Vishnudharmottara Purana · Chapter 2.121.125

2.121
rāma uvāca //
narakādyānti tiryaktvaṃ tato mānuṣyameva ca //
teṣāṃ cihnāni me brūhi mānuṣye varuṇātmaja

puṣkara uvāca // maṇimuktāpravālāni ratnāni vividhāni ca //
apahṛtya naro rāma jāyate hemakartṛṣu

yadvā tadvā paradravyamapahṛtya naro balāt //
prāpnoti bhṛguśārdūla mānuṣye bhāravāhitām

yaṃ kañcid ghātayitvāpi prāṇinaṃ bhṛgunandana //
māṃsaṃ bhuktvā tu dharmajña bhavatīha gadāturaḥ

suvarṇacoraḥ kunakhī surāpaḥ śyāvadantakaḥ //
brahmahā kṣayarogī syāhuścarmā gurutalpagaḥ

piśunaḥ pūtināsaḥ syātsūcakaḥ pūtivaktrakaḥ //
dhānyacauroṅgahīnaḥ syādavyaṅgo miśrahṛdbhavet

vyādhitaścānnahartā syānmūko vāgapahārakaḥ //
vastrāpahārakaḥ śvitrī paṅguścāśvāpahārakaḥ

khalvāṭo matsarī rāma nāstiko vedanindakaḥ //
bhūya eva samāpnoti tathā nāstikatāṃ dvija

andho dīpāpahārī syātkāṇo nirvāpakastathā //
andho bhavati goghnastu ghāṇṭikastailikastathā

daridraḥ paravittaghno unmattaśca tathāgnidaḥ //
pratikūlo guroryastu so'pasmārī prajāyate

miṣṭāśyeko mahābhāga vātagulmī bhavennaraḥ //
khagabhakṣyastu kuṇḍāśī dīrgharogī ca pīḍakaḥ

bhavatīha mṛgavyādhastvavikreyasya vikrayāt //
ślīpadī cāvakīrṇī syānmūrkhaścākrośako bhavet

uktāstu mukhyā hi mayā tiraścāṃ yā yonayo yāni ca lakṣaṇāni //
śakyaṃ na kārtsyena mayā pravaktuṃ yā yātanāścaiva narādhamānām

iti śrīviṣṇudharmottare dvitīyakhaṇḍe mā० saṃ० nārakicihnavarṇanannāmaikaviṃśatyuttaraśatatamo'dhyāyaḥ

2.122
mārkaṇḍeya uvāca //
etacchrutvā yaduśreṣṭha rāmo ratikaraḥ pituḥ //
papāta bhuvi niśceṣṭaśchinnamūla iva drumaḥ //

taṃ visaṃjñaṃ mahābhāga pīnonnatapayodharāḥ //
sacandanaiḥ śītajalaiḥ siṣicurdevayoṣitaḥ

vāruṇerājñayā cānyāstālavṛntairmanoramaiḥ //
vījayanti mahābhāga rāmaṃ dharmabhṛtāṃ varam

labdhasaṃjñaṃ muhūrtena bhārgavaṃ cittavihvalam //
āśvāsayāmāsa tadā vāruṇiḥ paravīrahā

/
samāśvastastato rāmaḥ papraccha varuṇātmajam //
durgātitaraṇaṃ vīro rāmo dharmabhṛtāṃ varaḥ

rāma uvāca // //
kliśyamāneṣu bhūteṣu taistairbhāvaistatastataḥ //
durgāṇyatitaredyena brūhi me varuṇātmaja

puṣkara uvāca //
āśrameṣu yathokteṣu yathoktaṃ te dvijātayaḥ //
vartante saṃyatātmāno durgāṇyatitaranti te

ye dambhānna jahatīha yeṣāṃ vṛttiśca saṃvṛtā //
viṣayām̐śca na gṛhṇanti durgāṇyatitaranti te

vāsayantyatithīnnityaṃ nityaṃ ye cānasūyakāḥ //
nityaṃ svādhyāyaśīlāśca durgāṇyatitaranti te

mātāpitrośca ye vṛttiṃ vartante dharmakovidāḥ //
varjayanti divāsvāpaṃ durgāṇyatitaranti te

sveṣu dāreṣu vartante nyāyavṛttimṛtāvṛtau //
agnihotraparāḥ santo durgāṇyati taranti te

āhaveṣu ca ye śūrāstyaktvā maraṇajaṃ bhayam //
dharmeṇa jayamicchanti durgāṇyatitaranti te

ye pāpāni na kurvanti karmaṇā manasā girā //
nikṣiptadaṇḍā bhūtānāṃ durgāṇyatitaranti te

karmāṇyakuhakārthāni yeṣāṃ vācaśca sūnṛtāḥ //
yeṣāmarthaśca sādhvartho durgāṇyatitaranti te

ye tapaśca tapasyanti kaumārabrahmacāriṇaḥ //
vidyāvedavratasnātā durgāṇyatitaranti te

yeṣāṃ na kaścittrasati trasyanti na ca kasyacit //
yeṣāmātmasamo loko durgāṇyatitaranti te

paraśriyā na tapyante santaḥ puruṣasattamāḥ //
grāmyāsvāda nivṛttāśca durgāṇyatitaranti te

sarvāndevānnamasyanti sarvāndharmāṃśca śṛṇvate //
ye śraddadhānāḥ puruṣā durgāṇyatitaranti te

ye na lobhānnayantyarthānrājāno rajasā vṛtāḥ //
viṣayānparirakṣanto durgāṇyatitaranti te

ye na mānitumicchanti mānayanti ca ye narān //
mānyamānānnamasyanti durgāṇyatitaranti te

ye ca śrāddhāni kurvanti tithyāṃtithyāṃ prajārthinaḥ //
suviśuddhena manasā durgāṇyatitaranti te

ye krodhaṃ naiva kurvanti krodhārtaṃ śamayanti ca //
na ca kupyanti bhṛtyānāṃ durgāṇyatitaranti te

madhu māṃsaṃ ca ye nityaṃ varjayantīha mānavāḥ//
janmaprabhṛti madyaṃ ca durgāṇyatitaranti te

yātrārthaṃ bhojanaṃ yeṣāṃ santānārthaṃ ca maithunam //
vāk satyavacanārthāya durgāṇyatitaranti te

taḍāgārāmakartārastathānye vṛkṣaropakāḥ //
kūpānāṃ ye ca kartāro durgāṇyatitaranti te

gavāṃ grāsapradātāro gavāṃ kaṇḍūyakāśca ye//
bhaktimanto gavāṃ ye ca durgāṇyati taranti te

pūjayanti sadā viprānsādhūnapi gurūm̐stathā //
tapasvinaśca dharmajña durgāṇyatitaranti te

gāyatrījāpaniratāstīrthayātrāratāśca ye //
ye caikamāśritāstīrthaṃ durgāṇyatitaranti te

ye caikamāśritā devaṃ sarvabhāvena bhārgava //
dharmajñāśca vinītāśca durgāṇyati taranti te

sāyaṃ prātaśca bhuñjānāḥ pibantyāpastu ye narāḥ //
sadopavāsino rāma durgāṇyatitaranti te

upavāsaratā nityaṃ nityaṃ vrataparāyaṇāḥ//
nityaṃ saṃyatacittāśca durgāṇyatitaranti te

durgātitaraṇaṃ ye ca paṭhanti śrāvayanti ca //
kathayanti ca viprebhyo durgāṇyati taranti te

īśvaraḥ sarvabhūtānāṃ jagatāṃ prabhavo'pyayaḥ //
bhaktā nārāyaṇe caiva durgāṇyatitaranti te

bhaktānāṃ keśave rāma na bhayaṃ vidyate kvacit //
tathā gītaśca śloko'yaṃ yamena śṛṇu bhārgava

pṛthvīśataskarabhujaṅgahutāśavipraduḥsvapnaduṣṭagatamṛtyusapatnajātam //
saṃvidyate na hi bhayaṃ bhuvanaikabharturbhaktāśca ye madhuripormanujeṣu teṣu

iti śrīviṣṇudharmottare dvitīyakhaṇḍe mā० saṃ० rāmaṃ prati puṣkaropākhyāne durgātitaraṇavarṇanannāma dvāviṃśatyuttaraśatatamodhyāyaḥ

2.123
rāma uvāca //
bhūya eva samācakṣva karmaṇā yena mānavāḥ //
durgāṇyatitarantyāśu sarvadharmabhṛtāṃ vara

puṣkara uvāca //
durgāṇyatitarantyāśu ye narā kṛcchrakāriṇaḥ //
prāpnuvanti tathā kāmānsarvānvai manasepsitān

rāma uvāca //
kṛcchrāṇāṃ śrotumicchāmi nāmāni ca vidhīṃstathā //
evaṃ me brūhi dharmajña tvaṃ hi vetsi yathātatham

puṣkara uvāca //
kṛcchrāṇyetāni kāryāṇi rāma varṇatrayeṇa ca //
kṛcchreṣveteṣu śūdrasya nādhikāro vidhīyate

ādau tu muṇḍanaṃ kāryaṃ sarvakṛcchre bhārgava //
nityaṃ triṣavaṇasnānaṃ keśavasya ca pūjanam

homaḥ pavitramantraiśca tathānte jāpya eva ca //
strīśūdrapatitānāṃ ca tathālāpaṃ vivarjayet

etatkṛcchreṣu sarveṣu kartavyaṃ cāviśeṣataḥ //
vīrāsanaṃ ca kartavyaṃ kāmato'pyathavā na vā

vīrāsanena sahitaṃ kṛcchraṃ bahuguṇaṃ bhavet //
vīrāsanena rahitaṃ vidhihīnaṃ prakīrtitam

rāma uvāca //
vīrāsanamahaṃ tvattaḥ śrotumicchāmi suvrata //
vīrāsanena sahitaṃ kṛcchraṃ bahuguṇaṃ yataḥ

puṣkara uvāca //
utthitastu divā tiṣṭhedupaviṣṭastathā niśi //
etadvīrāsanaṃ proktaṃ mahāpātakanāśanam

āmikṣayā tu dvau māsau pakṣaṃ tu payasā tathā //
aṣṭarātraṃ tathā dadhnā trirātramatha sarpiṣā

nirāhārastrirātraṃ tu kuryādvā tālakavratam //
sarvapāpapraśamanaṃ sarvakāmapradaṃ tathā

snapayedātmano'rthāya pāvakaṃ bhṛgunandana //
vahnau tato''nujuhuyāddadyādannañca kasyacit

brahmā deveti mantreṇa sādhyamāne vicakṣaṇaḥ //
darbhāṃstu khalu badhnīyādrakṣārthamiti naḥ śrutiḥ

śritaṃ ca śrāpyamāṇaṃ ca bhāṇḍe nyasta tathā punaḥ //
anena rāma mantreṇa narastrirabhimantrayet

yavo'si dhānyarājo'si vāruṇo madhusaṃyutaḥ //
nirṇodaḥ sarvapāpānāṃ pavitramṛṣibhiḥ/ smṛtam

ghṛtaṃ yavā madhu yavā āpo vā amṛtaṃ yavāḥ //
sarvaṃ punīta me pāpaṃ yanmayā duṣkṛtaṃ kṛtam

vācā kṛtaṃ karmakṛtaṃ duḥsvapnaṃ durvicintitam //
alakṣmīṃ nāśaya tathā sarvaṃ punīta me yavāḥ

śvasukarāvalīḍhaṃ ca hyucchiṣṭopahṛtaṃ ca yat //
māturguroraśuśrūṣā sarvaṃ punīta me yavāḥ

gaṇānnaṃ gaṇikānnaṃ ca śūdrānnaṃ ca tathā viśām //
caurasyānnaṃ navaśrāddhaṃ sarvaṃ punīta me yavāḥ

bālavṛttamadharmaṃ ca rājadharmakṛtaṃ ca yat //
suvarṇasteyamavrātyamayājyasya ca yājanam

brāhmaṇānāṃ parīvādaṃ sarvaṃ punīta me yavāḥ //
bhāṇḍenyastasya mantro'yaṃ tatastu parikīrtayeta

(ye devā manojātā manoyujaḥ sudakṣā dakṣapitaraste naḥ pāntu te no'vantu tebhyaḥ svāhā)
anenātmani dharmajña juhuyātprayataḥ sadā //
na kuryādatisauhityaṃ vratametaddhi yāvakam

medhārthinastrirātraṃ tu ṣaḍrātramatipāpinaḥ //
upapātakinaḥ proktaṃ saptarātramarindama

/
mahāpātakinaścaiva ṣaḍrāttraṃ dviguṇaṃ smṛtam //
ekaviṃśatirātreṇa kāmānāpnotyabhīpsitān

māsena sarvapāpebhyo mokṣamāpnotyasaṃśayam //
gavāṃ nirhāramuktaistu yavaiḥ kṛtvaitadeva hi //

phalaṃ prāpnoti dharmajña tathā daśaguṇaṃ dhruvam //
māsena sākṣāttridaśānvedānvidyāśca paśyati

varaśāpasamarthastu tathā bhavati bhārgava //
śuklapakṣasamārambhādārabhetpratyahaṃ naraḥ

ekaikavṛddhyā hyaśnīyātpiṇḍāñśrīkhaṇḍasaṃyutān //
ekaikaṃ hrāsayetkṛṣṇe pratipatprabhṛti kramāt

haviṣyasya mahābhāga nāśnīyāccandrasaṃkṣaye //
etaccāndrāyaṇaṃ proktaṃ yavamadhyaṃ mahātmabhiḥ

etadeva viparyastaṃ vajramadhyaṃ prakīrtitam //
aṣṭabhiḥ pratyahaṃ grāsairyaticāndrāyaṇaṃ smṛtam

prātaścaturbhiḥ sāyaṃ ca śiśucāndrāyaṇaṃ smṛtam /// /
yathākathaṃcitpiṇḍānāṃ catvāriṃśacchatadvayam

māsena bhakṣayedetatsuracāndrāyaṇaṃ smṛtam //
gokṣīraṃ saptarātraṃ tu pibetstanacatuṣṭayam /३३/
stanatrayātsaptarātraṃ saptarātraṃ stanadvayāt //
stanāttathaiva ṣaḍrātraṃ trirātraṃ vāyubhugbhavet

etatsomāyanaṃ nāma vrataṃ kalmaṣanāśanam //
tryahaṃ pibedapastūṣṇāstryahamuṣṇaṃ payaḥ pibet

tryahamuṣṇaṃ ghṛtaṃ pītvā vāyubhakṣyo bhavettrayaham //
taptakṛcchramidaṃ proktaṃ śītaiḥ śītaṃ prakīrtitam

kṛcchrātikṛcchraṃ payasā divasānekaviṃśatīn //
gomūtraṃ gomayaṃ kṣīraṃ dadhi sarpiḥ kuśodakam

ekarātropavāsaśca kṛcchraṃ sāntapanaṃ smṛtam //
etacca pratyahābhyastaṃ mahāsāntapanaṃ smṛtam

kṛcchraṃ parākasaṃjñaṃ syāddvādaśāhamabhojanam //
ekabhuktena naktena tathaivāyācitena ca

upavāsena caikena kṛcchrapādaḥ prakīrtitaḥ //
etadeva trirabhyastaṃ śiśukṛcchraṃ prakīrtitam

tryahaṃ sāyaṃ tryahaṃ prātastryahamadyādayācitam //
tryahaṃ paraṃ ca nāśnīyātprājāpatyaṃ carandvijaḥ

piṇyākācāmatakrāmbusaktūnāṃ prativāsaram //
ekaikamupavāsaṃ ca saumyakṛcchaṃ prakīrtitam

ambusiddhaistathā māsaḥ kevalairvāruṇaṃ samaiḥ //
phalairmāsena kathitaṃ phalakṛcchraṃ manīṣibhiḥ

śrīkṛcchraṃ śrīphalaiḥ proktaṃ padmākṣairaparaṃ tathā //
māsamāmalakaireva śrīkṛcchramaparaṃ smṛtam ४४ //
patrairmataṃ patrakṛcchraṃ puṣpaistatkṛcchramucyate //
mūlakṛcchraṃ tathā mūlaistoyakṛcchraṃ jalena tu

dadhnā kṣīreṇa takreṇa piṇyākena kaṇaistathā //
śākairmāsaṃ tu kāryāṇi sunāmāni vicakṣaṇaiḥ

sāyaṃ prātastu bhuñjāno naro yo nāntarā pibet //
ṣaḍabhirvarṣairidaṃ proktaṃ kṛcchraṃ nityopavāsitā

ekabhaktena māsena kathitaṃ caikabhaktakam //
na tu kṛcchraṃ tu naktena mahatsaṃvatsarādbhavet

naktāśinastu dharmajña ekabhuktasya vā punaḥ //
tryahaṃ vopavasedyuktaḥ snāyīta savanatrayam

nimnavatsu tathaivāpsu triḥ paṭhedaghamarṣaṇam // /
devatābhāvavṛttastu cchandaścaivāpyanuṣṭubham

saṃsmarettasya ca tathā ṛṣiṃ caivāghamarṣaṇam //
caturthe'hani dātavyā brāhmaṇāya tapasvine

tryahaṃ japedyathāśakti śuciścaivāghamarṣaṇam //
bhāvavṛttastathā devastathā ca puruṣaḥ paraḥ

taddaivatyaṃ vijānīyātsūktaṃ tadaghamarṣaṇam //
yathāśvamedhaḥ kraturāṭ sarvapāpāpanodanaḥ

tathāghamarṣaṇaṃ sūktaṃ sarvakalmaṣanāśanam //
kṛṣṇājinaṃ vā kutapaṃ paridhāyātha valkalam

saṃvatsaraṃ vrataṃ kuryātsammitaṃ nāma bhārgava //
gṛhaṃ na praviśettatra bhavedākāśaśāyakaḥ

aśaktau vā bhavedrāma tathā śailaguhāśayaḥ //
nityaṃ triṣavaṇasnāyī tathā syāddvijasattama

bhaikṣyaśākaphalāhāraḥ kāmaṃ syāddvijapuṅgava //
vīrāsanaṃ tathā kuryātkāṣṭhamaunaṃ tathaiva ca

sarvakāmapradaṃ hyetatsarvakalmaṣanāśanam //
vāyavyaṃ kṛcchramuktaṃ tu pāṇipūrānnabhojinaḥ

māsenaikena dharmajña sarvakalmaṣanāśanam //
tilairdvādaśarātreṇa kṛcchramāgneyamucyate

lājāprasṛtimapyekāṃ kanakena samanvitām //
bhuñjānasya tathā māsaṃ kṛcchraṃ dhanadadaivatam

gavāṃ nirhāranirmuktairyavaiḥ saktūnsamantrataḥ //
yāmyaṃ kṛcchraṃ vinirdiṣṭaṃ māsena bhṛgunandana

gomūtreṇa caretsnānaṃ vṛttiṃ gomayamācaret //
gavāṃ madhye sadā tiṣṭhedgopurīṣe ca saṃvaset

goṣvatṛptāsu na pibedudakaṃ bhṛgunandana //
abhuktāsu tu nāśrīyādutthitāsūtthito bhavet

tathā caivopaviṣṭāsu sarvāsūpaviśennaraḥ //
māsenaikena kathitaṃ gomūtraṃ kalmaṣāpaham

ajākṛcchraṃ tathaivaitadajāmadhye tu vartataḥ //
tṛṇānāṃ bhakṣaṇeneha samatulyaphale ubhe

dvādaśāhena kathitaṃ sarvapātakanāśanam //
upoṣitaścaturdaśyāṃ pañcadaśyāmanantaram

pañcagavyaṃ samaśnīyāddhaviṣyāśī tvanantaram //
brahmakūrcamidaṃ kuryāduktapraśamanāya vai

pakṣānte tvatha vā kāryaṃ māsamadhye tu vā punaḥ //
brahmakūrcaṃ naraḥ kuryātpaurṇamāseṣu yaḥ sadā

tasya pāpaṃ kṣayaṃ yāti durbhuktādi na saṃśayaḥ //
māsābhyāṃ ca naraḥ kṛtvā brahmakūrcaṃ samāhitaḥ

sarvapāpavinirmukto yatheṣṭāṃ gatimāpnuyāt //
brahmabhūtamamāvasyāṃ paurṇamāsyāṃ tathaiva ca

yogabhūtaṃ paricaretkeśavaṃ mahadāpnuyāt //
evametāni kṛcchrāṇi kathitāni mayā tava

śāsanānīha pāpānāṃ duritānāṃ ca bhārgava //
saṃvatsarasyaikamapi caretkṛcchraṃ dvijottamaḥ

ajñātabhuktaśuddhyarthaṃ jñātasya tu viśeṣataḥ //
ajñātaṃ yadi vā jñātaṃ kṛcchraṃ pāpaṃ viśodhayet

kṛcchrasaṃśuddhapāpānāṃ narakaṃ na vidhīyate //
śrīkāmaḥ puṣṭikāmaśca svargakāmastathaiva ca

devatārādhanaparastathā kṛcchraṃ samācaret //
rasāyanāni mantrāśca tathā caivauṣadhāśca ye

tasya sarve hi sidhyanti yo naraḥ kṛcchrakṛdbhavet //
vaidikāni ca karmāṇi yāni kāmyāni kānicit

sidhyanti sarvāṇi sadā kṛcchrakarturbhṛgūttama //
tejasā tasya saṃyogo mahatā caiva jāyate

vāñchitānmānasānkāmānsa cāpnoti na saṃśayaḥ //
jñāto bhavati deveṣu tathā carṣigaṇeṣu ca //
vipāpmā vitamaskaśca saṃśuddhaśca viśeṣataḥ

ārādhanārthaṃ puruṣottamasya kṛcchrāṇi kṛtvā madhusūdanasya //
surottamānāṃ samatītalabdhaṃ tallokamāpnoti janārdanasya

iti śrīviṣṇudharmottare dvitīyakhaṇḍe mā० saṃ० rāmaṃ prati puṣkaropākhyāne kṛcchraprāyaścittavarṇannāma trayoviṃśatyuttaraśatatamo'dhyāyaḥ

2.124
// rāma uvāca //
vaidikāni samācakṣva karmāṇi surasattama //
adhikārī bhavedyeṣāṃ kṛcchrakārī tvanantaram

puṣkara uvāca //
śṛṇu kāmyāni karmāṇi puṣkalāni mamānagha //
prativedaṃ mahābhāga gadato bhṛgunandana

antarjale tathā home japecca mānasepsitam //
kāmaṃ karoti gāyatrī prāṇāyāmādviśeṣataḥ

gāyatryā daśasāhasro japo naktāśino dvija //
bahiḥ snātasya tatraiva sarvakalmaṣanāśanaḥ

daśāyutāni japtvā ca haviṣyāśī susaṃyataḥ //
vāyubhūtastadāpnoti yadviṣṇoḥ paramaṃ padam

parasya brahmaṇo rāma vācakaḥ praṇavaḥ smṛtaḥ //
puruṣasyāprameyasya sarvagasyāvināśinaḥ

tajjapeneha pūyante ye'pi duṣkṛtakāriṇaḥ //
kārapūtaṃ salilaṃ nābhimātrodakasthitaḥ

śatajaptaṃ pibedyastu sa pāpairvipramucyate //
akāraścāpyukāraśca makāraśca bhṛgūttama

yajurvedaḥ sāmaveda ṛgvedaśca vicakṣaṇaiḥ //
kathitastu trimātraśca praṇavaḥ parikīrtitaḥ

mātrātrayaṃ tu praṇavastrayo devāḥ sanātanāḥ //
eta eva trayo lokāstrayaścaivāgnayastathā

mahāvyāhṛtibhirhomātsarvapāpaiḥ pramucyate //
mahāvyāhṛtayo jñeyāḥ saptalokā vicakṣaṇaiḥ

gāyatrī paramā japye home vyāhṛtayastathā //
antarjale tathā rāma proktaścaivāghamarṣaṇaḥ

agnimīḻe purohita sūkto'yaṃ vahnidevataḥ //
śirasā dhārayedvahniṃ yo japetparivatsaram

homaṃ triṣavaṇaṃ caiva tathā tena samācaret //
anagnijvalanaṃ kuryādbhaikṣāhārastu vatsarān

ataḥ paramṛcaḥ sapta cāgneyyaḥ parikīrtitāḥ //
tā japanprayato nityamiṣṭānkāmānsamaśnute

medhākāmo japennityaṃ sadasatpadamityṛcam //
ambayo yānti yāḥ proktā na bandhomṛtyunāśinī

śunaḥśephamṛṣiṃ tadvatsaṃniruddho'tha vā japet //
mucyate sarvapāpebhyo gadācāpagadī gadan

yadīcchecchāśvataṃ kāmamindrātprāptaṃ purandarāt //
ṛgbhiḥ ṣoḍaśabhiḥ stūyādindrameti dinedine

hiraṇyastūpamityetajjapañśatrūnprabādhate //
kṣemī bhavati cādhmāne ye te paktā japannaraḥ

raudrībhiḥ ṣaḍbhirīśānaṃ stūyādyo vai dinedine //
caruṃ vā kalpayedraudraṃ tasya śāntiḥ parā bhavet

udityudyantamādityamupatiṣṭheddinedine //
kṣipejjalāñjalīnsapta manoduḥkhavināśanam

dviṣantamityathānarcya dviṣyantaṃ ca japansmaret //
agacchansaptarātreṇa vidveṣamadhigacchati

ārogyakāmo rogī ca praskannasyottamaṃ japet //
uttamastasya cāvajapedvairavināśane

//
udayatyāyurakṣayyaṃ tejomadhyandine japet //
astaṃ vrajati sūrye ca dviṣantaṃ pratipāditam //

navapadyeti sūktāni japañśatrūnniyacchati //
ekādaśa suvarṇasya sarvakāmāṃstu nirdiśet

ādhyātmikaiḥ ka ityetajjapanmokṣamavāpnuyāt //
āsano rudramityetaddīrghamāyuravāpnuyāt

tvaṃ someti ca sūktena navaṃ paśyenniśākaram //
upatiṣṭhetsamitpāṇirvāsāṃsyāpnotyasaṃśayam

āyuripsannidamiti kautsasūktaṃ yadābhyaset //
apa naḥ śośucaditi stutvā madhye divākaram

yathā muñjādiveṣīkā tathā pāpaṃ pramuñcati //
jātavedasa ityetajjapetsvastyayanaṃ pathi

bhayairvimucyate sarvaiḥ svastimānāpnuyādgṛham //
vyuṣṭāyāṃ ca tathā rātrāvetadduḥsvapnanāśanam

pramanditeti sūryasya japedgarbhavimocanam //
japannindramiti snāto vaiśvadevaṃ tu saptakam

muñcatyājyaṃ tathā juhvatsakalaṃ kilbiṣaṃ naraḥ //
imāmiti japañśaśvatkāmānāpnotyabhīpsitān

mānastoka iti dvābhyāṃ trirātropoṣitaḥ śuci //
audumbarīstu juhuyāddadhimadhvājyasaṃskṛtāḥ

chitvā sarvānmṛtyupāśāñjīvedrogavivarjitaḥ //
ūrdhvabāhuranenaiva stutvā śastraṃ tathaiva ca

mānastoketi ca ṛcā śikhābandhe kṛte naraḥ //
adṛśyaḥ sarvabhūtānāṃ jāyate saṃśayaṃ vinā

citramityupatiṣṭheta trisandhyaṃ bhāskaraṃ tathā //
samitpāṇirnaro nityaṃ prāpnuyāttu dhanāyuṣī

etad duḥsvapnasyeti ca japanprātardinedine//
duḥsvapnaṃ dahate kṛtsnaṃ bhojanaṃ cāpnuyācchubham

ubheṣunāmīti tathā rakṣā ca parikīrtitā //
nirvartya pañcayajñāṃśca hutvā cāgniṃ kṛtāhnikaḥ

devāsāviti devyedaṃ japankāmānavāpnuyāt //
ātatāyinamāyāntaṃ dṛṣṭvā vyāghrādikaṃ naraḥ

na mā giranniti japaṃstebhya eva pramucyate //
kayā śubheti ca japañjñātiśraiṣṭhyamavāpnuyāt

imaṃ nu somamityetatsarvānkāmānavāpnuyāt //
pitrantvityupatiṣṭheta nityamannamupasthitam

nāsya syādannato vyādhirviṣamapyannatāmiyāt //
agne nayeti sūktena pratyṛcaṃ juhuyād ghṛtam

pakvānnaṃ pratipadyeta kṛtvā cākarma garhitam //
vīrānvayaṃ samāpnoti saślokaṃ yo japetsadā

kaṃ katā ceti sūktena vighnānsarvānapohati //
yo jāta iti sūktena sukhamāpnotyanuttamam

ye parājannitīmāṃ tu duḥsvapnaśamanāmṛcam //
ekāmāhamitīyāṃ tu vijñeyā śrīkarī tathā

caturdaśīmupoṣyaikāṃ kṛṣṇāsu juhuyād ghṛtam //
āttasūktena raudreṇa vyādhimekaṃ vimuñcati

snātvānaśnañjapedapsu śītatrayamatandritaḥ //
āmiṣasyetayormohātkṛtvā vā karma garhitam

adhvani prasthito yastu paśyecchakunamutthitam //
apraśaste praśaste vā kanikradamidaṃ japet

aspṛṣṭvaiva ca japtavyametattaskaramohanam //
ॐṣvityṛcamapāṃ madhye japedyo vai nadīṃ taret

uddhaurmibhiritīmāṃ tu japedrathagatastaran // .
adhvānaṃ prasthitaścaiva mantrairiti ca saṃsmaret

sudātāraṃ supuṣṭyarthaṃ sarvavede sthitaṃ naram //
nāsti vidyāgamo yasya suyuktasyāpi bhārgava

sa sarpīriti ca japanmāsāttaṃ pratipadyate //
yānākṣaṃ samabhajyantaṃ dṛṣṭvā durge'dhvani dvija

abhityavasyeti japedṛkṣamakṣabalaṃ dadhat //
kṛṣṇapakṣacaturdaśyāṃ trirātropoṣitaḥ śuciḥ

dakṣiṇāpravaṇe deśe śmaśānasthaḥ samāhitaḥ //
raktoṣṇīṣyasipāṇiśca taulākībhyo'nilāśanaḥ

saptāhaṃ juhuyāttailaṃ sārṣapaṃ lavaṇānvitam //
samidho rājavṛkṣasya vasiṣṭhe dveṣiṇīḥ paṭhan

yaṃ dviṣyāttasya kṛtvā tu śamyā kenāhṛtaṃ niśi //
adhiṣṭhāya ca taṃ kuryādṛgbhiśca tisṛbhirdvijaḥ

uddiśya rāma homo'yaṃ saptarātraṃ na jīvati //
dvāviṃśakaṃ japansūktamadhyātmikamanuttamam

parvasu prayato nityamiṣṭānkāmānupāśnute //
bṛhaspatimajāśvaṃ ca satāraṃ babhrumeva ca

pañcarcena stuvannetānpañcakāmānavāpnuyāt//
kṛṇuṣveti japansūktaṃ juhvadājyaṃ samāhitaḥ

arātīnāṃ haretprāṇānrakṣāṃsyapi ca nāśayet//
upatiṣṭheta yo vahniṃ parītya ca dine dine

taṃ rakṣati svayaṃ vahnirviśvato viśvatomukhaḥ//
ko adyeti ca sūktena vāsāṃsi labhate param

kāyeti vāmadevena kuryātsvastyayanaṃ niśi///
haṃsaḥ śuciṣadityetacchucirīkṣandivākaram

kṛṣiṃ prapadyamānastu sthālīpākaṃ yathāvidhi //
juhuyātkṣetramadhye tu śunā vāhastu pañcabhiḥ

/
indrāya ca marudbhyaśca parjanyāya bhagāya ca //
yathāliṅgaṃ tu viharellāṅgalaṃ tu kṛṣīvalaḥ

pūṣṇe dhānyāya sītāyai śunāsīramathottaram // /
gandhamālyopahāraiśca yajedetāśca devatāḥ

pravāpaṇe pralapane khalasītopahārayoḥ //
amoghaṃ karma bhavati vardhate sarvadā kṛṣiḥ

/
kṣetrasya patye tatkṣetraṃ sūryadṛgvindate bhuvam //
ākhūtkareṣu caraṇau yajedetena mūṣikām

citrā indreti ca stūyānnāsya vṛṣṭibhayaṃ bhavet ///
vijyetiṣyeti jvalayedyatrecchejjātavedasam

samudrāditi sūktena kāmānāpnoti pāvakāt//
viśvāni ca iti dvābhyāmṛgbhyāṃ yo vahnimarcati//

sa taratyāpadaḥ sarvāḥ yaśaḥ prāpnoti cākṣayam //
agne tvamiti ca stutvā dhanamāpnoti vāñchitam

uroṣṭa iti(५.३८.१) sūktena vittamāpnotyasaṃśayam //
prajākāmo japennityaṃ varuṇādevasannayā

svastyātreyaṃ japetprātaḥ sadā svastyayanaṃ japet //
svastipanthāmiti prodya svastimānvrajate'dhvani

vijahīṣurvanasyānte śatrūṇāṃ bādhanaṃ bhavet //
striyo garbhapramūḍhāyā garbhamokṣaṇamuttamam

avacchāditi sūktena vṛṣṭikāmaḥ prayojayet//
nirāhāraḥ klinnavāsā na cireṇa pravarṣati

śriyaḥ pañcadaśarcaṃ tu japañjuhuyād ghṛtena vā//
upaitu māṃ devasakha iti sarvauṣadhījalaiḥ

sadā snātaḥ śriyaṃ dīptāṃ kule prāpnotyasaṃśayam //
manasaḥ kāma ityetāṃ paśukāmo naro japet

kardameneti ca snāyātprajākāmaḥ śuci vrataḥ//
aśvapūrvāmiti snāyādrājyakāmastu mānavaḥ

rohite carmaṇi snāyādbrāhmaṇastu yathāvidhi //
rājā carmaṇi vaiyāghre chāge vaiśyastathaiva ca

daśasāhasriko homaḥ pratyekaṃ parikīrtitaḥ //
apsu vā juhuyādrāma padmānyayutaśo'gniṣu

iṣṭāna ityṛcā vahniṃ stuvañśatrūnvināśayet//
ācāra iti sūktena goṣṭhe gāṃ lokamātaram

upatiṣṭhedvrajeccaiva ya icchedgāḥ sadākṣayāḥ//
vāksiddhiṃ tu stuvañśakraṃ mahaddhanamavāpnuyāt

upaiteti mṛtī rājño dundubhīnabhimantrayet //
tejo balaṃ ca prāpnoti śatrūṃścaiva niyacchati

tṛṇapāṇirjapetsūktaṃ rakṣoghnaṃ dasyubhirvṛtaḥ //
ye ke ca metyṛcaṃ japtvā dīrghamāyuravāpnuyāt

yasya naṣṭaṃ bhaveddravya sampūjya sa japenniśi //
saumāraudraṃ japansūktaṃ sarvapāpaiḥ pramucyate

jīmūtasūktena tathā senāṅgānabhimantrayet //
yathāliṅgaṃ tato rājā vinihanti raṇe ripūn

agniṃ nareti sūktena stuvannagniṃ sukhī bhavet //
prāṇapeti tribhiḥ sūktairdhanamāpnoti cākṣayam

abhītayaḥ pragāthena stutvā śakraṃ dhanī bhavet //
śaṃvatīḥ śanna indrāgnī japedvyādhivināśanam

samudrajyeṣṭheti japetsūktametajjayāvaham /
vāstoṣpate pratītyetatsūktaṃ vātoṣpaterjapet

anīvaheti sūktena bhūtānniḥsvāpayenniśi //
sambādhe viṣame durge bandhe vā nigaḍaiḥ kvacit

palāyitvā gṛhīto vā sūktametattathā japet //
trirātraṃ niyatopoṣya śrapayetpāyasaṃ carum

tenāyutaśataṃ pūrṇaṃ juhuyāttryambaketyṛcā //
samuddiśya mahādevaṃ jīvedabdaśataṃ sukhī

taccakṣurityṛcā snāta upatiṣṭheddivākaram //
udyantaṃ madhyamaṃ caiva dīrghamāyurjijīviṣuḥ

vyuṣā ityupatiṣṭheta yaḥ prātaḥ prayataḥ śuciḥ //
prāpnuyātsahiraṇyādi nānārūpadharaṃ bahu

dhruvaṃ sandhyāsu kṣitiṣu japanbaddhaḥ pramucyate //
idamāpaḥ pravahata yatkiṃcidduritaṃ punaḥ

apaḥ praviśya tu japansarvapāpaiḥ pramucyate //
sūktābhyāṃ para etābhyāṃ hutābhyāṃ bhūtimāpnuyāt

sūktābhyāṃ tisra etābhyāmāsyadalpodakasthitaḥ //
upatiṣṭhanraviṃ devaṃ pañcarātre gate naraḥ

anaśnanbhārgavaśreṣṭha mahaddharṣamavāpnuyāt //
indrāsometi sūktaṃ tu kathitaṃ śatrunāśanam

yasya lupyedvrataṃ mohādvātyairvā saṃsṛjetsaha //
upoṣyājyasya juhuyāttvamagne vratapā iti

ādityadṛkpramādraujaṃ japtvā vādī jayī bhavet //
samagniragnibhiśceti prapadyedvāyubhāskarau

agniṃ prathamataḥ stutvā mahatkaṣṭātpramucyate //
na hīti ca catuṣkeṇa mucyate mahato bhayāt

ṛcaṃ japtvā ya ityetatsarvānkāmānavāpnuyāt //
prāgbhojanamidaṃ brahma mānavānāṃ maharṣiṇām

pūrvāhṇe japato nityaṃ tvarthasiddhiḥ parā bhavet //
agninetyāśvinaṃ sūktaṃ mṛjākaramudāhṛtam

samidheti juhotyagnau prāpnuyātkīrtimuttamām //
dvicatvāriṃśakaṃ caindraṃ japtvā nāśayate ripūn

nāśaṃ mahīti japtvā ca prāpnotyārogyameva ca //
duḥsvapnaghnāḥ parā japyā naraḥ pāpaiḥ pramucyate

śanno bhaveti dvābhyāṃ tu bhuktvānnaṃ prayataḥ śuciḥ ///
hṛdayaṃ pāṇinā spṛṣṭvā vyādhibhirnābhibhūyate

ahorātroṣitaḥ snātvā śakraṃ sampūjya mānavaḥ //
ita ityājyamutpūya juhuyādindramacaryet

ghṛtaṃ tilaṃ vā dharmajña bhayebhyo vipramucyate //
tattvāmandamiti snāto hutvā śatrūnpramāpayet

tānvidyādityadaivatyaṃ japtvā mucyeta bandhanāt //
yaddyāva iti japtvā ca sarvānkāmānsamaśnute

pavitrāṇāṃ pavitraṃ tu pāvamānaṛcaḥ smṛtāḥ //
vaikhānasaṛcastriṃśatpavitrāḥ paramāḥ smṛtāḥ

ṛcāṃ dviṣaṣṭiḥ proktaṃ copavasedṛṣisattamaiḥ //
sarvakalmaṣanāśāya pāvanāya śivāya ca

svādiṣṭayeti sūktānāṃ saptaṣaṣṭirudāhatāḥ //
daśottarā ṛcaścaitāḥ pāvamānyaḥ śatāni ṣaṭ १११ //
etajjuhvañjapaṃścaiva ghoraṃ mṛtyubhayaṃ jayet //
ādhyātmikaṃ pavitraṃ ca sūktaṃ japtvālpataḥ kvacit

gatimiṣṭāmavāpnoti vindate mahatīṃ śriyam //
āpohiṣṭheti mahataḥ prayuñjītodakasthitaḥ

sarvapāpavinirmuktastvaśeṣaphalamaśnute //
upatiṣṭheta rājānaṃ yamasūktena vai dvija //

caturdaśyā tu kurvīta sthālīpākaṃ yathāvidhi //
pareyivāṃsamityetatsūktamatra prayojayet

purāyuṣaḥ pramīyeta na sa jātu kathañcana //
mṛtyumeva prapadyeta paraṃ mṛtyoriva dvija

vaiśākhyāṃ paurṇamāsyāṃ tu naktabhojī sadā naraḥ //
purāyuṣaḥ pramīyeta na sa jātu kathañcana

phalāhāro jayenmṛtyuṃ tribhirvarṣaiḥ sadā naraḥ //
daśākṣaraṃ tu śāntyarthaṃ bhadraṃ na iti saṃsmaran

phalāhāro bhavenmāsaṃ māsānmāsaṃ payaḥ pibet //
vāyubhakṣyo bhavenmāsaṃ japannetatsahasraśaḥ

antardhānamavāpnoti siddhānpaśyati cāraṇān //
pradevateti niyato japeta marudhanvasu

prāṇāntike bhaye prāpte kṣipramāyustu vindati //
vaibhītakāṃstu trīnakṣāngandhaiḥ samadhivāsayet

puṣpairavakireccaiva sthāpayitvā vihāyasi //
saṃhṛtya pādau tau tatra tiṣṭheddakṣastutiṃ japet

prāve māsetyṛcāmekāṃ japecca manasā niśi //
vyuṣṭāyāmudite sūrye dyūte jayamavāpnuyāt

abradhnamuṣasānaktetyetatsvastyayanaṃ japet //
namo mitrasya varuṇasya cakṣuṣeti ca nityaśaḥ

tathājyaṃ juhuyānnityaṃ bhītibhyo vipramucyate //
devasyarīti nityaṃ tu japeddevaṃ samaśnute

mā pragāmīti mūḍhastu panthānaṃ pathi vindati //
kṣīṇāyuriti manyeta yaṃ kacitsuhṛdaṃ priyam

yatteyamiti tu snātastasya mūrdhānamālabhet //
sahasrakṛtvā pañcāhaṃ tenāyurvindate punaḥ

sruksruve daśamenaiva idhmamaudumbaraṃ bhavet //
idamidhmeti juhuyād ghṛtaṃ prājñaḥ sahasraśaḥ

paśukāmo gavāṃ goṣṭhe annakāmaścatuṣpathe //
pārāvataḥ svastyayanaṃ snātakasya vidhīyate

bṛhaspate prathamamiti jñānakāmasya bhārgava //
vayaḥ suparṇamityetāṃ japanvai vindate śriyam

yaste manyo iti sadā mayatnaghnaṃ vidhīyate //
haviṣmatīyamabhyasya sarvapāpaiḥ pramucyate

yā oṣadhīḥ svastyayanaṃ sarvapāpavināśanam // /
tasya māyā vinaśyeta kāyāgnirvardhate tathā

bṛhaspatiḥ pratītyetad vṛṣṭikāmaḥ prayojayet //
sarvatra tu parā śaktirjñeyā pratirathā tathā //

bhūtāṃśaṃ kāśyapaṃ nityaṃ prajākāmasya kīrtitam //
ahaṃ rudrebhirityetadvāggmī bhavati mānavaḥ

na yonau jāyate vidvāṃñjapannatrīti rātriṣu //
rātrisūktaṃ japanrātrau rātrikṣemī bhavennaraḥ

yā kalpayatīti japennityaṃ kṛtvā vināśanam //
āyuṣyaṃ caiva varcasyaṃ sūktaṃ dākṣāyaṇaṃ mahat

uta devā iti japedāmayaghnaṃ dhṛtavrataḥ //
agne agnāva ityeddhanakāmaḥ prayojayet

vaibhītake'bdaṃ hutvāgniṃ dviṣaddveṣaṃ tato japet //
dviṣantu dhanvinaṃ hutvā dviṣato vindate dhanam

ayamagne janiteti japedagniṃ bhaye sati //
dvimārjanniti pāṭhaṃ tu japannutthāpayeddvijaḥ

prātaśca pāṭhayedenaṃ saṃsadi brahmacāriṇām //
imāmiti ca sūktena śatakṛtvo'bhimantritam

ghṛtena pītvā taṃ prātaḥ sapatnībhirvimucyate //
araṇyānītyaraṇyeṣu japettadbhayanāśanam

śraddhāsūktaṃ japennityaṃ śraddhākāmavivardhanam //
brāhmī yadyasya sūkte dve japeta niyataḥ sadā

śaṃkhapuṣpīṃ tu payasā brāhmīpuṣpāṇi sarpiṣā //
śatāvarī tu payasā vacāmadbhirghṛtena vā

sūktābhyāṃ hyanumantrābhyāṃ caikaikaṃ tu tryahaṃ pibet //
śraddhāṃ medhāṃ smṛtiṃ puṣṭiṃ varṇaṃ lakṣmīṃ ca vindati

śāsannarthāñjapannityaṃ saṃgrāme vijigīṣataḥ //
gṛhītadakṣiṇādarbhāngṛhītvā saṃspṛśejjapet

muñcāmi tvā haviṣeti yakṣmāṇamapakarṣati //
brahmaṇāgniḥ saṃvidānaṃ garbhamṛtyuvināśanam

apehīti japetsūktaṃ śucirduḥsvapnanāśanam //
devāḥ kapota iti tu kapotasyopaveśane

kauśikasya japetsūktaṃ ghṛtena juhuyāttathā //
sapatnaghnaṃ prayuñjīta ṛṣabhaṃ japahomayoḥ

yenedamiti japtvā vai samādhiṃ vindate parām //
mayobhūrvāta iti tu gavāṃ svastyayanaṃ param

yavānāṃ ca ghṛtāktānāṃ gomayāgnau samāhitaḥ //
juhuyādgoṣṭha madhye tu dadhimadhvājyasaṃskṛtam

patantamiti nityaṃ tu japeta vijane vane //
śāmbarīmindrajālāṃ vā mālāmetena dhārayet

adṛśyānāṃ ca sattvānāṃ māyāmetena bādhate //
na pratiṣṭheti svastyayanaṃ nārīgarbhavivardhanam

viṣṇurṇyānamitīmaṃ ca tathaivāparamucyate //
mahityṛṇāṃ mavosviti parisvastyayanaṃ japet // १५३ /
prāpayedvidviṣadveṣaṃ japecca ripunāśanam //
āyaṅgauḥ saptarājñastu sarpānetaiḥ prasādhayet //

saṃsamidyuvaseccaitatsaubhrātṛkaraṇaṃ mahata //
tacchaṃyorāvṛṇīmahe japetsvastyayanaṃ sadā

pitṝṇāṃ saṃhitāṃ vidyātpitṝnprīṇāti vai tathā //
vāstoṣpatena mantreṇa yajeta gṛhadevatām

talliṅgairdevatāmantrairdevārādhanamucyate //
japasyeṣa vidhiḥ prokto hute yajñe viśeṣataḥ //

homānte dakṣiṇā deyā yathāśaktyā ca bhārgava //
hutena śamyate pāpaṃ hutamannena śamyate

annaṃ hiraṇyadānena amoghā brāhmaṇāśiṣaḥ//
siddhārthakā yavā dhānyaṃ payo dadhi ghṛtaṃ tathā

kṣīravṛkṣāstathedhmāśca sarvakāmapradāḥ smṛtāḥ //
samidhaḥ kaṇṭakinyaśca rājikā rudhiraṃ viṣam //

tailaṃ ca bhṛguśārdūla vijñeyamabhicārakam //
saktavaḥ phalamūlāni śākāni vividhāni ca

payo dadhi suvarṇaṃ ca bhaikṣyaṃ nāśanamucyate //
haviḥsnānaṃ ca kartavyaṃ sarvatra bhṛgusattama

ṛcāṃ vidhānaṃ kathitaṃ tavaitatsamāsataḥ karmakaraṃ dvijānām //
tato vidhānaṃ yajuṣāṃ nibodha samāsato dharmabhṛtāṃ variṣṭha

iti śrīviṣṇudharmottare dvitīyakhaṇḍe mā० saṃ० ṛgvidhānaṃ nāma caturviṃśatyuttaraśatatamo'dhyāyaḥ

2.125
puṣkara uvāca //
ॐkārapūrvikā nāma mahāvyāhatayaḥ smṛtāḥ //
sarvakalmaṣanāśinyaḥ sarvakarmapradāstathā

ājyāhutisahasreṇa devamārādhayeddvija//
manasaḥ kāṃkṣitaṃ rāma manaseptitakāmadam

śāntikāmo yavaiḥ kuryāttilaiḥ pāpāpanuttaye //
dhānyaiḥ siddhārthakaiścaiva sarvakāmakaraṃ tathā

audumbarībhiridhmābhiḥ paśukāmasya śasyate //
daśa caivānnakāmasya payasā śāntimicchataḥ

apāmārgasamidbhiśca kāmayankanakaṃ bahu //
kanyākāmo ghṛtāktāni yugmaśo grathitāni ca

jātīpuṣpāṇi juhuyādvāmārthī tilataṇḍulam //
vaśīkarmaṇi śākhoṭavāśāpāmārgameva ca

vasāsṛṅmiśrasamidho vyādhighātasya bhārgava //
kruddhastu juhuyātsamyak śatrūṇāṃ vadhakāmyayā

sarvavrīhimayīṃ kṛtvā rājñaḥ pratikṛtiṃ dvijaḥ //
sahasraśastu juhuyātprajāvaśagato bhavet

vastrakāmasya puṣpāṇi dūrvā vyādhivināśanī //
brahmavarcasakāmasya vāmāgraṃ ca vidhīyate

pratyaṅgirepsurjuhuyāttuṣakaṇṭakabhasmabhiḥ //
vidveṣaṇe ca pakṣāṇi kākakauśikayostathā

kāpilaṃ tu ghṛtaṃ hutvā tathā candragrahe dvija //
vacācūrṇena saṃpītāṃstānānīya ca tāṃ vacām

sahasramantritāṃ bhuktvā medhāvī jāyate naraḥ //
sūryodaye'rkābhimukhaṃ putrakāmo japennaraḥ

ekādaśyāṃ guggulaṃ lauhaṃ bailvaṃ khādirameva vā //
dviṣantantvāṃ badhānīti nikhanedripuveśmani

uccāṭanamidaṃ karma śatrūṇāṃ kathitaṃ tava //
śakraṃ dhruvaṃ bhūpataye mahāvyāhṛtibhirbhavet

sūryastveti tathā mantraṃ jñeyā pratyaṅgirā parā //
etenaudumbarairidhmairdevaṃ varṣāpayeddhruvam

ahorātraṃ jale japtvā cakṣuṣmānityayaṃ dvija //
praṇaṣṭacakṣurdharmajña yogamāpnoti cakṣuṣaḥ

upaprayantamityetaddhutvā vipro mahānase //
anuvākaṃ mahābhāga nityasannena yujyate

tanūpāgne'si iti ca dūrvā hutvā rujānvitaḥ //
vyādhimokṣamavāpnoti nātra kāryā vicāraṇā

ihaiva tebhyaḥ patitaṃ gṛhītvā gomayaṃ dvija //
ghṛtājyamadhusaṃyuktaṃ hutvā dhenuṃ tu tāṃ labhet

eṣa te rudrabhāgeti hutvā rāma gavedhukām //
ardharcena tathāpnoti dhanaṃ nāstyatra saṃśayaḥ

ardharcena dvitīyena kṣetramadhye baliṃ haret //
mūṣikāśalabhotpāte surāmāṃsāsavādibhiḥ

bheṣajamiti mantreṇa dadhyājyamadhuhomakaḥ //
catuṣpadānāṃ sarveṣāmupasargaṃ vināśayet

tryambakaṃ yajāmaheti homaḥ sarvārthasādhakaḥ //
kanyānāma gṛhītvā ca kanyālābhakaraḥ paraḥ

bhayeṣu ca japennityaṃ bhayebhyo vipramucyate //
dhattūrapuṣpaṃ saghṛtaṃ tathā hutvā catuṣpathe

/
śūnye śivālaye vāpi śivātkāmānavāpnuyāt //
hutvā ca guggulaṃ rāma svayaṃ paśyati śaṅkaram

akṛtyā iti caivāṣṭau ṛco hutvā ghṛtādibhiḥ //
anvahaṃ tvāpadāṃ nāśaṃ svakule kurute dhuvam

bhavatyuttaravādī ca japtvā ca vidasītyṛcam //
agnestanoriti tathā hutvā ca tila taṇḍulaiḥ

sahasraśastu dharmajña bhavetsarvātithirnaraḥ //
yuñjate mana ityetadanuvākaṃ tu vaiṣṇavam

sāyaṃ prātaḥ samāsīta dīrghamāyuravāpnuyāt //
divo vā viṣṇa ityasya karma vyāhṛtivadbhavet

viṣṇorarāṭamityetatsarvabādhāvināśanam //
rakṣoghnaṃ ca yaśasyaṃ ca tathaiva vivara pradam

ayanno yajña ityetatsaṃgrāme vijayapradam //
idamāpaḥ pravahata snāne pāpāpanodanam

daivāṃśa iti daivetadabhicāreṣu yojayet //
vyādhighātaḥ samidbhistu rājikāsṛgviṣaistathā

yakṣmāhīti tathā hutvā bahirnirgamya mānavaḥ//
upaśrutiṃ tu gṛhṇīyātsā tasyāvitathā bhavet

agne pavasveti hutaṃ brahmavarcasakārakam //
udutyaṃ citramityasya karma vyāhativadbhavet

yasmānnarādabhyadhiko naro bhavitumicchati //
svasti nendreti tu japettasya nāmāntasaṃyutam

bhavatyabhyadhikastasmādvidyayā yaśasā śriyā //
tathā homādanenaiva dāsalābhamavāpnuyāt

viśvakarma haviṣyaṃ ca sūcīṃ lauhīṃ daśāṅgulīm //
kanyāgre nikhaneddvāri tatassāsmai pradīyate

devasyeti tarītena hutenaivānnavānbhavet //
vājasyasati caitena hutvājyaṃ saptabhirdvijaḥ

yadeva juhuyātpaścāttadevākṣayamāpnuyāt //
agne accheti juhuyāddhanakāmo dvijottamaḥ //

tilairyavaiśca dharmajñastathāpāmārgataṇḍulaiḥ //
sahasramantritāṃ kṛtvā tathā gorocanāṃ dvijaḥ

tilakaṃ ca tathā kṛtvā janasya priyatāṃ vrajet //
paurṇamāsyāṃ tathā hutvā meghaṃ rājānamityapi

upasthānaṃ tathā kṛtvā dattvā cānnaṃ dvijanmane //
somayājī bhavedrāma nātra kāryā vicāraṇā

eṣa te nirṛtetyābhirabhicārakakarmaṇā //
gṛhānnairṛtyake bhāge hutvā snātvā nadījale

kāpilādgomayānnityaṃ pañcagavyābhiṣecitam //
kṛtvā rudrāṃstathā japtvā maitryamāpnoti guhyakaiḥ

rudrāṇāṃ ca tathā japyaṃ sarvāghaviniṣūdanam //
sarvakarmakaraṃ homaṃ tathā sarvatra śāntidam

ajāvikānāmaśvānāṃ kuñjarāṇāṃ tathā gavām //
manuṣyāṇāṃ narendrāṇāṃ bālānāṃ yoṣitāmapi

grāmāṇāṃ nagarāṇāṃ ca deśānāmapi bhārgava //
anidrutānāṃ dharmajña vyādhitānāṃ tathaiva ca

maraṇe samanuprāpte ripuje ca tathā bhaye //
rudrahomaḥ parā śāntiḥ pāyasena ghṛtena ca

kūṣmāṇḍairghṛtahomena sarvānpāpānapohati //
saktuyāvakabhaikṣyāśī naktaṃ manujasattama

bahiḥ snānarato māsānmucyate brahmahatyayā //
madhuvāteti mantreṇa hutvaivājyamatandritaḥ

sahasraśastu dharmajña dīrghamāpnoti jīvitam //
hutvā dadhnā tathā putrānprāpnoti manasepsitān

gugguloḥ kaṇikābhistu saubhāgyaṃ vindate dhruvam //
kṛtvāṣṭapatraṃ kamalaṃ tanmadhye śaśinaṃ likhet

lavaṇena tatastasya pūjāṃ kṛtvā yathāvidhi //
saubhāgyaṃ mahadāpnoti madhuvāteti vai japan

japtvā puṣpavatītyevaṃ mantraṃ rāma sahasraśaḥ //
devatāyai nivedyaiva kusumāni śivaṃ bhavet

jīmūtasyaiva bhavati mantraṃ jayakaraṃ dvija //
payasvatīti payasā tathā hutvā sahasraśaḥ

brahmavarcasamāpnoti dadhnā vā bhṛgunandana //
dadhikrāvṇeti hutvā tu putrānprāpnotyasaṃśayam

tathā ghṛtavatītyetadāyuṣyaṃ syād ghṛtena tu //
bodhaśca meti kathitaṃ tathā svastyayanaṃ param

svasti na indretyetaṃ ca sarvabādhāvināśanam //
iha gāvaḥ prajāyadhvamiti puṣṭivivardhanam

sruveṇa devasya tveti hutvāpāmārgataṇḍulam //
mucyate vikṛtācchīghramabhicārānna saṃśayaḥ

bahitvadanyadityetatkarma vyāhṛtivadbhavet //
bhadrayante palāśasya samidbhiḥ kanakaṃ labhet

haṃsaḥ śuciṣadityetajjapaṃstoye'ghanāśanam //
catvāri śṛṅgetyetacca sarvapāpaharaṃ jale

deva yajñeti japtvā tu brahmaloke mahīyate //
japtvā pitṛbhya ityetattṛptiṃ prāpnuyānnaraḥ

vasanteti ca hutvājyamādityāddhanamāpnuyāt //
śivo bhavasvāgnyutpāte vrīhibhirjuhuyānnaraḥ

yāmyena iti caitacca taskarebhyo bhayāvaham //
daṃṣṭrābhyāmiti caitacca vrīhibhirjuhuyānnaraḥ

yo asmabhyamarātīyānhutvā kṛṣṇatilairnaraḥ //
sahasraśo'bhicārāttu mucyate vikṛtiṃ dvijaḥ

annenānnapatetvetaddhutvā cānnamavāpnuyāt //
suparṇo'sīti daityasya karma vyāhṛtivadbhavet

manaḥ svatīti japtvā ca bandhanānmokṣamāpnuyāt //
ropayeta vacāṃ rājā candre graste jalāśaye

yā oṣadhaya ityetajjapaṃstāmuddharetpunaḥ //
tirātropoṣitaḥ kūrcāṃ kṛtvā tāṃ tāmrabhājane

tenaiva mantritāṃ candraṃ dṛṣṭvā māsaṃ sadā japet //
sakāpilaghṛtakṣīre pītvā śrutidharo bhavet //

etamevauṣadhīpāne sadā mantraṃ japeddvija //
siddhā bhavantyoṣadhayo mantreṇānena mantritāḥ

drupadā nāma sā devī yajurvede pratiṣṭhitā //
antarjale trirāvṛtya mucyate sarvakilbiṣaiḥ

iha gāvaḥ prajāyadhvaṃ mantro'yaṃ puṣṭivardhanaḥ //
hutastu sarpiṣā dadhnā payasā pāyasena vā

śataṃ va iti caitena hutvā parṇaphalāni vai //
ārogyaṃ ciramāpnoti dīrghamāpnoti jīvitam

oṣadhīḥ pratimodadhvaṃ japetkarmakavatsadā //
lavane bījavāpe vā viśeṣātsiddhimāpnuyāt

sarvauṣadhīḥ samānīya sarvavrīhiyutāstataḥ //
kṣetramadhye dvijo hutvā kṛṣimāpnoti puṣṭidām

apāmārgaṃ yavaṃ dhānyamoṣadhīriti mātaraḥ //
gokāmaścāśvakāmo vā taṃ kāmaṃ śīghramāpnuyāt

oṣadhīḥ samajanteti hutvā cājyena mānavaḥ //
bhayamāpnoti naiveha yātudhānabhavaṃ kvacit

granthāvatīti caitena pāyasaṃ juhuyāddvija //
sarvatra śāntimāpnoti nātra kāryā vicāraṇā

sīrāṃ yuñjati ityetaddhutvā kṛṣimavāpnuyāt //
ucchugmā iti caitena bandhanastho vimucyate

yuvā suvāsā etena vāsāṃsyāpnotyasaṃśayam //
yasmim̐ścāpaḥ sthitaḥ kāṣṭhe tadgṛhītvā vicakṣaṇaḥ

sāyaṃ yakṣmeti mantreṇa śatrostu nikhanetpade //
kuṣṭhī bhavati cāṣasya pakṣaṃ gṛdhrasya vā punaḥ

sahasramantritaṃ kṛtvā śatroḥ pratikṛtiṃ tataḥ //
tena baddhvā tato mṛtyuṃ śatruḥ prāpnotyasaṃśayam

śatruṃ tu nāśayatyāśu sarvātaṅkavināśanam //
prapatantīti ca ṛcā juhuyādoṣadhīrdvija

miṣṭānnabhāgī bhavati bhāṇḍānāṃ caiva rakṣitā //
mā mā hiṃsīti cājyena hutaṃ ripuvināśanam

kāntāramadhvarasyeti madhusaindhavasaṃyutām //
saubhāgyakāmo juhuyātstriyo vā puruṣasya vā

homo drapsaśca skandeti vaśyakāmasya śasyate //
namostu sarpebhya iti pāyasaṃ saghṛtaṃ naraḥ

nāgasthāneti juhuyātsuvarṇaṃ prāpnuyādbahu //
kṛṇuṣva pāja ityetadabhicāravināśanam

agne tiṣṭheti juhuyāddravyāḥ khalvabhicārakāḥ //
śatrornāma gṛhītvā tu śatruṃ kuryāttadā vaśe

dūrvākāṇḍāyutaṃ hutvā kāṇḍātkāṇḍeti mantrataḥ //
grāme janapade vāpi marakaṃ tu śamaṃ nayet

rogārto mucyate rogāttathā duḥkhāttu duḥkhitaḥ //
audumbaryastu samidho madhumānno vanaspatiḥ

hutvā sahasraśo rāma dhanamāpnoti mānavaḥ //
saubhāgyaṃ mahadāpnoti vyavahāre tathā jayam

yogāditi tathā hutvā devaṃ varṣāpayeddhruvam //
apaḥ pibanniti tathā hutvā dadhighṛtaṃ madhu

pravartayati dharmajña mahāvṛṣṭimanantaram //
agnirdevateti tathā yavamuṣṭyayutaṃ dvija

hutvā śraddheyavākyastu sarvatraivābhijāyate //
ayaṃ pureti juhuyādanuvākena mānavaḥ

ghṛtapūrṇāni padmāni sahasraṃ bhṛgunandana //
kanyāṃ tāṃ samavāpnoti yāmasau manasepsati

śriyamāpnoti ca tathā dhanamāpnotyanuttamam //
namaste rudra ityetatsarvopadravanāśanam

sarvaśāntikaraṃ proktaṃ mahāpātakanāśanam //
rakṣoghnaṃ ca yaśasyaṃ ca śrīrāyuḥpuṣṭivardhanam

abhyavocadityanena rakṣā syādvyādhitasya tu //
siddhārthakānāṃ kṣepeṇa pathi caitatsadā paṭhet

kṣemeṇa svagṛhāneti sarvabādhāvivarjitaḥ //
asau yastāmra ityetatpaṭhennityaṃ divākaram

upatiṣṭheta dharmajña sāyaṃprātaratandritaḥ //
annamakṣayyamāpnoti dīrghamāyuśca vindati

pramuñcanto na ityetatṣaḍbhirāyudhamantraṇam //
ripūṇāṃ bhaṅgadaṃ yuddhe nātra kāryā vicāraṇā

māno mahānta ityetadbālānāṃ śāntikārakam //
namo hiraṇyabāhave ityanuvāk harṣakārakam //
rājikāṃ tilatailāktāṃ juhuyācchatrunāśanam

///
namo vaḥ kirikebhyaśca padmalakṣe hute naraḥ //
rājalakṣmīmavāpnoti nātra kāryā vicāraṇā //
bilvānāṃ ca tathā hutvā kanakaṃ bahu vindati //१ ०३ /
imā rudrāyeti tilaiḥ kṛtvā homaṃ vicakṣaṇaḥ //
śīghrameva mahābhāga dhanamāpnoti cintitam

anenaiva tu mantreṇa dūrvāhomena mānavaḥ //
sarvavyādhivinirmukto bhayānsarvānvyapohati

varāroheṇa idhmānāṃ yāte rudraśivā-tanūḥ //
hutvā'yutaṃ tu dharmajñaṃ putramāpnotyabhīpsitam

asaṃkhyātāḥ sahasrāṇi mantraistadabhicārakam //
namo'stu rudrebhya iti proktā pratyaṅgirā parā // १ ०७//
raktoṣṇīṣo raktavāsā raktamālyānulepanaḥ //
anenaiva śmaśāne tu lohaśaṅkuṃ narottama //१ ०८//
prādeśamātraṃ juhuyātsahasraṃ bhṛgunandana //
kṛtyāmutthāpayejjātāṃ raktakumbhena pūjayet //१ ०९//
pūrṇapātreṇa ca tathā sarvakarmakaro bhaveta //
āśuḥ śiśāna ityetadāyudhānāṃ ca rakṣaṇam

saṃgrāme kathitaṃ rāma sarvaśatruvināśanam //
imaṃ somamityetannadīṃ gatvā samudragām

snātastoye'yutaṃ japtvā hutvā daśaśataṃ tataḥ //
sāṣṭaṃ manujaśārdūla grāmamāpnotyabhīpsitam

vājaśca meti juhuyātsahasraṃ pañcabhirdvija //
ājyāhutīnāṃ dharmajña cakṣurogādvimucyate

manobhavasveti gṛhe tathā hutvā vicakṣaṇaḥ //
vāstudoṣāṃstataḥ sarvānkṣiprameva vyapohati

agna āyūṃṣi caitena hutvevājyamatandritaḥ //
sahasraśastu dharmajña vaśaṃ nāpnoti kenacit

apāmpheneti lājābhirhutābhirjayamāpnuyāt //
bhadrā itīndriyairhīno japansyātsakalendriyaḥ

agniśca pṛthivī ceti vaśīkaraṇamuttamam //
adhvanīti japanmantraṃ vyavahāre jayī bhavet

brahmarājabhyāmiti ca karmārambheṣu vai japet //
sarveṣu sarvadharmajña teṣāṃ siddhimupāśnute

nūnapādosura iti nyagrodhe dvijasattama //
aśokapuṣpānsaghṛtāñjuhuyāllakṣasaṃmitān

tato dānavakanyāṃ tu svayameveha paśyati //
anuvākasya śeṣeṇa tasyānnaṃ vinivedayet

dadāti sā tato rukmaṃ tūṣṇīṃ tatrecchayā bhavet //
anugacchettatastūṣṇīṃ pāṇau saṅgṛhya sā naram

bilaṃ praveśayedrāma nātra kāryā vicāraṇā //
śūnyāyatanamāsādya māṣamiśramathaudanam

kayā naścitra ityetajjapaṃstu juhuyānnaraḥ //
hute śatasahasre tu tasya vidyādharaḥ svakām

suvarṇarāśiṃ dharmajña śīghrameva prayacchati //
saṃvatsarośītyanayā ghṛtaṃ hutvā vicakṣaṇaḥ

yāvajjīvamarogī syāllakṣahomena paṇḍitaḥ //
ketuṃ kṛṇvannityetatsaṃgrāme jayavardhanam

aindrāgnaṃ varma ityetadraṇe sannāhabandhanam //
dhananāgeti mantraśca dhanurgrahaṇikaḥ paraḥ

vakṣyantīti tathā mantro vijñeyo jyābhimantraṇe //
mantraścāhirivetyetattṛṇamantraḥ prakīrtitaḥ

yuñjatīti tathāśvānāṃ yojane mantra ucyate //
āśuḥ śiśāna ityetadgātrālambhanamucyate

viṣṇoḥ krameṇa mantraśca rathārohaṇikaḥ paraḥ //
ājaṃghantīti cāśvānāṃ tāḍanīya udāhṛtaḥ

yaḥ senā abhītvarīti parasainyamukho japet //
ḍuṇḍubha iti vāpyetaḍ ḍuṇḍubhītāḍane bhavet

etaiḥ pūrvahutairmantraiḥ kṛtvaivaṃ vijayo bhavet //
yamena dattamityasya koṭihomādvicakṣaṇaḥ

rathamutpādayecchrīghraṃ saṃgrāme vijayapradam //
ākṛṣṇeti tathaitasya karma vyāhativadbhavet

yuvaṃ cyavānametacca bhayeṣu bhayanāśanam //
ghṛtāhutisahasreṇa nātra kāryā vicāraṇā

mitraṃ huveta ityetanmedhākāmasya śasyate //
sa rāja iti caitena devatārādhanaṃ naraḥ

kuyādbhārgava sarvatra homajapyairyathepsitam //
śivasaṅkalpajapyena samādhiṃ manaso labhet

pañca nadya ityanena padmalakṣaṃ ghṛtāplutam//
hutvā śīghramavāpnoti śriyaṃ te padmamālinīm

ubhāvapi ta ityetadrūpakāmasya śasyate //
yadābadhnandākṣāyaṇā mantreṇānena mantritam

sahasrakṛtvaḥ kanakaṃ dhārayedripunāśanam//
guhyakānāṃ ca sarveṣāṃ tathā nirvahaṇaṃ param

imaṃ jīvebhya iti ca sītāloṣṭaṃ caturdiśam //
kṣipedgṛhe tadā tasya na syāccorabhayaṃ niśi

parī me gāmaneṣateti vaśīkaraṇamuttamam //
hartumapyāgatastasya vaśībhavati mānavaḥ

bhakṣyatāmbūlapuṣpādyaṃ mantritaṃ tu prayacchati //
yasya dharmasya vaśagaḥ so'sya śīghraṃ bhaviṣyati

śannomiti ta ityetatsadā sarvatra śāntidam //
manasaḥ kāmamākūtiḥ puṣṭikāmasya śasyate

camaṣaṭkaṃ ca dharmajña sarvakāmakaraṃ smṛtam //
ṣaṭkena ca tathā homaḥ sarvadevaprasādanaḥ

audāryeṇodakaṃ spṛṣṭvā taddoṣādvipramucyate //
vivṛtaṃ caitadājyena hutaṃ śūlāpahaṃ bhavet

gaṇānāṃ tvā gaṇapatiṃ homa kṛtvā catuṣpathe //
vaśe kuryājjagatsarvaṃ sarvadhānyairasaṃśayam

vaikaṅkatedhmahome ca samāstvāgna itītyapi //
yaśasā yogamāpnoti vipulaṃ nātra saṃśayaḥ

agnirmūrdhetimantreṇa hutvaivājyaṃ hutāśane //
tatprasādamavāpnoti nātra kāryā vicāraṇā

evaṃ hi devatāliṅgaistathā rāma yathā svakaiḥ //
hutaiḥ prasādayediṣṭāṃ devatāṃ nātra saśayaḥ

hiraṇyavarṇāḥ śucayo mantro'yamabhiṣecane //
śanna āpaśca dhanvanyāḥ sarvapāpaharāḥ smṛtāḥ

śanno devīrabhiṣṭaye ceti śāntikaraḥ paraḥ //
ekacakreti mantreṇa hutenājyena bhārgava

grahebhyaḥ śīghramāpnoti prasādaṃ nātra saṃśayaḥ //
yājyānuvākau vṛkṣāṇāṃ samāgne varca ityapi

tatprasādamavāpnoti nātra kāryā vicāraṇā //
gāvo bhaga iti dvābhyāṃ hutvaivājyaṃ sahasraśaḥ

gāḥ samāpnoti dharmajña nāttra kāryā vicāraṇā //
uduttamaṃ varuṇa iti juhuyādbhṛgunandana

nadīvāhataḍāgeṣu sukṛteṣu dvijottama //
saṃvadattāṃ hiraṇyakośaṃ rūpaṃ kṛtvā tathaiva ca

pravādasāṃ seti caiva gṛhe yajño vidhīyate //
devebhyo vanaspata iti brahmayajño vidhīyate

rātrīyakhya iti dvābhyāṃ rātriyajñāḥ prakīrtitāḥ //
śame śamīkaṃ śamyākāmaśvatthaṃ plakṣameva ca

udumbaraṃ ca nyagrodhamapāmārgaṃ ca gomayam//
yāṃ kuryāddarbhapiṃjūlāṃ dūrvāṃ prācīnagāminīm

sītāṃ loṣṭaṃ suvarṇaṃ ca tathā valmīkamṛttikām //
saṃ vaḥ sṛjāmīti dvābhyāṃ bījānyapsu vinikṣipet

yā oṣadhaya ityetadanuvākaṃ tato japet //
apāmivedviti tataḥ prokṣaṇaṃ tu vidhīyate

innobhayamitītyetaccāṣṭarcaṃ juhuyāddvijaḥ //
yaddevā devaheḍanamṛcastisrastathaiva ca

/
hutvā samprokṣaṇaṃ kuryādbhūyaḥ sarvatra mānavaḥ //
sarvotpātapraśamanaṃ karmaitatparikīrtitam

gāyatrī vaiṣṇavī jñeyā tadviṣṇoḥ paramaṃ padam //
sarvapāpapraśamanī sarvakarmakarī tathā

etāvaduktaṃ yajuṣāṃ vidhānaṃ mayā hi kiñcittava dharmaniṣṭha //
ataḥ paraṃ vacmi nṛvīra sāmnāṃ tanme śṛṇuṣvāyatalohitākṣa

iti śrīviṣṇudharmottare dvitīyakhaṇḍe mārkaṇḍeya vajrasaṃvāde rāmaṃ prati puṣkaropākhyāne tantravidhānannāma pañcaviṃśatyuttaraśatatamo'dhyāyaḥ