Vishnudharmottara Purana · Chapter 3.216.220

3.216
pulastya uvāca //
pañcadaśyāṃ tu śuklasya phālgunasyaiva sattama //
pāṣaṇḍānpatitāṃścaiva tathaivāntyāvasāyinaḥ

nāstikāñcitravṛttīṃśca pāpānanyāṃśca nālapet //
nārāyaṇaṃ tvekamanāḥ puruṣo niyatendriyaḥ

tiṣṭhanvrajanpraskhalite kṣute cāpi janārdanam //
kīrtanaṃ tatkriyākāle saptakṛtvaḥ prakīrtayet

lakṣmyā samanvitaṃ devaṃ tvarcayecca janārdanam //
sandhyādyaparame cendusvarūpaṃ harimīśvaram

rātrīṃ lakṣmīṃ ca saṃcintya samyagarghyeṇa pūjayet //
naktaṃ ca bhuñjīta narastailakṣāravivarjitam

tathaiva caitravaiśākhajyeṣṭheṣu munisattama //
arcayettu tathā proktaṃ prāpteprāpte tu taddine // ६ /
niṣpāditaṃ bhavedekaṃ pāraṇaṃ dālbhya bhaktitaḥ //
dvitīyaṃ cāpi vakṣyāmi pāraṇaṃ dvijasattama

āṣāḍhe śrāvaṇe cāpi prāpte bhādrapade tathā //
tathaivāśvayujebhyarcya śrīdharaṃ vai śriyā saha //
samyakcandramaso dattvā bhuñjītārghaṃ yathāvidhi

dvitīyametadākhyātaṃ tṛtīyaṃ pāraṇaṃ śṛṇu //
kārtikādiṣu māseṣu tathaivābhyarcya keśavam

bhūmyā samanvitaṃ dadyācchaśāṅkāyārhaṇaṃ niśi //
bhuñjīta ca yathākhyātaṃ tṛtīyamiti pāraṇam

pratipūjāsu dadyācca brāhmaṇebhyaśca dakṣiṇām //
pratimāsaṃ ca vakṣyāmi prāśanaṃ kāyaśuddhaye //

prathamāṃścaturo māsānpañcagavyamudāhṛtam //
kuśodakaṃ tathaivānyaduktaṃ māsacatuṣṭayam

sūryāṃśutaptaṃ tadvacca jalaṃ māsacatuṣṭayam //
gītavādyādikaṃ pāṭhyaṃ tathā kṛṣṇasya vā kathām

kārayettu ca devasya pāraṇaṃ pāraṇe gate //
evaṃ saṃpūjya vidhivatsapatnīkaṃ janārdanam//

nāpnotīṣṭaviyogārtiṃ pumānyoṣittathāpi vā //
janārdanaṃ salakṣmīkamarcayetprathamaṃ tataḥ

saśrīkaṃ śrīdharaṃ bhaktyā tṛtīye bhūtikeśavau //
yāvantyetadvidhānena pāraṇānyarcayetprabhum //
tāvanti janmāni sukhaṃ prāpnotīṣṭaviyogajam

prāpnoti devasmaraṇe ca mṛtyau tadāpi cāpnoti manonukūlām //
gatiṃ dvijaśreṣṭha tatopi kāle sāyujyamāyāti janārdanasya

iti śrīviṣṇudharmottare tṛtīyakhaṇḍe mārkaṇḍeyavajrasaṃvāde sugatipauṣamāsīkalpavarṇano nāma ṣoḍaśottaradviśatatamo'dhyāyaḥ

3.217
// pulastya uvāca //
śṛṇu dālbhya paraṃ kāmaṃ vrataṃ santatidaṃ nṛṇām //
yadupoṣya na vicchedaḥ pitṛpiṇḍasya jāyate

kṛṣṇāṣṭamyāṃ caitramāse snāto niyatamānasaḥ //
kṛṣṇamabhyarcya pūjāṃ ca devakyāḥ kurute naraḥ

nirāhāro japannāma kṛṣṇasya jagataḥ pateḥ//
upaviṣṭo vrajan snātaḥ kṣutapraskhalanādiṣu

pūjāyāṃ cāpi kṛṣṇasya saptavārānprakīrtayet //
pāṣaṇḍino vikarmasthānnālapeccaiva nāstikān

prabhāte ca tataḥ snāto dattvā viprāya dakṣiṇām //
bhuñjīta kṛtapūjastu kṛṣṇasyaiva jagatpateḥ

vaiśākhajyeṣṭhayoścaivaṃ pāraṇaṃ hi trimāsikam //
upoṣya devadeveśaṃ ghṛtena snāpayeddharim

āṣāḍhe śrāvaṇe caiva māsi bhādrapade tathā //
upoṣyate dvitīyaṃ vai ghṛtena snapayeddharim

āṣāḍhe śrāvaṇe caiva māsi bhādrapade tathā //
upoṣyate dvitīyaṃ vai pāraṇaṃ pūrvavadbhavet

āśvine kārtike saumye tṛtīyaṃ pāraṇaṃ tathā //
pauṣe māghe phālgune ca caturthaṃ dvijasattama

pāraṇe pāraṇe pūrṇe ghṛtena snāpayeddharim //
brāhmaṇebhyo ghṛtaṃ dadyāttathaiva pratipāraṇam

kṛtvā vrataṃ nākamanuprayāti mānuṣyamāsādya ca nirvṛtaḥ syāt//
santānavṛddhiśca tathāpnute'sau yāvanmahī sāgaramekhalāntā

iti śrīviṣṇudharmottare tṛtīyakhaṇḍe mārkaṇḍeyavajrasaṃvāde santānāṣṭamīvratavarṇanonāma saptadaśottaradviśatatamo'dhyāyaḥ

3.218
pulastya uvāca//āṣāḍhaśuklapakṣe tu bhagavānmadhusūdanaḥ //
bhogibhāge nijāṃ māyāṃ yoganidrāṃ ca mānayet

śete'sau caturomāsānyāvadbhavati kārtikam//
viśiṣṭā na pravartante tadā yajñādikāḥ kriyāḥ

tatrāṣāḍhasitānte ca yo naro dinapañcakam //
adhaḥśāyī bahiḥ snāyī māṃsābhyaṅgavivarjitaḥ

vṛntākālābukūṣmāṇḍamadhukṣāravivarjitaḥ //
samastamadirāvarjī sakṛnnaktāśano bhavet

brahmacārī jitakrodho japahomaparāyaṇaḥ//
hariṃ saṃpūjayennityaṃ gandhamālyānnasaṃpadā

gītairvādyaistathā nṛttairdīpamālābhireva ca //
sānnānāṃ jaladhenūnāṃ pradānena tathaiva ca

tathā kārtikaśuklānte tṛtīyaṃ pāraṇaṃ bhaveta

hiṃsātmakaistu kiṃ tasya yajñaiḥ kāryaṃ mahātmanaḥ //
prasvāpe ca prabodhe ca pūjito yena keśavaḥ

daśāhametatkṛtvā tu vrataṃ viṣṇuparo naraḥ //
agniṣṭomamavāpnoti kulaṃ caiva samuddharet

kārtikaścāgnidaivatyo māso devamukhaḥ smṛtaḥ //
āśvayujyāmatītāyāṃ yāvatsyāddvija kārtikī

vrataṃ daśāhābhihitaṃ kṛtvā svarge mahīyate // //
pauṇḍarīkamavāpnoti kulamuddharati svakam

pratyahaṃ dīpadānena kārtikābhimukho bhavet //
cakṣuṣmānbrāhmaṇaśreṣṭha tathā sarvatra pūjitaḥ

etāvantaṃ tathā kālaṃ sarvamāṃsavivarjitaḥ //
svargalokātparibhraṣṭo mānuṣye sukhamāpnuyāt

ārogyasukhasampattyā yuktaśca subhago bhavet //
prasupte devadeveśe sarvānkāmānavāpnuyāt

daśāhamuditaṃ kṛtvā khaḍgadhārāvrataṃ naraḥ //
sarvakāmasamṛddhasya yajñasya phalamaśnute

māsaṃ ca kārtikaṃ kṛtvā pauṇḍarīkamavāpnuyāt //
kṛtvā māsaṃ yatheṣṭaṃ ca vahniṣṭomamavāpnuyāt /

kṛtvā ca caturo māsānsupte madhuniṣūdane //
aśvamedhaphalaṃ prāpya nākapṛṣṭhe mahīyate

asidhārāvrataṃ kṛtvā tathā saṃvatsaraṃ naraḥ //
sarvayajñaphalaṃ prāpya viṣṇuloke ca gacchati

yenayena tu kāmena khaḍgadhārāvrataṃ caret //
taṃtaṃ kāmamavāpnoti viṣṇuloke mahīyate

tathā samartho bhavati dāne ca varaśāpayoḥ //
ādityatejā bhavati nātra kāryā vicāraṇā

dālbhya uvāca //
asidhārāvratavidhiḥ samācakṣva mahādyute //
etanme saṃśayaṃ cchindhi tvaṃ hi sarvaviducyase

pulastya uvāca //
snātaḥ svalaṃkṛtaḥ sragvī bhuktavānmāṃsavarjitam //
kṛtadaivata pūjastu strīsahāyaḥ svapenniśi

brahmacārī dvijaśreṣṭha khaḍgadhārāvrataṃ caran //
apūrvā cāsya pūrvāśca samāliṃgya svapenniśi

brahmacārī śataguṇaṃ phalamāpnotyasaṃśayam //
atīva duṣkaramidaṃ khaḍgadhārāvrataṃ smṛtam

kṛtvā vrataṃ dvādaśavatsarāṇi trailokyarājyaṃ dhruvamāpnuyācca //
bhuktvā ciraṃ taddvijamukhya cānte sāyujyamāyāti janārdanasya

iti śrīviṣṇudharmottare tṛtīyakhaṃḍe mā० va० saṃ० dālabhyaṃ prati pulastyakathā svadhārāvratavarṇano nāmāṣṭādaśottaradviśatatamo'dhyāyaḥ

3.219
pulastya uvāca //
māsi proṣṭhapapade śukle dvādaśyāṃ jalaśāyinam //
praṇamyānantamabhyarcya puṣpadhūpādibhiḥ śuciḥ

pāṣaṇḍādibhirālāpamakurvanniyamātmavān //
jaladhenuṃ dvije dattvā naktaṃ bhuñjīta vāgyataḥ

tiṣṭhaṃsthito vrajaṃścaiva kṣutapraskhalanādiṣu //
anantanāmasmaraṇaṃ kurvannuccāraṇaṃ naraḥ

anenaiva vidhānena māsadvādaśa vai kramāt //
upoṣya pāraṇe pūrṇe dadyādvipreṣu dakṣiṇām

kṛtvā vrataṃ dvādaśametadiṣṭaṃ prāpnotyanaṃtāni phalāni vipra //
samyakkṛtānāṃ niyamavratānāṃ cānantamārādhya na saṃśayotra

iti śrīviṣṇudharmottare tṛtīyakhaṇḍe mārkaṇḍeyavajrasaṃvāde dālbhyaṃ prati pulastyavākyeṣvanantadvādaśīvratavarṇano nāmaikonaviṃśatyuttaradviśatatamodhyāyaḥ

3.220
pulastya uvāca //
pauṣamāse site pakṣe dvādaśyāṃ śakradaivatam //
nakṣatrayogaṃ viṣṇuṃ ca prathamaṃ tu samarcayet

tataḥ prabhṛti viprendra māsimāsi janārdanam //
upoṣitaḥ pūjayate yāvatsaṃvatsaraṃ gatam

māsetha māse vidhinoditena ramyāṃ tithau dānamatha bravīmi //
prācyaṃ yathāvadvidhivatkrameṇa taducyamānaṃ nikhilaṃ nibodha

ghṛtaṃ yathā vrīhiyavaṃ hiraṇyaṃ yavānnamaṃbhaḥ kanakānupānam //
chatraṃ payonnaṃ guḍaphāṇitāḍhyaṃ srakcandane vastramanukrameṇa

gomūtramaṃbho ghṛtamāṃsaśākaṃ dūrvādadhivrīhiyavaṃ tilāṃśca //
sūryāṃśutaptaṃ jalamāśu darbhaṃ kṣīraṃ ca māsaṃ kramaśaḥ prayuñjyāta

kule pradhāne dhanadhānyapūrṇaṃ vivekavānyastu samastaduḥkhe//
prāpnoti janmāvikalendriyaśca bhavatyarogo matimānsukhī ca

iti śrīviṣṇudharmottare tṛtīyakhaṇḍe mārkaṇḍeyavajrasaṃvāde dālbhyaṃ prati pulastyavākyeṣu brahmadvādaśīvratavarṇano nāma viṃśatyuttaradviśatatamo'dhyāyaḥ