Vishnudharmottara Purana · Chapter 1.55

śaṅkara uvāca //
hate hiraṇyakaśipau dānave devakaṇṭake //
hataśeṣāstu daiteyāḥ pātālatalamāśritāḥ

pātālatalasaṃstheṣu dānaveṣu mahāyaśāḥ //
prahrādapautro dharmātmā virocanasuto baliḥ

ārādhya tapasogreṇa varaṃ lebhe pitāmahāt //
avadhyatvamajeyatvaṃ samareṣu surāsuraiḥ //

varalabdhaṃ baliṃ jñātvā punaścakrurditeḥ sutāḥ //
prahṛṣṭā daityarājānaṃ prahrādānumaterbalim

saṃprāpya daityarājyaṃ tu balena caturaṃgiṇā //
jitvā deveśvaraṃ śakramājahārā'marāvatīm

sthānabhraṣṭo mahendro'pi kaśyapaṃ śaraṇaṃ gataḥ //
kaśyapena tadā sārdhaṃ brahmāṇaṃ śaraṇaṃ gataḥ

brahmaṇā'bhihito devaṃ jagāma śaraṇaṃ harim //
amṛtādhmātameghābhaṃ śaṅkhacakragadādharam

devo'pyabhayadānena saṃyojya balasūdanam //
uvāca vacanaṃ kāle meghagambhīrayā girā

śrībhagavānuvāca//
gaccha śakra bhaviṣyāmi trātā te balasūdana //
devarūpadharo bhūtvā vañcayiṣyāmi taṃ balim

śaṅkara uvāca //
evamuktastadā śakraḥ prayayau kaśyapāśramam//
ādideśā'dittergarbhaṃ cāṃśenā'tha ca sarvadā //1.55.१ ०//
garbhastha eva tejāṃsi dānavebhyaḥ sa ādade //
tataḥ kālena suṣuve aditirvāmanākṛtim

yasmiñjāte suragaṇāḥ praharṣamatulaṃ gatāḥ //
ṛṣayaśca mahābhāgāstraikālyāmaladarśinaḥ

etasminneva kāle tu hayamedhāya dīkṣitaḥ //
balirdaityapatiḥ śrīmānspāligrāmamupāśritaḥ

vāmaskandhe tamādāya tasya yajñe bṛhaspatiḥ //
anayadbhṛguśārdūla nūnaṃ tasyaiva māyayā

yajñavāṭaṃ sa saṃprāpya yajñaṃ tuṣṭāva vāmanaḥ //
ātmānamātmanā brahmanbhasmacchanna ivā'nalaḥ

praveśayāmāsa ca taṃ balirdharmabhṛtāṃ varaḥ //
dadarśa ca mahābhāgaṃ vāmanaṃ sumanoharam

saṃyuktasarvāvayavaiḥ pīnaiḥ saṃkṣiptaparvabhiḥ //
kṛṣṇājinajaṭādaṇḍakamaṇḍaluvirājitam /

vikramiṣyanyathā vyāghro līyati sma svavigrahe //
vikramiṣyam̐stathaivorvīṃ līnagātraḥ svavigrahe

etanminneva kāle tu hayamedhāya dīkṣitaḥ //
tasmāttu prārthayadrājandehi mahyaṃ kramatrayam

evamuktastu devena balirdaityagaṇādhipaḥ //
pradadāvudakaṃ tasya pāvayasveti cābravīt

anyacca yadabhīṣṭaṃ te tadgṛhāṇa dvijottama //
pratijagrāha ca jalaṃ pravātyeva tadā hariḥ

udaṅmukherdaityavarairvīkṣyamāṇa ivāmbudaḥ //
ākramattu harirlokāndānavāḥ śastrapāṇayaḥ

abhidravanti vegena nānavaktraśirodharāḥ //
garuḍānanāḥ khaḍgamukhā mayūravadanāstathā

ghorā makaravaktrāśca kroṣṭuvaktrāśca dānavā. //
ākhudarduravaktrāśca ghora vṛkamukhāstathā

mārjāraśaśavaktrāśca haṃsakākānanāstathā //
godhāśalyakavaktrāśca ajāvimahiṣānanāḥ

siṃhavyāghraśṛgālānāṃ dvīpivānarapakṣiṇām //
hastyaśvagokharoṣṭrāṇāṃ bhujagānāṃ samānanāḥ

pratigrahajalaṃ prāpya vyavardhata tadā hariḥ //
udaṅmukhairdevagaṇairīkṣyamāṇa ivāmbudaḥ

vikramantaṃ hariṃ lokāndānavāḥ śastrapāṇayaḥ //
matsyakacchapavaktrāṇāṃ dardurāṇāṃ samānanāḥ

sthūladantā vivṛttākṣā lamboṣṭhajaṭharāstathā //
piṅgalākṣo vivṛttāsyā nānābāhuśirodharāḥ

sthūlāgranāsāścipiṭā mahāhanukapālinaḥ //
cīnāṃśukottarāsaṃgāḥ kecitkṛṣṇājināmbarāḥ

bhujaṅgābharaṇāścānye kecinmukuṭabhūṣitāḥ //
sakuṇḍalāḥ sakaṭakāḥ saśirastrāṇamastakāḥ

dhanurbāṇadharāścā'nye tathā tomarapāṇayaḥ //
khaḍgacarmadharāścā'nye tathā parighapāṇayaḥ

śataghnīcakrahastāśca gadāmuśalapāṇayaḥ //
aśmayantrāyudhopetā bhiṇḍipālāyudhāstathā

śūlolūkhalahastāśca paraśvadhadharāstathā //
mahāvṛkṣapravahaṇā mahāparvatayodhinaḥ

kramamāṇaṃ hṛṣīkeśamupāvarttanta sarvaśaḥ //
sa tānmamarda sarvātmā tanmukhāndaityadānavān

sarasīva mahāpadmānmahāhastīva dānavān //
pramathya sarvāndaiteyānhastapādatalaistataḥ

rūpaṃ kṛtvā mahābhīmamājahārā''śu medinīm//
tasya vikramato bhūmiṃ candrādityau stanāntare

paraṃ prakramamāṇasya nābhideśe vyavasthitau //
tataḥ prakramamāṇasya jānudeśe vyavasthitau

tatopi kramamāṇasya padbhyāṃ devau vyavasthitau //
jitvā sa medinīṃ kṛtsnāṃ hatvā cāsurapuṃgavān

dadau śakrāya vasudhāṃ viṣṇurbalavatāṃ varaḥ //
svaṃ rūpañca tathā''sādya dānavendramabhāṣata

śrībhagavānuvāca //
yajñavāṭaṃ tvadīye'sminsāligrāme mahāsura //
mayā niviṣṭapādena māpiteyaṃ vasundharā

prathamaṃ tu padaṃ jātaṃ naurbandhaśikhare mama //
dvitīyaṃ meruśikhare tṛtīyaṃ nā'bhavatkvacit

tanme varaya daityendra yanmayāptaṃ pratigraham//
baliruvāca //
yāvatī vasudhā deva tvayaiva parinirmitā

tāvatī te na saṃpūrṇā devadeva kramatrayam //
na kṛtaṃ yattvayā deva kutastanme maheśvara

na ca tadvidyate deva tathaivā'nyasya kasyacit //
śrībhagavānuvāca //
na me tvayāpūryate me dānavendra yathāśrutam

sutalaṃ nāma pātālaṃ vasa tatra susaṃyataḥ //
mayaiva nirmitā tatra manasā śobhanā purī

jñātibhiḥ sahadharmiṣṭhairvasa tatra yathāsukham//
tatra tvaṃ bhokṣyase bhogānviśiṣṭānbalasūdanāt

avāpsyasi tathā bhogām̐lokādvidhivivarjitān//
prākāmyayuktaśca tathā lokeṣu vihariṣyasi

manvantare dvitīye ca mahendratvaṃ kariṣyasi //
tejasā ca madīyena śakratve yokṣyase bale

tava śatrugaṇānsarvānghātayiṣyāmyahaṃ tadā //
brahmaṇyastvaṃ śaraṇyastvaṃ yajñaśīlaḥ priyaṃvadaḥ

tapasvī dānaśīlaśca vedavedāṃgapāragaḥ //
tasmādyaśobhivṛddhyarthaṃ mayā tvamabhisandhitaḥ

devarājādhikānbhogānpātālastho'pi bhokṣyase //
sannidhānaśca tatrāhaṃ kariṣyāmyasurādhipa

mayā ca raṃsyase sārdhaṃ spṛhaṇīyaḥ surairapi//
śakratvaṃ ca tathā kṛtvā bhāvye sāvarṇike'ntare

sarvasaṃdhivinirmukto mayaiva saha raṃsyase

śaṅkara uvāca //
ityevamuktvā sajalāmbudābhaḥ prataptacāmīkaradhautavastraḥ //
adarśanaṃ devavaro jagāma śakraśca lebhe sakalāṃ trilokīm

iti śrīviṣṇudharmottare prathamakhaṇḍe mā०saṃ० śaṃkaragītāsu vāmana prādurbhāvo nāma pañcapañcāśattamo'dhyāyaḥ