduttara dviśatatamo'dhyāyaḥ
3.258
haṃsa uvāca //
brahmacarye'bhisaṃyukto dvijaḥ svargamupāśnute //
brahmacaryaṃ paraṃ dhāma brahmacaryaṃ paraṃ tapaḥ
brahmacaryaṃ paraṃ yajño brahmacaryaṃ paraṃ yaśaḥ //
brahmacaryeṇa saṃyuktaḥ sarvānkāmānavāpnuyāt
adaivaṃ daivataṃ kuryāddaivataṃ cāpyadaivatam //
kuryāllokām̐stathaivānyānbrahmacaryeṇa mānavaḥ
kṛtānapi tathā pūrvānkṣiprameva praṇāśayet //
yathābhīṣṭamavāpnoni brahmacaryeṇa mānavaḥ
prajāpatīnāṃ yā śaktiḥ prajāḥ kartuṃ dvijottamāḥ //
sā jñeyā brahmacaryeṇa ṛṣīṇāmapi ca dvijāḥ
anekāni sahasrāṇi kumārabrahmacāriṇām //
divaṃ gatāni viprāṇāmakṛtvā kulasantatim
yo brahmacaryānna paricyutaḥ syātputreṇa hīno'pi divaṃ sa yāti //
paricyutā ye tanayairvihīnāsteṣāṃ na lokeṣu gatiḥ pradiṣṭā
iti śrīviṣṇudharmottare tṛtīyakhaṇḍe mārkaṇḍeyavajrasaṃvāde haṃsagītāsu brahmacaryapraśaṃsāvarṇano nāmāṣṭapañcāśa duttaradviśatatamo'dhyāyaḥ
2.259
// haṃsa uvāca // //
brahmacaryāccyuto yastu narassantānavarjitaḥ //
sutaptatapasopyasya gatirloke na vidyate
putreṇa lokāñjayati pautreṇānantyamaśnute //
tathā putrasya pautreṇa bradhnasyāpnoti viṣṭapam
nākalokamavāpnoti duhitrā dvijasattamāḥ //
dauhitreṇa tathā lokānnaro yāti prajāpateḥ
punnāmno narakādyasmātpitaraṃ trāyate sutaḥ //
tasmātputra iti proktaḥ svayameva svayambhuvā
putradauhitrayorloke viśeṣo nopapadyate //
dauhitro'pi hyamutrainaṃ santārayati pautravat
tasmācchettā kulasya syātsa yāti narakaṃ dhruvam //
putrapautraiḥ parivṛto nākaloke mahīyate
santānavāneva narastu kīrtyā yuktastathā syātparayā dvijendrāḥ //
kīrtyā yutaḥ svargamatha prayāti santānavānyaḥ puruṣaḥ pradhānaḥ
iti śrīviṣṇudharmottare tṛtīyakhaṇḍe mārkaṇḍeyavajrasaṃvāde haṃsagītāsu santānapraśaṃsā varṇano nāmaikonaṣaṣṭyuttaradviśatatamo'dhyāyaḥ
3.260
// haṃsa uvāca // //
kīrtipradhānaḥ puruṣaściraṃ svarge mahīyate //
kīrtiḥ śarīraṃ nirdiṣṭā mṛtasyāpi śarīriṇaḥ
kīrtiyuktaṃ na jānāti paratreha ca mānavaḥ //
kīrtiyuktā bhavantīha śreyaso bhājanaṃ param
divaṃ spṛśati bhūmiṃ ca śabdaḥ puṇyasya karmaṇaḥ //
yāvatsa śabdo bhavati tāvatpuruṣa ucyate
tāvadeva tathā lokānsarvakāmadugho'kṣayān //
puruṣaḥ samupāśnāti divi ceha ca śāśvatam
yasyākīrtirmanuṣyasya narakaṃ sa tu gacchati //
yāvallokeṣu dharmajñāstasya kīrtistu gīyate
tāvatsamaśnute svarge devabhogānanuttamān //
kīrtiḥ puṇyā puṇyaloke naiva pāpaṃ prayacchati //
kīrtyamānā manuṣyasya tasmātpuṇyaṃ samācaret
ye kīrtiyuktāḥ puruṣapradhānāste nākapṛṣṭhaṃ suciraṃ prayānti //
akīrtiyuktā narakaṃ vrajaṃti kīrtiḥ pradhānā puruṣasya tasmāt
iti śrīviṣṇudharmottare tṛtīya khaṇḍe mārkaṇḍeyavajrasaṃvāde haṃsagītāsu kīrtipraśaṃsāvarṇano nāma ṣaṣṭyuttaradviśatatamo'dhyāyaḥ
Original text: viṣṇudharmottarapurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0