Vishnudharmottara Purana · Chapter 3.136.140

3.136
mārkaṇḍeya uvāca //
ārādhanaṃ hi devasya tasya vakṣyāmi yādava //
viṣṇoramitavīryasya tannibodha narādhipa

vāyvarkacandradehastu trimūrtirbhagavānhariḥ //
agniṣṭomo jagatyasmim̐ścandrārkau parikīrtitau

sarvādhāraśca bhagavānvāyuḥ sarvagatastathā //
pañca bhūtātmakaṃ sarvaṃ jagadetaccarācaram

ādhārabhūtau dvāvetau pṛthivī gaganaṃ tathā //
ādheyo viddhi dharmajña tathā bhūtatrayaṃ sadā

candrādityau ca vāyuśca sarvasya jagato dvija //
ādhārādheyabhāvena bhūtairvṛtamidaṃ jagata

naiva cāsti jagatyasminkiñcidbhūtavivarjitam //
tasmādvā yādavaśreṣṭha bhūtairvṛtamidaṃ jagat //
brahmāṇaṃ viddhi bhūmiṃ ca gaganaṃ tadanantaram //
aṇḍasyāntaḥ sthitā devā vāyvarkaṃ tuhināṃśavaḥ

pālayanti jagatsarvaṃ sadevāsuramānuṣam //
tathaivāṇḍasthitāḥ sarve pālayanti jagattrayam

tathaiva dehināṃ dehe pālayanti śarīragāḥ //
vātapitta kaphatvena vāyvarkaśiśirāṃśavaḥ

ādhāraṃ jagato yadvad brahmāṇḍaṃ parikīrtitam //
tathā dehe śarīrasthā dehināṃ hi tvagucyate

brahmāṇḍe dehidehe'pi gaganaṃ dṛśyate dvayoḥ //
brahmāṇḍavaccharīrāṇi vāyvarkaśiśirāṃśavaḥ

pālayanti mahīpāla vātapittakaphāṃśakāḥ //
vāyvarkacandra dehastu tasmādviṣṇustrimūrtidhṛt

tasya saṃpūjanaṃ kāryaṃ yathāvacchṛṇu bhārgava //
jyeṣṭhaśuklatṛtīyāyāṃ nirāhāro naraḥ śuciḥ

trimūrtipūjanaṃ kuryāddvitīyāyāṃ yathāvidhi //
kūpanādeyatāḍākamiśraiḥ snātaḥ śucirjalaiḥ

pratyūṣe pūjayedvāyumanulipte śubhe sthale //
gandha mālyanamaskāradhūpadīpānnasaṃpadā

homaṃ kuryādyavairmukhyairvastraṃ dadyāddvijātaye //
madhyāhne pūjayedvahnau tathā sūryamatandritaḥ

tilāṃśca juhuyādvahnau dadyāddvipreṣu dakṣiṇām //
sūryāstamanavelāyāṃ jale candraṃ ca pūjayet

ghṛtena homaṃ kurvīta rajataṃ dakṣiṇā smṛtā //
naktaṃ bhuñjīta dharmajña tailahīnaṃ tato naraḥ

pūrṇaṃ saṃvatsaraṃ kṛtvā vratametadatandritaḥ //
svargalokamavāpnoti sahasraparivatsarān

mānuṣyamāsādya tato rājā bhavati gahvare //
vrataṃ kṛtvā mahārāja pūrṇaṃ saṃvatsaratrayam

pañcavarṣasahasrāṇi svargaloke mahīyate //
mānuṣyaṃ ca samāsādya rājā bhavati dhārmikaḥ

vīro māṇḍalikaḥ śūraḥ paracakrabhayaṃkaraḥ //
virogo darśanīyaśca subhago janavallabhaḥ

kṛtvā dvādaśavarṣāṇi vratametadanuttamam //
vratāvasāne viprāṇāṃ sahasraṃ bhojayettataḥ

bhojyaṃ trimadhuraṃ peyaṃ dadyācchaktyā ca dakṣiṇām //
tataḥ svargamavāpnoti varṣāṇāṃ ca śataṃ vratī

tato mānuṣyamāsādya rājā bhavati pārthivaḥ //
pradīptacakro balavāndharmarājo janapriyaḥ

janmāntaraṃ samāsādya tato vipratvamāpnuyāt //
tato brāhmaṇyamāsādya mokṣopāyaṃ ca vindati

ārādhanaṃ te kathitaṃ mayaitadviṣṇostridehasya mahānubhāva //
ārādhito yena jagatpradhāna kāmānabhīṣṭānviduṣo dadāti

iti śrīviṣṇudharmottare tṛtīyakhaṇḍe mārkaṇḍeyavajrasaṃvāde śrīviṣṇutrimūrtivratavarṇano nāma ṣaṭtriṃśaduttaraśatatamo'dhyāyaḥ

3.137
// mārkaṇḍeya uvāca //
ataḥ paraṃ pravakṣyāmi viṣṇumūrtivrataṃ tava //
dvidhā tu devadevasya mṛrtirbhavati yādava

ghorā cānyā śivā cānyā ghorā bhavati pāvakaḥ //
śivā cāmbupatiryasmādagnīṣomātmakaṃ jagat

dvidhā ghorā vinirdiṣṭā dvidhā saumyā tataḥ punaḥ //
ghorā vahniśca sūryaśca saumyā somajalādhipo

teṣāṃ ca pūjanaṃ kāryaṃ prativatprabhṛti kramāt //
śuklapakṣādathārabhya phālgunasya dvijottama

ādityaṃ pūjayedrājā prathamehni paraḥ śuciḥ //
dvitīyehni tathā vahni tṛtīyehni jalādhipam

caturthehni śaśāṃkaṃ ca yathāvanmānavottama //
teṣāṃ tu rūpanirmāṇaṃ kṛtvā tānarcayedbudhaḥ

gandhamālyanamaskāradhūpadīpānnasaṃpadā //
vacāharidrayā snānaṃ prathamehni samācaret

dvitīye yaduśārdūla snānamāmalakaiḥ śubham //
priyaṅguṇā tṛtīye ca caturthe gaurasarṣapaiḥ

godhūmatiladhānyaiśca yavaiśca divasaṃ kramāt //
homaśca kāryo dharmajña dakṣiṇāṃ śṛṇu cāpyatha

kuṃkumaṃ raktavastraṃ ca candanaṃ chatrameva ca //
kṣīreṇa cātra kartavyaṃ pratyahaṃ prāṇadhāraṇam

etatsaṃvatsaraṃ kṛtvā vrataṃ pūrṇaṃ narottama //
sarvakāmasamṛddhasya yajñasthaṃ phalamaśnute

vimānenārkavarṇena svargalokaṃ ca gacchati //
tatroṣya suciraṃ kālaṃ kule mahati jāyate

mānuṣyamāsādya bhavatyarogo vasundhareśo vijitāripakṣaḥ //
dharme sthitaḥ satyaparo vinīto jitendriyaḥ sarvajanābhirāmaḥ

iti śrīviṣṇudharmottare tṛtīyakhaṇḍe mārkaṇḍeyavajrasaṃvāde caturmūrtivratavarṇano nāma saptatriṃśaduttaraśatatamo'dhyāyaḥ

3.138
// mārkaṇḍeya uvāca // //
idamanyatpravakṣyāmi caturmūrtivrataṃ tava //
śakrakīnāśavaruṇadhanādhyakṣānyadūttama

caturātmā vinirdiṣṭo vāsudevo jagatpatiḥ //
teṣāṃ tu rūpanirmāṇaṃ kṛtvā tānarcayedbudhaḥ

gandhamālyanamaskāradhūpadīpānnasaṃpadā //
ādyehni caitraśuklasya yajeta tridaśeśvaram

dvitīyehni yamaṃ devaṃ tṛtīye salilādhipam //
caturthehni dhanādhyakṣaṃ pratyahaṃ snānamācaret

nadīpradeśamāsādya devadṛk pratyahaṃ kramāt //
yavaistilaistathājyena homaḥ syāttilataṇḍulaiḥ

raktaṃ pītaṃ tathā kṛṣṇaṃ śvetaṃ vastraṃ dinakramāt //
śubhametadvrataṃ kṛtvā pūrṇaṃ saṃvatsaraṃ naraḥ //
nākalokamavāpnoti yāvadindrāścaturdaśa

mānuṣyamāsādya bhavatyarogo vasundhareśo vijitāripakṣaḥ //
janābhirāmaḥ subhagaḥ prakṛtyā tatopi vipratvamupaiti bhūyaḥ

iti śrīviṣṇudharmottare tṛtīyakhaṇḍe mārkaṇḍevajrasaṃvāde caturmūrtivratavarṇano nāmā ṣṭātriṃśaduttaraśatatamo'dhyāyaḥ

3.139
// mārkaṇḍeya uvāca // //
idamanyatpravakṣyāmi caturmūrtivrataṃ tava //
viṣṇurbhūmirnabho brahmā tasya rūpacatuṣṭayam

teṣāṃ tu rūpanirmāṇaṃ kṛtvā tānarcayettataḥ //
gandhamālyanamaskāradhūpadīpānnasaṃpadā

ādyehni caitraśuklasya viṣṇuṃ devaṃ samarcayet //
dvitīyādiṣu dharmajña bhuvaṃ tvāṃ ca pitāmaham

pūrvavratoktaṃ sakalaṃ vidhānamaparaṃ bhavet //
vratametaṃ naraḥ kṛtvā svargalokamavāpnuyāt

mānuṣyamāsādya bhavatyarogo dharmābhirāmo draviṇopapannaḥ //
dhanena rūpeṇa sukhena yukto janābhirāmo vijitāripakṣaḥ

iti śrīviṣṇudharmottare tṛtīyakhaṇḍe mārkaṇḍeyavajrasaṃvāde tārtīyakacaturmūrtivratavarṇano nāmaikonacatvāriṃśaduttaraśatatamo'dhyāyaḥ

3.140
mārkaṇḍeya uvāca //
idamanyatpravakṣyāmi caturmūrtivrataṃ tava //
balaṃ jñānaṃ tathaiśvaryaṃ śaktiśca yadunandana

vikhyātaṃ devadevasya tasya mūrticatuṣṭayam //
yadeva rūpaṃ dharmasya balasyoktaṃ tadeva tu

rūpaṃ jñānasya te proktaṃ narasiṃhaṃ tathā nṛpa //
rudrarūpamathaiśvaryaṃ kathitaṃ te mayā nṛpa

śaktirvarāhaḥ kathito devo madhuniṣūdanaḥ //
evametanmukhātproktaṃ caturmūrtidharasya te

pūrvaṃ balamukhaṃ tasya vāsudevamukhaṃ bhavet //
dakṣiṇaṃ vadanaṃ jñānaṃ devaṃ saṃkarṣaṇaṃ viduḥ

aiśvaryaṃ paścimaṃ vaktraṃ raudraṃ pāpaharaṃ tathā //
varāhamuttaraṃ vaktramaniruddhaṃ prakīrtitama

trirātropoṣitaścaitre pūrvaṃ saṃpūjayenmukham //
tathā vaiśākhamāse tu pūjayeddakṣiṇāmukham //
jyeṣṭhe ca paścimaṃ vaktramāṣāḍheti tathottaram

gṛhopayogi dātavyaṃ caitre māsi dvijātaye //
raṇopayogi dātavyaṃ vaiśākhe yādavottama

yāgopayogi dātavyaṃ tathā jyeṣṭhe dvijātaye/
yajñopayogi dātavyaṃ māsyāṣāḍhe tathaiva ca

vratametannaraḥ kṛtvā pūrṇaṃ māsacatuṣṭayam //
pāraṇe prathame prāpte bhavatīti viniścayaḥ

pāraṇaṃ prathamaṃ kṛtvā svargaloke mahīyate//
daśavarṣasahasrāṇi svargaṃ bhuktvā yathoditam

saumyādiṣu ca yāmeṣu dvitīyaṃ pāraṇaṃ bhavet //
dvitīyaṃ pāraṇaṃ kṛtvā bhojayedbrāhmaṇāñśuciḥ //
bhojanaṃ gorasaprāyaṃ mṛdvīkāśarkarāyutam

prāpte tṛtīye dvijapāraṇe ca prāpnoti devasya salokatāṃ saḥ //
svargendulokau ca tathoktakālaṃ bhuktvā sukhī sarvasamṛddhikāmaḥ

iti śrīviṣṇudharmottare tṛ० kha० mārkaṇḍeyavajrasaṃvāde caturthaḥ caturmūrtivratavarṇano nāma catvāriṃśaduttaraśatamo'dhyāyaḥ