Vishnudharmottara Purana · Chapter 1.73

varuṇa uvāca //
laghvakṣarasamā mātrā nimeṣaḥ parikīrtitaḥ //
ataḥ sūkṣmataraḥ kālo nopalabhyo bhṛgūttama

nopalabhyaṃ yathā dravyaṃ susūkṣmaṃ paramāṇutaḥ//
dvau nimeṣau truṭirjñeyā prāṇo daśatruṭiḥ smṛtaḥ

vināḍikā tu ṣaṭprāṇāstāḥ ṣaṣṭirnāḍikā matā //
ahorātraṃ ca tāṣṣaṣṭyā nityametaiḥ prakīrtitam

triṃśanmuhūrtāśca tathā ahorātreṇa kīrtitāḥ //
tatra pañcadaśa proktā rāma nityaṃ divācarāḥ

uttarāṃ tu yadā kāṣṭhāṃ kramādākramate raviḥ//
tadā tathā bhavedvṛddhirdivasasya mahābhuja

divasaśca yathā rāma vṛddhiṃ samadhigacchati //
tadāśritamuhūrtānāṃ jñeyā hānistadā tathā

/
dakṣiṇāṃ ca yadā kāṣṭhāṃ kramādākramate raviḥ //
divasasya tadā hānirjñātavyā nityameva tu

kṣīyante dinahānau tu tanmuhūrtāstathaiva ca //
rātryāśritāśca vardhante rātrivṛddhau tathātathā

yadā meṣaṃ sahasrāṃśustulāṃ ca pratipadyate //
samarātrirdinaḥ kālo viṣuvacchabdavācakaḥ

tatra dānaṃ svalpamapi mahadbhavati bhārgava //
śrāddhaṃ japyaṃ hutaṃ dattaṃ yaccānyatsukṛtaṃ bhavet

sūryasaṃkramaṇasyānte sauro māsassamāpyate //
sauramāsadvayaṃ rāma ṛturityabhidhīyate

ṛtutrayaṃ cāyanaṃ syāttaddvayaṃ ca samā smṛtā //
devatānāmahorātraṃ sa ca rāma prakīrtitaḥ

meṣādiṣaṭkage sūrye teṣāṃ divasa ucyate ///
tulādiṣaṭkage sūrye teṣāṃ rātriḥ prakīrtitā

pitṝṇāṃ cāṃdramāsena ahorātrobhidhīyate //
kṛṣṇapakṣāṣṭamīmadhye teṣāṃ rātryudayaḥ smṛtaḥ

śuklapakṣāṣṭamīmadhye teṣāmastamayastathā//
ardharātraḥ paurṇamāsyāṃ pitṝṇāṃ samudāhṛtaḥ

kṛṣṇapakṣāvasāne ca teṣāṃ madhyāhna ucyate //
kṛṣṇapakṣakṣaye tasmātteṣāṃ śrāddhaṃ pradīyate //
kṛṣṇapakṣakṣaye śrāddhaṃ yaśca nityaṃ kariṣyati //
satataṃ tarpitāstena bhavanti pitaro'vyayāḥ

samā śatairdvādaśabhirdivyaistiṣyayugaṃ smṛtam //
dviguṇaṃ dvāparaṃ jñeyaṃ tretā triguṇamucyate

caturguṇaṃ kṛtaṃ proktaṃ piṇḍitaṃ cābdasaṃkhyayā //
caturyugaṃ sahasrāṇi rāma dvādaśa kīrtitam

ataḥ paraṃ yugāvasthāṃ nibodha gadato mama //
catuṣpātsakalo dharmastathā brahmottaraṃ jagat

śvetavarṇo harirdevo jñānanityāśca mānavāḥ //
catvāryabdasahasrāṇi teṣāmāyuḥ prakīrtitam

samānavīryyāśca narāstatra nāstyadharottaram //
tripādavigraho dharmo rāma tretāyuge tadā

keśave raktatāṃ yāte narā daśaśatāyuṣaḥ //
yajñe śubhe pravartante nityaṃ hiṃsātmakeṣu ca

jagatkṣatrottaraṃ caiva tadā bhavati bhārgava //
dvipādavigraho dharmaḥ pītatāmacyute gate // २३ ///
samāḥ śatāni catvāri tadā jīvanti mānavāḥ//
yuddhaśauṇḍā mahotsāhā lokā vaiśyottarāstadā

jāyante śāstrabhedāśca matibhedāstathaiva ca //
svalpamāyurnṛṇāṃ buddhvā viṣṇurmānuṣarūpadhṛk

ekameva yajurvedaṃ caturdhā vyabhajatpunaḥ //
tasya śiṣyapraśiṣyāśca vedamekaṃ punaḥpunaḥ

śākhābhedasahasreṇa vibhajanti dvijottamāḥ //
ekapādasthite dharme kṛṣṇatāṃ keśave gate

dharmabhede samutpanne devatānāmaniścaye //
na vidyate tadā rāma āyuṣastu viniścayam

garbhasthāśca mriyantetra bālyayauvanagāstathā //
śūdrottarastadā lokastiṣye bhavati bhrārgava

surapratiṣṭhā dharmaśca tadā bhavati bhūtale //
pāpiṣṭho vardhate rāma dharmiṣṭhaḥ kṣīyate tadā

/
rājānaḥ śūdrabhūyiṣṭhāścaurāścārthopajīvinaḥ //
brāhmaṇāssarvabhakṣyāśca bhavanti bhṛgunandana

dharmaniṣṭhaściraṃ rājā na tadā rāma jīvati //
tasminkāle sukṛtināṃ bhaktirbhavati keśave

teṣāmalpena kālena toṣamāyāti keśavaḥ //
dhanyāḥ kaliyuge rāma tapastapsyanti mānavāḥ

tapasālpena te siddhiṃ prāpsyantīti ca niścayaḥ //
caturyugaikasaptatyā manvantaramihocyate

kalpastu rāma vijñeyo manavastu caturdaśa //
ādimadhyāntarāleṣu manūnāṃ bhṛgusattam

kṛtamānapramāṇena sandhirbhavati mānada //
caturyugasahasraṃ tu kalpamāhurmanīṣiṇaḥ // ३६ ///
kalpaśca divasaḥ prokto brahmaṇaḥ parameṣṭhinaḥ //
tāvatī ca niśā tasya yasyāṃ śete sa bhārgava

evaṃvidhairahorātrairdinamāsādisaṃkhyayā//
pūrṇaṃ varṣaśataṃ sarvaṃ brahmā bhārgava jīvati

brahmāyuṣā paricchinnaḥ pauruṣo divasaḥ smṛtaḥ //
tāvatī ca niśā tasya yasyedaṃ sakalaṃ jagat

evaṃ vidhā ye divasā vyatītā na cāgatā ye ca mahānubhāva //
anādisattvātparameśvarasya hyānantyabhāvāśca tathā tvasaṃkhyā

iti śrīviṣṇudharmottare pra० mā० saṃ० varuṇarāmasaṃbhāṣaṇe kālasaṃkhyāvarṇanaṃ nāma trisaptatitamo'dhyāyaḥ