Vishnudharmottara Purana · Chapter 1.74

vajra uvāca //
yadetaduktaṃ rāmasya varuṇena mahātmanā //
etacchrutvā tu me jātassaṃśayo bhṛgunandana

asmiṃstu bhārate varṣe parikṣīṇe yuge tathā //
avasthā yā bhavedbrahmastanme vyākhyātu marhasi

//mārkaṇḍeya uvāca //
yugeyuge parikṣīṇe varṣe yādava bhārate //
saṃgrāmeṇa vinaśyaṃti prāyo varṇottamā janāḥ

vajra uvāca //
asmāccaturyugādbrahmanyadatītaṃ yugatrayam //
teṣvahaṃ śrotumicchāmi saṃgrāmaṃ bhṛgunandana

mārkaṇḍeya uvāca //
āsītkṛtayugasyānte viprāṇāṃ kṣattriyaissaha //
vaiśyānāṃ ca saśūdrāṇāṃ yuddhaṃ paramadāruṇam

varṇatrayaṃ tatra raṇe kṣatriyairvinipātitam //
( tataśca brāhmaṇāḥ kecitkṣattriyānevamabruvan

alpairbhavadbhiḥ kāryeṇa vayaṃ kena vinirjitāḥ //)
tānabruvanmahābhāgāḥ kṣatriyāssatyasaṃgarāḥ

eko'smākaṃ dvijaśreṣṭhassenānīriti viśrutaḥ //
sarvaśastrāstrakuśalo vayaṃ tasya mate sthitā

bhavatāṃ bahucittatvādvayaṃ tasmātpadepade //
jayāmo vipulaṃ sainyaṃ nātra kāryā vicāraṇā

kṣatriyairevamuktāste brāhmaṇānsaṃśitavratāḥ //
śaśāṅkaṃ śaraṇaṃ jagmurdvijeśaṃ somamañjasā

sa tānuvāca dharmātmā somo rājā dvijottamān //
prayāge bhārgavo vidvānbrāhmaṇassaṃśitavrataḥ

śūra ityeva vikhyāto nityaṃ vasati dhārmikaḥ //
pramatirnāma tasyāsti putro dharmabhṛtāṃ varaḥ

sarvaśāstrārthakuśalo dhanurvedaparāyaṇaḥ //
viṣṇurmānuṣyamāpanno yuṣmatkāryārthasiddhaye

kṛtvā senāpraṇetāraṃ taṃ tu kṛṣṇājinadhvajam //
nirmaryādānraṇe sarvānkṣattriyāṃstānvijeṣyatha

somasya vacanaṃ sarvairevamuktairdvijaiḥ kṛtam //
prāyaḥ kṣattriyahīneyaṃ laghvī vasumatī kṛtā

ādau kṛtā kṣattrabalairviṭchūdradvijavarjitā //
evaṃ kṛtayugasyānte yuddhamāsītsudāruṇam

tathā tretāyugasyānte rākṣasairyuddhakarkaśaiḥ //
rāṣṭraṃ rāṣṭamathāsādya pārthivāssagaṇā hatāḥ

rājā bhīmaratho nāma viṣṇurmānuṣyarūpadhṛk //
divodāsānvayaṃ jāto nijaghānātha rākṣasān

pūrvaṃ tretāyugasyānte mahāvijayakāṅkṣibhiḥ //
rākṣasaiḥ kṣatriyā yuddhe keśavena ca te hatāḥ

tathaiva dvāparasyānte vāsudevārjunau raṇe //
cakraturvasudhāṃ laghvīṃ naranārāyaṇau nṛpa

dvāparedvāpare rājaṃstathaiva madhusūdanaḥ //
ekameva yajurvedaṃ caturdhā vyabhajatpunaḥ

dvāparesminnṛpātīte vasiṣṭhakulavardhanaḥ //
pārāśarasutaśśrīmānviṣṇurdvaipāyanaḥ smṛtaḥ

prakāśo janito yena loke bhāratacandramāḥ //
parīkṣitputraṃ rājyasthaṃ rājānaṃ janamejayam

vaiśampāyana ityeva śiṣyo vyāsasya viśrutaḥ //
ākhyāsyati mahā''khyānaṃ sarvapāpabhayāpaham

dharme cātheṃ ca kāme ca mokṣe ca yadunandana //
pradīpabhūtaṃ sarvatra budhabuddhivivardhanam

/
yatra viṣṇukathā devyāḥ śrutayaśca sanātanāḥ //
tacchrotavyaṃ manuṣyeṇa paraṃ padamabhīpsatā

/
bhāratātpāraṇaṃ prāpya narakaṃ tu na gacchati //
na cetsyādyadi bhūpāla mahāpātakasaṃyutaḥ

/
daśabhiḥ pāraṇaiḥ sthānaṃ prāpnoti jagataḥ pateḥ //
keśavasya mahābhāga nirmitaṃ yena bhāratam

vyasya vedaṃ caturdhā tu viṣṇurdvaipāyano muniḥ /
śiṣyānadhyāpayāmāsa nāmatastānnibodha me

ṛgvedamatha pailaṃ tu sāmavedaṃ tu jaiminim //
atharvaṇaṃ sumantuṃ tu yajurvedaṃ mahāmunim

/
adhyāpayāmāsa tadā vaiśaṃpāyanasaṃjñakam //
vākovākyaṃ purāṇaṃ ca sūtaṃ bhāratameva ca

aṅgāni vedāścatvāro mīmāṃsā nyāyavistaraḥ // •
dharmaśāstraṃ purāṇaṃ ca vidyāstvetāścaturdaśa // // ३२ /
śikṣā kalpo vyākaraṇaṃ niruktaṃ jyotiṣāṃ gatim //
chandoviśeṣaḥ ṣaṣṭhaśca ṣaḍaṅgo veda ucyate

/
sāṃkhyaṃ yogaṃ pañcarātraṃ śaivaṃ pāśupataṃ tathā //
kṛtāntapañcakaṃ viddhi brahmaṇaḥ parimārgaṇe

saṃsārakṣayahetvarthe bhāvopakaraṇeṣu ca //
sottarā vaiṣṇavā dharmāssārametatprakīrtitam

/
etāvāneva sakalo vidyāgrāmastaveritaḥ //
vidyāḥ praśastāścaitābhyaḥ śataśotha sahasraśaḥ

yosau vyāsasya śiṣyobhūdāraṇeyaḥ sutaḥ śukaḥ //
tenaiva devadevena viṣṇunā prabhaviṣṇunā

tretāyuge caturviṃśe bhṛguvaṃśodbhavena tu //
vālmīkinā tu racitaṃ svameva caritaṃ śubham

rāmākhyānaṃ mahāpuṇyaṃ śrotṝṇāṃ viṣṇulokadam //
vartamāne kaliyuge kṣīṇe nṛpatisattam

kalkī viṣṇuyaśo nāma bhaviṣyati jagatpatiḥ//
ghātayiṣyati sarvānsa mlecchānparabalārdanaḥ

mlecchākrāntāṃ vasumatīṃ kṛtvā mlecchāvivarjitām //
dharmasaṃsthāpanaṃ kṛtvā svasthānamupayāsyati

/
prajāsu dharmayuktāsu tatassaṃpatsyate kṛtam //
ityevaṃ bhagavānviṣṇuryuge kṣīṇe'bhi jāyate

/
dharmasaṃsthāpanārthāya nityameva yadūdvaha //
prādurbhāvasahasrāṇi samatītānyanekaśaḥ

bhaviṣyati tathā tasya yeṣāṃ saṃkhyā na vidyate

/
etattavoktaṃ hi narendracandra kṣīṇe yuge yadbhavatīha loke //
ataḥ paraṃ dharmabhṛtāṃ variṣṭha prabrūhi kiṃ te kathayāmi rājan

iti śrīviṣṇudharmottare prathamakhaṇḍe mā० saṃ० yugāntavarṇano nāma catussaptatitamo'dhyāyaḥ