Vishnudharmottara Purana · Chapter 2.101.105
2.101
rāma uvāca //
snānamanyatsamācakṣva bhagavanpuṣṭikārakam //
yena nityaṃ kṛteneha puruṣaḥ puṣṭimāpnuyāt
puṣkara uvāca //
śravaṇarkṣamanuprāpte devadeve nirākare/
bhaktyā samācaretsnānaṃ nadīdvitayasaṅgame
nimnagāyāṃ sarasi yā nadīsāgarasaṅgame //
snātaḥ saṃpūjayeddevaṃ viṣṇuṃ mālyānulepanaiḥ
dhūpadīpanamaskāraistathā caivānnasampadā //
śālyannaṃ dadhisaṃyuktaṃ viṣṇave vinivedayet
pauruṣeṇa ca sūktena pāyasaṃ juhuyāttataḥ //
rajataṃ dakṣiṇāṃ dadyādbrāhmaṇāya bhṛgūttama //
upavāsa vināpyetatsnānaṃ puṣṭipradaṃ param
snātaḥ samāpnoti sadā manuṣyaḥ kāmānabhīṣṭāñchravaṇarkṣayoge //
pāpaṃ samastaṃ vijahāti rāma dharmaṃ samāpnoti yaśaśca mukhyam
iti śrīviṣṇudharmottare dvitīyakhaṇḍe mā०saṃ० rāmaṃ prati puṣkaropākhyāne puṣṭikāraka śravaṇasnānakathanannāmaikottaraśatatamo'dhyāyaḥ
2.102
puṣkara uvāca //
janmanakṣatrage some sarvauṣadhisamanvitam //
kumbhaṃ supūjitaṃ kṛtvā snapanaṃ tena kārayet
snātaścaivārcayeddevaṃ vāsudevaṃ jagatpatim //
nakṣatradaivataṃ candraṃ nakṣatraṃ vāruṇaṃ tathā
vāyuṃ cāyudhapīṭhādyaṃ chatraṃ saṃpūjayettathā //
yathoktadevatāliṅgairmantraiśca juhuyādghṛtam
/
śaktyā ca dakṣiṇā deyā brāhmaṇebhyo bhṛgūttama //
tatonuliptaḥ surabhiḥ sragvī vividhabhūṣaṇaḥ
tiṣṭhanmanujaśārdūla haviṣyāśī jitendriyaḥ ///
upavāsaṃ vināpyetatpavitraṃ pāpanāśam
mātṛsthāne tu jagatāṃ janmatārā vidhīyate //
candrarūpī ca bhagavānpitā viṣṇuḥ prakīrtitaḥ
]
tasmātsarvaprayatnena yamanakṣatrasaṃsthitam //
bhaktyā taṃ pūjayeccandraṃ janmarkṣaṃ ca viśeṣataḥ
pūjāṃ sadā candramasastu kṛtvā janmarkṣasaṃsthasya bhṛgupradhāna //
kāmānavāpnoti narastu sarvānsukhī sadā syādbhuvi naṣṭapāpmā
iti śrīviṣṇudharmottare dvitīyakhaṇḍe mā०sa० rāmaṃ prati puṣkaropākhyāne janmarkṣasnānavarṇanannāma dvyuttaraśatatamo'dhyāyaḥ
2.103
puṣkara uvāca //
candramaṃḍalavṛddhau tu tathā caivottarāyaṇe //
śubhe divasanakṣatre muhūrte ca tathā śubhe
tiṣyāśvinagate candre hastaśravaṇage'pi ca //
prācīṃ vāpyathavodīcīṃ niṣkramya nagarāddiśam
vāstuvidyāvinirdiṣṭe bhūmibhāge manohare //
aṣṭahastaṃ śubhaṃ kuryāccaturasraṃ ca maṇḍalam
balyarthamaparaṃ kuryādvahnivedyarthameva ca //
gomaye nopalipte tu sudhālekhāsamanvite
dhvajātapatravyajanamālyadāmakuśākṣataiḥ //
lājāgandhādibhirmukhyairmaṅgalyaistaṃ samarcayet
lājālājopakaraṇaistathaiva ca vibhūṣayet //
tataḥ prasravaṇebhyastu caturbhyastu ghaṭānnavān
pratyekaṃ kalpayedvidvānkalpite maṇḍaladvaye //
sūktiṣvatha mahābhāga bījamātrasamanvitān
tatastu kalpayetkumbhānsaptamukhyānnadījalaiḥ //
sarvauṣadhiyutaḥ kāryaḥ kumbha eko dvijanmanā
sarvabījayuto dhānyaratnopetastathā paraḥ //
tathā caivāparaṃ yuktaṃ kāryaṃ vṛkṣāgrapallavaiḥ
puṣpaiścaivāparaṃ yuktaṃ phalaiścaivāparaṃ tathā //
sarvagandhayutaṃ cānyaṃ sarvāneva samarcayet
pūrvamantreṇa ca tathā sarvānevābhimantrayet //
tato bhadrāsanaṃ dattvā tatra carmāstared budhaḥ
viprasya snātukāmasya sauramārṣabhakaṃ śubham //
kṣattriyasya tathā saiṃhaṃ vaiyāghraṃ ca tathā viśaḥ
dvīpicarma ca vaiśyasya snāpyastatropaveśayet //
praśastalakṣaṇāṃ bhāryāṃ vāmabhāge tathaiva ca
upoṣitaḥ śiraḥ snātaḥ siddhārthaiḥ kaṅkataṃ vinā //
snāpayedbrāhmaṇo vidvānbahubhirbrāhmaṇaiḥ saha
śaṅkhapuṇyāhaghoṣeṇa vīṇāveṇuraveṇa ca //
jayaśabdena mahatā bandināṃ nisvanena ca
sauvarṇaṃ ca śatacchidraṃ pātraṃ śirasi dhārayet //
tatra dadyādghaṭaistoyaṃ krameṇānena śāstravit
yā auṣadhaya ityeṣa mantraḥ syādauṣadhīghaṭe //
ābrahman brahmaṇetyeṣa bījakumbhe prakīrtitaḥ
āśuḥ śiśāna iti ca tathā ratnaghaṭe bhavet //
mantraḥ puṣpavatītyeṣa puṣpakumbhe prakīrtitaḥ
eṣa eva tathā mantraḥ phalakumbhe prakīrtitaḥ //
gandhadvāreṇa ca tathā gandhakumbhe vidhīyate
evaṃ snātaḥ parīdhāya suśukle vāsasī śubhe //
maṅgalyāni spṛśedrāma saṃpaśyedvadanaṃ ghṛte
vimale ca tathādarśe tataḥ saṃpūjayeddharim //
vaiṣṇavāṃśca tathā mantrāñjuhuyājjātavedasi
tatastūttaradigbhāge vahniṃ tasyopakalpayeta //
bhadrāsanaṃ śubhe deśe yuktaṃ pūrvoktacarmaṇā
śvetānulepanaḥ sragvī maṅgalyābharaṇastathā //
niviśetāsane tasminsabhāryo bhṛgunandana
gandhadvāretimantreṇa tasya rocanayā tataḥ //
kaṇṭhe mūrdhni tataḥ kuryāttilakaṃ brāhmaṇaḥ svayam
yena devā jyotiṣeti darbhārgrairbrāhmaṇastataḥ //
pādatastu prabhṛtyenaṃ sarvāṅgeṣu pramārjayet
gurave dakṣiṇāṃ dadyādbrāhmaṇebhyaśca śaktitaḥ //
gandharatnājyamālyāni kanakaṃ rajataṃ tathā
śatacchidraṃ ca tatpātraṃ gurave vinivedayet //
maṅgalālambhanaṃ kṛtvā gatapāpo dvijāśiṣā
śaṅkhapuṇyāhaghoṣeṇa praviśecca gṛhaṃ svakam //
vināpi bhāryayā rāma snānaṃ kāryamidaṃ tathā
saptarātramidaṃ snānaṃ sarvakalmaṣanāśanam //
madhu māṃsaṃ tathā kṣaudraṃ maithunaṃ ca vivarjayet
alakṣmīśamanaṃ puṇyaṃ rakṣoghnaṃ buddhivardhanam //
ārogyadaṃ dīptikaraṃ yaśasyaṃ śatrusūdanam
maṅgalyaṃ pāpaśamanaṃ kalidusvapnanāśanam //
bṛhaspatiridaṃ cakre snānaṃ maghavataḥ svayam //
brahmahatyābhibhūtasya vṛtte vṛtravadhe purā
tato'sya dattaḥ svayameva vajriṇā varo nṛlokepi varo'sya kārakaḥ //
kāmānabhīṣṭānsamavāpya pūjito mahendralokaṃ sa sukhī prayāsyati
iti śrīviṣṇudharmottare dvitīyakhaṇḍe mā० saṃ० rāmaṃ prati puṣkaropākhyāne bārhaspatyasnānavarṇanannāma tryuttaraśatatamo'dhyāyaḥ
//
2.104
rāma uvāca //
snānamanyatsamācakṣva bhagavanduritāpaham //
sakṛdeva kṛtaṃ yattu pāpebhyo vipramocayet
puṣkara uvāca //
rājayakṣmābhibhūteṣu viṣamajvariteṣu ca //
chāyonmādopatapteṣu viṣamajvariteṣu ca
vināyakagrahārtteṣu mūḍhacitteṣvatīva hi //
yeṣāṃ na sidhyate vidyā sasyaṃ yeṣāṃ na rohati
sīdedyasya kuṭumbaṃ ca paṇyaṃ nāyāti vikrayam //
na labhettu jayaṃ yuddhe balavānapi yo naraḥ
yuktānyapi ca kāryāṇi vipadyante punaḥpunaḥ //
kalahaśca bhavedyeṣāṃ suhṛtsvajanabāndhavaiḥ//
garbhaḥ prasravate yasyā jāto vāpi vinaśyati //
puṣpaṃ yasyāḥ kṣayaṃ yāti na ca kiñcitprajāyate
gṛhṇāti yā na bījaṃ ca janayedvāpyamānuṣān //
nāpnoti ca patiṃ kanyā tasmātsnehamathāpi vā
saubhāgyaṃ ca na cāyāti suhṛtsvajanabandhuṣu //
evamukteṣu cānyeṣu tvanukteṣu ca bhārgava
prasamīkṣya vidhānajñaḥ snānametatsamācaret //
snāpayetsaritastīre grahāviṣṭānvicakṣaṇaḥ
rājayakṣmābhibhūtā ye viṣama jvaritāśca ye //
teṣāṃ devālaye snānaṃ kuryādvā siddhasevite
chāyonmādopataptā ye ye cāpasmāraśoṣiṇaḥ //
teṣāṃ munigaṇāvāse tīrthe vā snānamiṣyate
vināyakagrahārtā ye ye ca mūḍhā vicetasaḥ //
sajjanācarite deśe teṣāṃ snānaṃ vidhīyate
traividyā yena sidhyanti guṇā yeṣāṃ prapūjitāḥ //
teṣāṃ snānamihoddiṣṭaṃ siddhadevasya mandire
yeṣāṃ nāsti jayo yuddhe yeṣāṃ svajanasaṃkṣayaḥ //
kāntāre vā vane tīrthe teṣāṃ snānaṃ praśasyate
satataṃ kalaho yeṣāṃ jāyate ca yatastataḥ //
tripathe vā taḍāge vā snānaṃ teṣāṃ prakalpayet
padminyāṃ snapayennārīṃ garbho yasyāḥ sravettathā //
aśokasannidhau snāpyā jāto yasyāḥ vinaśyati
na ca gṛhṇāti yā śukraṃ snāpyā sā saphale tarau //
mahodadhitaṭe snāpyā yadāpatyaṃ vinaśyati
amānuṣānyā janayetsnāpayettāṃ catuṣpathe //
yādṛśaṃ yā ca bhartāraṃ na labheta varāṅganā
snāpayedekaliṅge tāṃ sthāne vā vṛkṣasaṃkule //
rūpalāvaṇyayuktā yā saubhāgyaṃ yā na vindati
snānaṃ vṛddhikaraṃ tasyā veśyāgāre prakalpayet//
anyeṣāmatha kartavyaṃ sadā snānaṃ manoharam
same sajjanasaṃkīrṇe śucau deśe vikaṇṭake//
sahāyaiḥ prayataiḥ sārdhamahorātroṣito dvijaḥ
snānakarma prayuñjīta sopavāsasya mānada//
ahorātrāsamarthasya kāryaṃ vā haviṣāśanam
śaradvasantayoḥ kāryaṃ snānaṃ svasthasya bhārgava //
sarvakāleṣvathārttasya grahavyādhinibarhaṇam
muhūrte tatra sāvitre brāhmaṇaḥ snāpayeddvija //
maitre'tha vijaye caiva rājanyaṃ snāpayettathā
vaiśyaṃ paitāmahe śūdraṃ śeṣeṣu snāpayettathā //
pañcamī saptamī śreṣṭhā snapane brāhmaṇasya va
trayodaśī tṛtīyā ca kṣattriyasya viśiṣyate //
dvitīyā daśamī caiva tathā vaiśyasya mānada
ṣaṣṭhī caturdaśī caiva śūdrāṇāṃ snānakarmaṇi //
ekādaśī dvādaśī ca tathā kṛṣṇacaturdaśī
sarveṣāmeva varṇānāṃ snānakarmaṇi pūjitā //
dhruveṣu vaiṣṇave puṣye revatyāṃ bhagadaivate
haste punarvasau saumye jyeṣṭhāyāmatha vāruṇe //
dhaniṣṭhāyāṃ tathā snānaṃ sarveṣāmeva pūjitam
vetrāsanaṃ bhadrapīṭhaṃ vaidalaṃ dāravaṃ tathā //
varṇānāmānupūrvyeṇa parikīrtitamāsanam
kṛṣṇājinaṃ ca vaiyāghraṃ rauravaṃ bāstameva ca //
pādopadhānaṃ varṇānāmānupūrvyeṇa kalpayeta
vṛṣāśvaratha pṛṣṭhe ca gajapṛṣṭhe tathaiva ca // //
naraskandheṅganāṅge vā prāyaśaḥ snāpayecchiśūn
snātukāmasya tasyātha pūrvamutsārasaḥ smṛtam //
yairdravyairbhṛguśārdūla tāni vakṣyāmyataḥ param
punarnavāṃ rocanāṃ ca śatāhvāguruṇīṃ tvacam //
madhūkaṃ ca rajanyau dve tagaraṃ nāgakesaram
āsurīṃ sarjikāṃ caiva māṃsīṃ rāmaṭha candanam //
priyaṅguṃ sarṣapānkuṣṭhaṃ kuṃkumaṃ bahuputrikām
balendrahastīṃ brāhmīṃ ca pañcagavyaṃ tathaiva ca //
saktunā miśrayitvā ca kāryamudvartanaṃ bhavet
tataḥ snānadine prāpte prāgvadutsādayetpunaḥ //
tato manohare deśe maṇḍalaṃ kalpayed budhaḥ
caturasraṃ gomayena sarvato'ṣṭadiśaṃ samam //
satoraṇaṃ caturdvāraṃ prākārairupaśobhitam
tatra madhye likhetpadmamaṣṭapatraṃ suśobhitam //
karṇikāyāṃ likhedviṣṇuṃ meghābhaṃ pītavāsasam
kaustubhodbhāsitoraskaṃ śaṅkhacakragadādharam//
brahmāṇaṃ dakṣiṇe nyasya padmavarṇaṃ samālikhet
ajināmbarasaṃyuktaṃ śvetayajñopavītinam //
rajatābhranibhaṃ vāme bhāge rudraṃ samālikhet
vyāghracarmāmbaradharaṃ trinetraṃ śūladhāriṇam //
pūrvapatre likhecchakraṃ savajraṃ ca sudarśanam
gajapṛṣṭhādhirūḍhaṃ tu svarṇābhaṃ pītavāsasam //
prāgdakṣiṇe tathā patre likhedvahniṃ mahāprabham
dhūmābhavasanaṃ devaṃ śukayānagataṃ prabhum //
atasīpuṣpasaṃkāśaṃ pītāmbaradharaṃ śubham
sadaṇḍaṃ mahiṣārūḍhaṃ likhetpatre tu dakṣiṇe //
uṣṭrārūḍhaṃ virūpākṣaṃ likheddakṣiṇapaścime
raktāmbaradharaṃ kṛṣṇaṃ khaḍgapāṇiṃ vibhīṣaṇam //
paścime varuṇaṃ devaṃ sapāśaṃ haṃsavāhanam
saśuklavasanaṃ devaṃ svacchavaiḍūryasannibham //
paścimottarato vāyuṃ vāyumaṇḍalamadhyagam
likhecchubhrāmbaraṃ śvetaṃ sarvābharaṇabhūṣitam //
kuberamuttare patre vyomayānagataṃ likhet
kavacottamasaṃyuktaṃ gadinaṃ kamalaprabham //
vṛṣārūḍhamatheśānaṃ patre pūrvottare likhet
vyāghracarmāmbaradharaṃ bhālacandra vibhūṣitam //
caturbhiḥ sāgaraiḥ padmaṃ caturasraṃ samantataḥ
yādogaṇayutaiścaiva krameṇa parivārayet //
sāgarāṇāṃ tu pūrveṇa likhetpadmaṃ manoharam
tataścakraṃ tathā daṇḍaṃ vajraṃ makarameva ca //
śaktiṃ dhvajaṃ triśūlaṃ tu krameṇaiva tu vinyaset
tataḥ prākārasaṃlagnāniṣūndvādaśa vinyaset //
caturaḥ sūktiṣu tathā dvāreṣvaṣṭau bhṛgūttama
susaṃhatānsamāñślakṣṇānduraṅgānpatranirgatān //
vyāmārdhasammitāṃstīkṣṇānpārśve takṣavibhūṣitān
pañcaraṅgaṃ tataḥ sūtraṃ badhnīyātteṣu bhārgava //
arundhandvāramārgāṃstu sudṛḍhaṃ sumanoharam
vitānaṃ maṇḍalīkuryācchvetavarṇaṃ manoharam //
dhvajaṃ chatrāṇi khaḍgāṃśca ghaṇṭādarśāṃścaturdiśam
prākāropari daṇḍeṣu sudṛḍheṣvanirodhayet//
snāne maṇḍalakānkuryātprākārasya tato bahiḥ
trisamānbhṛguśārdūla caturasrānmanoharān //
jvālāmālyārgharacitāndiśāsu vidiśāsu ca
snānamaṇḍalakānāṃ tu samīpe susamantataḥ //
gāvaḥ savatsāḥ saṃsthāpyā vṛṣabhāśca supūjitāḥ
ajāścārbhakasampannā jīvamokṣāśca pakṣiṇaḥ //
prākārasyottare bhāge vediṃ kuryātsuśobhitām
darbhairācchādya tānsarvānsalilena samukṣayet //
tatrāgniṃ juhuyānmantrairmahāvyāhṛtipūrvakam
yathoktadevatāliṃgaistathā mantraiśca bhārgava //
ॐkāreṇa tathāstrāṇāṃ nāmayuktena vai pṛthak
aśvatthodumbaraplakṣabilvārkakhadirāḥ śamī //
svarāhvayamapāmārgaṃ palāśayavakānyapi
vaṃśikā cāśvagandhā ca kadambaścārjunāsanau //
eteṣāṃ samidhaḥ śastāḥ kiṣkumātrā ghṛtaplutāḥ
ekaikamapyaṣṭaśataṃ havyaṃ sarṣapasaṃyutam //
tilānyavāṃstathākṣoṭām̐llājāścāgnau samāvapet
tataścāvapayecchāntiṃ brāhmaṇānguṇasaṃyutān //
abhyarcya dakṣiṇābhiśca puṣpākṣataphalaistathā
tatastu sthāpayetkumbhānmaṇḍale sāgaropari //
yathā digdevanāmāṅkāndiśāsu vidiśāsu ca
/
kāñcanānrājatāṃstāmrānatha vāpi mahīmayān //
nāmānyathaiṣāṃ vakṣyāmi tāni me gadataḥ śṛṇu
bhadraḥ subhadraḥ siddhārthaścaturthaḥ puṣṭivardhanaḥ //
amokaścitrabhānuśca parjanyo'tha sudarśanaḥ
vāpīkūpasaridbhyaśca pūjayitvā jalena tān //
vanaspatisamāyuktānarghyamālyādipūjitān
mantrānumantritānetāṃstatra mantraṃ nibodha me //
sthāpayantu ghaṭānetānsāśvirudramarudgaṇāḥ
viśvedevāstathādityā vasavo munayastathā //
adhiśrayantu suprītāstathānyā api devatāḥ
evaṃ saṃsthāpya tānkumbhānsthāpyā maṇḍalakeṣvatha//
aindrādikramaśaḥ sthāpyāstvāsane pūrvacodite
pūrve maṇḍalake sthāpyaḥ śuklapuṣpānvarānvitaḥ //
sarvatra grāhayedviprairvakṣyamāṇaguṇānghaṭān
pratyekaṃ syāccaturbhistu dvārasyopari bhārgava //
apāṃ pūrṇaṃ ghaṭaṃ tatra yathāśaṃ ca yathāsvakam
tathā dadyādyathāsnānaṃ samyaksnāpyasya jāyate //
oṣadhīścātra vakṣyāmi yāstu kumbheṣu nikṣipet
asthāpiteṣu dharmajña tataḥ saṃsthāpanaṃ bhavet //
jayāṃ jayantīṃ vijayāṃ sūkarīṃ markaṭīṃ vacām
kāyasthāṃ ca vayasthāṃ ca bṛhatīṃ bahuputrikām //
sahastaśatavīrye ca trāyamāṇāṃ kaṭumbarām
aticchatrāṃ tathā cchatrāṃ jīvantīmaparājitām //
jaṭilāṃ pūtanāṃ kīśāṃ surāṃ yakṣasurāṃ tathā
avītarākṣasīṃ vīrāṃ sthirāṃ bhadrāṃ yaśobalām //
śaṅkhapuṣpīṃ viṣṇudattāṃ nākulīṃ gandhanākulīm
golomyatibale caiva vyāghrīmaśvavatīṃ tathā //
śyāmāṃ jyotiṣmatīṃ caiva teṣu kumbheṣu nikṣipet
candanośīratagarakumbhamāgurukesarān//
tvakpatramustahrīberapriyaṅgvelārasāṃstathā
gandhamāṃsīṃ tathā spṛkkāṃ rocanaṃ rāmakaṃ buṭim//
kaśīrukāmṛtānaṃ ca kakubhaṃ padmakaṃ tathā
kastūrikāṃ taruṣkaṃ ca karpūraṃ nāḍikaṃ tathā //
jātīphalaṃ lavaṅgāśca kakkolaiḥ saha cūrṇitāḥ
gandhadravyāṇi cānyāni yathālābhaṃ vinikṣipet //
śvetā raktā tathā pītā kṛṣṇā caiva hi mṛttikā
yāścānyā vividhāḥ śastā mṛttikāstā nibodha me //
vṛṣāgraśṛṅgādvalmīkāddevatāyatanādvrajāt
agnyāgārāddhastidantātsubhagāgaṇikāgṛhāt //
rājadvārātpuradvārātkūpāddānagṛhāttathā
kumbhakāragṛhānnadyāḥ padminyāḥ śrotriyālayāt //
indranīlataḍāgācca hradātprasravaṇādapi
catuṣpathātsaptapathānmṛttikāśakaṭāttathā //
gajāśvagaṇaśālābhyastathātharvaṇaveśmanaḥ
ajāvikānvitāgārādrājakośānmahāsanāt //
aśokātkṣīravṛkṣāṇāṃ samīpātsaphalasya ca
sadādhyayanaśālāto yajñabhūmeśca mṛttikāḥ //
pragṛhya sarvāḥ sambhṛtya pañcagavyasamanvitāḥ //
sarvabījaiḥ samāyojya snānakumbheṣu nikṣipet //
tataḥ kumbhānpratiṣṭhāpya snāpyaṃ saṃsthāpayeddvijaḥ
maṇḍaleṣu krameṇaiva diśāsu vidiśāsu ca //
pūrve maṇḍalake snāpyaḥ śvetamālyānulepanaḥ
śvetaścaiva paṭo dhāryaścaturbhirbrāhmaṇairbhavet //
evaṃ dakṣiṇatastasya sarvaṃ nīlaṃ prakalpayet
kṛṣṇaṃ ca kalpayetsarvaṃ tathā dakṣiṇapaścime //
( pītaṃ prakalpayetsarvaṃ tathā bhāge tu paścime //)
paścimottarayoḥ sarvaṃ śuklavarṇaṃ prakalpayet
tathaivottaradigbhāge padmavarṇaṃ prakalpayet //
prāguttare tathā bhāge citraṃ sarvaṃ prakalpayet
rājyābhiṣekavihito mantraścātra vidhīyate //
pratyekamatha kumbheṣu diśāsu vidiśāsu ca
evaṃ snāpyo mahābhāga śaṅkhapuṇyāhanisvanaiḥ //
snātaḥ śuklāmbaradharaḥ śvetamālyānulepanaḥ
maṇḍale tu niviṣṭānāṃ surāṇāṃ pūjanaṃ tataḥ //
kurvīta prayataḥ śuddhiṃ gandhamālyārghasampadā
dīpairdhūpairnamaskārairvastrairābharaṇaistathā //
apūpānpāyasaṃ bhakṣyāñśuklamālyānulepanam
vividhaṃ ca phalaṃ kṣīraṃ brahmaṇebhyo nivedayet //
dadhnā ca paramānnena śvetamālyānulepanaiḥ
phalaiḥ prasūnaiśca tathā keśavāya haredbalim //
kṣīreṇa paramānnena dadhnā sakṛsareṇa ca
phalaiḥ kālodbhavaiḥ puṣpaiḥ śaṅkarāya haredbalim //
apūpaiḥ paramānnena bhakṣyaiḥ kṣīreṇa sarpiṣā
mālyānulepanaiḥ śuklairmahendrāya haredbalim //
yavānāṃ ca tilānāṃ ca godhūmānāṃ tathā sakṛt
bhakṣyaiḥ saguḍasarpiṣkairbaliṃ kuryāttu vahnaye //
guḍodanaguḍāpūpānpakvamāṃsaṃ tathāmiṣam
/
yamāya ca baliṃ dadyādraktamālyānulepanam //
pakvamāṃsaṃ tathā māṃsaṃ kṛṣṇamālyānulepanam
virūpākṣāya tu surāṃ dadyātsauvīrakaṃ tathā //
mudgāpūpāṃstilāpūpāñjalajānmandirāṃstathā
varuṇāya baliṃ dadyātpītaṃ mālyādikaṃ tathā //
yavagodhūmacaṇakamāṣasaktūnsagorasān //
kulmāṣaghṛtasaṃyuktānbaliṃ dadyāttu vāyave //
bhakṣyāṃśca madhusaṃyuktānmudgamiśrāṃstathāmiṣam
citraṃ mālyaṃ kuṃkumaṃ ca kuberāya haredbalim //
śimbidhānyabhavānbhakṣyāñśālyannaṃ saguḍaṃ dadhi
īśānāya baliṃ dadyācchuklamālyānulepanaiḥ //
śuklaudanaṃ śuklamālyaṃ śūlāyopaharedbalim
tathā pañcarasaiḥ siddhaṃ dadyādvijñāya buddhimān //
kṛsaraṃ gandhapuṣpāḍhyaṃ dadyācchakrāya pāyasam
phalodanaṃ raktamālyaṃ dadyācchaktyai tathā balim //
snānamaṇḍalakebhyo'pi baliṃ dadyāttato balim
bālakrīḍanakānbhakṣyānphalāni vividhāni ca //
matsyāmiṣaṃ sarudhiraṃ pāyasaṃ tilataṇḍulam
sakṛdantrāṇi hṛdayaṃ bhūtebhyo balimāharet //
ॐkārādyaiścaturthyantaiḥ svāhākārasamanvitaiḥ
rājyābhiṣekamantroktadevatānāṃ pṛthakpṛthak //
nāmabhirjuhuyādvahnau yathāśraddhaṃ yathāghṛtam
pūrṇāhutiṃ tato dattvā deyā vipreṣu dakṣiṇā //
kanakaṃ rajataṃ gāvo vāsāṃsi vividhāni ca
kartre ca dakṣiṇā deyā tathā rāma viśeṣataḥ //
dattaṃ vastrādi devebhyastathā stānaghaṭādikam
kartā yatheṣṭaṃ vibhajettasya bhāgo hi sa smṛtaḥ //
ghṛte'tha vadanaṃ dṛṣṭvā namaskṛtya ca devatāḥ
maṅgalyālambhanaṃ kṛtvā phalapāṇirudaṅmukhaḥ //
tasmāddeśādvinirgatya gṛhaṃ yāyāttataḥ svakam
tatra tiṣṭheddhaviṣyāśī brahmacārī ca tāṃ niśām //
snāpito brahmapūtena snānenāyaṃ yathā bhavet
sarvānkāmānavāpnoti svargalokaṃ ca gacchati //
purā devāsure yuddhe śakrāyaitadbṛhaspatiḥ
kṛtavānpuruhūtāya tataḥ śakraḥ surādhipaḥ //
jaghāna daityamukhyānāṃ navatīrnava bhārgava
dhanyaṃ yaśasyaṃ ripunāśakāri rakṣohaṇaṃ pāpaharaṃ pavitram //
rogāpahaṃ vighnavināśakāri snānaṃ mayā te vihitaṃ yathārtham
iti śrīviṣṇudharmottare dvitīyakhaṃḍe mā०saṃ० rāmaṃ prati puṣkaropākhyāne dikpālasnānavarṇanannāma caturuttara
śatatamo'dhyāyaḥ
2.105
rāma uvāca //
snānamanyatsamācakṣva bhagavanduritāpaham //
vināyakopasṛṣṭānāṃ sarvakarmaprasādhakam
puṣkara uvāca //
vināyakaḥ karmavighnasidhyarthaṃ viniyojitaḥ //
gaṇānāmadhipatye ca keśavena pitāmahaiḥ
tenopasṛṣṭo yastasya lakṣaṇāni nibodha me //
svapne'vagāhate'tyarthaṃ jalaṃ muṇḍaṃ ca paśyati
kāṣāyavāsasaścaiva kravyādāṃścādhirohati //
antyajairgardabhairuṣṭraiḥ sahaikatrāvatiṣṭhate
vrajamānastathātmānaṃ manyate'nugataṃ paraiḥ //
vimanā viphalārambhaḥ saṃsīdannanimittataḥ
tenopasṛṣṭo labhate na rājyaṃ rājanandanaḥ //
yā kumārī ca bhartāramapatyaṃ garbhamaṅganā
ācāryatvaṃ śrotriyaśca na śiṣyo'dhyayanaṃ tathā //
vaṇiṅ na lābhamāpnoti na kṛṣiṃ tu kṛṣīvalaḥ
snapanaṃ tasya kartavyaṃ puṇyehni vidhipūrvakam //
hastapuṣyāśvayuksaumyavaiṣṇavānyatame śubhe
nakṣatre ca muhūrte ca maitre vā brahmadaivate //
carmaṇyānuḍuhe rakte sthāpyaṃ bhadrāsanaṃ bhavet
bhadrāsanopaviṣṭasya svasti vācyaṃ dvijottamān //
gaurasarṣapakalkena medhyenotsāditasya ca
sarvauṣadhaiḥ sarvagandhaiḥ praliptaśirasastathā //
caturbhiḥ kalaśaiḥ kāryaṃ snapanaṃ mantrasaṃyutam
tathaikavarṇāḥ kalaśāḥ kartavyāste hradāmbhasā //
aśvasthānādgajasthānādvalmīkātsaṅgamāddhṛdāt
mṛttikāṃ rocanaṃ gandhānguggulaṃ teṣu nikṣipet //
sarvauṣadhīśca bījāni snānamantrānataḥ śṛṇu
sahasrākṣaṃ śatadhāramṛṣibhiḥ pāvanaṃ kṛtam //
tena tvāmabhiṣiñcāmaḥ pāvamānīḥ punantu te
bhagaṃ te varuṇo rājā bhagaṃ śukro bṛhaspatiḥ //
bhagamindraśca vāyuśca bhagaṃ saptarṣayo daduḥ
yatte keśeṣu daurbhāgyaṃ sīmante yacca mūrdhani //
lalāṭakarṇayorakṣṇorāpastaddhantu te sadā
darbhapiñjalamādāya vāmahaste tato guruḥ //
snātasya sārṣapaṃ tailaṃ suveṇaudumbareṇa tu
juhuyānmūrdhni dharmajña caturthyantaiśca nāmabhiḥ //
ॐkārapūtairdharmajña svāhākārasamanvitaiḥ
mitāya saṃmitāyātha sālaṅkaṭakaṭāya ca //
kūṣmāṇḍarājaputrāya tathaiva ca mahātmane
nāmabhirbalimantraiśca vaṣaṭkārasamanvitaiḥ//
dadyāccatuṣpathe śīrṣe kuśānāstīrya sarvataḥ
/
kṛtaraktāṃstaṇḍulāṃśca palalaudanameva ca //
matsyānpakvāṃstathaivāmānmāṃsametāvadeva tu
puṣpaṃ citraṃ sugandhaṃ tu surāṃ ca trividhāmapi //
mūlakaṃ pūrikāpūpāstathaivaiṇḍaryakāṇi ca
etānsarvānupāhṛtya bhūmau kṛtvā tataḥ śiraḥ//
vināyakasya jananīmupatiṣṭhettato'mbikām
rūpaṃ dehi yaśo dehi saubhāgyaṃ subhage mama//
putrāndehi dhanaṃ dehi sarvānkāmāṃśca dehi me
tataḥ śuklāmbaradharaḥ śuklamālyānulepanaḥ//
bhojayedbrāhmaṇāndadyādvastrayugmaṃ gurorapi
vināyakasnānamidaṃ yaśasyaṃ rakṣohaṇaṃ vighnavināśakāri//
sarvāmayaghnaṃ ripunāśakaṃ ca kartavyametanniyamena rāma
iti śrīviṣṇudharmottare dvitīyakhaṇḍe mā० saṃ० rāmaṃ prati puṣkaropākhyāne vināyakasnānavarṇanannāma pañcottaraśatatamo'dhyāyaḥ
Original text: viṣṇudharmottarapurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0