Vishnudharmottara Purana · Chapter 2.106.110

2.106
puṣkara uvāca //
snānamanyatpravakṣyāmi tavāhaṃ duritāpaham //
dānavendrāya bhuvane yajjagādośanāḥ purā

dhanyaṃ yaśasyamāyuṣyaṃ sarvaśatrukṣayaṃkaram //
prabhātāyāṃ tu śarvaryāṃ bhāskare'nudite tathā

snāyīta bhārgavaśreṣṭha vidhidṛṣṭena karmaṇā //
sauvarṇaṃ rājataṃ kumbhamathavāpi mahīmayam

nādeyaiḥ sāgaraistoyaiḥ kalpayitvā yathāvidhiḥ //
oṣadhīrvinyasettatra samabhāgāḥ sucūrṇitāḥ

jayā ca vijayā caiva tathā sūkṣmaphalāni ca //
prasannamukhabījāni bhāṇḍīrakusumāni ca

kṣīrajāpatranirmālyaṃ devīnissārameva ca //
kallīvarāṅganā caiva gajendrasya ca mañjarī

kṣudrajaṃ karajaṃ caiva dhane dvedve vibhāvarī //
mahaughaṃ pūrtagaṃ caiva bhuvaṃ yakṣabhuvaṃ tathā

śaśāṅkamṛgadarpaṃ ca dānaṃ ca kariṇastathā //
oṣadhyaḥ kathitāstubhyaṃ dāne mantramataḥ śṛṇu

( ॐnamo bhagavate rudrāya dhavalapāṇḍuropacitabhasmānuliptagātrāya //
tadyathā //
jaya jaya vijayavijaya sarvāñchatrūnamukasya kalahavigrahavivādeṣu bhañjabhañja mathamatha sarvatra pratyakṣikāṃ yo'sau yugāntakāle dadhyakṣatairimāṃ pūjāṃ raudrī mūrtisahastāṃ susattvāṃ rakṣatu jīvikāṃ saṃvartakāgnitulyaśca tripurārtikaraḥ yaḥ sarvadevamayaḥ so'pi tava rakṣatu jīvitaṃ nikhi nikhi nikhi svāhā // )
evaṃ snātastvanenaiva gātreṇa tilataṇḍulam //
ghṛtāktaṃ jvalite vahnau juhuyātprayataḥ sadā

/
tataḥ sampūjanaṃ kuryāddevadevasya śūlinaḥ //
ghṛtakṣīrābhiṣekeṇa gandhapuṣpaphalākṣataiḥ // 2.106.१० ///
dīpadhūpanamaskāraistathā vānnena bhūriṇā //
gītavādyaiḥ sumadhurairbrāhmaṇānsvastivācanaiḥ

māheśvarasnānamidaṃ hi kṛtvā rakṣohaṇaṃ śatrunibarhaṇaṃ ca //
kāmānavāpnoti narastu sarvānyānrāma kāṃścinmanasecchatīti

iti śrīviṣṇudharmottare dvitīyakhaṇḍe mā० saṃ० rāmaṃ prati puṣkaropākhyāne māheśvarasnānavarṇanannāma ṣaḍuttaraśatatamo'dhyāyaḥ // १०६ ///
2.107
puṣkara uvāca //
snānānyanyāni te vacmi nibodha gadato mama //
rakṣoghnāni yaśasyāni maṅgalyāni viśeṣataḥ

snānaṃ ghṛtena kathitaṃ cāyuṣo vardhanaṃ param //
rāma gośakṛtā snānaṃ paraṃ lakṣmīvivardhanam

snānaṃ ca kathitaṃ dadhnā paraṃ lakṣmīvivardhanam//
tathā darbhodakasnānaṃ sarvapāpanibarhaṇam

palāśabilva kamalakuśasnānaṃ puro hitam //
vacā haridrā mañjiṣṭhā tagaraṃ cārakaṃ tathā

snānametadvinirdiṣṭaṃ rakṣoghnaṃ pāpasūdanam //
vacāharidrayā yuktaṃ snānaṃ rakṣohaṇaṃ param

āyuṣyaṃ ca yaśasyaṃ ca dhanyaṃ medhāvivardhanam //
snānaṃ pavitraṃ maṅgalyaṃ tathā kāñcanavāriṇā

/
kramādūnatare kiñcidrūpyatāmrodakaistataḥ //
tathā ratnodakasnānaṃ saṅgrāmavijayāvaham

vaiḍūryaṃ madhyataḥ kṛtvā pravālaiḥ parivārayet //
tena pātreṇa yatsnānaṃ sarvakāmakaraṃ hitam

snānaṃ sarvauṣadhairmukhyaṃ vivāde vijayapradam //
sarvagandhodakasnānaṃ saubhāgyārogyakārakam

tathā bījodakasnānaṃ sarvakarmaprasādhakam //
tathaivāmalakasnānamalakṣmīnāśanaṃ param

tilasiddhārthakaiḥ snānamamaṅgalyapraṇāśanam //
kevalairvā tilaiḥ snānamathavā gaurasarṣapaiḥ

snānaṃ priyaṅgunā proktaṃ tathā saubhāgyavardhanam //
saubhāgyakaṃ tathā snānaṃ nāgakāntāpriyaṅgubhiḥ

purocārukakuṣṭhaiśca tathaiva ca vinirdiśet //
dhātrīphalena padmaiśca tathāmalakavāriṇā

lakṣmīvṛddhikaraṃ snānaṃ kathitaṃ bhārgavottama //
padmotpalakadambaiśca tathā lakṣmīvivardhanam

balāmatibalāṃ caiva tathā nāgabalāmapi //
balāṃ moṭāṃ caturthī tu snānaṃ vai balavardhanam

brahmākarkoṭakīmūlaṃ kumārī padmacāriṇī //
snāne rogavināśāya smṛtāḥ pratyekaśo dvija

māṃsīmurācorakanāgapuṣpaiḥ sanāgadānairatināśakāri //
turuṣkakakkolakajātipūgaiḥ phalaiḥ samastaiḥ sutarāṃ pradadyāt

iti śrīviṣṇudharmottare dvitīyakhaṇḍe mā०saṃ० rāmaṃ prati puṣkaropākhyāne nānāvidhasnānavarṇanannāma saptottaraśatatamo'dhyāyaḥ

2.108
rāma uvāca //
snānānāmiha sarveṣāṃ yatsnānamatiricyate //
tanmamācakṣva sakalaṃ sarvakalmaṣanāśanam

puṣkara uvāca //
śṛṇu pādodakasnānaṃ sarvakilbiṣanāśanam //
śravaṇarkṣaṃ vinā hyetadbhavatyardhaphalaṃ yataḥ

tataḥ kāryaṃ prayatnena śravaṇarkṣe viśeṣataḥ //
athottarāsu ṣāḍhāsu nirāhāro jitendriyaḥ

sarvauṣadhaiḥ sarvagandhairdevadevasya cakriṇaḥ //
pādaṃ pralepayedvidvānkrameṇa caturātmanaḥ

tatastu kalaśānkuryāccaturaḥ sudṛḍhānnavān //
sauvarṇānrājatāntāmrānatha vāpi mahīmayān

tato'niruddhacaraṇau kṛpādbhiḥ kṣālayettataḥ //
tābhistu kalaśaṃ pūrṇaṃ sthāpanīyaṃ tadagrataḥ

tataḥ pradyumnacaraṇau kṣālyau prasravaṇodakaiḥ //
kalaśaṃ pūritaṃ tacca bhavetsthāpyaṃ tadagrataḥ /७ //
saṃkarṣaṇasya caraṇau kṣālyau toyaiśca sārasaiḥ //
taistu saṃpūrṇakalaśaṃ sthāpyaṃ tasyāgrato bhavet

vāsudevasya caraṇau nādeyaiḥ kṣālayedbudhaḥ //
kalaśaṃ pūritaṃ taiśca sthāpanīyaṃ tadagrataḥ

tataḥ pūjā tu kartavyā yathāvaccaturātmanaḥ //
kalaśānpūjayettāṃśca gandhamālyaphalākṣataiḥ

tataḥ prāpte dvitīye'hni snātaḥ pūrvamupoṣitaḥ //
sammukhaścāniruddhasya snāpyaśca kaṭuko bhavet

pradyumnasya ca devasya tataḥ saṃkarṣaṇasya ca //
tataśca vāsudevasya yathā rāmasya cakriṇaḥ

( pavitramantraiḥ sarveṣāṃ ghaṇṭānāmabhimantraṇam//
kartavyaṃ sāttvatenātha śucinā bhārgavottama

atha mantrānpravakṣyāmi kalaśeṣu caturṣu te//)
maṅgalyāṃśca yaśaśyāṃścā sarvāghaviniṣūdanān

aruddhamārgāḥ sarvatra sarvaśaścāparājitāḥ //
vāyumūrtiracintyātmā so'niruddhaḥ svayaṃ prabhuḥ

pādodakena divyena śivenāghavināśinā //
tathāghamapahṛtyāśu śivaṃ vardhayatāṃ prabhuḥ

lokānpradyotayati yaḥ prayumno bhāskaraprabhaḥ //
hutāśanaḥ sa tejasvī maṅgalaṃ vidadhātu me // /१७ //
kāmadevo jagadyoniḥ sarvaśaḥ prabhurīśvaraḥ //
duḥkhahartā jagannātho maṅgalāni dadātu te

jagatāṃ karṣaṇāddevo yaḥ sa saṅkarṣaṇaḥ prabhuḥ //
rudramūrtiracintyātmā sarvagaḥ sarvahārakaḥ

kāmapālo'ridamanaḥ sarvabhūtasya śaṅkaraḥ//
viśvayonirmahātejā maṅgalāni dadātu te

sarvāvāso vāsudevo bhūtātmā bhūtabhāvanaḥ //
sarvagaścāprameyaśca puruṣaḥ parameśvaraḥ

anantaḥ sarvadeveśo jagadādhārakāraṇaḥ //
aghāpahārī varado vidadhātu śriyaṃ tava

evaṃ snātastatastyaktvā tatraiva snānavāsasī //
śuklavāsā upaspṛśya pūjāṃ kuryātkrameṇa tu

gandhaiḥ puṣpaiḥ phalairmukhyairdīpairdhūpaiḥ sugandhibhiḥ //
naivedyairvividhaiścaiva sāttvatānāṃ ca pūjanaiḥ

evaṃ devārcanaṃ kṛtvā sāttvatāṃ śāntidaṃ śubham //
bhojanaṃ gorasaprāyaṃ kṛtvā tiṣṭhetsuyantritam

prādurbhāvāṇi mukhyāni śṛṇuyātkeśavasya ca //
pākhaṇḍipatitānāṃ ca varjayeddarśanaṃ tathā

iti pādodakasnānaṃ proktaṃ rakṣohaṇaṃ tava //
maṅgalyaṃ pāpaśamanamalakṣmīnāśanaṃ param

sarvavighnapraśamanaṃ sarvabādhāvināśanam //
duḥsvapnāriṣṭaśamanaṃ sarvavyādhiharaṃ śivam

yātrāsiddhikaraṃ dhanyaṃ karmaṇāṃ siddhikārakam //
śatrughnaṃ buddhidaṃ medhyaṃ balāyuḥsmṛtivardhanam //
saubhāgyadaṃ kāmaparaṃ yaśaḥputravivardhanam

amoghavīryaṃ puruṣottamasya pādodakasnānamidaṃ pradiṣṭam //
snānottaraṃ te raṇacaṇḍavega bhūyastu te kiṃ kathayāmi rāma

iti śrīviṣṇudharmottare dvitīyakhaṇḍe mā०saṃ० rāmaṃ prati puṣkaropākhyāne puruṣottamapādodakasnānavarṇanannāmāṣṭottaraśatatamo'dhyāyaḥ

2.109
rāma uvāca //
maṇīnāmatha kāmyānāṃ śrotumicchāmyahaṃ vidhim //
sarvakāmakaraṃ mukhyaṃ tathā ca duritāpaham

puṣkara uvāca //
ātharvaṇena vidhinā maṇikarma nibodha me //
dhruvastiṣṭhetyṛcā vṛkṣaṃ pratyakṣamanumantrayet

pādonayā maṇisthānaṃ prokṣayettu dvitīyayā //
asyāḥ pādenottareṇa nirmimīta maṇiṃ tataḥ

sabandhuśceti tamṛcā tasmācchindyāditi śrutiḥ //
āhareta maṇiṃ tasmātsūktādasmāttṛtīyayā

sarvatra tu maṇīnāṃ ca nirmāṇaṃ kevalaṃ bhavet //
upayuktāstu kevākṣā dravyāste parikīrtitāḥ

aṅguṣṭhaparvamātrāste kartavyāstu samantataḥ //
samyagutpādayetteṣāṃ samyaggranthicatuṣṭayam

agrato mūlato vāpi kalpamāne'tiricyate //
arātīyorityanayā chindyācchastreṇa tattvavit

arthaṃ ca suśiraḥ kṛtvā tataḥ prakṣālya vāriṇā //
pātraṃ tamagnau kṛtvā tu samyageva yathāvidhi

yatrācakrurityanayā sasūtramata uttaram //
kuryāttadagnikuṇḍaṃ ca prabodhya juhuyād ghṛtam

pratyṛcā svena mantreṇa sampātānayanaṃ bhavet //
kṛtaśāntyudake pātre ramye lohamaye dṛḍhe

svaliṅgoddhṛmantreṇa darvidaṇḍādataḥ param //
vimucya sarvaṃ tenaiva mantreṇa bhrāmayenmaṇim

pātre tasmiṃstatastasmāduddhṛtyā bandhanaṃ bhavet //
sakalenaiva mantreṇa mantrayecca tathodgatam

sāmānyamidamuktaṃ te śṛṇu vaiśeṣikaṃ dvija //
abhīvartamaṇau karma tava vakṣyāmyataḥ param

abhīvarttena maṇinetyādyābhistisṛbhirmaṇau //
atrāyaṃ vāsavaṃ pātraṃ dvebhyaśca pratyṛcaṃ punaḥ १४ //
dattvā sarveṇa sūktena maṇerādhanvanaṃ bhavet //
abhīvartamaṇiḥ prokto no vā kāṣṭhānbhṛgūttama

ayaṃ yonirata iti tasya homo vidhīyate //
śaśakeṣviha ye śrāntavatsabhaiṣajyabhājanama

kṣudreṣu yadapāmārgaṃ maṇiḥ śāntavisaṃjñakaḥ //
ityete yāvaduktāḥ syurvivāhamadhurāśca ye

pūrvoktena bhaveddharma eteṣāmiti me matiḥ //
dravyauṣadhimaṇīnāṃ ca sabhāryāṇāṃ tathaiva ca

dākṣāyaṇamaṇīnāṃ ca bhaveddhomādhiko vidhiḥ //
oṣadhīnāmihedānīṃ vidhānaṃ śṛṇu bhārgava

vrīhīṇāṃ vā yavānāṃ vā mūle tu paritaḥ kiret //
yadi saumya sumantreṇa phalakānyekaviṃśatiḥ

amuṣminsthānarūḍhāsu yathābhilaṣitāṃ budhaḥ //
yojayennāma sambhūtāmamukasya vibhūtaye

ghṛtāhuteti ca dvābhyāṃ ghṛtena prokṣayettataḥ //
mā te riṣasītyanayā hyā tvā tamabhimantrayet

gandhaṃ saṃchādayeccaiva tato bhūmetyanantaram //
ityauṣadhīnāṃ sarvāsāṃ sāmānyo'yaṃ vidhiḥ smṛtaḥ

ekakādyāstu maṇayaḥ saliṅgaṃ nikhanedbudhaḥ //
mantreṇa tānpravakṣyāmi yathāvadanupūrvaśaḥ

ekāṅka ekakāmāyetyekāṃke vidhivatkhanet //
ākrandayati sūktena pradadhnāṃ yadyathāvidhi

iyaṃ vīrudityanayā vidhivanmadhughaḥ khanet //
sūktena sukalenāsya maṇerābandhanaṃ bhavet

imāṃ khanāmītyanayā nitanīliṅgayā khanim //
pratīcī saumamasitāṃ badhnīyāttu yathāvidhi

yātvā gandharva indrābhyāṃ kapikacchuṃ khanedvadhaḥ //
sūktenānena tanmeḍhre prabadhnīyāditi sthitaḥ

imāṃ khanāmītyanayā daśadhāsrutayā khanet //
pāṭhāsūktena badhnīyādekā rājñīmiti śrutiḥ

daśaśīrṣa iti dvābhyāṃ mahākhyaṃ vidhivatkhanet //
āpaḥ punantvityanena badhnīyāttāṃ yathāvidhi

imāṃ khanāmyauṣadhīṃ tvāṃ ḍhabīṃ nāma tathotkhanet //
kāṇḍīyāṛktayā tvete badhnīyāttu yathāvidhi

ya ātmajā ityanayā khanyāditi tathaiva tām //
anenaiva prabadhnīyādvidvānsūktena taṃ maṇim

ariṣṭastvā khanatu vai pippalaṃ tu khanettathā //
yāvaddyauriti sūktena tasya cābandhanaṃ bhavet

sāhasīnāvacetyevaṃ saidhakaṃ ca tathā khanet //
anevaiva prabadhnīyātsūtreṇa tu yathāvidhi

payo'sītyathavā hanyātsvargapatrīṃ yathāvidhi //
sūktena tāṃ prabadhnīyādanenaiva yathākramam

imāṃ khanāmītyanayā māṣaparṇīṃ tathā khanet //
dvābhyāṃ cānarthasaktatvaprabadhnīyāditi śrutiḥ

tataḥ khaṇḍārikāṃ khanyādrājā tvāṃ varuṇaḥ khanet//
ṛcānayā samastena sūktenābandhanaṃ bhavet

ekārkaprabhṛtīnāṃ tu liṅgaḥ kalpyaṃ phalaṃ budhaiḥ //
sāmīyātvāha varuṇetyevamādiṣu saṃśritāḥ

sāmīdayaḥ padārthāste upaklṛptāstathā smṛtāḥ //
dravyaistaistu maṇiṃ kuryādāmnāyoktairyathāvidhi

talliṅgena tu mantreṇa yathāvadanupūrvaśaḥ //
kuṣṭhasya maṇayaḥ pañca udapātre vidurbudhāḥ

pratyaikapāṭhasaṃskāra śuddhaye veti naḥ śrutam //
caturasraṃ prabadhnīyānmaṇimañjanavattathā

saindhavaṃ lavaṇaṃ siddhamubhayatra parigrahāt //
kuryādvākṣyaṃ ca saṃskāraṃ vyāghratyapamaṇau tathā

caturasrau tu kartavyau maṇī kāraṇakālajau //
naimittikāśca maṇayo maṇayaḥ saṃviduśca ye

svaṃsvaṃ mantraṃ bhavetteṣāmiti me niścitā matiḥ //
naimittikānāṃ ghorāste teṣāṃ naimittikaṃ bhavet

sampadānāṃ tathā madhye sāmpadaṃ nātra saṃśayaḥ //
sīmātryātvāhetyanena sīmasaṃ janavadbhavet

piśācaśātanaḥ puṃsāṃ yātudhānavināśanaḥ //
mantraliṅgādayaṃ jñeyo mantraścāsya pravakṣyate

śarakāṣṭhe tu saṃyojya sīsaṃ kṛtveti buddhimān //
bhārṅgīṃ jyāṃ dhanuṣaḥ kṛtvā bādhakenātha tena tata

bhūmau piśācamālikhya bhagavena tu tāḍayet //
uttareṇa śareṇaiva piśāco nāśamāpnuyāt

śaṃkudhāramaṇermantra anusūryamiti smṛtiḥ //
prajñātavarṇaśābdāśca rohitasya parigrahaḥ

carmaṇaḥ syāttathā vargo rohitāsābhavecca gāḥ //
śaṃkurnidhīyate yatra vistarārthaṃ tu carmaṇaḥ

tasmāddeśānmaṇiḥ kāryaḥ śaṃkurdhanaparigrahaḥ //
maṇidhanaṃ ca dugdhaṃ syādupaviṣṭāya carmaṇi

yajamānāya dharmajña udapātraṃ tathāmayā //
atikāmala rogaghnamāyuṣyaśca tathā maṇiḥ

imaṃ me kuṣṭhetyanena pañcānāṃ syātparigrahaḥ //
atyarthameva naiteṣāṃ jalaṃ kuṣṭhena saṃyutam

satkṛtya pānayogatvādyajamānaḥ pibettataḥ /
maṇayaḥ pañcakuṣṭhe dvau maṇiśabdaparigraham

tulyena vidhinā kāryāḥ phalaṃ teṣāṃ pṛthakpṛthak //
śirortināśanaḥ pūrvo dvitīyo viṣadūṣakaḥ

tṛtīyaśca tathā prokto viṣamajvaranāśanaḥ //
caturthaśca tathā proktaḥ satatajvaranāśanaḥ

cakṣuṣyaḥ pañcamaḥ prokto maṇirbhārgavanandana //
kṛtvodapātraṃ kuṣṭhāmbho navanītavimiśritam

bhūyaḥ kuṣṭhaṃ kṣipettatra maṇiṃ tatrāvatārayet //
maṇibandhaṃ tataḥ kṛtvā toyaṃ tatpāyayennaram

lipyecca sarujaṃ deśamudapātrajalena tu //
yāḥ purastādityanena maṇiḥ syāllavaṇasya tu

piturvastrapuṭe baddhvā lavaṇasya tu tanmaṇim //
ābandhe kuṣṭhavatsyācca yātudhānavināśanaḥ

vyāghrarūpa ityanena khaṃtavyaṃ vāṭarūṣakam //
vyāghrarūpa iti dvābhyāmṛgbhyāmābandhanaṃ bhavet

piśācanāśakastvevaṃ sa maṇiḥ syādasaṃśayam //
evamevottarābhyāṃ ca bhavepratyabhicārakaḥ //

viṣkandasyetyanenāha triparṇī viśvabheṣajī //
skandasyopari yaḥ skando bhavettasya vināśinī

yasmādaṅgāditi bhavedgaṇāditvātparigrahaḥ //
gaṇasya karma sāmānyaṃ pratisūktaṃ na kārayeta

gorācavāri karmāṇi hantavyānīvamādibhiḥ //
pataṅgādyāśca catvāraḥ saṃskṛtya prāṇino budhaḥ

tṛṣṇatvaptaiśca mantreṇa gātraṃ prakṣālayetkhilam //
prathamena tu sūktena veṇupautre dravo maṇiḥ

veṇuḥ kuryādbhaveddharmo vākṣavaddevadāruṇaḥ //
saṃskṛtya pūrvamantreṇa māṣakādīnpramardayet

gātrasaṃskārasahitaiḥ piṣṭairvā prakṛtirbhṛśam //
kevalenaiva mantreṇa mardayettu vinaśyati

tathā svalomaprabhṛtī vidhūlo dhūśiro yutiḥ //
devapraveśaṃ jatunā sthagayitvā tu raktikā

dūṣyā iti pratīkena kuryātpratisaraṃ maṇim//
kṛtvā dūṣaṇamāyuṣyaṃ tadā pratyabhivādakaḥ

ayaṃ pratisaraḥ pāṇau yātrākāle sapatnahā //
sūtreṇānena badhnīyālliṅgātpratisaro paraḥ

anena vidhinā vṛtraṃ nijaghāna śatakratuḥ //
aśaṃsa iti mantreṇa prabadhnīyādyathāvidhi

bhūtiśrīprabhṛtīnāṃ ca vighnamevaṃ karoti yaḥ //
vināśanaṃ tasya bhavedābandhādyakṣanāśanam

jyāsūtraprothitāḥ sapta vaṃśaprāptāḥ samudbhavāḥ //
rattayāntaravyavahitā garbhiṇyā uddhared budhaḥ

māse caturthe badhnīyānmantreṇānena buddhimān //
ekaikasminnatīte tu māse sūtrāntare maṇiḥ

ekaikaṃ prakṣipeddhīmānsasūtraṃ paścimaṃ tathā //
prācī digiti mantreṇa udīcī bhayanāśanī

akṣīyābhyāmityanena dāpyaḥ syādyakṣmanāśanaḥ //
sandhānārthaṃ śītamagne rātrīmāteta mohanaḥ //
mayūragosuravṛddhau dvau vetīti prakīrtitam

proktāstathaite maṇayo nṛvīra kāmyā mayā sarvahitāya puṇyāḥ //
yeṣāṃ hi bandho duritāpahārī bhayāpahaḥ kevalavṛddhikārī

iti śrīviṣṇudharmottare dvitīyakhaṇḍe mā०saṃ० rāmaṃ prati puṣkaropākhyāne maṇibandhavarṇanannāma navottaraśatatamo'dhyāyaḥ //

2.110
rāma uvāca //
bhagavañchrotumicchāmi karma kāmyamahaṃ nṛṇām //
kṛtena yena kāmānāṃ naro bhavati bhājanam

puṣkara uvāca //
sarveṣāmeva kāmānāmīśvaro bhagavānhariḥ //
tasya sampūjanādeva sarvānkāmānupāśnute

snāpayitvā ghṛtakṣīraiścandanenānulepayet //
śuklaiḥ sampūjya puṣpaiśca saptamasya baliṃ haret

raktapittānnaro ghorānmucyate nātra saṃśayaḥ //
tailakṣaudraghṛtairdevaṃ snāpayitvā janārdanam

bhasmatrayeṇānulipya sampūjya kusumaiḥ sitaiḥ //
pañcamudgabaliṃ dadyādatīsārātpramucyate

saṃsnāpya pañcagavyena dattvā pañcānulepanam //
pañcasasyabaliṃ dattvā sukhaṃ kuṣṭhātpramucyate

trirasasnāpitaṃ devaṃ trisugandhena lepitam //
kṛtvā dattvā trisūtraṃ ca baliṃ kāmādvimucyate

snāpayitvā tu tailena tribhiruṣṇairvilepayet //
pañcamāṣabaliṃ dattvā vātavyādhiṃ vimuñcati

dvisnehasnapitaṃ devaṃ śītoṣṇenānulepitam //
pañcabhiḥ snāpayitvā ca rasairdevaṃ janārdanam

anulipya ca dharmajña tathā pañcasugandhinā //
pañcavarṇāni puṣpāṇi tathā dattvā yathāvidhi

dhūpaṃ ca pañcaniryāsaṃ dattvā caivāpyanuttaram //
tataśca pañcamadhuraṃ baliṃ samyaṅ nivedayet

anena rogataḥ śīghraṃ mucyate nātra saṃśayaḥ //
viṣṇuṃ sahasramūrdhānaṃ carācaraguruṃ harim

stuvannāmasahasreṇa jvarānsarvānvyapohati //
ghṛtena snāpitaṃ devaṃ candanenānulepayet

pañcabhirjalajaiḥ puṣpaistataḥ sampūjayedvibhum //
dhūpaṃ dadyāttrivāraṃ ca pañcagavyaṃ tathā balim //

pañcagauḍaṃ tathā rāma baddho mucyeta bandhanāt //
triśītasnāpitaṃ devaṃ triśītenānulepayet

triśītaiḥ kusumaiḥ pūjyaṃ dhūpaṃ dadyāttriśītalam //
triśītaṃ ca baliṃ dattvā rājakopādvimucyate १६ //
śītoṣṇasnāpitaṃ devaṃ triśītairanulepayet //
dhūpaṃ dattvā ca śītoṣṇaṃ śītoṣṇaṃ ca tathā balim

guruprasādamāpnoti nātra kāryā vicāraṇā //
yamalasnāpitaṃ devaṃ yamalenānulepitam

abhyarcya yamalaiḥ puṣpairdhūpaṃ ca yamalaṃ dahet //
yamalaṃ ca baliṃ dattvā saubhāgyaṃ prāpnuyānnaraḥ

saubhāgyakāmā nārī ca saubhāgyaṃ mahadāpnuyāt //
saubhāgyakāmo'pi naraḥ saubhāgyaṃ mahadaśnute

tribhiḥ saṃsnāpitaṃ devaṃ saubhāgyaṃ mahadāpnuyāt //
tribhiḥ phalaiḥ snāpayitvā trisāreṇānulepayet

triśītaṃ ca baliṃ dadyādyaśaḥ prāpnotyanuttamam //
tritailasnāpitaṃ devaṃ triraktenānulepitam

dhūpayenmahiṣākṣeṇa triraktaṃ ca baliṃ haret //
raudrakarma tu prāpnoti siddhirasti na saṃśayaḥ

trigandhasnāpitaṃ devaṃ triśītenānulepitam //
pūjayecchvetapadmānāṃ sahasreṇa mahābhujam//

nivedya paramānnaṃ ca śriyaṃ prāpnotyanuttamām //
ghṛtena snāpitaṃ devaṃ candanenānulepitam

paramānnaṃ baliṃ dattvā yatheṣṭaṃ kāmamāpnuyāt //
ghṛtena snāpitaṃ devaṃ candanenānulepitam

apūpaiḥ paramānnena kulmāṣeṇa ca pūjayet //
āmrātakānāṃ mukhyānāṃ tatastvaṣṭādhikaṃ śatam

kṣaudrantrivṛttaṃ devāya yathāvadvinivedayet //
saubhāgyaṃ mahadāpnoti nātra kāryā vicāraṇā

pañcagavyabaliṃ dattvā dhanamāpnotyanuttamam //
triraktasnāpitaṃ devaṃ triraktenānulepitam

raktapuṣpaiḥ samabhyarcya tribhireva yathāvidhi //
triraktaṃ ca baliṃ dattvā hutvā vai sarṣapatrayam

trilohaṃ dakṣiṇāṃ dattvā śatrunāśamavāpnuyāt//
triphalasnāpitaṃ devaṃ triraktenānulepitam

triśītaṃ ca baliṃ dattvā punnāmakusumāni ca //
punnāmakāni mukhyāni phalāni vividhāni ca

putrajanma samāpnoti nātra kāryā vicāraṇā //
ghṛtena snāpitaṃ devaṃ triraktenānulepitam

kṛtvā tadeva dhūpaṃ tu dattvā kṣīraṃ nivedayet //
ghṛtapūraṃ baliṃ dattvā naraḥ prāpnoti jīvikām

kṣīrājyasnāpitaṃ devaṃ candanenānulepitam //
tadeva dhūpaṃ dātavyaṃ jātīpuṣpāṇi cāpyatha

pañcagavyabaliṃ dattvā hutvā vahnau tathā ghṛtam //
gāṃ ca dattvā mahābhāga gāḥ samāpnoti mānavaḥ

yamalasnāpitaṃ devaṃ yamalenānulepitama //
abhyarcya yamalaiḥ puṣpairdhūpaṃ ca yamalaṃ dahet

yamalaṃ ca baliṃ dattvā juhuyādakṣatāṃstathā //
tilasiddhārthakayutānsarpiḥ kṣīraṃ ghṛtaṃ tathā

aśvaṃ ca dakṣiṇāṃ dattvā hayānprāpnotyanuttamān //
ghṛtena snāpitaṃ devaṃ tathaiva ghṛtalepitam

puṣpaiścaturbhiḥ sampūjya dhūpaṃ dattvā catuḥsamam //
triśukaṃ ca tathā dattvā tathaiva pānakatrayam

triśukaṃ ca tathā hutvā trisnehena samanvitam //
trilohaṃ dakṣiṇāṃ dattvā gāṇapatyamavāpnuyāt

madhuratritayenātha snāpayitvā janārdanam //
anulimpettriśītena pūjayeccamakaistathā

dhūpaṃ dahettriśītena dadyāttrimadhuraṃ balim //
madhūkapuṣpāṇi tathā drākṣāṃ kharjūrameva ca

sarvabhūtaiḥ sahāpnopi sakhyameva na saṃśayaḥ //
ghṛtena snāpitaṃ devaṃ vacayā niśayā tathā

candanenānulimpettu jātīpuṣpairathārcayet //
ghṛtakṣaudrayutaṃ dattvā tathā dhūpaṃ ca guggulam

triśūkaṃ ca baliṃ dattvā tathā trilavaṇaṃ naraḥ //
kanakaṃ dakṣiṇāṃ dattvā vidyāmāpnotyabhīpsitām

candanamājyaṃ jātī paramānnaṃ gugguluṃ ca devāya//
dattvā bhaktyā puruṣaḥ sarvānkāmānavāpnoti

iti śrīviṣṇudharmottare dvitīyakhaṇḍe mā०saṃ० rāmaṃ prati puṣkaropākhyāne bhagavadanulepanasnānavarṇanannāma daśottaraśatatamo'dhyāyaḥ