Vishnudharmottara Purana · Chapter 1.72

rāma uvāca//
snigdhavaiḍūryasaṃkāśa yādogaṇajaleśvara //
tvattohaṃ śrotumicchāmi kālasaṃsthā mahābhuja

varuṇa uvāca //
anādinidhanaḥ kālo rudrassaṃkarṣaṇaḥ smṛtaḥ //
sarvabhūtasamatvācca sa tu rudraḥ prakīrtitaḥ

anādinidhanatvena sa mahānparameśvaraḥ //
nimeṣādapi sūkṣmatvātsūkṣmasūkṣmataro hyati

tasya sūkṣmātisūkṣmasya kālasya parameṣṭhinaḥ //
durvibhāvyā mahābhāga yogināmapi sūkṣmatā

padmapatrasahasraṃ tu sūcyā vai bhidyate yadā //
samakālaṃ tu tadbhinnamabudho manyate janaḥ

kālakrameṇa tadbhinnaṃ sā tasya dvija sūkṣmatā //
tasya sūkṣmātisūkṣmasya na cātisahate dvija

nāmasaṃkhyā budhairjñeyā grahagatyanusārataḥ //
tatra tārāgrahāḥ pañca dvau ca jñeyau mahāgrahau

upagrahau ca dvau jñeyāvevaṃ proktā nava grahāḥ //
bhaumajñajīvabhṛgujasaurāstārāgrahāssmṛtāḥ

candrādityau tathā rāma vijñeyau dvau mahāgrahau //
upagrahau ca dvau jñeyau rāhuḥ ketuśca bhārgava

caṇḍārkagatyā kālasya paricchedamukho yadā //
tadā tayoḥ pravakṣyāmi gatimāśritya bhārgava

bhagaṇena samagreṇa jñeyā dvādaśa rāśayaḥ //
triṃśāṃśaśca tathā rāśerbhāga ityabhidhīyate

ādityādviprakṛṣṭastu bhāge dvādaśake tathā //
candramāssyāttadā rāma māsārdhena na saṃśayaḥ

bhāgadvādaśakenaiva tithyāṃtithyāṃ krameṇa tu //
candramāḥ kṛṣṇapakṣānte sūryeṇa saha yujyate

sannikarṣādathārabhyaṃ sannikarṣamathā param //
caṇḍārkayorbudhairmāsaścāndra ityabhidhīyate

sāvane ca tathā māsi triṃśatsūryodayāssmṛtāḥ //
ādityarāśibhogena sauro māsaḥ prakīrttitaḥ

sarvarkṣaparivartaiśca nākṣatro māsa ucyate //
tithinaikena divasaścāndramāne prakīrttitaḥ

ahorātreṇa caikena sāvano divasassmṛtaḥ //
ādityabhāgabhogena sauro divasa ucyate

candranakṣatrabhogena nākṣatro divasassmṛtaḥ //
māne māsastu nākṣatraḥ saptaviṃśatibhirdinaiḥ

pariśeṣeṣu māseṣu māsastriṃśaddinaḥ smṛtaḥ //
saureṇābdastu māsena yadā bhavati bhārgava

sāvanena tu mānena divasaṃ kena pūryate//
ūnarātrāśca te rāma proktāssaṃvatsareṇa ṣaṭ

saurasaṃvatsarasyānte mānena śaśijena tu //
ekādaśātiricyante dināni bhṛgunandana

samādvaye sāṣṭamāse dinaṣoḍaśakānvite /
nāḍīcatuṣṭayānte tu tasmānmāso'tiricyate

sa cādhimāsakaḥ proktaḥ kāmyakarmasu garhitaḥ //
yadā cāndreṇa mānena pūrṇassaṃvatsaro bhavet

tadā nākṣatramānena sa māso vārṣiko bhavet//
evaṃ kālasya sūkṣmasya proktaṃ mānacatuṣṭayam

yenayena ca mānena yadyatkāryaṃ nibodha tat

abdāyanaṃ tu grahacārakarma saureṇa mānena sadā vyavasyet //
satrāṇyupāsyānyatha sāvanena loke ca yatsyādvyavahārakarma

syātpūrvakālakṣayapūraṇābhyāṃ cāndreṇa mānena yugaṃ ca rāhoḥ //
nakṣatrasatrāṇyayanāni cendormānena kuryādbhagaṇātmakena

iti śrīviṣṇudharmottare prathamakhaṇḍe mā० saṃ० varuṇaṃ prati paraśurāmapraśne'rkādimāsavarṇanaṃ nāma dvisaptatitamo'dhyāyaḥ